BINNENLAND. De tramkwestie te Emmerik. • f Sedert eenige dagen deden in verschillende bladen berichten de ronde waaruit afgeleid zou moeten worden, dat het doortrekken van den tramweg Zutphen—Emmerik tot en door laatstgenoemde stad, weer geheel op losse schroeven stond en in elk 'geval belangrijke vertraging zou ondervinden. Blijkens ingewonnen informaties heeft tot deze geruchten aanleiding gegeven, dat door eenige leden van den Emmerikschen gemeenteraad dezer dagen weder een nieuwe poging is gedaan om terug te komen op een vroeger besluit, waarbij de richting door de stad werd aangenomen. Zooals men weet heeft deze partij steeds alle mogelijke moeite gedaan om dan tram buiten de stad te houden en allerlei middelen aangewend om de bezwaren, die zij hadden tegen het leggen van de rails door de drukke winkelstraten, breed uit te meten. ' Hunne pogingen hebben evenwel geen succes gehad en de questie is thans voorgoed opgelost. In eene Donderdag 11. gehouden vergadering van den Emmerikschen gemeenteraad is "met 9 tegen 7 stemmen opnieuw besloten om aan de richting door de stad vast te houden. Omtrent de vraag of de tram onder de spoorbaan zou doorgaan, dan wel met een viaduct er over heen, werd nog bepaald, dat, wanneer de eerste weg werd gekozen, de meerdere kosten niet door de maatschappij zullen 'gedragen worden. In de Zutphensche Courant van heden (Vrijdag) deelt een bijzonder verslaggever nog het volgende omtrent deze zaak mede. „Den ien Mei 1901 werd door den gemeenteraad van Emmerik het plan van den Haagschen ingenieur Cramer voor den loop van de tram Zutphen—Emmerik1 door de stad goedgekeurd. Er zou echter op grond yan bezwaren der spoorwegdirectie een dam 5 Meter boven de spoorbaan Arnhem—Keulen gemaakt worden om zoo een niveaukruising te voorkomen. Er ontstond echter bij den raad een sterke strooming tegen het plan om de tram door de stad te laten gaan en er werd 29 November J.l. en 26 Mei j.l. besloten, dat de tram voorloopig niet verder dan dc Hütteweg zou aangelegd worden. Dc vraag": èm of dóór 'de stad zou nog eens nader overwogen jvorden. 1 1 • • . • ' Heden heeft de gemeenteraad in een vergadering, die ook door eenige commissarissen der Mij. Z. E. en door een talrijk publiek •jverd bijgewoond, in dezen een beslissing <£enomen en de weg door de stad heeft "ten slotte een meerderheid gevonden. Na 'een vaak" heftig debat is nl. met 9 tegen 7 «temmen het volgende besluit genomen 1 i Het besluit van 1 Mei 1901 te handhaven met dien verstande, dat de vraag of de trambaan onder de spoor door of er over. heen zal gaan, zal worden opgelost naar de „Aufsichtsbehörde" dit het best oordeelen. De meerdere kosten, die mochten voortvloeien uit een kruising 'onder clc spoorbaan door, zullen niet ten lasto van dc Maatschappij Zutph'cn—Emmerik komen. i > : ; Verder werd besloten de concessie-voorwaarden eerst te verzenden aan de Mij. Zutphen—Emmerik om te vernemen 6f en welke bezwaren zij daartegen mocht hebben. Dan zullen die voorwaarden in handen gesteld worden van den „Finanz- und Bahncommission." Dit besluit van t Mei, waarop de raad dus nu teruggekomen is; bepaalt, dat dc tram gelegd wordt van de Stcinthor naar het station, door Burgstrasze, Hottcmannstrasze, Brink, Wollweberstraszc, Kleine Löwe, Mannonitcnstrasze en Ncuthor. In dc Scelcnbergstrasze moet het spoor van den Guanobahn gebruikt worden. De baan door den kleinen Wall naai* den Rijn en daarlangs zal niet verder mogen loopen dan tot het