LIEFDADIGE PLANNEN. (Vervolg en Slot.) DE AMBACHTSCHOOL en DE INRIGTING VOOR JONGENSWEEZEN. ... Hebben wij in het plan tot oprigting van een leprozen-gesticht te Soerabnja «en voorbeeld gezien, hoe het Gouvernement zich allengs, maar dan ook zeer langhaam, losmaakt van die beschouwingswijze omtienl den inlander, welke zoo veel mogelijk van hem partij trekt ten voordeele van Nederland, maar zijne eigene en meest dringende belangen slechts weinig behartigt, onder hetzelfde gebrek aan belangstelling moest ook het geslacht gebukt g-ian, dut, afgestumd van de naar Indie verhuisde Europeanen, door menigvuldige verwaarloozing zijner behoeften, tct geen volk in de wereld, ja tot geenen stand in de maatschappij behoort, en juist omdat de wet het beschouwt als met de Europeanen of de Nedr rbuiders slechts gelijk geduld, zich bewust is, niet met hen te worden gelijk geschat. En toch dat geslacht stamt tf van onze voorvaderen en zal worden uitgebreid door onze kinderen. Waar ook die klasse: hare behoeften, hare deugden en gebleken heeft zich de 19e eeuw aangetrokken. Het streven wordt telkens krachtiger om haar te doen dec- Jeii in de bronnen van Europa's welvaait en beschaving. De invloed van dien geest doet zich ook bij het Gouvernement bespeuren in vermeerderde behartiging harer belanden, ofschoon de traagheid, ontstaan door de nawerking der verouderde beschouwingswijze, en gevoed door de langwijiigheid der behandeling van zaken, daaraan in den weg staat. De geseniedenis van de amhacUxchnol en de. inrigting voor jongmnoeezen kan die traagheid bewijzen, maai ook, gelukkig! de kracht van den tijdgeest, die haar overwint. Wij suiltn uit dit oogpunt die geschiedenis beschouwen; en vertrouwen dat de herinnering daaraan, boe bekend ook do feiten zijn, nitt geheel overbodig zal wezen. Hei was in het jaar 18.r»?ï dat op aandrang van den leer A.. van Lakerveld, architect van den waterstaat te Soerabaja, door paiticulieren een ambacntschool werd opgerigt, ten doel hebbende om , aan de hi'-r uit christen» cuder» geboren kinderen van oe lagere volksklasse giatis onderwijs te geven in het regtlijnig teekenen, en voorts in die wetenschappelijke vakken, welke niet, de bouwwtrktuig en landbouwkunde in verband staan, ten t-indcalzio latigi dien weg welligt eenmaal bekwame opzieners en handwerkslieden in drze gewesten te vetkrijgui." Na kotten bloei werd deze school in 1857 weder ontbonden. Ofschoon de toenmalige couvcrneur-gcneraal h(t berelieimheersehap over die school had op zich genomen , (och mogt de directie later niet r:ie aanmoediging van het gouvernement ondervinden, welke in Indie, alwaar de bloei van particuliere litfdadigheids-gflstichteii zoo twijfelachtig wordt gemaakt door de mutatie der europesche maatschappij, zoo noodig voor haar is. De ambachtschool verlangde hare leerlingen in industriële betrekkingen te zien geplaatst op gouvcrnemei.ts<>f particuliere instellingen, en verzocht derhalve de regering programma's van kundigheden, voor die verschillende betrekkingen vereischt, vast te stelieu en na voldoend examen in overeenstemming met die programa's den jongelieden diploma's aftegaven als aanbeveling bij hunnen volgenden loopbaan. Dit verzoek werd van dé hand. ge wezen. Daarna rekwesteerden eeniga jongelingen, in die school opgeleid, om als £ève bij een der tukken van cultures werkzaam te worden gesteld. Ook dit werd geweigerd. Het bestuur der inrigting veizccht later aan het gouvernement, dat in het algemeen aan zulke leeilingen , die zich gedurende geruimen tijd hadden onderscheiden