BUITENLAND. In ons vorig nummer deelden wij een en ander mede over een bericht in enkele buitenlandsche bladen, omtrent de instelling van een Fransch protectoraat in Marokko, waaromtrent reeds een overeenkomst zou gesloten zijn tusschen Frankrijk en Engeland. Wij deelden daarbij mede, dat dit bericht van Franschc zijde tegenspraak had uitgelokt, maar dat het daarom toch zeer wel mogelijk was, dat het gewraakte bericht in hoofdzaak juist was, al mochten de bijzonderheden ook al niet geheel naar waarheid zijn gepubliceerd. Het bewuste blad, de „Daily Mail", bleef dan ook de juistheid van het bericht volhouden en nu komt de „Temp 3" de mededeelingen van het Engelsche blad bevestigen. Volgens de „Teinps" worden sedert geruimen tijd diplomatieke onderhandelingen gevoerd tusschen Frankrijk, Engeland en Spanje, die echter nog niet tot een resultaat hebben geleid. En uit Parijs wordt aan de „Pol. Korr." gemeld, dat door de beide andere mogendheden het belang van Frankrijk erkend is, om alleen, en met uitsluiting van alle andere mogendheden, invloed uit te oefenen in Marokko, en dat de vraag wordt overwogen, of het noodzakelijk zou kunnen zijn dat Frankrijk ter bescherming zijner belangen in Marokko optreden en den sultan militaire hulp aanbieden zal. Frankrijk wenscht zijn invloed door vreedzame middelen te versterken; maar bij de in Marokko heerschende anarchie mag men niet hopen, dat een militaire bezetting overbodig zal blijken. Daarom wordt het erkennen van het Fransche protectoraat overwogen en beraadslaagd over de compensaties die in ruil daarvoor door Engeland en Spanje kunnen worden verwacht. ' i De „Daily Mail" weet daaraan nog toe te voegen, dat de opmarsch der Fransche troepen geleidelijk zal plaats hebben, en dat reeds plannen ontworpen worden voor het bestuur der verschillende districten. Door het organiseeren der inlandsche troepen onder Arabischo hoofden hoopt Frankrijk een veroveringstocht, die een groot leger en vele millioênen zou kosten, te vermijden, en het protectoraat zonder moeite en geleidelijk to kunnen invoeren. Engeland zou bij wijze van compensatie erkenning van zijn protectoraat in • Egypte en concessies in Newfoundland krijgen; Spanje zou worden schadeloos gesteld door uitbreiding zijner presidios aan de kust, Italië door concessies in Tripoli en Duitschland door handelsvoordeelen Hoewel over dit alles nog onderhandelingen gevoerd worden, wordt in Frankrijk reeds nu oppositie tegen deze plannen gevoerd. Jean Jaurès, de vice-president der Kamer, wil van uitbreiding der Fransche Koloniale bezittingen niets weten, en voert iiv de „Petite République" een heftige oppositie tegen het geheele plan. ' 1 En in de „Siècle" noeiat Lanessan het plan niet breed genoeg; Frankrijk kan zich niet ( met het binnenland alleen tevreden stellen, | zegt de oud-gouverneur- van Algiers; het is aan zijn eer verplicht er .de kuststrook bij te nemen en die niet aan Spanje over te laten. De Regeering is voornemens het plan eerst aan de goedkeuring der Kamers voor te leggen, voordat zij tot eenigen maatregel van uitvoering overgaat. 1 '< Dinsdag 1.1. hield de Hongaarse li e Kamer weder eene zitting, die in den beginne een zeer kalm verloop had, zoodat de hoop mocht gekoesterd worden, dat er eene betere stemming heerschte en de agitatie over de beruchte legerorder van den Koning-Keizer wat bedaard zou zijn. > ! : De afgevaardigde Barabas, dio in de vorige zitting tot de orde was geroepen en de censuur op zich zag toegepast, omdat hij geroepen had: „wij hebben geen vertrouwen meer in den koning!" vroeg dadelijk na de opening der zitting het woord, om verontschuldigingen aan te bieden. Hijverklaarde in de opgewondenheid van het oogenblik een fout te hebben begaan; want hij had niet willen zeggen, dat de woorden door den Koning gesproken onwaar waren, doch alleen dat de woorden, die de minister-president als die van den Koning had aangehold, niet juist konden zijn. Hij grondde zijn overtuiging er op, dat de Oostenrijksche minister-president Von Koerber juist het tegendeel van hetgeen door graaf Khuen was aangehaald, als de meening van den Koning had uitgesproken. Daardoor had Barabas het vertrouwen in -de aangehaalde woorden des Konings verloren. Hij betreurde zijne uiting cn verzocht die als niet gebruikt te willen beschouwen. 