Als Janmaat ziek wordt op zee. De verontwaardigde kolonel. Men schrijft ons uit Oslo: < Het eskader onder bevel van kapitein ter zee C. C. Kaiser, bevond zich 12 Mei onder de Noorsche kust. Het •was vrij onstuimig wéér. Aan boord Hr. Ms. Hertog Hendrik werd het bericht ontvangen, dat er op Hr. Ms. Z. 8 een korporaal ziek was geworden. De vlet werd gestreken, om de onderzee en Z-booten brood te brengen en tevens dien zieken korporaal over te nemen. De zieke werd. zonder voorafgaand medisch onderzoek, vervoerd in de vlet, tijdens een zeer kouden wind en vrij hooge. golven, zoodat de man in een verschrikkelijken _ toestand langszij van het pantserschip kwam. Met een stuk touw om het lichaam werd hij in nagenoeg bewusteloozen toestand aan boord geheschen. Nadat de man in den ziekenboeg door den dokter onderzocht was, stoomde Hr, Ms. Hertog Hendrik met den meesten spoed op naar Stavanoter, om den zieke af te geven. Wij kwamen daar den 13en 's morgens half elf aan, waarna onze vriend naar het ziekenhuis vervoerd werd en daar ongeveer te 12 uur arriveerde. Wii vertrokken ongeveer een half uur daarna naar zee, terwijl 's middagß ongeveer te 9 uur het niet-officieele berichFaan boord kw'am, dat de zieke was overleden. ' Den volgenden morgen werd door den schirjper op baksgewijs het bericht bevestigd. De korporaals, die een goed vriend en kollega hadden verloren, maakten een algemeen verzoek klaar. _ dat 's middags werd ingeleverd, om in de geleeenheid to worden gesteld den ovev'edene de laatste eer te bewijzen. .AHe korporaals moesten naar aanleiding van dit verzoek aantreden voor den kommandunt._ zonder vóóronderzoek van den devisie-chef. Genoemde kolonel begon eerst met de mededeeling. dat hij zich zeer goed kon indenken, dat de kornoraals het op oriis stelden hun overleden kameraad de plaatste eer te bewijzen. Maar. ging hi.l op zeer verontwaardieden toon voort, zooals_ jullui begrijpen zult, kan ik daar niet od ingaan, omdat de reis van het eskader van regeringswege is bepaald. Denken jullie dat de onderlinge regeeringen voor zóó'n geval het reisnlan kunnen onderbreken? Ik verwacht .}■»•»<> weinige mannen, die voor wereldliiko eer en aardsche goederen hun moeders zouden verkoonen. recht spreken V' De rechter staart op de tafel. Hij schiint zijn blik niet to durven opheffen. „Wat wij al niet geleden hebben in deze zeven Terschrikkelijke iaren" schreeuwt Vanzetti, ..kan geen mensch schilderen. En toch ziet u. dat we niet voor u beven, heer rechte'- Thaver. I'k 'ie u in de oogen en behoef niet te blozen Doch te verbleeken. Ik heb geen angst en voel geen schande. Ja. wii zijn nacifisten. radikalen. wat u wilt. doch peen roovers of moordenaars. Ik word voor een misdaad gefol- terd, die ik niet bedreven heb." Nog langen tijd sni-eekt Vanzetti vloeiend en geestdriftig. zooals wanneer hij zijn moedertaal gebruikt. En hijgend zit hij neer naast zijn kameraad Sacro. De rechter staat op: ..Volgens de wetten van den staat Massachusetts maakt de iurv uit of de beklaagden schuldig ziin of onschuldig. De rechtbank heeft hiermee niets te inaken. De rechter kan slechts de feiten vaststellen en de getuigen hooren. De beslissing van het hoogste gerechtshof zegt in haar konklusie: de uitspraak van de iurv blijft gehandhaafd. Daar deze met de waarheid overeenkomt, is er slechts één weg, _ die het gerecht gaan kan. Hierop wil de rechter de veroordeeling voorlezen. Dan springt Vanzetti op: „wacht u een oogenblik, edelachtbare. Kan ik niet met mijn advokaat spreken?" De verdediger mr. Thompson zegt luid tot