Gouvernements Onderwijs voor Inlandsche Meisjes. (Vervolg). Zooals te begrijpen is, werd ook het gevoelen van de verschillende inspecteurs van het inlandsche onderwijs op Java en Madoera ingewonnen, doch ook onder hen was eenheid van meening ver te zoeken; Achtte de een de intellectueele ontwikkeling van het inlandsche meisje, vooral bij de hoogere standen, een onafwijsbare eisch des tijds, de ander beweerde, dat de Islam een hinderpaal voor die ontwikkeling zoude zijn, dat door kastegeest en adat, co-educatie onmogelijk was en dat in zijn afdeeling geen drang naar hoogere ontwikkeling van de inlandsche vrouw bestond. De derde vreesde eindelijk, dat openbare inlandsche meisjesscholen weinig leerlingen zouden trekken, aangezien de hoogere standen ongaarne hunne dochters zouden laten omgaan met meisjes uit de lagere standen, zoodat de eerste zich zouden onthouden hunne dochters ter schole te doen gaan. Deze zouden,vogens dien adviseur, dus hoofdzakelijk bevolkt worden door de kinderen van den kleinen man. In elk geval zouden die schoien slechts op bepaalde plaatsen en dan' nog naar gelang de behoeften zich lieten gevoelen, behooren opgericht te worden. ■•-■.-..'. De' ontvangen, officieele adviezen (de stemmen uit het volk, in dagbladen verkondigd, kwamen toch niet.in aanmerking) vestigden niet de meening, dai drang naar'meerder onderwijs voor meisjes allerwegen bestond en dat indien Isie klasse schole» uitsluitend voor meisjes werden opgericht, deze slechts door zeer weinig leerlingen bezocht zouden worütü en dus ongeëvenredigd duur zouden zijn Wel werd vrij algemeen erkend, dat onderricht in nuttige handwerken voor de meisjes zeer welkom zoude zijn. Was het niet raadzaam vooralsnog Ie klasse inlandsche meisjesscholen op te richten, aan den laatstgenoemden wensch, zou vrij gemakkelijk tegemoet gekomen kunnen worden, door het vak nuttige handwerken in te voeren op de bestaande Ie klasse scholen. Daarmede zouden dan de vrouwelijke leerlingen dier scholen gebaat zijn, terwijl men ook het gevaar ontliep eventueel gebrek aan voldoend vrouwelijk onderwijzend personeel te k:ijgen. Wijl echter geen der vakken van het leerprogramma der Ie klasse scholen kon vervallen voor de vrouwelijke jeugd, zou het handwerkvak buiten de eigenlijke schooluren, dus in den namiddag, onJerwezen moeten worden Wat inlandsche meisjesscholen der 2e klasse betrof, deze zouden op verschillende plaatsen een voldoend aantal leerlingen kunnen tellen. Een proef in die richting ware dus wel te wagen, zij het dan ook op bescheiden schaal. Onderwijskrachten voor enkele dergelijke scholen, waarop dan ook de nuttige vrouwelijke handwerken zouden onderwezen worden, konden waarschijnlijk wel bekomen worden, vooral waar in den laatsten tijd meisjes toegang gekregen hadden tot de kweekscholen voor inlandsche onderwijzers en tot de normaalcursussen. Op grond dier overwegingen stelde de directeur van onderwijs der regeering voor een' proef te doen nemen met het openen van namiddagcursussen in vrouwelijke nuttige handwerken aan eenaantal Ie klasse scholen. Voor het bijwonen dier cursussen zou geen extra schoolgeld geheven dienen te worden. Voorts werd in overweging gegeven een 5-tal scholen der 2e klasse — eveneens bij wijze van proef —op den voet van die te Karang- Anjer op te lichten. Mochten eventueel ondereet beschikbaar inlandsch vrouwelijk personeel nog niet genoeg elementen gevonden worden, geschikt om in het handwerken les te geven, zoo . zoude • men | deze door 5 europeesche, daartoe bevoegde onderwijzeressen kunnen laten onderrichten, terwijl over enkele jaren gerekend zou kunnen worden op aflevering van ter zake kundige kweekelingen door- de Ie klasse scholen met namiddagcursussen. Eerst wanneer