1 De president riep daarna alle leden tot de orde, die in de vorige zitting Barabas, na zijn woorden, beleedigingen hadden toegevoegd. Daarmede was het incident geëindigd, maar scheen ook tevens de mildere geest, die een oogenblik geheerscht had, te zijn vervlogen. Het debat werd voortgezet over de verklaringen van den minister-president. De nationalistische afgevaardigde Batonyi hield een redevoering, waarin hij scherpe critiek oefende op den Oostenrijkschen minister-president en op het besluit, Zaterdag in het Legerblad opgenomen, waarbij bepaald wordt, dat de derde lichting der Hongaarsche militie onder de wapenen wordt gehouden. ' De afgevaardigde Eötvös hield een redevoering om de uitdrukking van Barabas in de vorige zitting te verontschuldigen; naar hij zeide, denkt ieder Hongaar wat Barabas uitsprak. .1 : ! i■. Een voorstel van graaf Andrassy, om de debatten over het legerbevel van Chloppy te sluiten, dat door de liberale partij was aangenomen, werd door de Kamer verworpen. Daarna kreeg graaf Khuen-lledervary het woord; hij hield een redevoering ter verklaring.van de houding van den Oostenrijkschen minister-president. Die verklaring scheen niet naar den zin van de Kamer te zijn; Kossuth stelde voor, . dat de Kamer 'opnieuw zal bijeenkomen om over dio verklaring te spreken. Het voorstel werd door graaf Khuen krachtig bestreden, maar door de Kamer aangenomen. • 1 i : ; • Tengevolgo van dit besluit vroeg graaf Khuen telegraphisch zijn ontslag aan den Koning als minister-president in Hongarije. Daarmede i 3 dus opnieuw een ministerieele crisis ontstaan en is men weer even ver. als eenige weken geleden, of liever men is nog minder ver, want de moeilijkheid, om geschikte personen te vinden, die genegen zijn als minister op te treden is intusschen veel grooter geworden en de toestand meer gespannen |. ' :!! j i .i i , ! .!( ! { i Baart do oplossing van, de ministerieele crisis in Hongarije veel moeilijkheden, ook in Engeland gaat het met de aanvulling van het ministerie niet voor den wind. Reeds meer dan drie weken zijn verloopen sedert Chamberlain aan zijn vriend Balfour schreef, dat hij zijn ontslag wenschte te nemen, maar nog steeds is er geen nieuwe minister van koloniën gevonden. I' • Lord Milner toch schijnt niet veel lust te hebben de opvolger van Chamberlain te worden. Vóór zijn vertrek uit Karlsbad naar Londen heeft hij herhaaldelijk verzekerd, dat hij thans geen minister wil worden. i Nu, dat is duidelijk. Do dagen van het kai binet-Balfour zijn geteld; nog oen paar maan-1 den, hoogstens een half jaar, zal het pogen l het Engelsche volk rijp te maken voor het 1 denkbeeld, dat preferentieele tarieven noodig ■ zijn. En dan wordt het weggevaagd, öf door i een liberaal ministerie, wanneer de vrijhandel zegeviert bij de eerstvolgende verkiezingen, i öf door een ministerio-Chamberlain, als de prot tectiónisten de overwinning bij de stembus , mochten behalen. Dat het opgelapte ministerie 5 Balfour de ontbinding van het Lagerhuis zou s overleven, is niet aan te nemen. Lord Milner nu is een aanhanger van Chamt berlain en een voorstander van preferentieele , tarieven en van de rest. Hij is te overtuigd - protectionist om deel lie kunnen uitmaken van een middenweg-kabinet; van zijn standpunt acht hij zich daarvoor te goed. Hij gevoelt * zich een der „komende mannen" in Engeland; ' en nu zou het dwaasheid zijn als hij zijn go| luk toevertrouwde aan een lekke schuit. [ Waarschijnlijk zal lord Milner zijn goed be; taalde positie te Johannesburg, waar hij 11.000 1 Pond Sterling inkomen heeft, niet opgeven voor de wisselvallige kans, die hij als minister hebben zou. ' En Balfour moei maar naar een anderen | ambtgenoot uitzien, zoodat de .".ameïistelling van het nieuwe kabinet weder vertraagd wordt. Veel wordt in Engeland gesproken over het blijven van den hertog van Devonshire in het [ kabinet. De hertog is toch een beslist