Haast officieel. Voor Van Osenbruggen in Dordt is een aanbeveling ingediend, waarop paradeeren: 1. De Kommandant der schutterij en vele van zijn officieren. 2. De Kommandant der pontoniers en vele van zijn officierscorps. 3. De Officier van justitie en heel een reeks van rechterlijke ambtenaren. 4. De Directeur der Hoogere Burgerschool met zijn staf van elf Leeraren. 5. De Voorzitter der Loge. 6. Vier Hoofden van scholen met een suite van achttien openbare onderwijzers. En 7. Zeven Joden, die de macht van de Beurs representeeren. Mag men dan niet zeggen, dat zulk een aanbeveling haast een officieel karakter draagt ï Doch wat dit half-officieele nu zoo erg meakt, is, dat deze Aanbeveling afgedrukt is op een blaadje papier, dat apart voor de stembus gedrukt is. Gsen gewoon blad. En dat op den rug van deze advertentie een samenspraak tusschen Jan en Piet is afgedrukt, waarin de liberale Jan aan een onnoozel dommen Piet voorpraat, hoe de ergorthodoxe Dominé Bronsveld vóór de Liberaleu is, en hoe de Liberalen o, zoo godsdienstig zijn, en hoe eigenlijk de niet-liberalen van den godsdienst niets afweten. Zie, dat bovengenoemde autoriteiten zulk een soort sukkelpraatje op den rug van hun namen laten afdrukken, is wat al te kras. Of liever, nog meer dom dan iras. Want dat zeggen: »Domino Bronsveld is nou eerst eens een orthodox Dominé", dat maakt op het volk, dat neuswjjs in bet land is, precies dezelfde iunpmsie, als dat een halt doof mensen u wierd aangediend als een virtuoos in de mutiek. Och, ons volk weet zoo haarfijn wat er van de orthodoxie dezer heeien aan is! --- Tweede stemmingen. Zjjn onzo inlichtingen niet geheel onjuist, dan zou de heer Van Asch van Wyck voor Kampen, de heer Van Dedem voor Zwolle, en de heer Oppedjjk voor Harlingen kiezen. Bevestigt zich dat gerucht, dan mag men dezen afgevaardigden dank zeggen, dat ze het zwakste district voor zich zelven kozen, en het sterkere, dat vaster keuze biedt, openmaken. Tevens schjjnt er uitzicht te bestaan, dat in Amersfoort de heer Al. Mackay, in Ommen de heer J. van Alph«n en in Sneek de heer Brantsen van de Zijp zullen gecandideerd worden. Weet men nu, dat Mackay vroeger reeds voor Amersfoort zat, dat Van Alphen vroeger een heel deel van Ommen vertegenwoordigde en dat Brantsen van de Zjjp het reeds vroeger in Sneek bjjna haalde, dan zou deze keuze der kiesvereenigingen niet onverklaarbaar zjjn. Moeiljjker is de keuze alleen voor den heer Hubor. Dokkum of Steenwijk! Beide op 't kantje af gehaald 1 Voor Huber is het oppassen. Dat komt er nu van, om zoo gedurig dezelfde candidaten in meerdere districten te candideeren, We hebben er van meet af togen gewaarschuwd ! Sla men voortaan die waarschuwing iets minder in den wind! --- Wijk bij Duurstede. In Y/ijk zal het spannen. Van de 322(1 kinsera 'kwamen er 2938 op. Dus slechts 293 thuisblijvers. Hierin UgJ )iel gevaar alzoo piet. Neen, het gevaar voor Wijk ligt daarin, dat de Liberalen er thuis bleven; den moed misten om efn eigen candidaat te stellen; en verstoppertje speelden achter den candidaat van Ds. Baytendyk, den »onvolprezen" he:r Van Goltstein. Alleen daaruit verklaart het zich dan ook, dat Van Goltstein nog een 900 stemmen kreeg, tegenover 2009 op zijn tegenstanders. Op zichzelf zou er dus voor Van Goltstein ook geen duizendste partje van een kans zijn, indien de man met wien hij balloteeren moet, niet de begaafdste woordvoerder der Katholieke Staatspa.tij was. Maar natuurlijk, een man als Dr. Sshaepman is te zwaar gewapend, dan dat het den tegenstanders niet alles waard zou zijn, zulk een nobel strijder buiten gevecht te stellen. Te meer, daar geen katholiek dichter dan Scbaepman bij ons als antirevolutionaire partij staat. Wat voor de Liberalen een piikkel is oai Schaepman met alle macht te weien, mag voor ons dus wel een prikkel zijn om met alle macht voor Schaepman in het gelid te treden. En dat te meer, daar Van Goltstein een dier politieke verschijningen is, van wie