Hf --- Ook luchtstroomingen. Maar er. vielen ook andere \ verschijnselen waar te nemen. Buiten de temperatuurschommelingen, deden ook de luebtstroomingen, zich n*tensief pelden. v ■ v ;r Zooals bekend is de lucht een buitengewoon onstabiel medium om ; in te varen. Mag het zwaarder-dan-lucht, mede door" de snelheid daarmede het zich voortbeweegt. betr<*kk«>!iik weinig binder van die onstabiliteit hebben, flet groote lichte luchtsihin dat statisch vaart' en dat ten> opzichte van ae omringende lucht ®aar weinig weegt, is geheel , h la merci van stijgende en dalende luchtmassa's en zulks in belangrijk sterker-mate dan een vliegtuig en °ok in heel veel sterker mate dan een Oceaanschip aan de golven. Zoo lezen we weer. in het logboek van de. {'• 3*! ~3 uur v.m. Zware bumps, komende van Humbarton heuvels, osfenen on het s'-'nio ■•Tachtigen druk uit, vooral'op de stuurvlakken en roeren. Op één maal .wordt-het schip met boeg;. 24 graden omhoog gegooid (fig. 4),. zoodat de vloeistof'inden hel li njrsme ter geheel verdween. Harris, onze meteoroloog meent, dat a.s weL°p eooo voet hoogte Kaan zitten, we duiten het bereik van dg bumps zullen komen, waar daar kunnen wij niet aan denken, daar we dan al direct tè veel gas zouden verliezen, verticale luchtstroomingen gooien het schip nu eenai metden boeg,-■> dan met den achtersteven «terk omhoog." (fTg. 6). "3-16 v.m. We : genieten van het prachtige panorama dat de bergen van Loch Lomoud Si ™"j ® koersen in zuidelijke richting langs «e • Llyde. Opnieuw hebben. we met bumps te kampen, (fig. 6.) Verder lezen we iri het boek, aat het schip;op 2 Juli vanaf 7 uur in den ™°r*en gedurende 2 uren met den boeg 12 graden omhoogjvoer. totdat tegen 10 uur uitvetten van het gas door zonnestraling den best'iMrder verplichtte het s- hio met >'-n «en» o°UMg te varen. Maar nog geen goed hali uur later deden i weer de koude en mistzich gevoelen, hetgeen duurde tot bijna halfzesin den middag. Al dien-tijd -moest. Scott zijn schip dynamisch varen, met den boeg omhoog, (lig. 7). . ' * Zoo gaat het in het . boek. door. De geheele reis is de R. 34 een speelbal der luchtgolven en. der temperatuurschommelingen.- Op 5 Juni; krijgt het lichtschip het geweldig met de bumps té kwaad. .Eerst lezen we, dat Scott om' 7' uur"- iu den morgen het schip naar 800 voet hoogte brengt en- daar-blijft 'varen ' met - zijn,- dat ze in staat is.- het eigen gewicht' van het luchtschip; plus-ï lading bemanning,' motoren, etc. omhoog te voeren. Het luchtschip zal zijn maximum hoogte bereiken, zoodra'de omhoog-stuwende-krachtl gelijk is aan het gewicht van het heele systeem.'Zijn voorwaartsche snelheid .verkrijgt? het luchtschip, evenals liet vliegtuig, door de trekkracht van de door de motoren gedreven luchtschroeven. 'Nu is een luchtschip echter maar weinig constant in zuiver verticaal evenwicht:, Steeds is er strijd; tusschen het eigen gewicht van het schip en de hefkracht van het'gas, : een strijd die den luchtkolos, behalve door, den aard van zijn, zeer delicaat gestel'*, vooral 'ook' door. wolken, mist. regen, sneeuw, vorst, wind en zonneschijn wórdt aangedaan. Hoezeer door al die invloeden een, luchtschip uit zijn rustige4ligging kan worden geworpen en welke onaangename standen het gevaarte dikwijls verplicht is gedurende geruimen'tijd aan te nemen, blijkt o.a: duidelijk uit de beschrijvingen van de verschillende door luchtschepen uitgevoerde Oceaantochten. MenWeze bijv. maar eens het logboek van de R 34 van wijlen commodore Maitland, welk boek de beschrijving bevat van de Engeland— Amerika—Engeland vaart, welke in den zomer van 1919 uitgevoerd werd door het Britsche marineluchtscnjp Jl 34. Aan de hand van de in genoemd boek gegeven authentieke mededeelingen,; heeft ■ ir.' Spanner in zijn zeer. lezenswaardig boekwerk. „Gentlemen pref er Aerop lanes" (,-Heeren geven de voorkeur aan vhegtuigen ), dat in Juli 1928 hetflicht zag en dat een felle critiek-bevat den bouw van de R 100 en de nu pas verongelukte R 10J, een aantal schematische voorstellingen geteekend, dis den stand van de R 34 op verschillende momente" - weergeven, terwijl hij> ter. verduidelijking ook laat zien, welke positie ten opzichte van ;r- Iw™%l9ii}MEing .de 'nia onder gelijke omstandigheden zou hébbun aangenomen. 