het gerecht gewend, dat hij niet weet, wat zijn kliënt te zeggen heeft. De rechter antwoordt: ~Ik geloof. de veroordeeling te moeten uitspreken", waarop hij met 'het resumé begint. Sacco springt op en schreeuwt: „Ik ben onschuldior en u, mijnheer de rechter, weet dat!" Een kring van rechters sluit zich steeds nauwer om de beklaagden en Sacco valt weer terug, hopeloos en vertwijfelend. De stem van den rechter klinkt gelijkmatig voort, gelijk dc litanie van een priester. ~ bestraffing met den dood doordat een elektrische stroom door hun lichamen wordt geleid...." .(Uit do „Sozialdemokrat".) --- Het Twenthe-Rijnkanaal. Handel en nijverheid roepen er om; honderden werkloozen zouden er werk vinden. De regeering treuzelt.... sinds 1919! De burgemeester van Enschedé zond ons een afschrift van een rondschrijven aan de besturen_ der gemeenten, aoor welker grondgebied het Twen the-Rijnkanaal is ontworpen, waarin zij worden uitgenoodigd tot een vergadering, die op'lo Juni te Enschedé zal worden gehouden om maatregelen te beramen om de regeeringssabotage te beëindigen. Wij ontleenen het voleende aan de toelichting tot de konvnkatie: De uitvoering, van de Wet van 4 November 1919. Staatsblad 645, betref fende den panleg van. Scheepvaartkanalen naar Twenthe heeft tot nu toe niet de vorderinoren gemaakt, welke de daarbij betrokken belangen naar veW meening eist-ben. Wel is van _ Regeeringswege de voorbereiding van de uitvoering ter hand crenomen doch de uitvoering zelve stuitte aanvankelijk af op het bezwaar d,at de biidraeren. door de wet gevorderd van direkt belanghebbenden, nog niet ten volle waren verzekerd. Sedert uifc liet anf woord van Z.E den Minister van Waterstaat op.de vragen van het lid der Twpede Kamer voor de Staten-Oeneraal. Tr. Albarda is komen vast te staan dat dit bezwaar in het tesenwoovdia stadiuia niet meei aan een terhandreminor van den aan teer in den weer zon staan, is sebleken. dat andere, gewichtiger redenen oorzaak 7iin van vprtraeing. Er is ceen Minjster die zich reed= positief in dezen rin nnenliik hp°ft uitsrelafe_n._ maar eris t<">ch mppr dan één asnwi'77ncr dat die redenen zoó prncticr zii'n, dat eevrepsd wordon voor ee" uitstel, dat tot het spreekwoordelijke afstel voert. --- Beestachtig. Hoe ze Jezus in Brabant volgen Van onzen korrespondent te Eindhoven : Maandag heeft hier een woninguitzetting plaats gehad, die in de omgeving groote verontwaardiging heeft eewekt. Zekere J. Feijen te Stratum Poeiers, was gedurende 2i jaar bij zijn hujseigenaar, mr. N. C. M. Smits van Oijen van „Iluize de Burgh" alhier, als los arbeider werkzaam. Ongeveer een jaar geleden, toen hij opnermans werk moest verrichten bij het repareeren van het dak eener boerderij van mr. Smits v. 0., viel Feijen van het dak. Hij kreeg zoodanige kwetsuren aan een arm en been, dat hij in het ziekenhuis te Eindhoven, moest worden opeenomen. Zij n loon hield open dokter en ziekenhuis — waarin hij 9 maanden behandeld en vernleegd ia — w a e h ton nog op b e taling! Of het geval onder de Rijksverzekeringsbank ressorteert (O.W. of 11. v. A.) i s thans in onderzoek. Toen de man nog in het ziekenhuis lag, kwam zijn huiseigenaar en werkgever mr. S hem eens bezoeken en hem zeggen, dat zijn huis ontruimd zou moeten worden, daar een onpasser de woning moest betrekken. Daar bleef het bij. De man, tiie nog ziek is en volgens verklaring van zi.in geneesheer nog in het ziekenhuis thuis behoort, kreeg een dezer dagen een dagvaarding. Hij gevoelde zich echter niet in staat om fiD tiet kantongerecht te verschijnen Er