voor onze vaderlandsche politiek niets dan bestendiging van het malaise is te wcshten. Niemand kon nog ooit te weten komen of bij vleesch of arisch was. Zjjn natuur, zijn karakter, zijn sympathieën neigen naar het ongedecideerde. Hij behoort niet tot de uitersten; bij is ook geen middenman; neen, hij doet u meer denken aan die behendige zwemmers, die ongemerkt ender water wegduiken, en dan plotseling aan een heel anderen kant het hoofd weOr uit het water steken op een punt, waar niemand ze had verwacht. Zoo is nu weer die combinatie van den heer Van Goltslein met een dominé als zjjn imprtssario, een dier frappante verschijningen, waarop niemand gertkend had. Ook is de man, die in 1874 de vrienden der Zending in de Kamer zoo leuk afscheepte, dat het sensatie in hun kring maakte, nu op eens vriend der Zending geworden. Nog eens, we oordeelen niet. We nemen van harte aan, dat dit alles in blanke oprechtheid toegaat. Maar in elk geval verraadt het toch zeer stellig een volslagen gemis aan die kloeke beslistheid, die voor de zuivering van onzen politieken dampkring ons thans noodiger is dan het licht. --- Domela Nieuwenhuis. In sommige kringen, en vooral in sommige buitenlandsche correspondenten, wordt het voorgesteld, alsof het in herstemming komen van den heer Domela Nieuwenhuis een veeg teeken voor onzen politieken toekomst ware. Ons dunkt het omgekeerde. Als men nagaat, hoe in het streng en straf geregeerde Pruisen, 71,'0 maal zoo groot als ons land. heel een club Sociaal- Democraten in het Parlement zit, en er niet het minste kwaad doet; hoe in Berlijn de stemmen, op de Sociaal-Democraten uitgebracht, schtik aanjoegen door het hooge cijfer; en in heel Duitschland honderdduizenden stemmen op Seciaal-Democraten zjjn uitgebracht; — dan verbaast het ons veeleer, dat in heel Ned-rlaod bet stemmencjjfer nog slechts 3000 beliep, en ze slechts ét'Q candidaat in herstemming brachten, even als de Radicalec in Mansholt. Bovendien is niets onjuister dan te meenen, dat de verkiezing van een Domela Nieuwenhuis zjjn invloed verhoogen zou. Buiten de Kamer, dit bleek in Pruisen overtuigend, zjjn de Sociaal-Democraten uiterst gevaarlijk. Jn de Volksvertegenwoordiging verspelen ze hun kracht. En zou dat ook zoo niet met Domola Nieuwenhuis zijn? --- Middelburg. Middelburg moet en kan er komen. Van de 42G7 kiezers kwamen er 3085 op. Alzoo 582 thuisblijvers. Lucasse kreeg er 1793, Van der Bake Callenfels 175. SaAm 1973 tegenover ICUB op Arie Smit. Een verschil derhalve van 305 stemmen. Toch moet reserve, achterban en landstorm in het geweer konier, of men is het spul kwijt. Want vooreerst zjjn er allicht enkele stemmen van Callenfels, die ge niet op Lucasse meekrijgt, en onder de 582 thuisblgvers, schuilt een hoop onverschilligen, lieden die om niets geven; maar die, als het heel erg loopt, toch altoos den libei alen een hCDdie kunnen helpen, ' Best mogelijk dat or ditmaal 4100 kiezers opkomen, zoodat Luoasse er 2051 vogr zich zal moeten winnen, om er \% tooien. 2051 moet dan ook de laagste buis van berekening zijn. Hij moet er dus 253 bijkrggen om het te halen. Na kan dat best. Met beleid en voorzichtigheid zijn zeer goed 100 stemmen van Van der Beke Calen» iels op hem over te leiden, en 153 zjjn nog zeer goed te vinden onder de thuis» blijvers. Mits, en daar komt het op au, de djjkwacht van station tot station betrokken worde, en Dinsdagmorgen heel de linia worde geïnspecteerd. --- Doetlnchem. De Graafsohap is bijster meegevallen. Zutfen en Lochem terstond gewonnen, en in Doetinchem een herstemming. Ook hier blijkt dus de uitbreiding van het kiezersoorps ons ten goede te zgn gekomen, en zich tegen de Liberalen te heb* ben gekeerd. Er zijn toch in Doetinchem's dittrict 3G28 kiezers, waarvan er 3333 opkwamen en 293 thnis bleven. Van deze 3335 man gingen er 124 G op den Liberalen candidaat en 2059 op anderea. Een verschil alzoo van 834 stemmen. En dit resultaat wierd verkregen niettegenstaande onze