Afloop van snelle wateren. Niet genoeg kan er op gewezor, hoe snel toch de afloop der wateren is bij onze politieke dissenters. Dr. Bronsveld helpt in Utrecht kort en goed de Liberalistische candidaten aanbevelen: Seyftardt en Kot'l!, mannen waar geen enkel Liberalist iets tegen heeft. En Ds. Bnytendijk bevoelt de candidatuur aan van.... ja, van wien ? Ge raadt 'tin tienen niet! De candidatuur vaa.... Van Goltsteinl Een man, die als politicus nergens terecht kan, en reeds sinds jaren nu eens aan dit en dan weer aan dat poortje aanklopte, om binnen te worden gelaten; maar aan wien geen enkele partij aaQ wilde. Een oud-minister, die zich Bteeds kras en beslist stelde tegen al wat van Groen van Frinsterer kwam, of naar dions naam slechts riekte. Een dier nevelachtige figuren op politiek terrein, waarvan niemand recht weet, wat na en aan hen heeft. En bovendien, iets wat in dit geval de deur toch dicht doet, een verkleurd Conservatief met zelfs geen Christelijk tintje. En dat is nu de uitverkorene van Ds. Buytendjjk, voor wien de Keucheniussen, de Lohman's en Mackay's moeten wijken. Voor dien man zullen de predikanten nu storm moeten loopen. Ons dunkt, er zal in deze mannen toch nog meer karakter zitten dan Buytendjjk hun blijkbaar toekent. Ze zullen voor Van Golstein passen, en vragen wat Buytendijk, door met zulk een candidaat op do proppen te komen, wel van ben denkt. --- Lasten. Het Vod. acht onze waarschuwing tegen do inkomsten-belasting onge>jjmd. AVo hadden namelijk gezegd, dat er weer een reep van het toch reeds schrale inkomen zal af moeten. En dit nu vindt het Vad. tastbaar onwaar. Immers, de Liberalisten, zoo stelt bet do zaak voor, zijn zoo goedaardige lieden, dat ze nooit nieuwe belasting opleggen, of ze schaffen andere lasten af. We kennen dit liedje van den vogelaar, maar laten er ons tiet door verlokken; en onze kiezers zullen er evenmin mee gevangen worden. Tenzjj... en dit willen we wel eens siea, door het Vod. wïerd aangetoond, dat •r de laatste 20 jaren door de Liberalistea ól slechts belasting verruild óf zclf3 belasting in eindbedrag verminderd is. Maar natuurlijk, dit ban het niet aantoonen. De cijfers toocen klaarlijk het tegendeel. Steeds is er meer uit da beurs van de burgers geklopt. Aldoor zjjn de uitgaven hoogcr opgedreven. Naar al meer geld uit den zak van den geplukbaarden burger beeft het LiberaUsme, zoolang het baas kon bljjven, een onversadigbaren dorst. --- Schade voor het land. Een der ernstigste grieven, die het Liberalisme zich ditmaal ten laste laat komen, is, dat het willens en wetens voor da naaste toekomst onze politieke veerkracht bedorven heeft. De Liberalisten wisten uitnemend goed, dat de meerderheid der kiezers zich tegen hen zou verklaren. Er is dan ook geen quaestio vaD, of dit zal gebeuren. Nu ze echter de groote steden voor zich in beslag ramen, hebben ze daardoor belot, dat deze uitspraak der kiezers baar vol effect ksn hebben. Ze hebben daardoor bawerkt, dat in do Kamer van hondnrd de meerderheid nogmaals een zoer geiinge, en te zwak voor een sterk gouvernement zal ïija. Hadden ze dit politieke schelmstuk achterwege gelaten, zoo zou een krachtige regeering mogelijk zijn geweest. Thans zjjn zij het, die don goeden gang van zaken hebben afgosnslen. 