Solosche Causerie. Ditmaal moet ik 't gemeen listig inpikken. Want ik wil 't hebben over een Solo-i .sche gebeurtenis, waarbij mannen van stan-' ding en van biceps belrokken zijn, lieden met barsens en stalen kuiten. Mijn verhaal; moet duidelijk zijn voor den out-sider. Terwijl er tevens niet in mag doorstralen, wie er bij 't geval betrokken waren, omdat ik't anders tegen de evengemelde standing en cnuskels afleg. Bovendien moet ik oppassen, dat deze historie zóó worde gestljld, dat 't niet mogelijk zij, dat anderen voor de werkelijke gegadigden worden aangezien. Omdat dat ook weer aanleiding zou kunnen worden tot veel mots en beibels. Hier te Solo toch beerscbt er een psychose, een hevig vecfaterige neiging, welke van den eenvoudigsten poorter 'n leeuw maakt, 'n brieschend beest. Pro-gea!li€erden gebaren als je reinste poilus en zijn beslist gevaarlijk. Pro-centralen doen 't wat minder openbaar en stallen hunne gevoelens niet zóó openlijk uit. Maar inwendig borrelt 't bij ben, ziedt 't en soms kookt 't ook over. Zelfs nu we bier van alles afgesloten zitten en ons uitsluitend hebben te spijzen met 't geen Reuier ons wil toelepelen, nu we dus alleen maar heel flauwtjes .booren van het schrikkelijk gebeuren in 't oude Europa en men redelijk en logisch zou kunnen verwachten, dat we, sedert ons eervol • isolement, wel zouden zijn afgekoeld, zijn de inborsten onzer stoere kloeke burgers nog steeds bij de 100° F. en weinig is er maar > noodig om hun galligheld en strijdvaardigheid le. doen losbreken over je arme en zondige ■hoofd. Het Vereenigings-leven bier is dan gruwelijk opgewekt. Van de eene vergadering val je in de andere, is de eene bijeenkomst ■ afgeloopen dan ren je elders been waar weer ■ andere nijvere lieden weer andere belangen bewaken." Du choc des opinions* kom je achter de waarheid. En wijl 't ons slechts •om de waarheid en niets als de waarbeid >le doen is willen de meeningen nog wel •eens -stevig tegen elkander botsen. Dat lijkt heel ongevaarlijk daar meeningen uitsluitend abstracte begrippen schijnen. En ije zandt zoo xeggen: «Welaan laat ze maar wat botsen" als de blanke Vérité maar op gane komt. Dat was vroeger zoo. Vóór we aan de 'boven beschreven zielsziekte leden, toen neutraal-zijn niet een nevel, een loutere •klank voor ons was. Maar nu, nu we propst■volst geladen zijn met werkdadig en positief nëel verlangen naar strijd, nu kunnen ook de meest afgetrokken ideeCn aanleiding .zijn tot uitbarstingen van pbysieke excessen. .Het verenigingsleven is dan bijster opgewekt. En zoo geviel bet, dat een conglomeratie van eendrachtige, want vereenigde, bieden bijeenkwamen om het wel en bet wee der leden en bun bond te bespreken. Gezond en vroolijk werden de notulen •.gearresteerd. Een borrel spuits viel er sissend in. Daudet beeft 't vroeger aangetoond dat spuit en cider op den Zuiderling de uitwerking hebben als van Jandoedel en klare op den man van het koude Noorden. Niettegenstaande deze les van Tartarin, ging men zich zwaarst aan spuits en stroopen 1e buiten. De gevolgen zouden wreed zijn. Want inwendig begon 't te bruisen, te pruttelen. Sliertjes stoom puften al door de zaal in den vorm van ietwat giftige replieken en prikkelende hatelijkheidjes. Desondanks laafde men zich aan nog meerder •minerale vochten. Ondervinding schijnt moeilijk en moeizaam te gedijen. Piassen, bandjirs limoen en ronde en driehoekige tjaps vloten door dorstige kelen. Het aantal atmosferen steeg bedenkelijk. Steeg •ontzettend. En toen kreeg de wakkere voorzitter een pomp op z*n oog. Technisch juist geappliceerd viel 'n eeltige vuist den praeses op 2'n facie. De vuist, rap en schielijk voortgestuwd door 'n stel onredelijke strekspieïren en 'n knoedel metalen biceps, bereikten •kwiek en vlug bet gestelde doel en omgezet 'in een trommelvuur van directe treffers veroorzaakte deze pugilistische demonstratie een strategische terugtocht van den vooriganger tot achter de linie, gevormd door den presldlalen zetel. 