HET TOONEEL. De weg naar de hel, blijspel in drie bedrijven van G. Ka. delburg. Op dazen weg overviel den schouwburggangers nn plasregen die mlbschien ook anderen teruggejonden beeft kennis te matten met bovengenoemd juitfioh fetuk. Er waren uog minder niencCbert in dan bij De Meid. maar die er waien, hebben job kostelijk geamuseeid. Niet dikwijls heb ik ze i ioo een spontane uitbarsting van hartelijk lachen [ehoord ale gedurende de ontwikkeling van deze [iU bedrijven. Och, mijnheer, trek je quasi artls leken neus toch niet op voor zoo'n luchtig blij-pel! (fett u, welk een gezegende macht de lach bezit o/ar iet zwoegende menschdom ? Weet u, wat het in dek heeft, ca wekan en maasden strengen, logeipsnnen arbeid, eens les te kunnen barsten in een imakeiqk en hartgrondig lschen? Weet n, wat het leggen wil voor zoo menig armen drom pei die Kis met r.'n vrouw —de trouwe deelster en lölpfcter in zijn jarenlangen tegenspoed - uit is Biar de komedie, om daar een enkele maal Mtk te kunnen uitproesten, daar de o, zoo noodije illeiding te vinden en er voor een pas» uurtjes i{jn zorgen en beulomu.cri.Tjcn te vergeten? Wef-t i 't niet? Bespied de nienschec dan eens, u'a ze ■ar. zoo'n loebstuk kooien. Zie, hoe htiü gezicht itiaalt, hoe opgelucht ze zich voelen, eu als ga ze volgen kon, hoor dan hoe ze uog iu bun bed talachen • •. En raoogt ge, dat wetend, de schouders ophalen mor zulke „klucatfabrikanten" — gelief ie term van gppervlakkige criticasters — ais van Moser, Schöathaa, Kadelourg, Gavanlt, Feijdeau, Bissonc.s? Zoo ja, dan kent ge het tooneel, de roenscuen eu bet leven niet. Laat ons;billijk rijn. Gij, jonker van ijken aai ze, misschien hebt gij dien gezonden lach Biet noodig, blasé ala ge zijt van al de dubbelzinnige moppen welke in zekere clubs opgeld doen. Kt. gij, meneer de rentenier, die alles al hebt genoten vat et voor uw beurs te genieten kan worden ge[oven, misschien kunt ge niet eens meer lachen orer een aardigheid in de komedie. En gij, hypochonders, pessimisten, cynikers vjj i* ondv i aaa DornwAld gaf, denkt «ws de vurigste DonJuan er niet meer aan, te henipen naar de gunst van een zoe* jonge en geyler's ballerina. Een oude bok lust neg wel eens een poen blaadje, dat *a waar, maar zoo'n ultgepieter«! mummelende roué als deze Dornwald zou het poene blaadje niet eens meer kunnen verteren. "j> zichzelf was die uitbeelding meesterlijk tot in We détails: stem, gang, gebaar, dooh in verband wt het geheel, in betrekking tot de andere figuren, «*am ze mij minder geslaagd voor. , wrouw Kim mei, die Mailen, de duenna van J-oia, dna een eenvoudig bnrgervronwtje, moest vorstellen, had een zeer modienae en zeer deftige jttgown aan. Zeker bij elkaar verdiend met de roorstellingen van Lola. Dan heeft ze Bchoon ge- W: wie 't breed heeft, laat 't breed hangen. Ue heer Kimmel speelde de kleine rol van graaf ■«akoff heel goed. De kleinere rollen (3poor ala «melli en ala Baljer, Brandenburg als impresario, "B&lla de Groot ala Tiliy, Dullé ala Jozef het echt*»» Wilaon en Bophie Carelsen als de dienstboden) ■ukten bet geheel aannemelijk en hielpen den boel vrroolijken. Paul da Groot, meestentijds voorns* sahikt tot zulke brave rollen als die van Gernaa, vervuild zijn taak prettig sa oigedwoogen. Waarom kijkt deze acteur toob niet 'n enkele maal de zaal in? Het publiek heeft l>em noa; nooit enfar.e kuontn zien. Al stelt het publiek * brlgade-commsndo's ean welkom dibouché voor hun overtollige werkkrachten, e» trachten dit te explolteeren ten ko«te v*r> da