deze beide proefnemingen een gunstig verloop hadden, kon men de vraag in nadere beschouwing nemen of oprichting van openbare inlandsche meisjesscholen der 2e klasse op ruimer schaal werkelijk aanbeveling verdiende. Van alle deze voorstellen mocht slechts dat der instelling van namiddagcursussen in handwerken aan bestaande inlandsche Ie klasse scholen te verbinden, de goedkeuring der regeering verwerven en werd dus machtiging verleend het noodige daartoe te verrichten. Wat de op te richten 2e klasse scholen betrof, was de regeering van meening, dat de werkelijke behoefte daaraan twijfelachtig was en het daardoor te stichten nut niet in evenredigheid stond tot het bestede geld. Bij de zendingsscholen met de bekende slechte organisatie, het allertreurigst onderwijs daaraan gegeven door veelal onbevoegden, enz. is het nut natuurlijk wel gefivenredigd aan de duizende guldens als subsiniën daaraan gespendeerd. Het juiste oogenblik om tot die oprichting over te gaan was dus- nog niet gekomen. Die regeeringsmeening was natuurlijk gegrond op. de adviezen door de geraadpleegde autoriteiten gegeven, doch ook op de aantallen vrouwelijke leerlingen van de verschillende scholen op Java en Madoera, in vergelijking tot het aantal der mannelijke leerlingen, dat belangrijk grooter was. Ook wat betrof de voorgestelde school te Serang, werd niet noodig geacht in den eersten tijd hiertoe over te gaan, aangezien betwijfeld werd of die school op den duur levensvatbaarheid hebben zou, in verband met het gering aantal hoofden en aanzienlijke inlanders ter plaatse woonachtig.' Voor de kinderen? toch van de buiten Serangwonendeambtenaren;hoofden, enz. zou het bezwaar van vrij belangrijke uitgaven voor k->stgeld blijven bestaan en was het te verwachten, dat die hooiden zich langzamerhand zouden'terugtrekken. . Ook het niet verzekerd zijn van de noodige aanvulling van vrouwelijk inlandsen onderwijzend personeel voor de toekomst was een der motieven voor de aiwijzing der betrekkelijke voorstellen. Evenwel werd de zaak commissoriaal gemaakt en in handen gesteld van den adviseur voor inlandsche zaken, den tegenwoordigen directeur van onderwijs en eeredienst, in wiens handen zij, voor zooveel bekend, nog berust. In verband met de vermelde regeeringsbeschikking kwamen spoedig op een tiental plaatsen de namiddagcursussen voor handwerken tot stand. Sinds is een dier instellingen, (Soekaboemi) weder opgeheven, aangezien de leerlingen der school, die den cursus bezochten, na het bereiken van een zekeren leeftijd, de school verlieten. Hieruit blijkt, dat men in inlandsche kringen co-educatie, na het bereiken van een leeftijdsgrens, niet wenschelijk blijft achten. De bovenbedoelde regeeringsbeschikking is niet van zulk een ouden datum (1911), dat sindsdien een bijzonder merkbare wijziging kan gekomen zijn in de denkbeelden der inlanders omtrent de ontwikkeling aan hunne dochters te geven. Hoe is het dan te rijmen, dat vooral in het laatste jaar in de pers, ook door inlanders, openlijk en met klem de wenschelijkheid wordt verkondigd om voor hunne meisjes speciale scholen op te richten? Hoe is het dan te rijmen, dat aan'het woord, zich de daad begint te Daren en waar de regeering die taak niet aanvaardt, door inlanders zelf de handen uit de mouwen worden gestoken? Werd niet onlangs de „Soenting Melajoe", het orgaan van de modern-gezinde maleische vrouwen ter Sumatra's Westkust opgericht, in een der eerste nummers waarvan de wenschelijkheid werd betoogd van de oprichting van speciale meisjesscholen, waarvoor bij „verscheidene honderdtallen" meisjes-animo bestaat? Werd niet reeds een inlandsch meisje toegelaten tot de dokter-djawaschool ? Werd n niet door inlandsche hoofden en aanzienlijken van