Uit Insulinde’s hoofdstad. (Part. correspondentie van het Soer.H.B.) Batavia, 28 October. Zooals onlangs de dagbladen meldden is de heer van Delden Laërne, referendaris bij het departement van Binnenlandsch bestuur, met verlof in Nederland, belast met een zending naar Brazilië in het belang der koffie-cultuur. Het is waar, dat de heer van D. gedurende zijne commissie in dat land een toelage ontvangt van f 1000 a'maands. Die zending is door den Minister Waanders geprovoceerd en in de memorie van toelichting, welke de ontwerp-begrooting van 1884 vergezelt, heeft hij zich van dien maatregel volgenderwijs rekenschap gegeven: De Gouvernements koffiecultuur is een der hoofdmiddelen der indische inkomsten en door de dalende koffieprijzen wordt het evenwicht der indische begrooting in gevaar gebracht. De zoogenaamde overproductie van koffie mag, volgens den minister, niet uitsluitend als oorzaak van den achteruitgang van den marktprijs van het artikel in aanmerking komen. Bijgevolg acht hij het voor de regeering van belang, dat Zij zich op de hoogte houde van den stand en de vooruitzichten der kuituur, voornamelijk in Brazilië, welk land thans voor bijkans 60% deelneemt in de productie van koffie over de geheele wereld en geen middel onbeproefd late om door de verbetering van de bereiding van het product aan de concurrentie der meest gezochte koffiesoorten op de wereldmarkt het hoofd te kunnen bieden. Vermits iich bij het inwinnen der verlangde gegevens omtrent den stand der kuituur in Brazilië vragen voordoen, welke een tijdroovend en deskundig onderzoek vordèren, is de Minister tot de overtuiging gekomen, dat van onze consulaire vertegenwoordiging in Brazilië niet alle gewenschte gegevens konden worden verwacht en dat het, vooral met het oog op de vraag in hoever de maatregelen, welke in Brazilië genomen werden om de hoedanigheid van het product te verbeteren, ook in lndië zouden kunnen worden toegepast, van belang moest worden geacht dat onderzoek op te dragen aan een met verlof in Nederland aanwezigen Oost-Indischen ambtenaar, die zoowel bekend met de koffie-kultuur in het algemeen als met den vorm, waarin zij in de koloniën wordt gedreven. I Voor dat onderzoek heeft de Minister zijn keus laten vallen op den heer van D., niet alleen omdat hij in zijne hoedanigheid van referendaris bij het departement van Binnenlandsch bestuur niet onbekend is met aangelegenheden rakende de koffie-kultuur, maar door zijne vroegere betrekking van administrateur van een landelijke koffie-onderneming ook vertrouwd met de kuituur zelve. Ook volgens het oordeel van zijn vroegeren chef, den oud-directeur van Binnenlandsch bestuur Mr. Henny, is hij daarvoor zeer geschikt. V Twee nieuwe stoomschepen voor de indische militaire marine zullen in Europa zoo spoedig mogelijk aaagebouwd worden ter vervanging van het schroef-stoomschip 4c klasse Deli, dat op 15 Maart jl. reeds aan den dienßt is ontvallen en van het rader-stoomschip 2e klasse Soerabaia, dat waarschijnlijk nog vóór het einde van het jaar zal moeten worden afgekeurd. V Onder de werking Tan het nieuwe pensioen» reglement werd verwacht dat de uitgaven voor verlofstractementen van burgerlijke ambtenaren zouden verminderen. ' Het tegendeel was het geval. Zoo werd root 1884 voordat doel noodig geacht, in Nederland f 700.000 en in Indië f 225.000. v Yoor aankoop van benoodigdheden ia Nederland voor deu dienst der burgerlijke openbare verken wordt niet minder dan f 600.000 noodig geacht. In de toelichting wordt daarbij gezegd dat de som van f 875.000, die bij de loopeode begrooting voor dat doel werd toegestaan, op verre na niet voldoende is geweest om aan de indische aanvragen gevolg te kunnen geven, zoodat de levering van eene groote hoeveelheid goederen tot 1584 is moeten uitgesteld worden. Voor het volgende jaar is ook gerekend op de aanschaffing van vier groote ijzeren bruggen, te zamen geraamd op f 70.000 In het volgend jaar zal voor het opnemen en repareeren van het kleine ijzeren dok to Soerabaia de dokput in orde gebracht en de geul uitgediept worden, waarvoor eene som van f 60.000 noodig wordt geacht. De uitgaven voor de samenstelling van een Javaansch-Nederduitsche woordenboek zijn verdwenen van de begrooting voor het volgend jaar en uit de toelichting blijkt dat de indische regeering het voornemen heeft om den ambtenaar J. A. Wilkens, die daarmede is