'Levendig en frisch spoot 'n bloedstraaltje .uit den beleedigden neus. Kleurrijk, vol van naïeve en oorspronkelijke tinten, pronkten .de vriendelijke oogen. Het vleesch zwol .rondom de hartelijke kijkers en glansde. De Praeses beeft cicb bij den Aesculaap i laten repareer en. Het onschuldige hoofd werd door dezen •wijzen en handigen man in doekenen zachte watten gewikkeld. En, in deze werkelijk up-to-date uitmonstering kwam de gelaedeerde 'hoofdman weer terug. A's 'n echte Spartaan, als bad bij nimmer iets anders als de fameuze zwarte soep geslikt, aanzat bij wederom aan de tafel en hij praesideerde kalm en genoegeliik verder als alleen maar ware belden zulks vermogen. . 4t Was 'n alleraardigste avond Toon. --- Batavia, 5 Nov. Uit Midden-Java. (Eigen Corr.) Uit ons telegram van eergisteren weet de lezer reeds enkele bijzonderbeden over de inderdaad schandelijke overvulling van bet oude fort te Solo. Men kan zich slechts verbazen over de eigenaardige vrijmoedigheid der militaire autoriteiten, die met volkomen negatie van de meest primitieve hygiënische voorsebtiften en met even groote onverschilligheid voor den rechter der mindere militairen, in een oud fort, waarin herhaaldelijk zeer gevaarlijke besmettelijke ziekten werden gesignaleerd, toch een massa menschen stoppen en dan veel meer dan geoorloofd is. Eene compagnie, welke eigenlijk slechts 200 man sterk is, telt thans ruim 500 man, welke in alle mogelijke hokken — bet woord ,kamers" is hier niet op zijn plaats —zijn opgeborgen. Indien men koelies op Deli zóó afschuwelijk huisvestte, zou de regeering door middel van de arbeidsinspectie direct ingrijpen en mei zou weer heel wat hoeren over de slechtheid der particuliere werkgevers. Voor 500 militairen zijn, als ik me niet vergis, 6 of 7 privaten beschikbaar! Uebadgelegenbeid is nog treuriger en veelal is er zelfs niet voldoende water om de menschen in de gelegenheid te stellen zich behoorlijk ite reinigen. Het kwam voer, dat militairen, vol modder en slijk van eene oefening teruggekeerd, eerst den daarop volgenden dag gelegenheid badden bun vuile kleeren te wasschen. Er is één put, waarin des morgens ongeveer 1 M. water staat; op die put zijn eentge bonderden militairen aangewezen voor bet dagelijks wasschen van ondergoed enz. In de oude woning van den overste liggen momenteel 55 Atjehsche recruten. Zooals bij een korte beschouwing der kazerne reeds blijkt, is de toestand eenvoudig ergerlijk en de vraag rijst, of bet plichtsbesef bij de hoogere militaire autoriteiten, die voor dergelijke zaken verantwoordelijk moeten worden geacht, wel voldoende is ontwikkeld. Nog in de maand October deden zich in het fort een paar gevallen voor van meningitis cerebrospinalis en hoezeer men dan ook nog in twijfel mag verkeeren omtrent de ware oorzaak dier ziekte, mag bet toch zeker wel als uitgemaakt worden beschouwd, dat eene opeenbooping van. menseben onder zeer ongunstige hygiënische omstandigheden in een