werd vonnis geveld en gistermorgen is de man met zijn armzalig boeltje op straat gezet._ De vrouw is sedert O jaar overleden, het gezin bestaat nog uit vier kinderen van 12—22 jaar. die bij familie en kennissen zijn ondergebracht. De ongelukkige, gebrekkige man is door buren opgenomen. „Centraal Woningbeheer" van de Kemeente heeft geen enkele woning disponibel. De woninsmood is nog hoog: de zoon van mr. Smits v. Oijen is wethouder van Volkshuisvesting te Eindhoven. De man had zich niet tot de huur kommissie gewend, omdat hij in de mededeeling van zijn huisbaas geen opzegging zag. Zoo lief hebben ze Jezus in Brabant! --- De verhouding tusschen den A.N.R.O. en „De Telegraaf”. Valsche schijn? Maandag verscheen het eerste nummer van het orgaan van den A.N.R.0., dat door „De Telegraaf" wordt uitgegeven. Op goed papier bevat het weekblad artikelen van medewerkers aan den radio-oproep. Wij troffen er bovendien in het met zooveel ophef tevoren" aangekondigde kontrakt tusschen den A. N. R. O. en ~De Eenheid" — welke „Eenheid" een „Telegraaf'-instelling is. Het blijkt echter eenigszins anders te zijn .Het is geen kontrakt met den A. N. R. 0., maar met een Naaralooze Vennootschap „De Radio- Omroep", die nader omschreven wordt als de instelling, die noodig is om de ..Aetherbode" _ te exploiteeren. Aan de z e instelling zal de ..Eenheid" uitkeeren een bedrag van f 200.000 per jaar gedurende 5 jaren. Wanneer de winst de f 200.000 te boven mocht gaan, dan wordt aan de N.V. „De Radio- Omroep", waarvan alle aandeelen in handen van den A. N. R. O. zijn, 50 oCt. van die overwinst uitgekeerd. Dit alles lijkt erg schoon, maar het zou ons niet verwonderen, wanneer men over eenigen tijd tot de konklusie zou komen, dat deze heele voorstelling van zaken opzettelijk gewekten valschen schijn is. Het sc h ij nt, dat de „Telegraaf"- direktie. die tot noar toe meer bekend was om haar zakelijke, dan wel om haar ideëele beeinselen, vijf jaar achtereen f 200.000 voor het goede doel van den radio-omroep geeft. Zoo is het echter piet. Die twee ton worden gegeven aan die eigenaardige Naamlooze Vennootschap „Dft Radio-Omroep". En om nu duidelijk te maiken, wat die N.V. ten doel heeft, bevat het kontrakt een noot van do redaktie van ..De Aetherbode". vermeldende, dat deze N.V is opgericht „met het doel de exploitatie van het eigen blad ter hand te neme n". Deze noot was in een drukproef van het kontrakt. dat. teeelijk met een kommunique aan de dagbladen is toegezonden. zorgvuldig weggekniot. Alzoo: er is een N.V. ter exploitatie van het blad „De Aetherbode". welke N.V. van „De Eenheid" f2OO 000 ontvangt. In het gepubliceerde kontrakt echter wordt die exploitatie door de N.V. „De Radio-Omroep" weer ongedragen aan ~De Eenheid". Dat deze ..Eenheid" het niet voor niets doet, blijkt niet uit het kontrakt, wè 1 uit halfverholen mededeelingen in andere artikelen in het eerste nummer van de ..Aetherbode". In het eerste artikel zegt namelijk de voorzitter van den A. N. R. 0., dat ~al het geld. dat men als abonnement betaalt en dat niet noodig is voor de exoloitatie van het blad, zal worden gestort in de kas van den A.N.R.0.". Deze feiten laten geon ruimte voor een andere konklusie. dan dat uit die twee ton de exploitatiekosten of een deel daarvan moeten worden betaald. In dat geval zal dus dit groote bedrag slechts een fiktieve steun betee'kenen ; van de eene zak van de „Eenheid" zal het in den anderen zak van diezelfde „Eenheid" overgaan. In ieder geval kan het gepubliceerde kontrakt niet de éénige overeenkomst zijn, die