Veertig jaar geleden overleed Generaal Piet Joubert Nadat op 27 Februari 1900 generaal Plet Cronjé zich had moeten overgeven, volgde precies een maand later, dezer dagen dus veertig jaar geleden, een nieuwe zware slag voor het dappere Boerenvolk, dat voor zfln onafhankelijkheid streed zooals nu de Finnen het deden; de Commandant-generaal en vicepresident van den Uitvoerenden Raad der Zuld-Afrikaansche Republiek, P. J.-Joubert, overleed te Pretoria. Hét dien van President Kruger 1» de naam van Joubert ook het nauwst verbonden met de geschiedenis van Transvaal. Getuigde zelfs Bismarck van „Oom Paul", dat hfl een der allergrootste staatslieden van de negentiende eeuw was, volgens deskundigen was „Slim Piet", ondanks al, wat men te zijnen nadeele heeft beweerd, de generalisslmua, die ver boven veel knapper beroepsofficieren uitstak. Beide mannen Kruger en Joubert, hadden de fouten van hun groote hoedanigheden, en het kon wel niet andera, of hun beider opvattingen kwamen herhaaldeUjk met elkaar in botsing, en uit de wrijving ontstond helaas verwijdering. Botsingen met President Kruger De eerste breuk had plaats, toen het land ten Noorden van de Vaalrivier zfln onderaardache schatten niet langer verborgen kon houden, en daardoor o*, de aanleg van een eerste spoorlijn noodzakelijk bleek. Piet Joubert begreep niet, waarom het gewenscht was, Duitsch kapitaal naar de Zuid-Afrikaanache republiek te halen, en niet dat van zwakkere staten, waarvoor Engeland geen vrees koesterde. Htj was niet genoeg staatsman, om in te zien, dat het bevorderen der Duitsche belangen noodzakelijkerwijs een tegenwicht zou vormen tegen een al te grooten Engelachen invloed. Ht) bezag het Belgische aanbod tot vorming van een syndicaat voor den spoorweg en het gelijkluidende Duitsche aanbod uit zuiver financieel oogpunt en verloor de politieke beteekenis van de keus uit deze twee volkomen uit het oog. In den Uitvoerenden Raad bleken xüa medeleden den Jameaonraid van 31 December 1895 nog niet vergeten te zfln en stemden ztfn voorstel af. Joubert's zuinigheid bedroog meermalen zijn wijsheid. Ook tegen de door Kruger noodzakelijk geachte uitgaven voor den geheimen dienst maakte Joubert bezwaren. De geschiedenis bewees, dat Kruger gehjk had gehad. Joubert en het beleg van Ladysmith Als opperbevelhebber echter had Slim Piet schitterende kwaliteiten. Dat «tjn plannen, oa. die om Ladysmith te veroveren, herhaaldelijk mislukten, was een gevolg van het gebrek aan eensgezindheid bfl de uitvoering ervan. Wanneer het Joubert gelukt was, zfln oorspronkelijk veldtochtsplan In den krijgsraad aanvaard te krijgen, zouden de Boeren van het begin van den oorlog af ongetwijfeld andere resultaten hebben bereikt. ymr de Transvaalscbe boeren waren op dat moment zoo verlangend, den Engelachen klop te geven, dat ze niets wilden weten van een plan, dat pas na eenige weken succes beloofde. Generaal Joubert wilde een voldoende bezetting achterlaten ter verdediging van de paasen in het Drakengebergte en voorbij Ladysmith en de Tugela oprukken naar Pieter Maritzburg, de hoofdstad van Natal. Daardoor zouden de bezettingen van Dundee en Ladysmith genoodzaakt worden, het zeer kleine garnizoen van de hoofdstad van Natal te hulp te komen. De Boeren zouden op die manier de in aantal zwakkere Engelachen dwingen, tot den aanval over te gaan, en hun waarschijnlijk een ernstige nederlaag toebrengen. Maar de burgers wilden dadelijk vechten. Ze trokken naar Dundee en belegerden Ladysmith en toen bleek, dat Jouberts plan stellig practischer ware geweest. Geen Boerengeneraal zorgde zoo consciëntieus als Joubert voor zfln manschappen. De troepen, die onder ztyn commando stonden, moesten