Bangkalan ongeveer dadelijk na het nemen der-vorenbedoelde regeeringsbeslissing, het verzoek gedaan om daar ter plaatse een meisjesschool op te richten en zulks ondanks en in tegenspraak met de meening van den betrokken inspecteur van het inlandsch onderwijs: „dat in zijne afdeelingen drang naarhoogere ontwikkeling van 'de Inlandsche vrouw bestond?" En nu juist brengen de dagbladen ons het bericht van het plan, uitgaande der af deel ing Bandoeng der Sarikat Islam, om de oprichting van bioscopen en de exploitatie daarvan .dienstbaar te maken o.a. aan verbetering van het onderwijs aan inlandsche meisjes/ (Sfot votgQ. I Wegens plaatsgebrek kunnen wtj het slot van dit artikel eerst morgen geven. Rel. --- Nieuws uit Nederland. (Uit de Mails loopende tot 20 Mei.) — Het bestuur van den anti-suikeraccijns-* bond heeft een rondschrijven gericht aan de besturen van aile politieke partijen en alle kiesverenigingen in Nederland, waarin zij verzoekt, dat deze hare candidaten zullen aanbevelen om zoo mogelijk mede te werken tot afschaffing van den overmatig hoogen accijns, die op de suiker in Nederland drukt en er bij hen op zullen aandringen, dat zij zullen trachten het steeds toenemend gebruik van het alle voedingswaarde missend surrogaat van suiker, de saccharine, tegen te gaan en te eischen, dat Nederland zich zal aansluiten bij de conventie, die de vervaardiging van saccharine verbiedt en waartoe nagenoeg alle beschaafde staten van Europa zijn toegetreden. — In antwoord op de den 6deh Mei j.l. ingezonden vraag van den heer De Stuers, om mededeeling aan de tweede ka ■ er van den'tekst in extenso van het vonnis V3n den krijgsraad en van het arrest van het hoog militair gerechtshof in de zaak-Deysenroth-Ising, heeft de minister van koloniën den 13den Mei geantwoord, dat zoodra afschrifterf van de sententies definitie! van het hoog militair gerechtshof in zijn bezit zijn, deze met'de afschriften van de vonnissen van den'krijgsraad ter griffie van de kamer ter kennisneming'van deleden zullen worden gedeponeerd. — Te Winkel is in den ouderdom van ruim 79 jaar overleden de heer I. Breebaart Kzn., afgevaardigde v?.n Noord-Holland in de eerste kamer der staten-generaal. De overledene heeft zich veel op landbouwgebied bewogen en was o.a. lid van het hoofdbestuur der Hollandsche Maatschappij van Landbouw, oprichter van het nederlandsch Paardenstamboek en lid der voor de droogmaking der Z krzee. In de eerste kamer nad hij zitting van 1892 af. . De heer Breebaart was officier in de Oranje Nassau-orde en ridder in de orde van den Nederlandschen Leeuw. — De onder toekenning van den tite! van adviseur-honorair eervol ontslagen raadadviseur' bij het departement van koloniCn jhr. J. D. Six is benoemd tot staatsraad in buitengewonen dienst. ' —De oost-indische ambtenaar met verlof A. E. Immink, laatstelijk assistent-resident van' Koetei en de Noordoostkust van Borneo, is op zijn verzoek, wegens physieke ongeschiktheid, met ingang van 1 Juni, eervol uit 's lands dienst ontslagen, onder toekenning van pensioen. i —Aan het lid van den raad van Nederlandsch-Indifi A. J. baron Quarles de Qua - les op zijn verzoek, met ingang van 2 September, eervol ontslag verleend uit 's lands dienst en zulks onder dankbe uiging voor de langdurige en trouwe diensten door hem aan den lande bewezen. ' — De oost-indische ambtenaar met verlof J. B. G. van Slingerlandt, laatstelijk assistent-resident van Grisee, is op zijn verzoek, wegens volbrachten diensttijd, met ingang van 1 Juni, eervol uit 's lands dienst ontslagen onder toekenning van pensioen. i -Bevorderd tot officier in de orde van Oranie-Nassau, met de zwaarden, de majoor W. Verhey, van het 2en regiment vesting-artillerie. . — De met verlof in Europa aanwezige Ie luitenant der infanterie van het leger in Ned.