13 hst hun schuld, dat bet politieke malaise zal blij veii voortduren. Ea komt het voor hun rekeriag, dat do tewichtigsle landsbelangen onafgedaan zullen blijver. Zij hebben de macht van bun partij liever gehad dan het belang van het vaderland/ --- Sociaal-demicraten. De oorzaak, waarom wo de Sociaaldemocraten niet onder dia partijen tellen, met welke als minderheid de andere minderheden bij do stembu3 wonschen saam te werken, lag te zeer voor da hand, om het nog espressclijk uit to sproken. Nu ecater de A 7. liott. Cour. in baar immoreele verkiezipgstactiek de éüno onwaarheid op de andere stapelt, en zoo nu wtêr klakkeloos-weg ve:zi'it, dat. Ked. <» Oranje te Amsterdam aanbiedingen naa de Sociaal-democraten zou bebbeu gedaan, waarvan geen woord, geen letter, geen tittel of jota aan is, kan het zijn nut hebben die oorzaak op to geven. Ze is deze: Vooreerst kunnea de staaüiundigo pa-- tijen niet rekenen met een greep, die 't zjj om partij, '*;zVJ om minderheid to zijn, minstens tienmaal sterker in het land moest staan, dan met de Sociaal-democraten het geval is. Dusver is, op do vior milüoea inwoners van ons land genomen hun groepje zoo verdwijnend klein en nauwelijks meetellend, dat er nog geen de minste sprake kan zjjn van een Sociaal-democratische partij in Nederland. En al wars hot ook, dat ze sterker in aantal waren dan wjj gissen, zoo spreekt bet toch van zelf, dat men bij de stembus alleen met kiezers kan rekener, en tellen ze op de Ö50.000 kiezers van ons land, stellig nog niet éón percent. Maar bovendien, ook al ware hun aantal onder het kiezerscorps van meer beteekenis, dan nog zou er geen sprake kunnen zijn van saamwerkii/g met hen, eenvoudig overmits cp hun program niets voorkomt, dat met hetgeen ons program inhoudt, overeenstemt; eer integendeel beide programma's elkaar uitsluiten. En zelfs al kon aangetoond, dat op beide programma's een enkel artikel gelijkluidend was, dan nog zou de wjjze, waarop d 6 Sociaal-Democraten hier te lande zjjn opgetreden, een onoverkomelijk beletsel opleveren tegen hun erkenning als contracteorende partij. Een groep, die niet den Staat hervormen, maar den Staat als zoodanig van zjjn grondvesten af wil lichten, mist voor ons tik punt van aanraking. --- Buitenland. Amsterdam, 23 Febr. 1888. In raadselen. Hoe langer de stilte duurt, die op de laatste beroering in de Europeesche volkerenzee is gevolgd, hoe sterker 't verklaarbaar verlangen wordt om te weten, of de barometer de hoop op goed wed»r wettigt dan W«l teruggaat — wie zegt hoever. Het zwaartepunt der dingen, waaruit de moeite geboren word en weder kan voortkomen, list in het Oosten, en nu weet ieder hoe weinig loonsnd ook weer do .ïengste onderhandelingen oin 't OW Bolgsrpe eens to worden geweest zijn. Thane wordt wel, ook uit Kosßtantinopel, 't beHcht betestiga, dat de Balgaarsche zaak door RuJar " daar weder te berde is gebracht, ru»- teven?, dat de bel rokken mogendheden zich met elkaar zullen moeten verstaan eer da sultan er toe gebracht z»l worden, om vorst Ferdinand van den Bulgaarschen troon vervallen te verklaren. Mocht hjj dat doen — wat niet waarschjjnljjk is — dan is het nog zeer de vraag, of de BalgaaTsche natie zich aan dat besluit zal onderwerpen. leder kan nu nagaan, hoever het vraagstuk gevorderd is. Opmerkelijk genoeg, hsefe op Kuslands voorstel, dat de mogendheden de &xn wazigheid van piins Ferdinand in Bulgarije in strijd met het Berlijnsch traota.it zullen verklaren Frankrijk alleen zoover bekend is, toestemmend geantwoord. Het Kabinet te Weenen verklaarde, dat het vsd A\.s beginne prins Ferdinand niet erkend ea *jn verheffing tot vorst van Bulgarije onwettigf verklaard heeft. Dienaangaasde heeft de Oostenrijkscho regeerin<; dus aan haar vroegere verklaringen iets ts serattdorei), noch aan to vulleD. Oostenrijk echter wenscht niet de hand te leecen tot een stap, diede gevaren voor een geweldige bo'fing ie het Oosten zou vermeerieres. Waarr cbijnlijk is hiermeo niet alleen het denkbeeld eener militaire bezetting van Bnlgarge, maar ook het instellen van een bestuur met een commissaris onder RussJscten invloed, afgewezen. •tßan als 't ander kan kwal ijk strekken om de verhouding tusschan de twee keizerrijken, di 9 pas scheen te beteren, gusstig te doen blijven. Officieel echter Is net bovenvermelde niet. Wat de verschillende verbonden betreft, cüe elk oogenblik becten gcrorind te zjjn, komt thans uit Berlijn zclt de meedesliug, dat. Duitschland zoomin aai Zwitserland a's aan BelgiG een uitrocdiging gericht bödt om zich bg het middt n-Europeesch vcibond nanta sluiten. (Ook heeft men er zolfs niet aan gedacht, klachten tot Zwitserland te richten caar aanleiding van da jongste voorvallen aangaande dr- socialisten. Zwitserland laat veeleer uit eigen beweging voortaan door do politie een scherper toezicht op de socialisten hotvïer.) De onzekerheid waarin tot do Parlementsleden toe omtrent Engelands houding, wat den Europesehen toestand betreft, verkeereD, heeft er eindelijk het Parlementslid LabsucbCre c. s. too gebiecht datgene uit te lokken wat men een; dcclara' thn of poliat Dcemt, een verklaring wat kant de regeering uit wil. Diens volgens stelde bjj gisteren bg de b3raadslaging over bet adres van antwoord op do troonrede een amendement voor, waarbij van de regeerirg wordt verlangd dat zij vorklaro: dat er aan ItaliG geen bindende beloften zullen worden gedaan voor het geval dat er e«>n oorlog ontstaat tusschtii dat land en Frankrijk, of dat, indien zoodanige bsloften reeds mochten gedaan zijn, de inhoud daarvan aan het Parlement zouden worden medegedeeld. Wat nu door den minister Ferguson ten bescheid werd gegeven komt hierop neer: Engeland heelt >ieen verbintenissen, behalve de aan het Huis bskendo aangegaan, om met leger of vloot handelend op te treden. Ferguson ontkende stellig, dat lord Salisbury's staatkunde aan Frankrijk vijandig was; de betrekkingen met Frankrijk waren Roel en hg geloofde zooveel te meer aan het bestendig daarvaD, orudat bij meent, dat Frankiijks buitenlandsche staatkunde met die v.-.i Engeland eenzelfde strekking ke:ft. De lezing, door de bladen gegeven van de ïvde, door admiraal Hewett te Genua gehouden, is te eenonmale onjuist. Hen bs.ucvkt, d*t dit ficotcndcels reedl bekende dingen zyn. Openbaarmaking van de briefwisseling met de mogendheden ovor don ioestand van Europa, was. zt-i de minister voorts, onmogelijk, daar dit schending van vertrouwen zon zjja. Hij boop'e, dat het gevaar vaa vredebrtnk in Europa niet grooter, maar kleiner was dan in het vorig jaar. De roeping van Engeland was, zich in goen omlo/j t* mengen, zoo nationale belangen d .'