veer. De kosten op Duitscli gebied norden daarbij geraamd op 155,100 Mark; dc zijtak cn de weg bovenover bij de Bürstenfabriek op 50,000 Mark. : i ■ Overigens stond do raad toe, dat van alle stedelijke straten en wegen, voor zoover zij in bedoeld plan voorkomen, werd gebruik gemaakt. >' . ■ • i; , In de vergadering van heden werd door den burgemeester uitdrukkelijk verklaard, dat het de bedoeling is zoo spoedig mogelijk met den aanleg te beginnen. Deze vergadering heeft een eind gemaakt aan een zaak, die al 20 jaar lang dc gemoederen in Emmerik in beroering heeft gebracht.'* Van bevoegde zijde vernemen wij nog, dat in bovenstaande correspondentie enkele onnauwkeurigheden zijn ingeslopen. Zoo is bijv. wel voorgesteld om de lijn voorloopig tot dc Hüttenweg te leggen, maar de tramwegmaatschappij is daarop nooit ingegaan, daar zij niet met den aanleg op Duitsch gebied wenschtc te beginnen voor de gehecle zaak was geregeld. ; . 1 | Verder zal met den bouw eerst dan een aanvang kunnen gemaakt worden, als de voorwaarden der concessie ook door de Maatschappij zijn goedgekeurd en de definitieve concessie aan haar is overgedragen. Daar de ontwcrp-concessic, zooals die Donderdag door den Emmerikschen gemeenteraad is vastgesteld, reeds door de Maatschappij is ontvangen, en deze natuurlijk de zaak met den meesten spoed zal behandelen, mag men aannemen, dat het niet lang meer zal duren, voor met den aanleg op Duitsch gebied zal worden begonnen. Vermeld dient nog, dat do vergadering bovenbedoeld werd bijgewoond door den heer Regeeringsprcsident uit Dusscldorp en den heer Landraad uit Wesel, die ook thans weder veel hebben bijgedragen om de moeilijkheden op bevredigende wijze op te lossen. --- Een vraag van belang. Het zal velen met ons onaangenaam hebben aangedaan, toen ze in de bladen lazen, dat bij de verkiezing in Amsterdam IX ook de schoolkinderen in 't vuur werden gebracht; de jongens liepen met banden om de petten, waarop geschreven stond: „Troelstra" of „Kiest Troelstra." Op die „kinderbeweging" is minder gelet dan velen wel hadden gewenscht. Men wist in Amsterdam te vertellen, dat onderwijzers daarin de hand hadden gehad. We hadden dat gerucht gaarne tegengesproken gezien. Thans wordt de aandacht gevegtigd op het feit, dat honderd onderwijzers bij het openbaar onderwijs een strooibiljet hebben onderteekend, waarbij aanbevolen werd te stemmen op den sociaal-democratischen candidaat, den heer Troelstra. We kunnen over dat feit moeilijk oordeelen, als we niet meer bijzonderheden weten en den inhoud van bedoeld billet niet kennen. Maar de tegenpartij heeft dit zeer euvel opgenomen en de besturen der Katholieke, Anti-revolutionnaire en Christ. Historische kiesverenigingen hebben nu aan B. en W, een schrijven gericht, waarin zij tegen dit strooibiljet opkomen. Zij willen de vrijheid dier onderwijzers iuu voor hunne politieke gevoelens uit tc: komen, niet aan banden leggen, doch zij keuren het sterk af, dat de onderteekenaars misbruik hebben gemaakt van hunne qualiteit als openbaar onderwijzer. Daardoor is te kort gedaan aan het prestige van het openbaar onderwijs, en is door de onderwijzers een daad verricht in strijd met hun taak om naast eerbied voor den onderwijzer, eerbied voor de maatschappelijke orde, naast liefde voor het gezag op school ook liefde voor het gezag in de burgerlijke maatschappij aan te kweeken. Zij hebben den invloed der openbare school dienstbaar gemaakt aan de propaganda voor een politieke