belast, tegen ultimo 1883 op pensioen te stellen. Z. E. de Gouverszur-Ueneraal zal zich morgen, maandag, den 29 dezer, naar Telokbetoeng begeven. Alleen de Adjudant, de luitenant ter zee Koster, en de Controleur bij het Binnenlandsch besta ur Tromp zullen Z. £. vergezellen. De Algemeene Secretaris gaat niet mede. Batavia 29 October. Na de afzending van mijn brief van gisteren zijn mij nadere bijzonderheden bekeud geworden aangaande de voorgenomen reis van Zijne Excellentie den Gouverneur Generaal. Ik was niet juist ingelicht toen ik schreef, dat Zijne Excellentie rechtstreeks naar de Lampongs zou gaan. Het doel dei reis is een bezoek aan alle geteisterde plaatsen zoowel in de Lampongs als in het Bantamsche. Ten aanzien van de personen, die zijne Excellentie zullen vergezellen, had ik het aan het rechte eind. De reis wordt ondernomen met Zr. Ms. Ramtorsnschip Prins Hendrik der Nederlanden. De plaats, die het eerst aangedaan zal worden, is Karangantoe en van daar uit naar de geteisterde streken in de residentie Bantam. Daarvoor wordt een driedaagsch verblijf in die residentie noodig geacht. Vervolgens «teekt Z. E. naar de Lampongs over. Binnen tien dagen hoopt Z. E. terug te zijn te Batavia. V Sedert eenige dagen schijnt Krakatau of een ander vulkanisch eiland daar in de buurt aan het werken te zijn. Schrik en ontsteltenis zetelen zich in aller gemoederen zooals licht te begrijpen is; want hoe vreeselijk de gevolgen konden wezen hadden wij laatst kunnen waarnemen. Daarbij komt nog dat ook van de Merapie een uitbarsting zou zijn te verwachten, zooals de bladen in Midden-Java meldden. Het is waar, wij zijn hier te ver van de Merapie verwijderd om eenig gevaar te kannen dachten, m»M de gedachte dat onzen medemenschen daar ia de baart een vreeselijk onheil boven het hoofd kon hangen, vervult om met alles behalve aangename gewaarwordingen. De Goüvekneoe Gehbraal heeft gratie verleend aan den inlander Diroe van de straf des doods, waartoe hij ter zake van vadermoord door de rechtbank van omgang, zitting houdende te Sitoebondo, ia verwezen. Die straf is veranderd in d»\*ngarbeid in den ketting voor den tijd van twintig achteAeenvo'gen(^e jaren. In de kosten van den bouw van een nieaw kerkgeboaw voor de Protestantsche gemeente te Makasser zal de regeering bijdragen tot een bedrag van f 7800. Sedert het kerkgebouw aldaar ia 1875 wegens bouwvalligheid is afgebroken, worden de godsdienstoefeningen gehouden in het komediegeboaw, Niet alleen is dit voor dat doel niet geschikt maar weldra zal dat gebouw niet meer beschikbaar zijn. Voor de oprichting van een nieaw gebouw wordt eene som van f 17000 noodig geacht. Er is getracht de fondsen, in het bezit der kerk, ten bedrage van f 6100, door inzameling van gelden zooveel mogelijk aantevullen ten einde de beschikking te krijgen over de benoodigde som, maar hoe wet alle leden der gemeente naar vermogen hebben bijgedragen, heeft men niet meer dan omstreeks f 3200 bijeen kunnen brengen. De Begeering besloot daarom de ontbrekende f 7800 bij te passen; Deze bijzonderheden heb ik ontleend aan de dezer dagen ontvangen begrootingastukken voor het volgend iaar, waarbij op die uitgaaf ia gerekend. Het aan den len commies bij de exploitatie der oosterlij nen van de ataatsspoorwegen C. A. 8. Waardenburg tot herstel van gezondheid naar Madioen verleend verlof is om dezelfde reden verlengd met eene maand. L. v. Wespen. --- INGEZONDEN. Mijnheer de Redakteur! Naar aanleiding van het berigt omtrent mijn verzoek om ontslag ala secretaris der vereeniging „Apollo" voorkomende in uw veel gelezen blad van gisteren, verzoek ik a zeer beleefd om ter voorkoming van verkeerd# gevolgtrekkingen, mij eenige ruimte in uw blad te willen toestaan voor het volgende • i 2 Volgens art. 46 ! fiiea van het thans vigeerend reglement dei Kngeioemde vereeniging, is „het medebrengef JÉ® kinderen op de uitvoeringen volstrekt vé)#TOaen!