altijd het beste hebben, wat er te krijgen was. In dit verband Is een brief van Joubert teekenend, dien lrij tot de regeering richtte, toen herhaaldelijk klachten werden geuit over de kwaliteit van het brood. „De Engelachen," schreef hfl, „kunnen zich geen beteren bondgenoot wenschen dan den man, die onze burgers met zijn brood vergiftigt." De „Generaal in onderrok" De groote kracht van den generaal berustte echter op den steun van zjjn vrouw. Mevrouw Joubert, „the general in petty-coats", de generaal, in onderrok) zooals de Engelschen haar noemden, was van hét echtpaar ontwijfelbaar de meest energieke helft. Ze hield meer van snel handelen dan Slim Piet en spoorde hem aan tot optreden, wanneer hij nog plannen zat te maken en zat te piekeren. Dikwijls vroeg hij haar om raad, en ze was zoo overtuigd van haar eigen belangrijkheid, dat zfl er op stond, van alles op de hoogte te worden gehouden. Veel van wat Joubert heeft gedaan voor het Transvaalscbe volk, dankt het dan ook aan zijn echtgenoote. Hoe men ook over Joubert moge denken, vast staat In leder geval, dat hij door zfln schitterend talent voor het uitwerken van veldtochts- plannen de bewondering heeft gaande gemaakt, niet alleen der Transvalera, maar ook van zijn grootste tegenstanders. Dagen, ja wekenlang kon hij over zulk een plan zitten te broeden, maar als bij er dan ook mee voor den dag kwam, ontbrak er ook niets aan, en door zijn uiteenzetting kreeg hg dan weer den steun van velen, die hij soms tevoren van zich had vervreemd. Uitstekend redenaar en man des vredes Joubert bezat een enorme werkkracht. In zjjn werkkamer kon hij zijn secretaris in korten tijd een groot aantal brieven dicteeren en dan in een zeer snel tempo nog urenlang met hem doorwerken. En dan begaf hfl zich frisch en opgewekt naar de vergadering van den Uitvoerenden Raad. Voorts was Slim Piet een zeer goed redenaar in het Parlement en een politicus, die graag met iedereen goede vrienden bleef. Door deze laatste eigenschap lag tuj ten slotte met beide partijen overhoop. Hoewel generaal, was hij een man des vredes, die in het begin der moeilijkheden met de Engelschen desnoods groote offers wilde brengen, om den oorlog te voorkomen. Toen hij echter Inzag, dat de vrijheid van zfln volk op het spel stond, was h(j onmiddellijk bereid, met al zijn krachten de onafhankelijkheid van zijn land te verdedigen. Toen toonde hij zich, evenals in de Jaren 1880—1881 een dapper aanvoerder In den strjjd voor de vrijheid. Joubert was, ondanks alles, een groot man en de nobele generaal van president Kruger. --- Goede Herde Zatte Cles is 'n gewoon mensen, Z'n huis ligt in he; dorp, temiddei van de ander*. Het steekt z'n kop niet noot. Bescheiden is het. maahelder zrjn de witgekalkte muren, waaraan de groene blinden langde ramen een frtsache toon geven. Er ligt eet langgerekt tuintr voor. met dahlia's er in en boerenkool en aardappels. Zoo boon dx.". men benu: den grond en geeft er toen ook weer kleur aar. Ze doo het goed. die pronkerige dahlia's temidden der vol-ronde kojl Cles werkt ot> den boer. Schraal Is het loon en hard de arbeid war zwaar is de grond die mer. moet ploegen en sDitter.. He; moeizarr leven van menschen. die aüer. tlid zich naar de aarde bukken o*- de aarde gebogen blilven. Ze zier. niet veel van de wereld, die arbeider. Hun zinnen voeden zien met klev alleen, zb schouwen de donkerte vadezen gronc en ademen or de zware vette geur van. Nooit speelt • hun ooger. 