door vlijt, gedrag en bekwaamheden, een guuslig vooiuitzigt zou worden geopend. Doch ook hierop werd afwijzend beslcten. Door al deze teleursfel'iugen moest de inrigting in de schatting des publieks en der leerlingen dalen te midden vaA eene maatschappij dis nog al te veel naar den bijval of de afkeuring des bestuurs de degelijkheid of onhoudbaarheid eencr zaak afmeet, en iceds in 1856 was de school in groot verval. Nu wendde de directie eeue laatste pogiug aan: zij wilde de inrigting moer bepaaldelijk ender de leiding des gouverncments brengen, en door hetzelve ondersteund worden. De uitslag was op nieuw: eene afwijzende beschikking pn de geheele ondergang der ambachtschool! yfi] yjllen niet beoordcelen ju hoe verre het gouver; nemcnt meer of minder grond had tot afwijzing dezer verzoeken, doch wij achten het boven allen twijfel ver-1 heven, niet alleen dat zij do hoofdreden ia geweest van' het verval der iririgting, maar ook dat door aanraoediging, raadgeving en ondersteuning, al ware liet geweest' op andere dan de gevraagde wijze, het gouvernement' meer in het belang der school, en van de klasse van ingezetenen die zij zich aantrok, had kunnen en moeten handelen, Jan is geschied, j lutusschen had de minister van koloniën Pahud in 1855 een eigen plan gevormd tot oprigting einer in- j duslrieschool te Soerubaja, in verband met de aldaar I bestaande gioote etablissementen, hetzij de militairs con- i strucliewinkel, hetzij de fabriek voor de marine, het stoomwezen en de nijverheid. Ofschoon aan dit plan t.iet regtstreeks werd gevolg gegeven, uitte de heer Pahud, intusschen gouverneur, generaal geworden, in 1856 het voornemen tot daarstelling cener polytechnische inrigiing. Misschien bedoelde hij met de uitdrukking polytechnische school hetzelfde, wat hij als minister industrieschool had genoemd. Hoe het zij: de uitvoering bleef achterwege. De jaren 1850,1857, 185 S, 1859 gingen voor- j bij zonder dat daaraan werd gevolg gegeven. ! Het gebrek aan belangstelling der regering, dat wij reeds ten aanzien der particuliere inrigting opmerkten, vertooude zich ooi in de traagheid tegen over haar eigen ; voornemen, ja het scheen alsof uitstel, afstel zou wor-' den, en de gouvernement*— plannen de particuliere inrigting hadden moeten ter aarde werpen, om daarna zelve te worden opgelost in luchtkasteelen ! Inmiddels was een ander edel hart vervuil van een nieuw voornemen tot verheffing van de klasse der afïtammelingsn van l'.uropc. neu in N. 1., daartoe aangespoord door den G. G. Duijmèer van Twist. In 1555 had zich Jkis*J. C. fteijnst tot het gouvernement gewend onder ainbieding van een plan stc-lling van inrigtingen Ie Soera hajn tot verpleging en opvoeding van jongens in JT. I. die weezen, verlaten of hulpbehoevende kindeien zijn, en in de categorie vallen van Europeanen of .daarmede gelijkgestelden /' met het doel om ban op te leiden voor ambachten en hoo-1 gere vakken va:i industrie. De aanbieding daarvan be-] hel ld e tevens het verzoek om krachtige ondersteuning! des gouvernement* voor deze zaak, ter bekoming van eea geschikt terrein en ter aanvulling van het ontbrekende in de kosten, henoodigd voor opiigting en onderhoud, voor zoo ver de particuliere liefdadigheid daarbij tekort schoot. : Het duuide weder lang ééc ï.et gouvernement tot een j besluit kwam. Cver de zaak moesten de beschikkingen | des koning* worden gevraagd en afgewacht; dsze kwa-j men eindelijk, waren Kunstig en in de oprigting op de, voorgestelde wijze werd bewilligd, zoodra voor de daartoe beuoodigde fondsen