1 ■- In Maitland's .boek wordt dan verteld, dat de zon opging om 3.30 uur iri den morgén van 2 Juli 1919, ongéveer anderhalf' uur na het vertrek. Toen lag het schip normaal.(fig. I). • - . Üe R. 34 was bij haar vertrek voor 99 pCt. met gas gevuld, zoodat ze, zoodra de zon opkwam, op haar maximum gasdrukhoogte vloog en dus al' spoedig door ovérverwarming gas moest afblazen. Om 8 uur zit het luchtschip in de wolken en wordt al spoedig heel zwaar ten gevolge van _ regen , en ,de daardoor veroorzaakte afkoeling (fig. 2), zoodat het luchtschiplichaam min of meer de functie verricht van een draagvlak en 'het, schip dus dynamisch vaart. Stellen wy ons voor, schrijft ir. Spanner, hoe weinig comfortabél het reizen op* zee zou zijn, als de, „Maureania" na eerst rustig in een kalme zee te hebben gevaren, plotseling bij net «ontmoeten van een mistgebied verplicht zou zijn een stafid aan te nemen als de R. 34. twee uren kwam het'; luchtschip in open lucht en straalde-de-zon met volle kracht op het omhulsel. De vocht en neerslag ;■ die het luchtschip eerst zwaarder hadden gemaakt, werden nu door de zonnewarmte geabsorbeerd, terwijl ook het gas weer werd verwarmd. Om nu te voorkomen dat het schip opnieuw zou gaan stijgen, richtte Scott den boeg 12 graden omlaag, om zoo de R. 34 in de wolken te kunnen «ouden. (fig. 3.) --- Ook de Zeppelin. Evenals in dit verslag van de'eerste: Oceaanvaart met een luc4it«fhïp, 'vinden we ook in de relazen'van latere .Oceaanreizen met bestuurbare luchtschepen uitgevoerd, ve!e. bewijzen voor de onstabiliteit der luchtvaartuisten lichter-dan-lurhtZoo schrijft ;in „De tocht van ,de „Graf Zeppelin"*naar Amerika", de commandant van het luchtschip,; dr • Hugo Eckener, dus iemand dien men niet bepaald van Zeppelin-vijandige gevoelens kan verdenken, op pagJ 33 en 34 het volgende: • „De bewolking om .ons heen wierd al zwaarder en zwaarder en het zal ongeveer 's morgens acht uur geweest zijn, precies twéé dagen'na ons vertrek,' toen wij j ons 'i plotseling- voor een donkere, dreigende wolkenbank bevonden, dié er langl niet vriendelijk uitzag. Ik bevond mij op dat oogenblik in het achterdeel van de stuurcabine en ik kon nog'juist den officier die de wacht had toeroepen : „Laat Sammt -i(onze beste hoogtebéstuurder) het hoogstestuur over- • jpt Juc^chj a h eHige ; bewegingen te malen. v Eerst' doofi het j r j * i V.'v * %••• '' ' 1 ' -."s'. ■' metden kop naar onder, vervolgens ricAitte het" ?ich snel ■: weder op. en werd in een hellende positie van veertig tot vijftien graden wel 'n honderdien vijftig meter naar boven meege-. sleurd. ' • , ;£ Sj ...Z u Ik' e e n voorvnl i «vólst r e kt" niets ongewoong,.(Wij spatieeren). Het. kcmt in meerdere of mindere.mate voor telkens als een luchtschip terecht komt in de naar boven | stijgende luchtmassa's onder een stormvlaag. •Eerst komt het schip met het voorgedeelte in deze omhooEt st,M«rpnde'. stroomipg en neemt daarbij begrijpelijkerwijze . een- naar boven gerichte schüinsehe houding aan en dit gevoegd bij den opwaartschen druk der lucht, brengt het schip in. een oogwenk honderd of meer meters hoocer. ■; ; Het-,is ,de, taak van .dengene, die aan .het hoogtestuur; zit,, en die met zulke gebeurtenissen vertrouwd 'is, oogénblikkelijk