.arbij niet betrokken waren. Wat Engeland zelf betreft, zsido hij, dat verkeert thans met alle mogendheden in vrede en eendracht. Labouchore trok daarop zijn amendement in. Verkregen was oigonl jjk geen nieuw licht. Slechts heeft do regeering een verklaring herhaald, waarmee welbeschouwd echter ook alles is gezogd. Het slot van alles is, dat wsinig verandering wordt bespeurd, «n men intussnb'èn overal »het kruit droog houdt." De Oostenrpsche en Duitecho bladen deelenmts, dat op den Russischen zuidwesteljjken spoorweg 36 bijzondere treinen tot verroer ran troepen aangekondigd zijc. Opmerking verdient ook, dat voor de htrfcteefening van het Pruisische legercorps een pontonniersoefening op den Weichsel «»n een belegeringsoefening hg di grensvesting Graudem aangezegd is geworden, 't Is in 't Oosten nog altjjd een grauwe hemol, dien geljjk, waaruit de sneeuw thans de landen overstuift. (Zie ook de tel.) De Senaat der Vereenigde Staten hssft *ijn goedkeuring geweigerd aan het voorstel tot wijziging der (i rondwet 5u dien zin, dat de duur der ambtsvervulling van den President verleugd zou worden tot 30 April. Volgens een Duitsch geloerde is de ziekte van den Duitschen kroonprins het gevolg van het Engelsen spreken. Om de „th" goed te kunnen uitspreken wordt van de nekspieren groote inspanning gevorderd, en dat moet de naaste oorzaak zijn van do kwaal. ïsu weet men wa/iuom zooveal menschen nog geen Engelsen hebben geleord! I Een bewaarplaats voor nafta zal in do haven van Odessa worden gemaakt tan koste Vos> V* niillicen gulden. Esn muur van 1200 el in uitgestrektheid zal haar insluiten. i)oor pompen wordt de olie onmiddellijk uit u Pet?>'eumschepon. die dienst doen tusscnen öatoum en OJessa, in den bak gepompt. Teneinde bij zün overlijden zijn weduwe In staat te stellen bun huwelijk te bewijzen en zijn pensioen te blijven trekken, hertrouwde een gepensioneord oud soldaat van Michigan dezer dagen met zijn eigen vrouw. De acte van hun huwelijk, in IK4O, was namelijk zoek, en de burgerlijke stand wees hun huwelijk niet aan. „Noch nicht dagennesen" zoudon de Duitscuers zeggen. --- Voor of tegen den Christus. Van Liberalistische zijde wordt het ons euvel geduid, dat de Antirevolutionaire partij ook bij deze stembus da leuze durft opheffen: Voor of tegen den Christus. Toch doen we dit ook bij deze stembus zonder aarzelen en met volle klem; en mits onze tegenstanders billijk z\jn, zullen ze erkennen moeten, dat we hierin stipt eerlijk en naar eisch van plicht handelen. „Godsdienstig besef", dit geven we voetstoots toe, is er ook bij hen. Zelfs houden we staande, dat eenig godsdienstig besef zelfs nog in den radicaalsten atheïst overbleef. Een meuschelijk persoon, in wien geen enkel overblijfsel, hoe zwak dan ook, van dit besef overbleef, zou geheel onimenscht en schier verdierlijkt zijn. Do Liberalistische pers kan zich derhalve de moeite sparen, om tegen ons de stelliDg to verdedigen, dat ook haar aanhangers en partijgangers niet van alle godsdienstig besef ontbloot zyn. Niet alleen toch dat we dit toestemmen, maar we trekken de stelling nog verder dan zij, en houden staande, dat zelfs de ruwaard, die den heiligen naam van God nooit anders dan in Godslastering en vreeshjke vervloeking op de lippen neemt, nog in dat schriklijk vloeken getuigenis geeft van den indruk, dien het Eeuwig Wezen niet aflaat ook op zyn innerlijk besef te maken. Dat nu dit „godsdienstig besef' bij velen onder haar partijgangers nog op andere wijze dan in vloek en Godslastering kenbaar wordt, ontkennen we evenmin. Wel houden we staande, dat zonder uitzondering heel de breede schare van vloekers en spotters onvoorwaardelijk voor het Liberalisme partij kiest, en minstens 30 pCt. van zijn aanhang vormt. Maar toch ook na aftrek van Jan Rap en zijn maat; na aftrek van onze straatslijpers en kroegloopers; na