oud kavalje als bet fort te Solo, zeer gevaarlijk moet worden geaebt. Te Djokja beeft zich indertijd —ik spreek van het laatst van 1914 en het begin van 1915 —hetzelfde kwaad voorgedaan. Ook bier was bet fort overvuld; er deed zich meningitis voor, terwijl de sterfte onder de kleine kinderen ontzettend boog was. We hebben indertijd de cijfers gepubliceerd en eene krachtige campagne tegen deze misstanden gevoerd met als resultaat, dat een deel der bewoners van het fort naar Gombong werd overgebracht. Wij vestigen op bet kwaad te Solo de aandacht van bet legerbestuur; boe eerder dit de verplichting nakomt om de militairen een mensonwaardige behandeling ook in dit opzicht te verschaffen, hoe beter. * • * De Djokjasche kunstnijverheid krijgt in den laatsten tijd in steeds ruimer kring bekendheid, hetgeen voor een goed deel is te danken aan bet streven van mevr. Ter Horst, die voortdurend nieuwe relaties aanknoopt. Entre parentheses: mevr. Ter Horst herdacht de vorige week den dag, waarop zij 35 (aar in Indie was, hetgeen samenviel met bet 12'/,- jarig bestaan van de Djokjasche kunstnijverheid. Weinige dames zullen in staat zijn na een zoo langjarig verblijf in de tropen nog zooveel arbeidskracht te ontwikkelen, naast belangstelling In de openbare zaak. De z. g. St. Nicolaas-lentoonstelling te Buitenzorg is dezer dagen geopend, terwijl Semarang in bet laatst dezer maand wordt geopend. Er is bier in Indie in den laatsten tijd veel meer kooplust voor artikelen van inlandscbe kunstnijverheid, vermoedelijk omdat luxe-voorwerpen uit bet buitenland niet meer worden geïmporteerd. Eene zending artikelen, voornamelijk batiks en leerwerk en bestemd voor New York, werd dezer dagen te Batavia goedgekeurd en verzonden. De expositie te Singapore bad zeer veel succes; niet minder dan .*/« der gezonden boeveelheid werd verkocht. Intusscben is men doende om de goederen er ook op andere plaatsen .in" te krijgen. Zoo zullen in enkele bazaars te Ipob (Malacca) stands worden ingericht van voorwerpen van Djokjasche kunstnijverheid. Het is mevr. Scott — een Hollandscbe dame, gehuwd met een Engelscbman — die deze taak op zich nam. Er bestaan nog andere plannen o.a. ten opzichte van Australië, doch zoolang men geen zekerheid heeft omtrent hetgeen op de Anita te Soerabaja zal moeten worden gedaan, dient met uitwerking van andere plannen voorloopig nog te worden gewacht. * * * Uit onze vroegere mededeelingen herinnert de lezer zich, dat bet in Holland zetelende bestuur der vereeniging van ambtenaren van 8.8. een paar kwesties beeft aanhangig gemaakt, welke voor de vereeniging van groot belang zijn. In de eerste plaats Is dit de vraag: of men inlandscbe ambtenaren vanaf den rang van districtsboofd (wedono) en booger tot het lidmaatschap der vereeniging zal toelaten. In de tweede plaats: of men zal overgaan tot de oprichting van afdeelingen der vereeniging in Irdië. Wat betreft eerstbedoelde vraag merken wij op, dat de bestuursambtenaren in bet gewest Kedoe, die haar bet eerst behandelden, tegen eene toelating van inlandscbe leden waren en vóór de oprichting van afdeelingen. Later zijn elders stemmen opgegaan om de inlandscbe ambtenaren v*èl toe te laten. De ethische principes zijn er ook bier weer met de baren bijgesleept; bet heette dan, dat de Europeescbe ambtenaar immers zijn inlardschen collega moest leiden en opheffen. Dit is allemaal beel mooi, doch ieder ambtenaar kan individueel zooveel leiden en opheffen als bij