partij, die de omverwerping der tegenwoordige maatschappij beoogt en dit levert, naar de besturen der kiesvereenigingen meenen, alle reden op om den onderteekenaars van het strooibiljet onder het oog te brengen, dat zij als ambtenaren van de gemeente zich in het vervolg van dergelijk optreden bij verkiezingen hebben te onthouden. --- De Hereeniging. Het „Vaderland"- besprak deze week" de h'ereeniging van de linkerzijde en vat de vrijzinnig-democraten en de liberale-Uniemanncn samen onder den naam van „Jong-liberalen." In de veronderstelling, dat die vereeniging vrij wel mogelijk is, betoogt de schrijver dan, dat de oud-liberalen een band dienen te vormen, zich' uitstrekkende over het gansche land, omdat „eerst wanneer zulk een oud-liberale bond zijn beslag heeft gekregen, het den jong-liberalcn mogelijk (zal) zijn tegenover hen een vaste gedragslijn te ontwerpen. Een geregeld legerkorps kan franctireurs niet op voet van gelijkheid behandelen, al betreurt het oprcchtelijk, dat zoovele brave êoldaten en knappe aanvoerdcrs zich' zelf in diert' toestand van minderwaardigheid handhaven, misschien uit verkeerd begrepen individualisme.'s ' r Geheel anders ziet „Het Vaderland*' de verhouding in van de jong-lib'eralen naar de zijde der sociaal democraten, omdat zij precies weten wat deze willen en dus de scherpe grens kennen, die hen van de sociaal-democraten scheidt. Er bestaat in beginsel diepgaand verschil tusschen j o n g-1 i b e r a-1e n en sociaal-democraten, zoodat „het spreken van aanverwantschap als van neef tot neef moedwillig jokken of onkundig bazelen is", maar daarnaast erkent „Het Vad.", dat er op het veld der practische politiek meer dan één punt van aanraking is te vinden. „Zoo goed als twee Hagenaars (zegt het), waarvan de een naar Zwolle en de ander naar 'Arnhem wil, tot Utrecht samen kunnen reizen, kunnen evenals andere partijen ook de jong-libcralen met sociaal-democraten hier en daar samenwerken op het gebied van practische hervormingspolitiek." En „Het Vad." vindt die samenwerking noodig, zoolang „de aaneengesloten rechterzijde een beletsel blijft tegen maatschappelijke hervorming, een bedreiging van onze vrijzinnige handelspolitiek, die naar dr. Kuyper's eigen erkentenis aan Nederland welvaart heeft ge;- bracht." --- Weezen in Zuid-Afrika. Het plan, dat het Engelsch bestuur in de beide voormalige Zuid-Afrikaansche Republieken, met alle kracht zal doorzetten, is de verengelsching van het opkomend geslacht door uitsluitend Engelsch onderwijs. Zoo moet de Hollandsch-Afrikaansche natie als volk worden vermoord. Gedurende den oorlog is er in de kampen reeds een aanvang mede gemaakt. „Maar", zegt de Johannésburgsche „Star" van 12 September j.1., „nu de kampscholen allengs leegloopen, wordt liet terrein van werkzaamheid voor het Departement van Onderwijs verplaatst. Het staat nu voor de veel zwaardere taak om het onderwijs binnen het bereik van de verspreid wonende bevolking te brengen, en het is kenschetsend voor de wijze van werken van den heer Sargant, het hoofd van het Departement, dat hij zonder verwijl die nieuwe taak aanvaard heeft. Gemakkelijk ware het geweest te wachten, totdat het land eenigermate in zijn normalen toestand was teruggekomen en dan met de oprichting van scholen met gering bezwaar te beginnen. Maar met zóó te handelen, zou het overwicht, dat men niet slechts over, de kinderen, maar ook over de ouders in de kampen verkregen had, grootendeels verdwenen zijn. De