't tintelen van kleuren en als de zon in volle, uitbundirstraling den vlakken polder met naar licht overplast, voelen zil alleede stekende warmte op rug en nek. Een warmte, die lam maakt er uitput. Maar 't weekloon moe: verdlenc zon of geen zon. hitte c: geen r... Je kunt daar met Zatte Cies lang en breeo over praten Over de. arbeider over den boer. Niet kaïn. want Cles is her.. ..Ik het een vurig temperament.' zeg; - Dat heef: de pastoor hem in den biechtstoel een» gezegd er. daagaat ie groot op. Want den Zondag daarna had de pastoor gepreek over de vurigheid van Sint Paulus en. waar of niet. Cles beweer het stellig: de pastoor had het heele sermoen lang. alleen naar nee gekeken. Een kleine Paulus had ie zien gevoeld. Maar 's avonds wat Ie weer i_ Ja dat ging zoo: in de week werken en 's Zondags drinken. Lh vaste club in den herberg. Lawaai en pleizier tot de centen op ware;. Dan konden ze weer een week aan den slag. Den volgenden Zondaf weer hetzelfde lieai In den herberg was Cles op z'n hevigst. De woorden knetterden dat in het rond en al wat boer of burger was. moest er dan aan s>- looven. De mannen zetten Cles op een stoel en zoo uit de hoogte een stoel is hoog in halfdronkenheid, stak Ie z'n speech l. ..De arbeider is de ruggegraat van de maatschappf „Daar heb je gelrjk in," zeggen de kamerade. „De arbeider verdient den steun voor den boer. Wrj ploegen en mesten wü bouwen de tarwe, wrj maaien! Wie verdient dan den tarwesteun*' «De arbeider!" schreeuwt de heele herberj. Zatte Cles ontvouwt z'n politiek program. D« brjval van de kameraden maakt hem half zot. Z'n stem strjgt benauwelrjk hoog, tol z* overslaat in een krijschgeluid. dat door de muren op straat doo>- drtnet. De menschen bliiven staan luistere» ..Zatte Cies heeft het weer te pakker' Ze lachen er Immers maar om. Wat zoudt ge anders doen? Het ü zattepraat. Misschien vindt ge nog lets waars In z'r. woorden, maar zeg het asjeblief niet tegen Ciei Maar dan? Als de centen op zhn en de pret voorbij is? Naar hint natuurlijk. Waar anders naar toe' Nee. de dag is nog niet om. Ni gaat Cies zich schrap zetten. Hó ziet het gezicht jran de vrouw a voor zich. Dat geeft hem alttid zoo'n gevoel van onbenaaglijkhek. AU ze nou maar eens ooit tegen hem begon uit te pakken. Dan kc hi) zich tenminste een houding geven. Ze zuchtte alleen maar en e oopen waren zoo erg droevig. Geen verwijt, geen woord. Cies mot dan zelf met de ruzie beginnen. En het valt niet mee een aanleidin te vinat „En ais je jt mond niet houdt'" Ja zoo eindigt het altijd. Al» de. gezegd was., ging buurman naar binnen, want dan was het uit. Dit wist heel wat te vertellen over al die schreeuwparttjen. Wie luister naar zooiets niet graag? Dal er ooit een eind aan zou komen aai. dat lawaai, nee dat geloofden ae mensenen niet. Of er zou iets als eer mirake. moeten gebeuren, maar „gewoon' zou dat niet ophouden. Het gebeurde te veel met regelmat.. „Je kunt er je horloge op gelijk zetter." zegt buurmai. Zoo gaat een leven. Te begrijpen is het moeilijk. Leeft «ot iemand ? De pastoor denkt daar dikwijls over na. 's Avonds wandel hü door het dorp. Hij kent al die huisjes met hun geheimen. Hi kent ze beter dan de anderen, dan de buren, die toch meenen. da. ze er heel veel van weten. Hij weet, wat er omgaat tusachen die murt. maar hü heeft ook al dikwijls in het hart mogen zien van die me» schen. Zoon dorp is een wereld op zich. Alles woont er dooreet Groote huizen staan tusschen kleine, er is weinig scheiding van minder en meer. En toch leven zij zoo op zichzelf, bestaan er groote afstandei onderling. Er wonen er die hoog uit hun ramen neerzien op het „volkje', die voortgaan in het leven, terend op wat verslenst* familie-eer, Er zhn er die de zuivere vreugdetjes genieten van begijntjes en zoet voortgaan onder de kapjes van ingetogen vroomheid. Dan zijn er de slovers, die werken en Zondags naar de kerk komen en