aftrek van heel de immoreele bent, die ons nationale leven ontsiert; en die schier geheel aan de zijde der Liberalisten staat, — blijft er toch ook voor hen nog tweeërlei slag lieden ovor, die we ons wel wachten zullen met de nietelingen en immoreele lieden op één hoop te werpen. Ongetwyfeld toch vindt ge bij hen ook een breedo schare nette, fatsoenlijke, burgeriyk brave en eerlijke lieden, die hetzij in handel en nijverheid, hetzy in den ambtenaarsstand, of in de wereld van het onderwijs, een alleszins respectabel figuur maken; maar die, hoe ook voor deugd en eerlijkheid opkomend, koud voor alle religie zijn en door geen religieus motief ooit gedreven wierden. Ea dan, naast deze breede schare van eerzame, maar weinig ideale lieden, vindt ge onder hen ook nog een kleine groep van personen, die ook ons de warmste sympathie inboezemen; mannen, die wel met de Christelijke religie gebroken hebben en op de mysteriën der Verzoening schouderophalend neerzien, maar die toch leven voor een Ideaal, en dit Ideaal, op wat wijze dan ook, in rapport brengen met het „godsdienstig besef' dat in hun binnenste spreekt. Deze laatste klasse nu zyn hun «vromen." Niet de lieden die orgels aan oen orthodoxe kerk geven, of nog zoo wat, zoo wat op de krukken van het oude Supranaturalisme voortstrompelen. Neen, maar heldere, frissche geesten, die, van alle orthodox vertoon wars, cordaat voor hun Pantheïsme uitkomen en dwepen met do heiliger en hooger ideeën, die ze liefhebben als producten van hun eigen geest. Zoo ge wilt, de vrome modernen! - wivehee* nuchter is derhalve onze du* op de Liberalistische coterie,-en Kiaariyk onderscheiden we in haar ™J« bestanddeelun: I°. Jan Rap en z«n 2°. de breeds schare van eerzame, ijverige burgers, maar die noch met een Ideaal ooit dweepten, noch voor eenige Religie ooit warm wierden; en dan 3°. een smal zoompj© nobele idealisten, die een warm godsdienstig besef bezitten, en hun ideaal religieus hebben getint. Korter gezegd: Jan Rap, de Bourgeoisc satisfaite (zelf-voldane Burgerij), en de vrome Modernen. Maar ontneemt dit iets aan de volle waarheid van ons volstrekt beweren, dat het desniettemin tusschen hen en ons geen andere tegenstelling geldt, dan: Voor of tegen den Christus ? De Liberalistische pers, diezoo gaarne het tegendeel beweert, is toch wel op de hoogte van haar tijd? Ze nam dus ook wel kennis van de studie der Godsdienstwetenschap. En wat nu is het resultaat, waartoe aan al onze Rijksuniversiteiten haar eigen medestanders in deze studie gekomen zijn? Maar immers dit, dat ditzelfde godsdienstig besef, ditzelfde religieuse beginsel, dat in hun idealen spreekt, ook gevonden wierd en nog wordt bij alle religiën der wereld. Met klem en nadruk houden ze staande, dat ook onder de Buddhisten, ook onder de aanhangers van Kongfut-sé, ook onder het Parsisme, en ook onder de heerschappij van den Koran religieuse naturen wierden gevonden ; mannen, die zich allereerst door hun religieus besef lieten leiden; helden voor het ideaal; in elk opzicht vroede en in vollen zin vrome lieden. Ook al erkennen we dus voetstoots, dat ook hier te lande, en met name onder de Ideale groep van de Liberalisten, niet weinige mannen gevonden worden, die „vroed en vroom", leven voor idealer gedachte en de religie op hoogen prijs stellen, wat vordert de Liberalistische pars daar dan nog meê? Immers komt ze daarmee nog geen stroobreed verder, dan dat haar beste mannen