party er met veel tegenstand te worstelen had. Zelfs een leeraar aan de Groen van Prinsterei school was een iel bestrijder van onzen nitnemenden Brantsen van de Zgp. Waren nu tengevolge van dezen feilen: tegenstand niet een 95 stemmen op den heer Brandt gegaan, en een ander deel op Tak van Poortvliet overgeloopen, daacou het cijfer van Brantsen, dat nu 918 was, stellig tot 1100 geklommen zijn, en niet de Roomsche maar onze candidaat met Tak in herstemming zpn gekomen. Het is dus het partijtje-Bronsveld-Buytendijk, dat ook in dit district den Room* schen candidaat zijdelings hielp. Juist deze omstandigheid echter geeft thans goeden moed, dat Bevers het ep 20 Mairt van Tak winnen zal. Vooreerst is Tak reeds te Amsterd.aiu gekozen, en zou het haast hardvochtig mogen heeten, om het enorme district Amsterdam nogmaals aan een derde stemming te wagen. Maar bovendien, de minderheid van liberale candidaten is er te sterk. Een verschil van bijna 900 stemmen. En de uitslag hangt dan ook alleen van deze principieele vraag af: Speelt ge bij de stembus kerkje, of doet ge bij de stembus als burgers van h*t vaderland in no- Utiek! * --- Nederland zosder oranje. Misleid door de onjuiste voorstelli'jf»Vaa den heer Weitheim, stelden we het gisteren voor, alsof de prinsen van Oranje ons reeds ontvallen waren bg 's Koning tweeda huwelijk. Gelgk men weet, is dit niet zoo. De heer Wertheim hetfc zich hier ten eenemale in vergist, en het was ïen font dat we gisteren verzuimde* ook hierop ta wijzen. --- Buitenlandsch Overzicht. Amsterdam, 13 Maart 1888. Ternauwernood teruggekeerd in zijn vaderland, heeft de nieuwe Duitsche keizer tot zijn onderdanen reeds een proclamati» gericht. Met buitengewone spanning zag men haar tegemoet, met betoog op't overgroot belang der verhouding, die voartaaa tnsschen den keizer oa vor6t Bismarck bestaan zal. Nu de proclamatie bekend is, kan men zeggen, dat door haar, zoowel als 'door het manifest aan des rykskanselier, een machtige indruk is teweeggebracht Uit alles blijkt toch 's keiaers volledige instemming met vorst Bismarck ten opzichte van all» groote vraagstukken, en tevens, dat Duitscliland zal voortgaan den vrsg te bewandelen dien het in de algexaeene staatkunde, heeft ingeslagen. De proclamatie, tot opsehrift dragead* »Aan mijn volk !" begint met ee»j weemoedvolle herinnering aan het verscheiden van keizer Wilhelm en aan hetgeen 't »Duitseha vaderland" hem verschuldigd is. Wat lyi in den heeten offervaardigea Btrjjd voor »nn volk bevochten heeft, was hem ten deol, gevallen door langdarigen arbeid, ta midden» van den vrede en door moeitevolle jarea van roering. Veilig, op eigen kracht otev nend, staat Duitschland geacht der volkeren, Het wenscht slecht» wat 06'- wonnen Is, vreedzaam te b]H-„„ 'ff6n:e*„i Dat ons dit mogelijk *■. zü'*6*ü g.6"e£?' irffiHs Gehuldigd.0" u att*kw" welke op mij rust", zoo gaat keizer Fre» cterik voort, »zal het rajjn uitsluitend Btre* ven zjjn, het werk voort te zetten m den geeit waarin het werd gegrondvest, namelijk: Duitschland tot een bakermat van den vrede te maken, en in overeenstemming met de verbonden regeeringen zoomede met de grondwettige organen van het Duitsche rjjk de welvaart van I'ruisen en van de Duitsche landen te bevorderen. «Moge God nijj kracht en zegen geven tot dit werk, waaraan voortaan inijnle76n gewijd is!" In het schrijven aan vorst Bismarck zegt de keizer, dat het hem bij het aanvaarden der regeering een behoefte is zich tot den rykskanselier te wenden, die de eerste dienaar van zijn in God rustenden vader geweest is. »Gjj zijt," zoo vervolgt de keizer, »de trouwe en moedige raadgever geweest van de staatkunde mijns vaders, waaraan gy een gelukkige uitkomst hebt veizekcrd. Aan u ben ik en blijft mijn huis warme dank verschuldigd." Vervolgens ontwikkelt de keizer de voornaamste gezichtspunten, die der regeering tot richtsnoer moeten dienen. De constiiutioneele rechtsverhoudingen in het rjjk en in Pruisen moeten zich