plezier maken. Van al die menschen bewaart de pastoor de geheimen binnen In sicL. Want zi maken hem deelgenoot van hun bevindingen, van de gebeurUjkbeden huns levens. Heel die kleine strijd van leder huisje wordt mede in zijn hart gestreden. Alle tranen, verwijten en scheldwoorden: ztln hart neemt ze op, als 'n droge, dorre bodem, t Leeft mee en 't geeft alles wat *t bezit aan troost en goede woorden, b*- moediging. En strengheid ook. (Zie vervolg pag. 9) --- Nederland 125 jaar koninkrijk Defensie. Onderwils. Handel en Scheepvaar Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat in den eigenleken zin van het woord, dezer dagen 125 jaar. Immers, op 16 Maart 1815 nam de souvereine vorst, Willem I, den koningstitel aan. 30 November 1813 was de Prins onder groot enthousiasme der bevolking van Scheveningen en Den Haag aan land gestapt en bad enkele uren later zich met een proclamatie tot de bevolking gericht, die hg opwekte, om gezamenlijk met hem aan den opbouw van het vaderland te beginnen. Bij de vooraanstaande mannen der Republiek leefde de wensen, den vorst als souverein te erkennen. Hij hield dan ook 2 December 1813 te Amsterdam zjjn intocht. Het Amsterdamsche volk was op 's Prinsen komst voorbereid door een proclamatie, waarin ojl werd gezegd: „Het is geen Willem VI, welke het Nederlandsche volk heeft teruggevraagd, zonder te weten, wat het eigenlijk van hem te hopen of te verwachten had. Het is Willem de Eerste, die als Souvereine Vorst, naar den wensch der Nederlanders, onder het volk optreedt, hetwelk eenmaal door eenen anderen Willem den Eersten, aan de slavernij eener schandelijke buitenlandsche overneersching ontrukt werd. De groote gebeurtenis is voleindigd. Nederland is vrij, en Willem de Eerste Souvereine Vorst van dat vrije Nederland!" Een nieuw tijdperk vangt aan Dienselfden dag wendde zich Willem I opnieuw met een proclamatie tot het Nederlandsche volk, die des avonds ook te Den Haag bij toortslicht werd afgekondigd met de bijvoeging dat „het uitroepen van Willem den Eersten als souvereinen vorst van Nederland niet anders was dan de tolken te zijn van den algemeenen wil der natie en zich te kwijten van de dierbaarste plichten aan God en het Vaderland." Op 6 December, den 21sten verjaardag van zijn oudsten zoon, nam de nieuwe souvereine vorst de regeering van het land op zich en ontsloeg eervol het Algemeen Bestuur, met volkomen goedkeuring van al zijn handelingen. Bovendien deed hfl een krachtig beroep op de natie om vrijwillige offers te brengen ten behoeve van 's lands berooide kas en zich op te geven voor den militairen dienst. Alleen te Amsterdam gaven zich in enkele dagen tfjds 600 man op voor de zeevaart en werd, ongerekend de waarde van een aantal juweelen, gouden ringen, enz. een bedrag van ruim ƒ 1.200.000 aan vrijwillige giften bfl elkaar gebracht. Ook de strijd tegen de Fransche overheerschlng verliep gelukkig. Op den dag dag van 's Prinsen landing schudde Den Briel het vreemde juk af, waardoor tevens ' Hellevoetsluis bevrjjd werd. Arnhem werd Ingenomen en Utrecht ontzet. Tusschen 10 en 15 December werden Willemstad, Geertruldenberg, Breda, Bommel, Sint Andrles, Crêvecoeur, Woudrlchem en Loevestein door de Franschen ontruimd. gereorganiseerv Onder gelukkige omstandigheden brak dus het Jaar 1814 voor volt. en vorstenhuis aan. Wat het eerst noodig was, was de organisatie van 's lande defensie. Het door Napoleon uitgevoerde stelsel var conscriptie was zoo gehaat, dat er niet aan gedacht kon worden, het opnieuw üi te voeren. De souvereine vorst richtte een landstorm op. waardoor alle mannen tusschen 18 en 60 Jaren oud werden gewapend. En daaruit werd uit de ongehuwde gezonde