wil; bet behoeft volstrekt niet te geschieden in eene vereeniging, welker eigenlijk doel eenigszins een anderen kant uitgaat. Ook te Djokja hebben de bestuursambtenaren deze kwestie besproken en met op 2 na algeneene stemmen verklaarde men zich tegen eene toelating van inlandscbe ambtenaren. Met algemeene stemmen was men voor de oprichting van afdeelingen in Indi& Dit laatste ligt voor de band; men heeft nog onlangs gezien, hoe eene voor bet korps B. B. zeer belangrijke kwestie : het protest tegen de inschuiving van officieren in het vaste korps, door den ass.-resident Van der Jagt geschiedde op telegrafische machtiging van het hoofdbestuur in Holland en hoe die ambtenaar daarna geheel alleen had te zorgen voor kennisgeving omtrent het ter audiëntie behandelde aan alle B. 8.-ambtenaren in Indie. Uit een organisatorisch oogpunt is de vorming van afdeelingen hoogst urgent. • • • Ik maak nog met een enkel woord melding van de te Solo door den heer v. Haastert gepleegde poging tot zelfmoord. De ongelukkige leeft nog, doch is er ernstig aan toe. Zooals ik a seinde, is aan den hulpofficier van justitie gerapporteerd, dat in de kas — de heer v. H. was boekhouder bij een agentuur- en commissiekantoor — een tekort was van minstens f 1000. --- Uit Soerabaja. (Eigen Corr.) Van een assurantie-kantoor boorde ik, dat bet geen verzekeringen meer fluit op zeezendingen, wat bieraan moet worden toegeschreven, dat bet bij gebrek aan telegrafische gemeenschap in de onwetendheid verkeert, of de contracten, betreffende ré-assurantifin, nog doorloopen en bet risico eener zee-assurantie alleen niet aanwil of aandurft. De andere assurantie-kantoren gaan bun gewonen gang. Intusschen verbeugen wij ons over het feit, dat in de afgeloopen week vier schepen, twee Engelsche, een Griek en Noor, bier zijn geweest om suiker af te halen; bijna onopgemerkt worden respectabele hoeveelheden suiker verscheept. Er komt 'n beetje schot in. • • • In de eerste plaats wil ik dan terugkomen op de klacht der Cbineesche Handelsvereeniging, die de stijging der rijstprijzen in de binnenlanden toeschreef aan bet nietvoldoen der S.S. aan aanvragen om wagens voor het veevoer — de kleine handelaar In de desa zou van dien toestand misbruik maken; de SS. zou den voorrang geven aan de suiker-industrie enz. Er was natuurlijk sprake van bevoorrechting? Een ingesteld onderzoek bracht aan het licht, dat men met akals te doen bad. Van bevoorrechting der suiker-industrie is evenmin iets waar als van het praatje, dat de kleinhandelaar in de desa van den toestand misbruik maakt. Als een Chinees 5 wagenladingen rijst moet verzenden, dan vraagt bij 25 wagens aan, wetende, dat de toewijzing pondspondsgewijze geschiedt, zoodat zij de zekerheid hebben, dat zij de beschikking over bet gevraagde aantal krijgen.... Aan transport-materiaal heeft 't hun dus nooit ontbroken, maar — zij hebben hun rijst willen aanhouden, totdat het gunstige oogenbiik zju zijn aangebroken om bun product voordeelig van de band te doen. 