jongere kinderen zouden tijd gehad hebben om dc beginselen van het Engelsch, die ze zich eigen hadden gemaakt, te vergeten en zeer waarschijnlijk zou het Departement zich tegengewerkt zien dooreen aantal bijzondere scholen, door de burgers te hunnen behoeve, opgericht en met een onderwijs geheel inhunneeigene taa 1." Het blad zegt, dat eenige rijke Boeren; de onderwijzeressen inzonderheid de Engelsche, hebben verzocht als gouvernantes naar hunne hoeven te komen en dat in vele gevallen die dames met bereidwilligheid, ja, mét graagte die uitnoodiging hebben aangenomen. Toch ziet het met bezorgdheid, dat de mannelijke onderwijskrachten nog zeer gering in aantal zijn. Onder meer, dat het aan de hand doet, dringt het er op aan, dat de onderwijzers vaak in middelpunten samenkomen om met elkaar verbonden te blijven en eindelijk, dat onverwijld in de kleinere dorpen en bij Boeren in de districten scholen geopend worden. Den iien September liet zich de „Star" uit Pretoria het volgende telegram zenden: „Er gaat een gerucht, dat onder de Hollanders een ontwerp besproken wordt om met private scholen tegen die van het gouvernement in concurrentie op te treden. Er wordt verzekerd, dat het geld verschaft zal worden, doch het is nog niet bekend uit welke bron." Tot zoover de „Star." Ware haar laatste verzekering maar waarl Maar is het niet ecne schrikkelijke gedachte, dat de honderden weezen, wier vaders hun bloed hebben gestort voor eigen volksbestaan en taal, zelfs de taal hunner vaderen niet zullen leeren en die vaderen zullen leeren kennen uit de leugenachtige voorstellingen, die jingo's van die helden en martelaren zullen geven? Gelukkig heeft vertroostende ontferming eenige tientallen dier arme weezen aan het vreeselijk lot, dat tegen ons menschelijk gevoel vloekt, ontrukt. Bij tien of hoogstens twaalf zijn ze of worden ze onder vertrouwde leiding in over het land verspreide huizen of op boerenplaatsen opgenomen. Het stelsel van enkele groote weeshuizen wordt beslist verworpen. Er mag niet worden gedraald. Deugdelijke mannen hebben zich de onbeschermde ouderloozen aangetrokken. De correspondentie ligt voor ons. En waar ons nu, in afwachting van de fondsen, die eerlang als een overvloedige oogst van de barmhartigheid der beschaafde wereld, in het gruwelijk geteisterde Zuid-Afrika dc ellende der hulpeloozen en veriatenen mogen helpen lenigen, eene onmida*llijke ondersteuning wordt gevraagd voor een tien of twaalftal weezen, die in het Lijdenburgsche onder de hoede en verzorging van een waardig echtpaar — de man is een Ilollandsch onderwijzer gehuwd met een Transvaalsche vrouw en bezit 50 bunders land — zullen worden gesteld, doen we daartoe 6en beroep op dc weldadigheid. Voor kleeding is reeds gezorgd. Hoogstens 10 pSt. per maand wordt voor voeding vereischt. Spoedig hopen we nadere aanduiding te geven. Moge voorhands de verzekering volstaan,, dat dc warmste aanbeveling van dit plan door mannen al 3 Ds. H. S. Bosman in Pretoria, na heen- en wecrschrij- Veh óns 'dc? vrijmoédigKeid geeft'óm öp] 'déze voorziening aan te dringen.'j'| "-'•• Vi ,:j I *! |' H. J. EMOUS, \~V N. Z. Voorburgwal 'Amster'dam, 6 Oct. 1902. Mi" --- Berichten uit de Graafschap DOETINCHEM. ■ aivwiiiama — De opbrengst der Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik gedurende de maand September 1902 was: (de lijn Zutphen-'s Heerenberg werd den I2en voor het publiek verkeer opengesteld) aan reizigers f2071,6x » bagage . 