ingeschreven, en de zaak voor-, loopig zou zijn geregeld. Zoo werd na dtie j-iren lange overweging hit plan, in 185 ft der regering' vooigestedd, in 1858 door den ontwerper aan het publiek bekend gemaakt. De inschrijvingen toonden dat men op de liefdadigheid der ingezetenen ook thans niet te vergeefs had gerekend. De aanvang werd gemaakt, en de eerste jongens zijn i.i j een huurhuis opgenomen, maar het jaar 1860 is verstreken zonder dat met den opbouw van het gesticht is begonnen. Welke voorbereidingen zijn intusschen gemaakt ? Hoe langzaam ook toch i» de zaak iets verder gegekomen. Men weet dat het Gouvernement een stuks gronds achter de artillerie-constructie-winkel heeft afgestaan voor den opbouw des ge>ticiils. De hoofddirectie te Batau» heeft bereid» van de genie, den waterstaat en particulieren, daartoe uitgenoodigd, verschalende projecten ontvangen , of-choon nog geens keu? is gedaan, en, zoo wij wel zijn onderril!t, de ontvangst van dien arbeid, geheel onrerpligt en belangeloos veriigt, door geen enkel woord van dank is erkend. Wij willen ecr.W inet hekelen. Wij willen gelooven, dat het lang b:raad tot des te volkomener vervulling der taak zal medewerken en in het jaar 1861 het werk krachtig ?al worden vooitgezet. Wij hebben te meer hoop daarop met het oog op een nieuw plan, van het gouvernement zelf uitgegaan', dat blijkbaar de verlevendiging is van het in 1856 in d*n steek gcliten voornemen tot oprigting van een polytechnische school. Wij bedoelen: de opiigting eer.er gouvernemeuts ambacht- of industrie-school, in het vorige jaar bij koninklijk besluit vastgesteld, waarvan de gebouwen reed» aan het einde van dit jaar moeten zijn voltooid, en welke blijkbaar in naauw verband stavt tot de inrigting van jor.gensweezen. Ook liet pioject voor deze school zal, zoo wij hooien dezer dager» worden ingediend. I Ofschoon het terrein nog niet is bepaald, zoq verlangt j men het echter in de nabijheid van den grond, voor het ! jongensweezen-gesticht afgestaan. Dit is "dan ook weni schelijk. Het veraand toch tustchen beide inriglingén, . stellig uitgesproken, is in het 'oog loopend. i Beide bepalen zich tot de opleiding van afstarrmej lingen der Europeanen in Indiej beide hebben- de be• doeling die klasse door de beoefening en bet uitoefenen van handenarbeid tot een degelijken en welva; renden middenstand te vormen, en de industrie, die tot | nog toe in Indie hoofdzakelijk slechts door vreemden , l hetzij Europeanen, hetzij Chinezen, met behulp van I den inlander, wgrd gedreven, inheemsen temaken, en die door zelfstandigheid , dat krachtige midd.d vau volkswelvaart te doen zijn , hetwelk zij in het (resten toont te wezen. Maar terwijl de jongensweezen-inrigting zich bepaalt tot de jeugd die door gemis van ouders of verzorgers zoa verwaarloozen en tot een leven van onkunde , ledigheid en slechtheid vervallen, en door deze in één gesticht onder een vaderlijk opzigt te nemen, te veri zorgen en te bekwamen, haar voor de maatschappij j behoudt; terwijl zij voor hare opleiding tot een b«- ! paald middel van bestaan de hulp k>m inroepen van I de ambachtschool, en door haar gebruik maken van de ; gouveinemenls-inrigtingeii van nijverheid zal (le, ambacht: scfiool niet alleen die weezen ma;ir ook hen, die een eigen te huis hebben, tot zich trekken, om hunnn opvoeding te vultooijen , door opleiding tot etn bepaald beroep. ' | Een ander oocpnnt waaruit deze beide inrigtingen kannen vergelckeu worden is hunne verhouding lot het gouvernement. De ambachtschool, vroeger geheel van particulieren