'n Andere conclusie is er niet te maken. Op dit moment kunnen de rijsthandelaren over zooveel wagens disponeeren, als zij maar wenscben en toch neemt betrijstvervoer naar de binnenlanden niet toe. De arme wong tani, voor wlen de Chineesche Handelsvereniging 't opnam, wacht met smart en 'n hongerige maag op de beloofde rijst.... • # Aangenaam was *t mij een uitnoodiging te ontvangen van den heer W. H. Brussee, die vandaag zijn makelaarskantoor opende. — Zoo iets moet met 'n slametan gebeuren, verzekerde bij me, —wil je geluk hebbent En daarom recipieerde hij vanmorgen. Nu is de beer Brussee een in alle kringen graag geziene figuur en zijn populariteit heeft bij te danken aan.... het Bruine Monster. Men kan niet over den beer Brussee hooren spreken zonder te denken aan voetbal en dan loopt de berinnering terug tot voor 1900 —waar blijft de tijd! — toen de zwartharige krullebol in Leiden achter den voetbal aanliep; ook nu nog bezielt hem betzelfde jeugdige vuur. Alleen de lenigheid en snelheid van beweging gaan 't zoo langzamerhand uit. Maar hem te beschrijven als s p o r t sm a n was mijn bedoeling niet; ik wilde 't alleen op wijzen, dat, waar in de sport karakter-eigenschappen meer tot uiting komen dan in de sleur van bet dagelijksch leven, de heer Brussee heeft getoond een gentleman te zijn, om wlen zich vele vrienden hebben geschaard. Vanmorgen kwamen die vele vrienden hem met de opening van zijn kantoor complimenteeren; bet waren niet alleen collega's uit zijn nieuwen werkkring, makelaars, maar ook bekenden uit den directen handel, menschen van verschillende nationaliteit, zooals: Armeniërs, Japanners en Chineezen. Het was 'n gezellige drukte in het keurig-ingerichte kantoor; de champagne vloeide rijkelijk. Het getuigt wel van durf om in deze abnormale tijden een makelaarskantoor te beginnen. De heer Brussee heeft met zijn voetbalhart zeker gedacht: .Met de dapperen is het gelukt!"; vandaag sloot bij reeds zijn eerste posten af.... Het is vandaag kemis kliwon. Voor ingewijden beteekent deze dag, dat de zaken zich steeds zullen uitbreiden. Er doet hier 'n merkwaardig verhaal de ronde, dat ik u wil overtellen — om de merkwaardigheid 1 Men zal zich herinneren, dat maanden geleden bet graf van dr. Fangman te Tosari door inlanders was geschonden; men zal zich dan misschien ook nog wel herinneren, dat ik mijn verwondering uitsprak over die daad, door Javanen gepleegd — Javanen vreezen in bun kinderlijk bijgeloof de dooden meer dan de levenden. De volgende reden moet voor die grafschennis bestaan. Dr. Fangman deed in zijn leven de Inlandsche bevolking veel goed, genas baar zieken, lenigde zooveel mogelijk baar nood; de medicus was om zijn braafheid door de Javanen algemeen geëerd en bemind. Na zijn overlijden brachten familieleden eener zieke bioemoffers op zün graf, de kranken herstelden ; men sprak aan de rustplaats van den dokter wenscben uit en die kwamen in vervulling... Het graf van dr. Fangman werd kramat, heilig. En daarom wilden de Javanen zijn lijk verplaatsen, naar een oord, waar zij ongestoord offers aan zijn geest konden brengen; de blanda's zouden zich immer daartegen verzetten. Uit bet ingesteld onderzoek moet zfjn gebleken, dat de grafschennis niet is bedreven om diefstal of 'n ander misdrijf van dien I aard te plegen» zoodat de juistheid van bovenstaand verbaal aannemelijk zou zijn — natuurlijk van Javaansch standpunt. * * Ik seinde u, dat een stopzetten der boycotbeweging tegen bet Soer. Hbl kón worden verwacht. Vandaag boorde ik echter, dat de storm van verontwaardiging weliswaar was geluwd, maar nog niet heelemaal bedaard; men wil den beer Boon toonen, welk 'n groot deel van zijn lezers niet is gesteld op zijn beschimpen van de Regeering in deze moeilijke tijden. Voor zoover ik beb kunnen nagaan, zijn de lijsten met de opzeggingen van abonnement en advertenties nog niet aan den beer Boon aangeboden; men wil daarmede wachten, totdat