aaiie onzer troepen te velde In da buiten bezittingen. Uit den aard dar raak *pe?lt dit drama zich af om en orw het boofdtvapen. Hit legerbestuur, bo)fdsahsiijs indlerlohting gettnwd door den chef der Vlle Af leeling van bat departem3at vai. oorlog (Ganerale Staf) tracht geleidelijk de troepen op de bnitenbaiittlngeo door pradjoarits enz. te ▼er rangen, met bat doal do vier brigades op Ja»a te oompleteeren. Na moge dit in de oojren van sommigen ern toe te jnioheu paoifisatiemiddel rijo, uitvoerbaar Is dit in da errata tientallen van jaren nog niet. Da dc-rda brirede b. v. (3oerah'.qa) telt op Java, 1 éé-?, batalllon, woaröij 1 oompagnls Europeanen. De rest ia te velde, in do dépöt.l zijn niets daa raconvalescenten. Da 4a brigada tolt 1 baho?rlij't zijn sleep fan aspirant-bi-igade commandanten In hooge mate verdWslijk — om gaen arjer woo?.1 te gabrnlken — omdat het lijnreoht iojrer-* tejeu de politieke rirshtlcg dsr reg"«?lng. Hot Ie;e? is er niet om brlgadetja te pala»j, noan ala middol tot promotiemaken, maar om als te dienen voor de plannen der regaerlng. Het on'.blootan der Baltenbezittlngen van troepen, hetiij tbane of in dan tijd van mobilisatie op Java, brengt ona bestaan als koloclale mofscdhaid In gevaar, omdat thans en no( vele jaren la de toekomst, de veiligheid van alle natïonala en vreemde ondernemingen op dia bezittingen afhangt van de tooh reeds schrale bezetting. Het was da heer Van Hautiz, die te kwader are het tegen een B. V. gerichte brigadeverband ia het leven riep. Hij deed dit nlst alleen te kwader are, maar ook ontijdig. Ontijdig, omdat de teekenen dea tijds niet van dien aard wsren, dat ze een lcgrijpenden maatregal wottigden, ta kwader nra omdat Z. E. thars salf met ': ongeboren kindje ba; mm-t rerlaaeu zit, nu het in handen is sekomuo van lïii dia hnt, tas koata ven da politiek: van don landvoogd, «"Uien g6brnlk?n tot het ÜBJajaa van nerneccblmnje^ Ous loior tooh is 22 a 24000 man aan Infanterie aterk, heef; n:arvan ruim '!, op da Buitacbeiiulngcn tnr en uitbreiding rfin ons i.at.L'4, ongeveer een derde, d.l. rnim 7000 nno, ii"«; cp Java met „zcéro beauen" en acdere ktraler, is in het bri|ndevarband goperet, spoelt grootnatnard te worden. De Javatroepen *ijn dns feitelijk n'en déplaise bet brlgadavarband de alg-tmeaue rea.-tva van ons In actie zijnd reldltgar tegen dea I. V. Ia oeza fanotia worden zij geiohaad door bar opV-idiag In het brigad?verband. Et' openbaart zioh nn eentar fen streven da m<»«r loa '.?. maken van de tr.i-.-pia op da bultanb°zittlti|en, n.l. van hen te rnakan g&heal laifatandlga „tactisoae" onderdeelen. Kiartoa zooden «Je troepen der B. B. geleidelsik verail.jj.ri wordeu en zoudon h,4ea dea I. V. treedt de aanval, het élan het blanke wapen, eau drieste moad, ja latan wij het wowrd maar gebruiken: een „overdonderen met ja brutaliteit" op dau voorgrond. Tegan een geschoolden modern-bewapenden F<. V, sou san dergelijk optreden tot een „massaore en masee" ieideu, en Is het vuurgevecht, sleepend, tact, vasthoudend, het grondwerk, Ingraven en plon'era», gerngrtound door gesohutvnur, hoofdtaak. Op dit laatste atnurt het brigadeverband aan, mat «ij.i B. V,-Intenties. Hot ligt dns voor ds hand dat de troepen op J&va, de reserve van ons lager, dat op de B B. lijn eigenlijke taak volbrengt, ia een riabticg gsstnurd wordan die hem ongeschikt maakt voor die tit&k. De iijdan, het geld en de „mecnekiüs" er nu eenmaal niet om op ordar la zettest „Morgen alag bij Ausuriltz". «r|ar wordt dit waar da korpacommand:ictan op Java beoordseld rorden door hun bri.f&dfduo's naar hun B. V. capaolteiien, eigo feD.e!gd zijn hr;u troep In dia rlcbtirg op ta ieidea, met het noodlottig gevolg dat klaohten inkomen van „buiten" dat da aanvalltnsstroapen niet behoorlijk vooruit te tija. Dia zullen zloh tnatturtijd in guan graven en langtaam tirallk-nrfuar ffgeven als ze een hcofd moetau opliohten! • • • Asq wlen hebben wij dit alles te danken? Zoo.