in deze kwestie is getroffen. Er zijn zooveel zaken, die bij dit kontrakt niet geregeld zijn, dat er noe andere afspraken moeten zijn getroffen. Tot aan de publikatie van die afspraken zal een gevoel van ernstig wantrouwen blijven bestaan. --- Wie is Oehmker? ..De Telegraaf" voert sinds enkele weken een propaganda-kampagne voor den A. N. R. 0., onder leiding van een bij Philips-Radio __ ontslagen employé, den heer Hulsteijn. In deze kampagne wordt gewerkt met ingezonden stukken van luisteraars" en onder deze inzenders troffen wij den naam van zekeren heer Oehmker. Onderteekend door dezen heer bevatte de „Telegraaf" Maandag, toen de „Aetherbode" nog niet voor het publiek verkrijgbaar was, een ingezonden stuk, waarin o.a. een artikel uit die „Aetherbode" besproken wordt. . _ • Dit feit en de stijl van het artikel, die aan den heer Hulsteijn herinnerde, deden ons navragen, wie deze heer Oehmker was. Het bleek te zijn: de schoonpapa van den heer Hulsteijn. die zijn naam door schoonzoonlief gebruiken om voor verontwaardigd luisteraar te spelen. Fraaie persmanieren' --- DODGE TAXI TELEFOON 21116. 534-3 --- Het belangrijkste nieuws. De burgemeester bij ziin herbenoeming in aen raad gehuldigd. De eerste vrouwelijke hoogleeraar, mej. Cornelia C. de Lange, te Amsterdam benoemd. Prof. Dr. Jan te Winkel overledeu. — Een windhoos te Axel richt groote schade aan. De opening van de nieuwe werkinrichting voor blinden. Reusachtige sociaaldemokratischo betooging te Boedapest. De vroegere leider der Italiaansche socialisten, Modigliani, spreekt te Berlijn over het fascisme. Perscensuur in Roemenië. Dreigende staking van het Oostenrijksche P. T. T.-personeel. --- Dogmatiek van de klassenstrijd. Emotionele afkeer. (P. V.) De reden, dat de Regering tot dusverre haar plicht tea opzidhte van het leerlingstelsel niet is nagekomen, ligt — volgens de vrijzinnigdemokratiese heer ') — in het verzet tegen elke wijziging van dö Arbeidswet. Dit verzet berust op de „dogmatiek van den klassenstrijd".'•) De werkgevers willen de leerlingen wel hebben, maar alleen onmiddellik na het verlaten der lagere school. Als ze veertien jaar zijn geworden, willen de leerlingen immers zelf niet meer en daarom voldoet de Inspekteur-Generaal van het Nijverheidsonderwijs, de heer De Groot, aan het verlangen,der werkgevers. Als nu de uitzonderingsbepaling van art. 88, die de arbeid op vakscholen buiten de wet stelt, ook maar op leerlingenovereenkomsten toepasselik gemaakt wordt, komt de zaak wel voor mekaar. Maar dan komen de dogmatici van do klassenstrijd, die daar niet van willen weten. Verontwaardigd haalt do heer Kohnstamm een uitspraak van schrijver dezes aan op het in April 1925 gehouden kongres voor het onderwijs aan de niet-leerplichtige jeugd, toen ik er tegen opkwam, leerjongens beneden de veertien jaar met een leerkontrakt bloot te stellen aan „de funeste invloeden, die in het algemeen van werkplaatsen en fabrieken vooral op jonge kinderen uitgaan". Professor Kohnstamm meent, dat de vrees overdreven is. Kom, kom, de toestanden zijn niet meer als toen de vakvereenigingsleiders jong waren : de' werkplaatsen zijn niet allemaal zo slecht; in de grootbedrijven komen afzonderlike leerlingwerkplaatsen en, waar dit niet kan, altans afzonderlike schaftlokalen. Men kan wellicht een werktijdregeling maken, waardoor het samen naar en /an het werk gaan van ouderen en jongeren wordt vermeden. De arbeidsinspektie neemt de mogelikheid aan van behoorlike kontróle op eventuelo wettelike voorschriften, die ten opzichte van de fysieke en