op één hoop worden geworpen met al die edele mannen vangehjken geeste, die aan de Ganges en in China, in Bagdad of Teheran, gelyke aandrift in de ziel hebben gevoeld; en met hen dienen geteld te worden tot de vrome, religieuse naturen? Doch kom nu in onze Koloniën, en zeg zelf, of in deze dan toch de tegenstelling: Voor Mohamed of Christus! niet doorgaat? Sla het historieblad deivolkeren op, en oordeel zelf, of daarin dan toch de tegenstelling: Voor of tegen den Christus! niet heel het verloop der historie tusschen de volken van Azië en Europa beheerscht heeft. Ja, raadpleeg de uitkomsten waartoe al deze vrome en vroede Heidenen gekomen zijn, en spreek het zelf uit, of dan toch tusschen hen en ons niet altoos de klare, volle, onverkorte tegenstelling van: Voor of tegen den Christus! overblijft. En zoo ge dit niet kunt loochenen; zoo ge moet toestemmen, dat de Christelijke Religie heel iets anders is, dan wat deze vrome Idealisten leerden; zoo ge het niet waagt te ontkennen, dat de Christelijke Religie haar kern en middenpunt in de aanbidding van den Christus vindt; en ge noch historisch noch theoretisch het feit ongedaan kunt maken, dat het kruis van Golgotha de toetssteen is en blijft, waaraan de ChristelijJce Religie gekend wordt; — eilieve, wat baat het u dan, of ge al een brevet van „vroedheid" on van „vroomheid" voor een kleine groep onder uw aanhangers ontvangt, zoo lang ge zelf moet toestemmen, dat de Christelijke Religie, gelijk de historie die alleen kent; dat de Christus, gelijk heel de Christenheid dien aanbidt; en dat het Kruis, gelyk alle verlosten daarby nederknielon, heel iets anders dan het ideaal van uw nart is? En nu onze slotsom. Gij, Liberalisten, zyt een party, die in drie groepen i» gedeeid. Voor uw Jan Rap gevoelt ge zelf schaamte, en zijn vloeken en tieren stoort uw eigen rust. De koude, de onaandoenlijkejgroep van uw Bourgeoisie salisfaile, die voor geld en genot en achtbaarheid leeft, is u zelf te koel en to mat. En het kleine groepje van „vrome" mannen, waarop ge bogen kunt, zijn vromen zooals Butldha vroom was; ze hebben gebroken met de Christelijke Religie. Ze aanbidden den Immanuel niet. Ze knielen niet dankend bij zijn Kruis. En terwijl ge alzoo, op uw aanhang ziende, het pleit ons reeds gansenelijk gewonnen moet geven, doet ge nog bovendien drie dingen, die het geding volkomen beslechten. Ten eerste predikt ge een politieken Catechismus, die in zake van land en staat doet alsof er geen God leefde en alsof ons volk nooit een Christennatie geweest was. Ten tweede vervolgt ge met bitteren haat alle groep, en allen man. en alle macht in het land, die voor de Christelijke Religie der historie op durft komen; openlijk voor aanbidding van den Christus durft roepen; en ook ons volk en vaderland naar het Evangelie, ter genezing van zijn volksnooden, terugdringt. En ten derde staat ge altoos op den loer, om uit te zien of er ook halve of eenigszins ontrouwe Christenen zijn, die ge tegen hun broeders zoudt kunnen uitspelen, en als ge zulk soort mannen, gelijk nu in Dr. Bronsveld c.s., vindt, dan klapt ge in de handen, en zwaait hun uw wierook toe, en bedwelmt ze tot ze zich geheel in uw armen werpen. Zoo blijkt dus, dat het rijk van Christus af te breken voor u gelijk staat met bet vaderlandsch belang te behartigen, en hoe wilt gij dan, dat we u de tegenstelling ook bij deze stembus sparen zullen: Voor of tegen den Verlosser van ons hartï ---