-It» gezegd lt: oorspronkelijk aßn den heer Van Heatsz. Maar dat wij doorgegaan zijn, dat wij van ean ontijdig geboren kindje met gawaldmlddelan een wangedrocht met een waterhoofd gaan maken, dat wij doorgaan op een verkeerdelijk ingeslagen weg, da «aak verargeren, er een paskwil van maken, dat Is de schuld van de tegenwoordige gezaghebbende bureaueraten, grootgebracht tnaaohen instructie-lnventariesen en proppenschieters op muildieren. Die hoeren kunnen keurige archieven samenttellen en wisselen deze «onschuldige" bezigheid af door pedante kantteokenlngen te stellen op patrouillerapporten. Zij maken van hnn bureaustoel uit, hoe sterk een patrouille zijn moet, met negatie van «the man on the apot", maar zoo'n pa • trouille aanvoeren .... neen, dat hebben ie nooit gekund. Merkwaardig Ie het, om iemand die Indertijd door den gouverneur van Atjeh ala ongeaohlkt om een batalllon te oommandeeren van Atjeh werd weggestuurd, nn van nit de Vila Af Jeelicg hatoljjke opmerkingen to zien plaatsen cp vsrslsgen van hst terrein van actie. Alsof hij tot oordeelen bevoegd wai! Toch id hij oen ei-n&tig tandlilatt voüi- Let legoroommaudo. 1) Ean ander, thans een kopstuk, werd eveneens op Atjeh zelfs ongeschikt gegeven in zijn toet mdil jen rtng, is desniettegenstaande koof d officier! Ala een staaltje vanzjjnhandigheid lij vermeld det deie reldhaer een hoofd ging oplichten met een patrouille die een rammelende 40mans-kookketel medevoerde! Tooh kwam bij In een zeer verantwoordelijke betrekking op de Iste Afdeeling. U% was tooh zoo'n goed stylist! Maar ondertnssohen leggen de stoere werkers €bnlt6ü" het loodje. Die krijgen averechts sfgeriohte B. V-soldaicn (die alles kennen, behalve attaqaeeren) en eenswijze orders toegestuurd. Zoo heeft o.n. de VIIs Afd. nltgedaoht dat een patroailie nooit kleiner mag zijn dan 15 man. En da He Afdeellng laat dat zonder protesteeren tod! Moet er weer orer heel ladlê gegeneraliaeerd en gecentraliseerd worden? Een patrouille onder een ervaren onderlultenant, b.v. In de Kwaciandistrlcten (N. DJambi) be hoeft die sterkte niet; dut Ia onnoodig uitputten van troepen, aan banden leggen van de mobiliteit, het nekken van bet Initiatief en het In de hand werken van len genrapporten. Trouwens héél DJambi Is ten slotte veroverd door iwakke, vliegende patrouilles van 5 to: 10 mar, en wij begrijpen niet dat de heer Chrlstan, wlen bet tooh niet aan praktijk ontbreekt, zioh niet met hand en tand hiertegen, varzat heeft. Of sou ook hfl niet tegen den stroom van papieren bureaucratie opgewaïeen lijn ? Maar onderrnesohen, we zitten vast aan het brlgadeverbar-d en ean artillerie-en generale staf-hegemonie, met mensohen die te velde tegen de I. V. geen verstandig woord konden praten. Het zijn nn niet de vrienden van den heer Van Hentsz, die ten minste mannen van de praktijk warar, mear krukkerjjdere van het Hertogapark en da Vlle Afdaeling. Niemand, letterlijk niemand, heeft vertrouwen In ons vermogen een B. V. van eenlge beteekenls te kunnen weerstaan; toch worden de B. V.-menschsn generaal! Maar waar hebben die In. 