43.22 „ vrachtgoederen • 227.94 „ bestelgoederen - 70.01 ». vee . 10.14 a diversen • 174.50 Totaal f 2597.42 — Aan het postkantoor Doetinchem en de daaronder ressorteerende hulpkantoren werd gedurende de maand September 1902, ingelegd f 6430.21. Terugbetaald f 4012.69. Het laatste, door dat kantoor uitgegeven boekje draagt het nummer 2601. — Op Zondag over acht dagen, 19 October, des voormiddags ten 10 ure zal voor de afd. Doetinchem c. a. van den Ned. Protestantenbond in de Luthersche Kerk alhier optreden ds. W. B. Colenbrander. — Hier ter plaatse worden pogingen In het werk gesteld om eene afdeeling van de „Nederlandsche Natuurhistorische Vereeniging" op te richten. Morgen, Zaterdag avond, zal de constitueerende vergadering in het hotel Coops plaats hebben. — Onze vroegere plaatsgenoot, de hr. F. H. Leerink heeft Dinsdag 11. aan de universiteit te Amsterdam met goed gevolg het propadeutisch examen afgelegd voor de geneeskunde. — Woensdag 11. werd door den consul van den Alg. Ned. Wielrijders-Bond aan W. Thomassen, wegwerker aan den grintweg Doetinchem—Zeddam, namens dien Bond een gratificatie uitgereikt, groot f 10, ter belooning voor de bekwame zorgvuldigheid, waarmede bovengenoemde wegwerker dien weg, vroeger voor wielrijders bijkans onberijdbaar, in de laatste jaren in uitstekenden staat heeft gebracht, en voortdurend weet te houden, zoodat hij, vergeleken bij de andere van hier uitgaande wegen voor wielrijders, thans verreweg de beste is. ■ Zeker zullen alle wielrijders deze onderscheiding ten zeerste toejuichen, en daarbij in stilte den wensch uitspreken, dat ook de andere harde wegen in den omtrek, waar men thans vaak gevaar loopt zijne wielbanden door glasscherven en puntige keien te beschadigen — spoedig even aangenaam te berijden zullen zijn als thans den grintweg Doetinchem—Zeddam. — Dinsdagmorgen reed trein 1120 van Winterswijk naar Zevenaar nabij de halte Gaanderen op een wagen, die juist de spoorlijn overging. Voerman en paard waren de rails gepasseerd en bekwamen geen letsel, doch de wagen die met stroo beladen was, werd verbrijzeld. • Met 20 minuten vertraging vertrok de trein van hier naar Zevenaar. — De ook hier ter stede bekende ds. P. Eldering, vroeger predikant te Fredrikstad aan de Eider heeft het beroep aangenomen naar de Remonstrantsche gemeente te Rotterdam. — Door den hr. H. Geurden werd Zaterdag 11. namens zijn principaal aanbesteed het bouwen van een R. K. bijzondere school alhier. Ingekomen waren 10 biljetten. De twee laagste inschrijvers waren G. W. Keupers en Baars te Doesburg voor f 5297,50, en G. R. W. Mentink te Wehl voor f 5200. Het werk is gegund. — Voor den vacanten zetel in den gemeenteraad (vac. R. van Enst) zijn Donderdag 11. ten gemeentehuize een viertal candidaatstellingen ingeleverd. De candidaten zijn: de hr. C. B. Bennink, gesteld door de kiesvereeniging Burgerplicht, de hr. G. van Hilten, gesteld door eenige vrijzinnige kiezers, de hr. J. H. Nusselder, gesteld door de antirevolutionairen en katholieken en den hr. R. Velsink, gesteld door de S. D. Arbeiders-partij, afd. Doetinchem. De stemming is bepaald op Dinsdag 21 October a.s. — Belanghebbenden inzake het herhalingsonderwijs in deze gemeente worden opmerkzaam gemaakt op achterstaande bekendmaking. — Ter Secretarie zijn inlichtingen te bekomen omtrent een wagentouw op den openbaren weg gevonden. — 10 Oct. Ter biggenmarkt van heden waren aangevoerd: ruim 250 stuks, welke bijna allen werden verkocht tegen den prijs