tegen-richting te bewerken en het schip zooveel mogelijk, omlaag .te houden, -r- De. passaariers vlogen overeind van hun'stoelen en hadden blijkbaar "den indruk_dat er dadelijk een catastrofemoest plaats vinden. Daarvan was echter.gêen'Bprake; nadat' wij de zone der vertikalè luchtstrooming aan ;den rand > van de bui waren doorgekomen, -kwam het schip spoedig tot rust". • Tot zoovfei*. dr. Eckener. De monstrueuze bump was echter;:zoo hard aangekomen, dat in de .bekleeding den onderkant- van het stabilo een scheur was ontstaan, welk gat. na ürenang werken met veel moeite en onder groot gevaar voorloopig gerepareerd kon worden. Fig. lt. 5 Juli 9JO n.tn. Geweldige ttarmrlagm. JJet Ivchtirhip wordt, eertt XSO voet om/iooo ' geworpen, dan 5l)0 voet diep neergesmeten. --- Hoogteverschillen van 2500 voet. " Hopze'er bet bestuurbare luchtschip de speelbal is; van luchtdrukversrhillen én verticale luchtverplaatsingen, bleek ook weer op de Oceaanvaart van het Britsche luchtschip R. 100, dat 29 Juli van dit' jaar van Cardington naar Montreal ih Canada vertrok en daar na 70 uren aankwam. In zijn voor de pers bijgehouden logboek schrijft wing commander'R. Colmore, dat het luchtschip niet tver van Montreal in een onweer geraakte en opeens 'met kracht van 1500 naar 4000 voet hoogte wérd gesleurd. En-toen weer naar beneden werd fjesmeten Het arme luchtschip en zijn bemanning' hadden dus opeens een hoogteverschil >te verwerken van twee • en 'n half maal, de hoogte van den Eiffeltoren. Ofschoon; zulks niet in het'officieele'rapport te lezei». staat, deelden leden van de bemanning later mede, dat de'li.( 100 bij deze hemelvaart onder een ijzingwekkenden hoek, met den neus • omhoog, in de lucht kwam te staan* Evenals de „Graf Zeppelin"; op zijn Amerika-vasrt in Augustus 1929, beleefde ook de R. . 100, dat als gevolg van deze capriolen verscheidene srheuin de bekleeding van het stuurboordvlak ontstonden, welke tot langzaam varen rióopten. Dè. "goede ' aankomst van . bet luchtschip. zoo schreef een Britsch blad, verwekte algemeenen jubel, welke-jubel in den grond een merkbare opluchting was over het feit dat de todit. zonder .ritiin? ■ \f ? '* i.:--n " ongelukken was volbracht," Tot zoover „Het Vliegveld". Een grooten indruk van de veiligheid van het luchtschip kan men hieruit moeilijk «uiten. Mnar bovenal ral men uit deze reisneschrijvin- Rfii wl mogen concludeeren, dat het reizen per: luchtschip; lang geen grapje is. Wie spoedig last van luchtziekte heeft zal althans goed doen er voorloopig nog niet aan te beginnen. ■ --- SCHEIDSRECHTER M. BOS VIJFTIG JAAR. Een dier ouderen, die nimmer oud worden, omdat zij zich jong blijven voelen. Morgen, 11 December, zal het-vijftig jaar gebieden rijn, dat dé bekende scheidsrechter M. Bos, meer bekend in de voetbalwereld als Tin n 8 B os, — ter onderscheiding van andere .voetbalrechtsprekers, die naar den naam Bos of Bosch luisteren — het levenslicht zag. Men zou Bos nog geen vijftig jaren geven, wanneer men hem week aan | week . ziet. rond» huppelen op de volden. Bos is een van die typen, die blijk* haar nimmer oud worden, omdat zij zich jong blijven voelen en die den . ouderdom terug-w ij ren met een jongenslach en een hautain gebaar. 'Wat vele jongeren niet weten, zulled is, dat Bos indertijd zelf speler en een goede speler is geweest. In de jaren 1806, '97 en - '93 kwam bij uit voor Ü.F.C. en hielp >de Haarlemsc.he withemden promoveerén naar de le klasse. Daarna trok hij de roode broek van „Haarlem" aan,'die hy tien jaar droeg en waarin hij o.m. in 1901 den Nederlandsihen .voetbalbeker won.-: " v: /.vit»l9l4 ring ' iqn scheidsrecbtérsloopbaan f> 3Ê&Q&lift. der -acheidsrechterscommissie, deed'ëen beroep» opi Oud-gpelersotn zich-ils scheid trechter'b