uitgaande, woalt thans eeneinstelling der regering, door haar opgerigt, ondeihoudrn èti bestuurd. De jongensweezen-iiirigung, ontstaan uit de bijdragen der paitioalicren , wordt zoo veel nood:g door het gouvernement ondersteund, en de ambachtschool met haar in verband gebragt. Wij achten deze ongelijksoortigheid tusschen beide ; inrigtingen geen bezwaar: zij vloeit van zelve veert uit ! den toestand der Europesche maatschappij in Indie. j Door het klein getal har-r leden , en hunne voortdurende | afwisseling wegens verplaatsing, terugkeer naar betmre|- derland en overlijden stiat eene particuliere inrigting van liefdadigheid er meer dan elders bloot aan wijziging der publieke opinie, onttiekking van giften, verandering van directie, gemis aan oj zieners of onderwijzers, eu hieruit j volgt de behoefte san de mtdeweiking . du gr.uver! nements, dat als een blijvend ligchaam, hetwelk dooi standvastige beginselen moet woideu beheerschi-, ook de waarborg behoort te zijn van Int bestendig bestaan van , zulke inrigtingen. j Altijd echter verliei t instelling de meeste toejuiching, die het streven bezit naar zelfstandig .leven, onafhankelijk van de overleggingen der regering, en gesterkt door de medewerking eener degelijke maatschappij. Ja, als wij wel zien, zal de teleurstellende ondervinding van het verval zulker inrigtingen in vroeger tijd allengs verminderen naar mate het I.uropeesch elemtnl in Indie sterker wordt in aantal, beter in gehalte, vrijer in werking, en het Indisch element, juist door de liefj dadige pogingen, die het verheffen, zijne roej ing beter begrijpt en kan gehoor geven, om zich te vmmVn tot een middenstand van bekwame, weikzaine en welvarende burgers. Of zoude dit alles slechts een hersenschim zijn? Zouden dergelijke gestichten cliijd in Indie 'moeten vervallen? Zouden do afstammelingen der Europeanen en de inlanders immer motten blijven, wat zij zijn ? — In dien geest spreken en schrijven semorigen, maar de edele ontwerpeis der besprokene plannen, het publiek dat Imar ondersteunt, het gouvernement, dat Ivtar beschermt hebben zich tegen dit standpunt vetkbart, hetwelk overigen* door eene juiste beschouwing vau deu mensen en "der geschiedenis genoegzaam veroordeeld wordt. Toch is er veel volharding, beleid eu zelfopoffering noodig opdat de ontworpen inrigtingen tot stand komen, in stand blijven en doel treffen: voortdurende ondei.-teuning >n belangstelling der maalschajtpij vooral door aanbieding va» giften en toezending van knapen; krachtige 'en eendmgtige werkzaamheid der hoofd-kommhsien te Batavia en der plaatselijke kommUsien te Soerabaj», door, met vooitijzien van karige berekening, persoonlijke, meeningen eu kleingeestige zucht naar heerschappij, spoedig e=nc keus te doen uit de projecten, de bepalingen omtrent de uitbesteding in milden geest op te vatten', en bij voordragten voor opzieners of onderwijzers elkander vertrouwen te schenken, en iu het algemeen alle kleine, geschillen bij te leggen, om het hoofddoel te bereiken. Eindelijk wordt vereücht de opregie '.liiselierjnii g dr» gmènemenU, bÜjkba.-r» behalve uit elf bitfVilée ouder. •teuniiig der inrigtingen, bovenal vit de wijziging der bepalingen omtrent de academie te Belft en tel radicaal, want de lottverbelering van de Matte der aframmelingen van Europeanen in Indie, door die inrigtingen bedoeld, en immers ook door de regering, die haar beschermt, it nimmer mogelijk dan door rangtverhefflng niet afhankelijk te maken van de plaats der opleiding, maar alleen van persoonlijke geschklhei t! tt. ---