mannen tot 45 Jaar eet landmilltle van 20.000 man gevorm. Een tweede zaak. die dringend voorziening vroeg, was het hooger onderwijs. De vorst benoemde een commissie, met de opdracht, eet nieuwe orde ui het academisch onderwijs te scheppen, „om de wetenschappen te bevorderen en de maatschappij met meer nuttige ledet te verrijkc- Ten behoeve van het herstel van handel en scheepvaart werd ö* kweekschool vooi de zeevaart, ppgericht in 1786, maar tusschen 1811 en 1816 geheel stopgezet, hersteld, het douanestelsel werd afgeschaft de visscherü door beschermende wetten gesteund. Het fonds van dei. landbouw, waarvan alle gelden waren geroofd, werd vernieuwd; het geneeskundig bestuur, dat waakte tegen kwakzalverij, hervatte zhr werkzaamheden Eenige bü Fransche wetten vastgestelde straffen werden door oud-HoUandache vervangen, de drukpers van de haar knellende banden verlost en een Nederlandsche Bank opgericht Door al deze maatregelen keerde de rust en de hoop op een betere toekomst in de harten der Nederlanders terug. Willem I verlangde echter meer. Hjj wilde zoo spoedig mogelijk de nieuwe constitutie Ingevoerd zien; en hoewel veel Nederlanders de absolute monarchie verlangden, was de vorst daarvan af keen g. •Nederland wordt een constitutioneele monarchie Op 21 December werden 16 mannen tot een commissie vereenigd, me'. de opdracht, een ontwerp voor een grondwet op te stellen. Te voret was reeds veel voorbereid. Reeds in 1812, toen niemand nog aan eet omwenteling durfde denken, had graaf van Hogendorp een ontwerr opgesteld, dat de basis werd voor het werk der commissie, die dar ook reeds 2 Maart van het volgend Jaar het resultaat daarvan aar. den vorst kon aanbieden. Het ontwerp werd 28 Maart door Willem I voorgelegd aan een vergadering van zes honderd daartoe door hen aangewezen mannen. Deze aanvaardde het met bijna algemeene stemmen. Denzelfden dag werd het ontwerp tot grondwet van den Staat verklaard en 30 Maart werd Willem I in de Nieuwe Kerk ingehuldigd als souvereln vorst en legde hit den eed, die door de grondwet gevorderd werd, af: „Ik zweer, dat ik eerst en bovenal de grondwet van de Vereenigde Nederlander zal onderhouden en handhaven, er. dat ik wijders de oanfhankelijkheid van den Staat, de vrijheid ei welvaart van deszelfs ingezetenen, met al mhne kracht bevorderer. zal. Zoo waarlijk helpe mii God Almachtir' Daarop legde ook de voorzitter der vergadering namens deze den eed van trouw aan de grondwet af, waarna de Amsterdamsche predikant en Hoogleeraar Petrus Haack een preek hield. Des avonds vierde heel Amsterdam uitbundig feest Op denzelfden dag, 30 Maart 1814 kwam een eind aan den oorlog, doordat de verbonden legers Parijs innamen. Napoleon werd naar BIba verbannen en Lodewflk XVHf werd koning van Frankrijk. Vereenigd met België Ondanks de daartegen aan te voeren bezwaren, die naderhand tot de scheiding hebben geleid, ward op 1 Augustus 1814 België met Nederland vereenigd; de souvereine vorst der Nederlanden aanvaardde den titel van Gouverneur-Generaal van België en vertoonde zich als zoodanig te Brussel. Willem I weigerde den hem aangeboden koningstitel, totdat het gevaar opnieuw naderbij kwam, doordat Nepoleon 1 Maart 1815 van Elba ontsnapte en zich drie weken later opnieuw van Parijs had meester gemaakt. Nu aarzelde Willem I niet langer. Onder geestdriftige betuigingen van aanhankelijkheid liet hfl zich uitroepen tot koning der Nederlanden; 16 Maart vaardigde hfl met instemming van de Staten-Generaal een proclamatie uit, waarbij de 17 gewesten werden samengesmolten en 17 Maart 1815 deed hij als koning zijn Intocht te Amsterdam. Drie maanden later werd Napoleon voorgoed bij Waterloo verslagen. ---