'a hemels naam beweien, dat ze werkelijk wet kunnen. Kennen en weten doen «a rcisschien genoeg, maar wat hebben ie gepresteerd ? Ze hebben brieven geschreven en rapporten samengesteld! O ja, dat tal het zijn. En tot balooning daarvan openbaart zleh uu het atrsroa om cl dia heeren brigadecommandant te maken. Ltefct geen infanterieofficieren zullen het in d* toekomst zijt; die kunnen Immers niets den vechten en souden misschien hnn mensehen liever klaarmaken voor hua werkülijke taak, den I. V. In plaats van den nooit volpreien, promotie-' brengenden B. V. • ■ Maar, tal men missahien vragen, moeten wj| ons dan absoluut niet voorbereiden tegen een mogelQken Inval van een buitenlandoenen vijand ? Ons antwoord hierop is niet In een enksl woord te geven. Primo vinden wij h«t aiierdwaast om een legar dat praotlßCh gebleken is vcor zijn taak tegen de I. V. geschikt te zijn, om te ga.au vt6i'ken in eca leger d doublé usage, maar dan voor belde half geschikt, d.w.z. ongeschikt, Een t>ilan33nrqk wordt verdedigd is de eerste plaats door ean vloot met versterkte ■teuEpunten aan de kust en gesteund door een veldleger. Dit veldleger sa meute stellen, af te rlohten en In een zekere richting te drlngw, Is eren dwaas als bet aaneoheffrn van modern veldgeschut voor hsi hulp wapen der artillerie, als het Aoo/üwepen nog door afwezigheid achlttert. Da taktlek, de opleiding en het plan van defensie moeten iloh aanpassen aan de middelen 1) Hfuech, als de landvoogd met generaal Van Daalen als legercommandant niet op zal kannen schieten, met dien tweeden oandidaat komt hfl van den regen in den drop. en het personeel dat men heeft en krijgen kan, en niet e&n hetgeen men wel graag zou wensohoß te hebben, m&ar niet kragen ktta. Welnu, ona grheeld zijn en wezen In de kolonie wijev op ds üooüz&fceiijhheld In de eerste plaats voor ean sterker vloot te zorgen, a! ware hot alleen maar voer neutraliteitshandhaving. Da getal'enverhouiHng der Europeanen In Icdië tot da bevolking, hst geringe aantal buropea»ohe eoldcteu en de moeite met de werving dwingen ons ef te zisn, bij een eeclgszlns ernstigen aanval van balten op ons grondgebied, van net voeren van eeu geregelden oorlog met veldslagen. Man? wat dan wel? Wi] moeten gebruik maken van de hulpmiddelen dia da praktijk en de natuur ons bieden; dia rijn: onza terreinkennis, de offensieve geest die ona leger kenmerkt en os se bewapening (vergeet niet, o taotlous, dat e:n groot deal onser troepen geoefend Is met een ballistisch minderwaardig vuurwapen, maar geduoht is in hot handgemeen), het klimaat, het terrein en de bevolking. Gaen grooto veldslagen, waarvoor wQ geen troepen en geen aanvoerders hebben; steen alles op één kaart zetten en een smadelijke nederlnsg lijden, ma«r do groota oorlog ter zee en de kleine oorlog te lard, niet de eigenlijke guarllla, maat' de s.g. „Detaohementskrieg". En daar roor is olb I. V.-leg er juist geaohlkt. ■ • • Wij spiaken daar van de bevolking. Hebben wij den atsun der bevolking? Neen, nog niet, althans niet in voldoende mate. Maar wij waren op den goeden weg, sinds allengs meerdere ambten en waardig heden voor dia bevolking werden opengesteld. Ook da sociale evolutie, Boedl Oetomo, helpt ons, mits ook tegenover die Jong Javanen een veratsndige, welwillend* hondlng door do regeering wordt aangenomen. Wij waren op weg. Het instituut dar Inlandsche officieren vooral zou In ataat blijken ons ean enormsn steun te gaven tegen een overweldiger. Maar wat staat te gebeuren? In het Nieuws v. d. Dag van 13 December