- IndiC J. A. Schippers, is ter zake van een lichaamsgebrek niet ontstaan in en door den dienst, met ingang van 1 Juni, eervol uit den militairen dienst ontslagen met toekenning van pensioen. — De Ingenieur meldt: Eén nieuwe industrie zal in Nederland in het leven worden geroepen. Naar wij uit goede bron vernemen, is de oprichting hier te lande verzekerd van een fabriek van grondkabels voor electrische geleidingen ten behoeve van lichtkracht, telefoon en telegraaf. In verband met nog te wachten promotie bij het wapen der infanterie, wordt de kapitein L. W J, K. Tnomson, thans op nonactivitcit als lid van de tweede kamer reeds binnenkort bevorderd tot majoor. -Men schrijft aan het Volk uit Hellevoetsluis: —Zaterdag werd de stoker Koenders, dienende aan boord-van de Hydra te Holevoetsluis, ontslagen wegens .antimllitaire karaktereigenschappen". De ontslagene wilde zeer gaarne den dienst uit en had bij 1 voorbijtrekken van den 1 Met-optocht met zijn rooden zakdoek van het schip af de betoogers toegewuifd. —Naar de Nieuwe Ct. verneemt, zijn er plannen gaande om te 's Gravenhage op te richten een britsche kamer van koophandel —Op 36-jarigen leeftijd is te Groningen overleden mr. P. G. Bos, archivaris van net algemeen rijksarchief te 's Gravenhage. — Benoemd tot hoogleeraar in de faculteit der godgeleerdheid aan de rijksuniversiteit te Utrecht, om onderwijs te geven In de geschiedenis der leer aangaande God en de geschiedenis der godsdiensten in het algemeen, dr. H. Th. Obbink, hoogleeraar aan de gemeentelijke universiteit te Amsterdam. — De oost-indische hoofdambtenaar met verlof J. Hulshoff Pol, belast met de waarneming van de betrekking van administrateur bij het departement van koloniën, is benoemd tot ridder in de orde van den Nederlandschen Leeuw. — G. J. Engelgeer, hoofd eener openbare lagere school te Amsterdam, is benoemd tot ridder in de orde van Oranje-Nassau. ' — Onder dankbetuiging voor-, de wijze, waarop zij zich van de haar opgedragen taak heeft gekweten, is ontbonden de bij kon. besluit van 13 October 1910 ingestelde staatscommissie tot voorbereiding van een herziening van de bestaande verhouding tusschen het gouvernement en de Protestantsche Kerk in Néderlandsch-Indie. — Op het baanvak der H. IJ.S.M.onder Warmond is 20 Mei het geheel aan stukken gereden lijk van den leidschen student L V. gevonden, die vermoedelijk door een trein is gegrepen. — De politie te Neuzen heeft in denavond van 18 Mei een 43-jarigen Belg, Louis Vanhecke, wonende te Sint Nicolaas, gevangen genenen, volgens zijn opgaaf electrlclen. Hij nad in zijn zakboekje een tot In onderdeden juiste schets gemaakt van de kustbatterij aldaar met geschut en voorliggende havens. Hij gaf voor, dit uit liefhebberij te hebben gedaan en voornemens te zijn, de schets later uit te werken. Het zakboekje is in beslag genomen en de spion zal over de grens worden geleid.' — Door gepraat van buren is de politie te Utrecht tot de ontdekking gekomen!' dat de vader en Je broeder van een ongehuwde moeder haar met Pinksteren geboren kind gewurgd en daarna in het water geworpen hebben. Het lijkje is opgehaald. De vader, de moeder en de broeder van de moeder zijn aangehouden. — De rechtbank te Roermond heeft P.A.