verder bevestigen in den eerbied en de zeden van het volk. In het rijk moeten de eonstitutioneele rechten der verbonden regeeringen even nauwgezet in bet oog worden gehouden, als die van den ltjjksiag; van beide is gelijke eerbied voor de rtchten des Keizers te vordeien. Verder wordt nadruk gelegd op da handhaving der onrorzwakte weerkracht van het rijk; op het beaiuit van dea keizer om in het rijk zo.iwel ais in Pruisen met nauwgezette betrachting van ds rijks- en landswetten te regearea ; op de handhaving van het beginsel van godsdienstige verdraagzaamheid voor al.o gedndheden en belijdenissen ; op de bevoi dering vaa allor streven tot ontwikkeling vaa de economisch») toestanien, zonder dat daaruit echter de verwachting kaa geboren worden alsof hst mogelijk zou zijn, door staatsbemoeiing aan alle kwalen der maatschappij een einde te makea. Op het onderwijl en den geest, waarin dit gegeven moet worden, legt de keizer terecht allen nadruk. Hij zegt daarvan : »Als met do sociale vraagstukken nauw verbonden, beschouw ik ds opvoeding van het opkomend geslacht. Moet eenerzijds de hoogere beschaving steeds voor ruimere kringen bereikbaar gemaakt worden, aan den auderon kant moet worden vermeden, dat door een halve beschaving gevaren ontstaan ; dat voor het leven eisenen gesteld worden, waaraan de oeeonomischo krachten dïr natie niet kunnen voldoen; of dat door een eenzijdig streven naar meerder kennis voorbijgezien wordt, wat bereikbaar is. Slechts een in eenvoudige z.den opgroeiend geslacht, met een gezonden grondslag van godsvrucht, zal toereikende kracht van wederstand hebben, om den gevaien te -boven to komen, die in een tijd van snelle bewegingen op staathuishoudkundig gebied door voorbeelden van sommiger weelderig leven, voor allen kunnen ontstaan. Het is mijn wil, dat er geen gelegenheid worde voorbijgegaan om in den openbaren dienst werkzaam te zijn in dien zin, dat neigingen tot buitensporige weelde worden tegengegaaD." Eindelijk wordt in overwegißg gagevoa, of het noodig zou zijn het opleggaa der belastingen door autoxiomische lichamen aan een herziening te onderwerpen, en vereenvoudiging te brengen in ds inrichting van het bestuur. Aan het slot van 't manifest zegt de keizer: Ocbekommerd om glans- en roembrengende groots dadeu, zal ik tevreden zijn, als eenmaal van mijn regeering gezegd zal kunnen worden: >/.ij was ons volk weldadig, ons land nuttig, en het rijk ten zegen geweest." Men verwacht evenwel niet, dat de keizer reeds terstond aan alle regeeringswerkzaamheden zal deel nemen. Ofschoon vcor 't oogenblik naar lichaam en geest gezond, moet hg zich op aanraden zijner geneesheeren, toch in den «eisten tijd sparen. De onde graaf v. Moltke heeft de officieren van den genenden staf reeds den eed van trouw fian den keizer laten afleggen. De veldmaarschalk legde eerst zelf den eed af, waarna olie officieren, in de volgende van hun rang. Het vraagstuk van dtn dag — het Bulgaarsche — is door de gebeurtenissen in Duitschland tijdelijk geheel op den achtergrond gedrongen, 't Eenige wat man dienaangaande verneemt is, dat te Konstantinopel niet wordt geloofd, dat prins Ferdinand Sofia zal veilaten, en mea zulks ook niet wenscht. In het Britsche Hoogerhnis is met het oog op de drukkende tijdsomstandigheden een beraadslaging gevoerd. Een der leden, lord Delaware, achtte bet den plicht der regeering, ernstige maatregelen te nemen tot leniging van den nood, die nit den bedenkeljjken toestand van den landbouw ontstaan kan voor de andere takken van njjverheid en alzoo o:k voor de arbeidende klassen. Tot antwoord erkende lord Salisbury, dat de landbouw in bedenkelijken toestand verkeert, .doch loochende dat er hongersnood bestaat. De talrjjkste klasse der arbeiders is, zei hg, niet tot ellende vervallen. Dievt er hulp verleend te worden, dan behoo.eu de plaatselijke besturen, ingevolge de wet, daarvoor te zorgen. Wel noemde do minister de bewijcen tegen den vrjjbandel sterk, maar de