j.I. schrijft de militairs medewerker van dat blad, dat de legercommandant blijkens een te Baltensorg lngedland rapport, «dat deeersta proefneming vrijwel een mislukking was eo dat hij die geensilns betreurde, omdat achteraf beeohouwd Z. Exc. in de toekomstige Inlandsen officieren niet dat vertrouwen meende te mogen stellen, niet die verknochtheid! meende ta kunnen verwaohteo, dia noodlg was om hen met den offloiersrang te kunnen begiftigen." Deze uitlating Is eenvoudig ean kaakslag voor de thans ta Mr. Cornalls studcerende joagcüddsn en zal niet nalaten lijn uitwerking cog lang te doen gevoelen. Da medewerker vervolgt dan: «Ia afwachting van hetgeen verder ge beuren zal — want tot nog toe heeft de zaak haftr be*lag nog n'««t gekregen, voorzoover wij weten — zullen wij ons thans tot deze mededeellng bepalen. Siechïs willen w>] er aan toevoegen, dat Bulteazcrg geen*minp de meening van het Hertogspark deelt; dat het uitsluiten van Inlanders niet In de lijn van het huldig Ned. Indisch gouvernement ligt; dat men aldaar van oordeel Is, dat do legercommandant wsl laat komt met zijc madsdeellngen; dat de mislukking misschien minder flagrant geweest zou zijn bij meerdere toewijding." Om te eindigen met de volgende opmerking : «Aan «allerböohsler StalU" moet o. a. nog de volgende uitlating gedaan zijn — ofaohoon wij ons uit den aard der zaak daarover &eoa siksrheid hebben knnnon verschaffen — „Wat duivel, éér. vlsrdii geeft hij een klap In 't gezicht m*t zijs geheime nircu!a!res over kuoaierjjir, één vierde vertrouwt hij slot en de rest die Is lcoompleet." Wij sisaa, zooals gezegd, niet in voor de authenticiteit dszer uitlatiEg, maar sij Is „In Etijl" met debskesde potlood eanteekeningen in margine op regeeringsstukken." Hieraan willen wfl nog het volgende toevoegen : 10. Waaraan heeft de Inlandsohe soldaat het te dankon, dat hij onbetrouwbaar geaoht wordt ? 20. Hoavael Javanen zijn er de laatste 50 jaren in da uren dea govaars naar den vijand overgdoopen? 33. Geldt het brevet van onbetrouwbaarheid bij geval cok nog voor Amboneeien, Mauadonecran enz.? 40. Gelooft Z. Exc. niet, c'at bet acnweilg z\jn van adsthoofden al* officier in onie gelederen mesr waard is dao allerlei gekke forten achter s.g. oadoorwaadbere rivieren, waar men op tien plaatsen doorheen kan? 50. Zou één so!o;cbe prins tiet met één baudbewegln? in tijd van corlog In etaot zijn, méér voor de verpleging met behulp dar bevolking te doen dat de aéóle Ve Af doehng ? 6a Kent de legercommandant hst leger en du bar o kltg? Neer, driemaal neen, roepen wij-uit Noen da legercommandant, nooh de obaf t*er VHe afd9eling kennen het leger, kènr.au da bevolking, kènnsn de kracht van een toe re wijde fanatieke compsgnta infanurle 2) Zij vervreemden den troep van zich, Blooteo de bevolking van zloh af en geven kaakslagen aan loy&al gettnde Iciasdsohe hoofden, die, dank zij de actie van jaren, begonnen waren zloh aan ona verwant te gevoelen. Niemand in het geheels leger stolt vertrouwen in do koppige) dourdrijrerQ, dlo uitgaat van da bureaux van het Henogspark en de VHe afdeeling. Niamand en dat allééi veroordselt reeds het atelsel 1 Oud-Krijgsscholier. 2) Wij herinneren aan de uit*prp.B'.i van den overste Giaafland, die het liefst met Javanen werkte en ze de buwte soldaten van den Archipel noemde mits... men ze bèorie. Hoeveel te meer waar ral dit blijken, als wij ons van de hulp van inlsndscbe officieren in onze gelederen vsraekerd hebben, mits... ket legerbestnnff bun geen kaakslagen geeft. Red. ---