alle circulaires zijn terugontvangen om dan met overstelpende bewijzen voor den dag te komen, bewijzen nl. van den ernst van bet protest. „Slachtoffer" zijner Levensbeschouwing. Onze Soerabajasche correspondent schrijft: De officifiele berichten meldden het eervol ontslag uit 's lands dienst van den tijdelijken leeraar aan de Koningin Emmascbool alhier A. Baars. Als 't ooit een ontslag is gegeven, nadat van bet geduld van den werkgever bet uiterste was gevergd, dan is dat toch zéker in dit geval; de beer Baars heeft de Regeering tot zijn ontslag getart. Medelijden behoeft men dus niet met hem te hebben; de beer B. zou 't misschien zelf niet willen — tenzij 't was om er politieke munt uit te slaan.... De beer Baars is ingenieur en zal dus gemakkelijk 'n nieuw baantje krijgen, al is dat in bet begin niet zoo lucratief als leeraar bij bet M. O. Maar dat kan voor hem geen kwaad; in het particuliere zal bij niet zooveel tijd hebben om te bespiegelen de sociaal-democratische levensbeschouwing, welke hem nu ten val is geweest. Zoo vond bij als pouvernements-ambtenaar met veel vrijen tijd gelegenheid om de opgezetenen der particulieren landerijen tegen het gezag op te bitsen, toen zij toch al min of meer oproerig waren — 't was in de dagen, dat in en om Soerabaja de eene na de andere executie volgde wegens achterstalligheid in de betaling der grondbuurpenningen. Maar de beer Baars zou zich op elk ander terrein begeven, waarop de sociaal-democraat zich beweegt; hij leverde in Het Vrije Woord een onheusebe critiek op bet onderwijs en dat artikel was mede aanleiding tot bet hem thans gegeven ontslag — althans bij ontving naar aanleiding daarvan van zijn departementsebef, den directeur van onderwijs en eeredienst, een waarschuwing Van die waarschuwing trok bij zich niets aan en noemde op de vergadering van de S. I. alhier, bij welke gelegenheid Abdoel Moeis met bem afrekende, onze regeering: boes o e k. Later beeft de heer Baars aan dat woord een andere dan werkelijke beteekenis willen geven, maar bet gouvernement beeft tocb beter gevonden, dat bij elders een heenkomen zoekt, waar 't niet zoo boesoek, verrot, is. Na zijn jongste optreden, waaraan nog voorafging de door hem met zijn partijgenoot Barend Coster belegde meeting op 31 Augustus, bij welke gelegenheid hij, z.g. sprekende over de lndië Weerbaar-beweging, als gewoonlijk op de regeering stond te schelden, moet de beer Baars opnieuw van zijn hoogsten chef een waarschuwing hebben ontvangen met de vraag, boe hij daaraan dacht gevolg te geven. Het antwoord was een opmerking, nl. de opmerking, dat bij meende óók alsgouvernements-ambtenaar bet recht van critiek op de handelingen der regeering te hebben; de regeering bad immers zelf de grens getrokken van toegelaten critiek .... Thans is de beer Baars uit 's lands dienst ontslagen. Men begrijpt, dat de toevoeging van bet adjectief: eervol niet anders beteekent,dan dat bl] geen handelingen- beeft gepleegd, welke bem in contact brachten met den strafrechter; want dat een ontslag, gegeven omdat men op zijn werkgever beeft gescholden niet alléén, doch bem tevens verdacht beeft gemaakt, eervol is, zal zeker niemand durven beweren. De socCs zullen waarschijnlijk van den beer Baars een martelaar maken, maar ik geloof, dat hijzelf zich daartegen zal verzetten ; bij lijkt mij .te fanatiek om te poseeren en zal den strijd om zijn beginselen voortzetten — al zou hij in bet particuliere geen plaatsing krijgen. ---