geestelike atmopfeer in de Arbeids- ?n de Nijverheidsonderwijswet kunnen worden opgenomen. Zo wordt ons tegemoet gevoerd. Maar met die dogmatici van do klassenstrijd valt volgens professor Kohnstamm niet te praten. Hun vrees voor kinderexploitatie, hun bewering, dat behoorlike kontróle op dit gebied onmogelik is, hun veroordeling der Nederla-dse ~maakt den I indruk, dat wij hier staan niet voor tiet resultaat Tan redelijk en beredeneerd onderzoek, maar voor het gevolg van emotioneele afkeer, die niet wil onderzoeken". Tn de grond der zaak is bet z. i. >>de ihaat van de voormannen der moderne arbeiderswereld tegen het huidige productieproces", die hen afkerig maakt van de voorgestelde maatregel, waarbij dan nog komt de 19e eeuwso overschatting van intellektuele arbeid. Wij moeten natuurlik aannemen, dat de mogelikheid en waarschijnlikheid van al die opgesomde waarborgen en doeltreffende kontrólemaatregelen door de heer Kohnstamm we l is onderzocht. En dat zijn mededelingen op meer berusten dan op studeerkamer-konstrukties. De ervaring zou hem dan echter naar mijn vaste overtuiging spoedig wel wat anders leren. Gold het een proef, men zou iets kunnen riskeren. Wat zegt de heer Kohnstamm echter van dit wetsontwerp, dat niet bedoelt een proef te nemen met enkele zorgvuldig uitgezochte werkplaatsen en zorgvuldig uitgezochte leermeesters, waar teoreties dag onderwijs zou zijn voorgeschreven, dat in overeenstemming werd gebracht op paedagogiese wijze — met de arbeid, dio jn de werkplaats wordt verricht? Van dit wetsontwerp, dat de fabrieken en werkplaatsen niet voor enkelen, maar voor velen wil openstellen, ook die, waar van opvoedkundige leiding geen sprako kan zijn? Wat zegt de heer Kohnstamm nu van dit wetsontwerp,- dat veel verder gaat dan zijn eigen oorspronkelike bedoeling ? Dat ook dertienjarigen zonder leerkontrakt, zoals de Nijverheidswet bedeelt, in ds fabrieken wil toelaten? Het is vreemd, dat wanneer men weigert kinderen op te jeugdige leeftijd in de ekonomiese sfeer te brengen, men tegenover een opvoedkundige het recht van die kinderen op een waarlike opvoeding nog moet verdedigen ! Dat komt vanwege de nieuw e paedagogiese inzichten, weet u. Die ekonomieso sfeer is nu juist zo écht. Een socialisties opvoeder, die niet reeds nu de school jn dienst van de produktie zou willen stellen, is doktrinair of erger, hij is inplaats van een voorstander der gemeenschap, volgens blz. 40—41 der brochure, een indivjdualisties dekadent. En do schrijver stelt het voor alsof ik tegenstander van produktieve arbeid als opvoedingsmiddel zou zijn. Hier schermt professor Kohnstamm tegen windmolens. Wanneer do leerlingen in de school iets kunnen vervaardigen, dat produktief kan worden gemaakt, wie zou zich daarovar niet .verheugen ? En 'hoe meer daarvan in do school en onder opvoedkundige leiding kan worden verwezenljkt. hoe beter. Maar wat heeft dit ter wereld uit te staan met de arbeid in het bedrijf, die aan andere wetten dan opvoedkundige gehoorzaamt en in zijn uitwerking met pchoolarbeid niet kan worden vergeleden. Onze bedrijfsarbeid is nu eenmaal nog kapitalistiese produktie, professor Kohnstamm, met al den aankleve van dien. Volgens Minister de Visser zijn „bij d? werkplaatsopLiding de economische belangen van den patroon nooit gchegl weg te cijferen". Volgens verschillende onderzoekers oefent ook de huidige bedrijfsarbeid op de psychc va_ de arbeider en zeker van de dertienjarige in vele opzichten nog een slechte invloed uit. Op de voorgrond van alle kapitahsticse produktie etaat n.l. de