invoering van beschermende rechten geheel en al onmogelijk. Zij zou tusschen de verschillende klassen der bevolking leiden tot een verdeeldheid, die weinig verschilde van een burgeroorlog. Verbetering in den toestand moet men, zei hij, hopen van de werking der gewone staathuishoudkundige wetten en van den terngkeer tot gezonder beganen omtrent kde maatschappelijke toe•tunes» Lord Delaware trok hierop zjja voorstel in. Wevieioui. lecii. da: ladlb;.he vcis'.en thans de Maharadja van Cashmei e zijn verknochtheid aan Engeland betoond. Hij Lteft namelijk ten behoeve der verdediging van Indië den onderkoning een som van honderd duizend pocd sterling aangeboden, teneinde alle troepen in Cashinere, voor zoover ncodig, van nieuw oorlogstuig te voorzien. --- Alva's tiende penning. Prent het bij de herstemming vooral aan de kiezers in, dat de A-oorden van de beurs in do handen der Liberalen niet langer veilig zijn. Niet veilig de koorden van de beurs van het land, en evenmin veilig de koorden van uw eigen beurs. Ge hebt gelijk, dat goud en züver niets dan stof en slijk zijn, zoo ge ze vergelijkt bij het hemelsch goed en de zaligheid van uw ziel. Als ge sterft, moet ge toch alles achterlaten. En iemand die, door hebzucht of schraapzucht aangevochten, ooit zijn goud boven den levenden God verkiest, verspeelt zijn karakter. Dat is onedel. Beneden den mensen. Uwer onwaardig! Maar wee u, als ge daaraan een vrijbrief ontleent, om uw huisgezin of uw zaken te verwaarloozen. Dat hebben goede Calvinisten nooit gedaan, en heeft er bij ons Nederlanders nooit in gewild. Meer dan eenig ander volk verstond het onze de apostolische vermaning: »Wie zijn eigen huishouden niet wel regeert, is erger dan een ongeloovige!" Zelfs de Heidelbergsche Catechismus had dan ook den hoogen moed, om in zijn eerste vraag te onderzoeken naai- den troost, niet enkel voor de ziel, maar eerst zelfs voor het lichaam. Vandaar, dat de deugdelijkheid van onze Calvinistische huishoudens roep en roem door heel de wereld heeft. Dat in geen land zoo goed als het onze van oudsher door zuiverheid en zindelijkheid voor deugdelijke hygiëne is gezorgd. En dat het de Calvinisten geweest zijn, die op de practische belangen, ook van het vaderlandsch huishouden, steeds het best hebben gelet. Alle historiekenners brengen daar hulde aan, en het oude volksdeuntje op Alva: „En hij eischte den tienden penning van al, dat 'em op zijn doodsbed berouwen zal", is van dien echt Calvinistischen trek van onzen volksgeest de tintelende uitdrukking. Nisfc ondanks, maar juist krachtens ons beginsel, komen we daarom wel terdegö ook voor de stoffelijke belangen èn van ons vaderland èn van zijn godrukte bevolking op. Vooral de ontferming voor den druk der lagere standen zit er bij ons van huis uit in. - . Prins Willem van Oranje zocht zijn kracht bovenal in de „kleyne luyden", voof wier trouw hij in woorden te kort schoot. Groen van Prinsterer heeft steeds gepleit voor het volk achter de kiezers. En de eisch, dat er een "Wetboek van arbeid moest komen, is onder het hoongelach der Liberalen het eerst door een Antirevolutionair in de Tweede Xamer gesteld. ~ Niemand behoeft dus bang te zijn, •dat wij in kerkelijk gekibbel of schoolmanie de stoffelijke belangen van ons vaderland vergeten zullen. Dat heeft men vroeger wel van ons :gaJasterd, maar reeds nu kwam het tegendeel uit. Jnhet eerste program van actie, dat WO publiek maakten, kon terstond een ieder laaen, hoe door on door practisch juist de Antirevolutionairen zijn. Met een scherp oog hebben ze ter. dege goed de wonden van ons maatschappelijk welzyn gepeild. Ze hebben bet ingezien en met verzwegen, dat er een eind moest komen aan bet geld vermorsen, waaraan de Liberalen zich op zoo ergerlijke wijze, ten koste van de goede burgerij, hebben sckuldig gemaakt. Het stuitte hen, die weelderige gevangenissen te zien, en straks een eerlijken arme in een uwot of kelder gebrek te zien lijden. Aa Ze vonden het zelts vu*