- W. v.d. 8., oud 47 jaar, onderwijzer aan een bijzondere school te Venlo, beklaagd" van op*onderscheidene tijdstippen in 1912' ontuchtige handelingen te hebben gepleegd met aan zijn zorg en opleiding toevert'ouH-- de kinderen, tot zes jaar gevangenisstraf veroordeeld. De eisch was vier jaar. — Men meldt uit De Rijp aan de N. Rott.' Ct. dat de burgemeester, die vermoedde dat; er fraude was gepleegd ten nadeeie der gemeente, het opmaken van de gemeentekas nauwkeurig heeft laten nagaan. Het! bleek, dat er een tekort was en hierop is de ontvanger gearresteerd.' Hij werd gevan-N keiijk naar Alkmaar overgebracht. — Te Prinsenhage (bij Breda) is vermoedelijk een moord gepleegd op een 8-jarigen jongen, Van Hoek. Hy in den namiddag' van 19 dezer al spelende de deur uitgegaan<: en niet in de ouderlijke woning teruggeKcerd. Den volgenden middag 1 uur is het lijk gevonden bij Vuchlschoot onder Prinsenhage.•••■ Op het lijk waren sporen van geweld aanwezig. — Onder bevel van den kapt. der art. van het O. I. leger J. D. A. dé Fremery, vertrokken 19 Mei van Rotterdam per s.s. Rindjani naar Oost-Indiê een detachement der koloniale reserve, sterk 5 onderofficieren 30 korporaals en soldaten. — Benoemd bij het wapen der Infanterie, bij den staf, tot luitenant-kolonel, de majoor F. L. J. van de Pol, van dien staf, directeur van de Cadettenschool; bij het wapen der cavalerie, bij den staf: tot luitenant-kolonel, de majoor C. E. M. de Bruyn, van dien staf, directeur van het remontedepöt; tot ritmeester, de eerste-luitenant R. O. van Manen, van dien staf, werkzaam bij dé Koninklijke Militaire Academie; bij het 2de regiment huzaren: tot majoor, de ritmeester jhr. W. H. J. van de Poll, van het Iste regiment huzaren; tot ritmeester, de eerste-luitenant L. Roelf- - sema, adjudant bij het korps; bij het 3de regiment huzaren; '"> > tot luitenant-kolonel, de majoor G. J. A. baron van Hardenbroek van Ammeretol, van' het korps; .. tot ritmeester, de eerste-luitenant M. R. Drijfhout van Hooff, adjudant bij het korps;- bij het 4de regiment huzaren: tot kolonel, commandant van het korps, de luitenant-kolonel R. G. B. van Overveldt, _van het korps; V tot ritmeester, de eerste-luiienant C. J. G. -L.; van dm Berg van Saparoea, adjudant bij het korps; De majoor H. G. J. Maas Geesteranus, van het 2de reg. huzaren, is wegens lichaamsgebreken voor den militairen dienst afgekeurd. !»t*-De majoor J. M. Benteyn, van den staf ;der. cavalerie te 's-Gravenhjge is overgeplaatst bij het 4e reg. huzaren te Zutphen en wordt in zijn betrekking ten bureele van den' inspecteur der cavalerie vervangen door den ritmeester T. L. S. Nedermeyer Ridder Van- Röseinhal, die binnenkort bevorderd wordt tot majoor. .'^'-rDe kolonels M. W. de Vries en W.H. vaa.Terwisga, commandanten resp. van dt 7e en de 4e infanterie-brigade, worden tegen November bevorderd tot generaalmajoor. - — De majoor H. F. C. baron van Omphal Mulert, van het 16e rep;, inf. te Amersfoort, wordt binnenkort bevorderd tot luitenantkolonel en commandant van een regiment infanterie. :,—.Eervol ontslag uit den militairen dienst is'veneend aan den kolonel P. P. H Tielens, commandant van het 4de regiment huzaren, ttr zake van lichaamsgebreken. "—Aan den inspecteur der directe belastingen, invoerrechten en accijnzen J. H. A. B'-.iuman, te Zwolle is, op zijn verzoek, eervol ontslag verleerd uit 'srij! ft tot arts bevorderd de heeren G. W. Bakker, geb. te Helder; C. J. Rtnsaam, geb, te Bergen op Z'iom; A. J. M. B. Stijns. geb. te Venlo en J. J. Westenburg, geb. te Amsterdam. — Machinisten-examen Utrecht. Geslaagd voor voorloopig diploma de heeren J. H. Lohstroh en J. v. der Ham. — Stuurlieden-examens. 's-Gravenhage. Geslaagd groote stoomvairt: eerste stuurman de het rJ. Riedel; tweede stuurman dt heeren J. D. van der Mast en W. F. Spangenberg; derde stuurman de heeren W. J. Kiijn, H. M. Nieuwenhuysen, L. Tekke en A. Schakel. — Machinisten-examen. Utrecht. Geslaagd voor voorloopig diploma de heeren J. Nieuwenhuizen, R. de Boer, S. B. Snikkers, G. J. Schreuder, M. A. Heijnsdijk, G. Rièmsma, C. Vader, J. C. van de Poel en D. Pcekers; voor diploma C. de heeren W. van West en P. Domburg. ---