*'Zij, die tegen ditver„bod zondigen, kunnen door het bestuur als lid „geroyeerd worden." Nadat echter gebleken was, dat er onder de gewone leden, personen waren, die zich aan bovengenoemd art. eenvtndig niet stoorden, is er op eene vergadering van bestuurs en werkende leden besloten, aan de leden bij circulaire bekend te maken, dat het bestuur- zich strikt aan bovengenoemde bepaling wenicht te houden en de overtreders daarvan onvoorwaardelijk van de ledenlijst zal afvoeren. Niettegenstaande die verscherpte bepaling bleven eenigen der led*n voortgaan met kinderen op de uitvoeringen trede te brengen en werd dan daarop met algemeen# stemmen besloten bovenvermelde bepaling definitief vast te stellen en met de verdere overtreders dienovereenkomstig te handelen. Op de uitvoering vai den 1 Sept. 11. werd de meergemelde bepaling coor twee leden geheel en al genegeerd en werden zij dan ook in de gewone maandelijksche vergadering van den 27 Sept. d. a. v. van de ledenlijst ifgevoerd. In mijne kwaliteit a.'s secretaris gaf ik van dit laatste besluit kennis san de betrokken personen en wel den daarop volgenden dag. Kort daarna verklaaiden eenige der werkende leden dat het dochterte van een der ontslsg<*n leden geïnviteerd was geworden, om op het jaarfeest van 1 Sept: ii de tableaux vivants te poseeren en dat het jesluit van het bestuur dus op eene vergissing berustte, weshalve zij verzochten om intrekking van dat besluit. Ik heb toen dat verzoek in de vergadering van 11: Maaaniag ter tafel gebracht en mijne opmerking daarbij gevoegd, lat het bestuur zicb in deze zaak niet vergist heet, dat meer genoemd meisje niet geposeerd heeft h de tableaux vivants maar wel degelijk met haar papa de voorstelling heeft bijgewoond in de gewoie vergaderzaal van het Komedie gebouw en dat, als het bestuur eene vergissing begaan had, dit dan de werkende leden, die op de vergadering van 27 Sept. tegenwoordig waren, het bestuur voor dergelijke vergissing hadden moeten vrijwaun, met te verklaren dat het meisje geinviteerd vas geworden. Zij hebben dien avond echter gezwegan als vissc'aen. Verder werd verllaard dat juist daarom aan dat verzoek niet voldaai kon worden en dat, als het bestuur zijn vroegei genomen besluit wilde intrekken het in strijd zoi zijn met de bepalingen van het reglement, dat dooi de gezamenlijke leden in het leven was geroepen, door Z. E. den Gouv.-Gen. goedgekeurd en dut kracht van wet had verkregen, waaraan ieder lid verplicht is zich te ondetwerDo 1* Her b»venaangehaald werd echter, niettegenstaande de vele Jachtige protesten van enkele bestuursleden tegen aanneming aar . j i. van stemmen van, met overgroite meerderheid toegestaan. Bij dat besluit h«b ik mij niet kannen neerleg» gen, verklaarde dat het voor mij onmogelijk was dergelijk onwettig besluit uit te voeren en vroeg daarom dan ook mijn ontslag als lid der vereeniging „Apollo." U, mijnheer den redakteur, dank zeggende voor de plaatsing van het bovenstaande verblijf ik met achting. UEd. dw. dienaar. J. J. G. hLRUSEMAN. --- NEDERLANDSCH-INDIË Soerabaia, 2 November. Of veezoek van eenige aandeelhouders zal de algemeene vergadering van aandeelhouders in onze naamlooze Yennootschap in plaats van op Woensdag, 21 dezer, zooals gisteren werd bericht, worden gehouden op Vkijdao, 23 November a. s. 's morgens te tien uren. Z. Ms. Stoomschip Onrust kwam heden morgen ten 7u. 15 alhier ter reede, komende van Bandjermassing. Die bodem zal alhier in het dok worden nagezien en schoongemaakt, en na afloop daar7an weder naar zijn station terugkeeren. *** In dank ontvangen, voor het Protestantsche Weeshuis alhier, bij Dr. Sch. v. 8., van een onbekenden gever, het lot 10697 in de preroie-leening van den Planten- en Dierentuin te Batavia. «*• Zooals onze lezers zullen zien, beginnen we heden met de brochure van onzen Hoofd-Redacteur, heer Uilkens: „een bezoek aan 't Paleis te Buitenzorg in denjare 1900 en zooveel", overeenkomstig 's schrijvers verlangen, bij gedeelten in ons bind over te nemen. •** In de algemeens vergadering van de leden | der Simpangsche Sociëteit werd gisteren in de van het vertrokken bestuurslid Dr, van der bll. ""eerderheid van stemmen als zoodanig star met „ benoemd de heer Hurgronje. Di voorstellino op gisteren avona bpnifico tm Mlle Troost weid vrij druk beiocht; eren ala den vorigen keer atond weder een talrijk pn* bliek buiten de afgesloten ruimte; velen klommen zelfs in de boomen om des te beter te kunnen nontonnen. Zij, die dachten iets nieuws te zullen zien, werden teleurgesteld, daar de representatie niets anders was dan eene herhaling van het vertoonde op verleden Zaterdagavond. Van de buitengewone toeren, die Mr. Grais op 't koord zou verrichten en waarin hij den vorigen keer wegens onvoldoende verlichting verhinderd werd, kwam ook nu niet veel. De equilibrist bepaalde zich slechts bij het doorloopen va