van f 1.25 b fi.75 per week ouderdom. De handel was levendig. — Door de tram van hier naar Terborg werd Donderdagavond in de Hamburgerstraat een groote hond overreden. Het arme dier was spoedig dood. — Geld. Stoomtramweg-Maatschappij en Gendringsche Tramweg-Maatschappij. Staat van ontvangst over de maand September 1902: Personen- en Goederenvervoer f 12483.33 Sinds 1 Mei - 56580.46 Totaal 69063.79 Aantal passagiers 38727. — Morgen (Zaterdag) zullen wij als naar gewoonte aan die abonnees alhier, welke geacht kunnen worden daarbij belang te hebben, een exemplaar van achterstaande dienstregeling doen toekomen. _ Zij, die nog een exemplaar wcnschen te ontvangen, kunnen dat, voor zooverre '<ïd voorraad strekt, aan ons bureau verkrijgen.' Burgerlijken stand van 2—9 October 1902. Bevallen: C. Keizer, geb. Kamp, D. - C. M. Kievit, geb. Ankersmit, D. Overleden: C. Groonheim, 8 weken. --- AMBT-DOETINCHEM. Burgerlijken stand van 2—9 October 1902. Ondertrouwd: J. W. ter Beest en F. van der Werf. — J. O. Burghardt en A. Boland weduwe van M. J. Husink. Bevallen: W. C. Oiesen, geb. Baak, D. — J. C. Hobelman, geb. Kranenbarg, Z. — O. J. Duitshof, geb. ten Bokkel, D. — G. Klompenhouwer, geb. Berendsen, Z. — G. Ernst, geb. Preijer, D. Overleden: O. H. Wissink 1 j. en 4 mnd. — A. Visschers echtg. van G. J. Aberson 69 J. --- LAAG-KEPPEL. ( — Het feest, hier verleden week gevierd bij gelegenheid van het ïo-jarig bestaan der „Keppelsche kapel" is in alle opzichten zeer naar wensch geslaagd. De optocht der kapel met fakkellicht maakte een eigenaardigen indruk, die zeer veraangenaamd werd door de muziek, welke de leden in s'choone harmonie ten beste gaven. Na afloop van den tocht werd er meer intiem feest gevierd; men at en dronk .... en danste. Dansen doen de Keppelschen graag. Hoe ze 't nu leeren, weet ik niet; maar ik heb menschen van zekeren leeftijd hooren verhalen, met een zekere verrukking, hoe ze in hun jeugd dansen leerden onder den Kaufmansboom, zooals de prachtige zware boom over de brug genoemd wordt. Maar dat zijn herinneringen uit den tijd „toen de tram er nog niet was." Wie gister (Donderdag)-avond zich in „def laan" bewoog, om naar de post te gaan b.v.,: zag in de verte nabij de gasfabriek een kolossaal phantastisch lichtverschijnsel, uit verscheiden vlammen gevormd, 't Waren de; flambouwen der kapel, welke haar hoog ver-; eerden beschermheer, baron E. J. van Palland, een serenade bracht bij gelegenheid van zijn verjaardag. Aangezien door familieomstandigheden het Kasteel zich thans, voor zulk een betooging niet goed leende,; had die plaats voor de woning van de familie; Aberson, waar de baron zich bevond, die; de hulde zijn e r kapel welwillend aan-; vaardde. --- ZELHEM. Burgerlijken stand van 2—9 October 1902. Gehuwd: M. W. Hols en H. H. Nieuwenhave. Bevallen: G. M. Janssen, geb. Sanders, D. Overleden: H. J, Dijkman wedn. van H. Oortgiezen 66 j. --- HENGELO (G.) — 8 October. Op de heden alhier ge" houden jaarmarkt bestond de aanvoer in* 451 paarden, 98 runderen, 84 schapen» 27 groote varkens, 304 biggen, 28 zakken look f 3.— 4 f 3.50. De prijzen waren als volgt: ord. werkpaarden f 50 & f 140, betere soort f 150 k f 300, enters f 110 & f 200, veulens f 55 & f 125, drachtige malen f 80 & f 130, drachtige koeien f9O è f 150, schapen per stuk f 4.— & fB.—, groote varkens per stuk f 16.— & f 25, biggen per week f I.— k f 1.50. Groote Novembermarkt met verloting ia Nov. 1903. Zie vervolg berichten tweede bla