rentabiliteit, niet de mens. De rentabiliteit vereist de mechanisering, ook van de mens. Daarmee is het verschil aangegeven tussen kinderarbeid in de werkplaats van het bedrijf en opvoedend arbeidsondemcht in de school. Volgens Agahd "-) zijn kinderarbeid en opvoedend arbeidsonderricht twéé begrippen, die nauweliks meer gemeen hebben dan het woord arbeid. Hij waarschuwt beide ogen open te houden als het arbeidsonderricht op zijpaden leidt en de kinderarbeid verpest. Anders zou men het werken van kinderen op het land wel eens het ideaal van een arbeidsschool kunnen noemen. Bij dertienjarigen komen vaker ziektegevallen voor dan bij ouderen. Op hun leeftijd moeten ze ontzien worden, zij hebben veel zuivere lucht, goed voedsel en veel slaap nodig. Volgens Stanley Hall moet de tijd tussen- school en werkplaats gevuld worden met een voor-opleiding in school werkplaatsen als Kerschensteiner in München inrichtte. Volgens Bergemann s) moet de leerling zich pas van zijn zestiende jaar af aan bepaalde beroepsarbeid geven; want pas nu, na de verkregen puberteit, bezit het organisme een groter weerstandsvermogen en kan daardoor gemakkeliker aan de eisen van regelmatige beroepsarbeid voldoen. Hij stelt de eis dat voor het zestiende levensjaar elke regelmatige beroepsarbeid ten- stelligste moest worden verboden. Mag ik er ten slotte nog even aan herinneren, dat reeds in 1897 op het Internationale kengres voor Arbeidersbescherming te Zürich stellingen zijn aangenomen, waarvan de eerste luidt: „Kinderen onder de 15 jaar moet elke bedrijfsarbeid worden verboden. Tot het voltooide 15e levensjaar moeten alle kinderen de volksschool bezoeken". Ook wanneer bet mogelik zou zijn zoveel waarborgen te scheppen, dat men ten aanzien van de hygiëniese en morele nadelen, die de dertienjarigen bedreigen, minder ongerust zou behoeven te zijn, dan doemt toch de vraag op of men het vele geld zou willen besteden, dat met het doen naleven der voorwaarden gemoeid zou zijn. Of is het geen bekend feit, dat de arbeidsinspektio tengevolge van de bezuinigingsmaatregelen zo is ingekrompen, dat zelfs het huidig kontrölewerk niet voldoende tot zijn recht kan komen ? Vraagt men de heer Kohnstamm op de man af, of de voorgestelde maatregel hem bevredigt, dan moet hij ontkenriend antwoorden. Op pag. 39 zijner brochure schrijft hij : ~De vraag kan en moet worden gesteld: waaroru men met een gelijksoortige opleiding als dio van Titel II der Nijverheidsonderwijswet niet beter op 11 dan op 12 jaar zou beginnen? En maakt men die vraag los van onze huidige to'estanden of de volgorde van overgang naar betere, dan moet zij ook m.i. bevestigend beantwoord worden. J)e meest wensch e 1 ij ke regeling — dat staat voor ni ij boven twij f e 1 vast, omdat ook de buitenlandsche ervaring overal in deze richting wijst — is er een van totalen schoolplicht tot 14 jaar, en eerst dan iets wat met Titel II overeenkom t." Ik geloof, dat de dogmatici'van de klassenstrijd Professor Kohnstamm dankbaar kunnen zijn voor deze ruiterlike uitspraak. Rest dus alleen de beantwoording der vraag of afwijking van deze ook door Professor Kohnstamm „meest wenschelike regeling inderdaad geboden is door onze huidige toestanden of de volgorde van overgang naar betere. Spreken die zulk een duidelike taal, dat de dogmatici van de klassenstrijd hun emotionele afkeer moeten overwinnen? ') De vorming der breede volksmassa's in den leeftijd der rijpende DiUg -A" W" Bruna Zoon, Utrecht. Sli 50. ') 'Handbuch der Kinderschutzes I Blz. 36. ') Soziale Padagogik. Blz. 521—522. ---