vrijhandelman en dus een tegenstander van Chamberlain's plannen, en is de eenigste van 5 of 6 ministers, die ook voor vrijhandel zijn, die zich heeft laten belezen om in het ministerie zitting te blijven nemen. Zooals wij reeds zeiden wordt over deze bereidwilligheid veel gepraat, en lang niet altijd met waardeering van den hertog. Als beweegredenen noemt de eene den wil van den ko- I ning, een tweede de eau geboren traagheid van den hertog, terwijl ang anderen meemen, dat hij zich door Balfour heeft laten overbluffen. ' Voor deze laatste opvatting bestaat veel grond, wanneer men de geschiedenis van de crisis nagaat. Daaruit blijkt, dat op den 9 September Chamberlain zijn brief schreef waarin hij ontslag vroeg. De zitting van den ministerraad werd gehouden op 13 September. Daarin werd de retaliatbn-politiek van lord Balfour goedge' keurd. De hertog van Devonshire, Ritchie, lord George Hamilton en lord Balfour of Burleigh besloten af te treden en zonden in den | avond van den 13en September hunne aanvragen om ontslag in. Den 14en September werd do zitting van den ministerraad voortgezet. Noch den 13en, noch den 1-len September maakte Balfour melding van Chamberlain's brief, dien hij sinds den 9en September in zijn zak had. ■ i Na de kabinetszitting op den 14e;i September had Balfour een lang onderhoud met den hertog van Devonshire. „Als gij blijft, zeide Balfour, wil Chamberlain heen gaan; doch gaat gij heen, dan blijft Chamberlain." Balfour drong er op aan, dat de hertog zou blijven, en de hertog liet zich daartoe overhalen. Toen publiceerde Balfour Chamberlain's brief. ■ 'i . i • ) ! > ' De vraag is nu: Is de eerste-Minister gerechtigd een zitting van den Ministerraad te houden en daarin belangrijke politieke quaesties te behandelen, terwijl hij in zijn zak heeft een aanvrage oni ontslag van een zijner collega's, diu hij niet ter tafel brengt; on nog wel van den collega wiens politiek optreden verdeeldheid bracht in het Kabinet? Dio vraag zal in de zitting van het Parlement zeker ter sprake worden gebracht. Naar gemeld wordt zijn de afgetreden ministers zeer ontstemd over dezo reeks gebeurtenissen. Vooral het feit, dat Balfour wol met den hertog van Devonshire cn niet met hen onderhandeld heeft over het intrekken h&n-ner aanvrage, heeft hen verbitterd. Zij meenden, bij het indienen dier aanvrage, dat alle vrijhandelaars uit het Kabinet zouden treden, als protest tegen het retaliatie-vooretel van Balfour, cn nu zien zij den hertog, die als vrijhandelaar bekend staat, zijn ambt behoudon. Van deze verwarring, die zeker op do stemming onder do unionisten van invloed moet zijn, draagt ook de minister-president de schuld. Omtrent do Macedonische troebelen valt zeer weinig nieuws te melden. De Turkscho troepen zijn nog steeds bezig orde cn rust op hunne eigenaardige manier — namelijk door alle inwoners te dooden en hunne bezittingen te verbranden — te herstellen en de Porte tracht de openbare meening 'ten haren gunste te doen keeren, door berichten de wereld in te zenden, waaruit dan •moet blijken hoe goed cn liefderijk de Sultan is en welke verstokte zondaars de opgestane Christenen zijn. Vooral de Turksche gezant te Parij 3 maakt zich verdienstelijk in dit opzicht. Hij heeft nu weer een bericht van zijn regeering te Konstantinopel wereldkundig gemaakt, waarin gezegd wordt: „Zijn Keizerlijke Majesteit de Sultan, in zijn hooge zorg voor het welzijn van al (!) zijn onderdanen, zonder onderscheid van ras en geloof, had bij verschillende gelegenheden bevolen, bij onderdrukking van roofbedrijven door Bulgaarsche benden, dat het leven, de eer en de bezittingen der vredelievende bevolking volstrekt zouden gevrijwaard worden, dat gebrekkigcn, grijsaards, vrouwen en kinderen geen overlast werd aangedaan, aelfs niet als 3ij zich bij de roovers ophielden, en dat zij die zich onderwierpen, welwillend zouden worden behandeld. Ilamed Bey is tot commissaris benoemd, om, van zijn kant, na te gaan do daden, waarvan Ibrahiin Effendi wordt beschuldigd. Door het vernietigen en het verdwijnen van tal van Bulgaarsche benden, is het meeren«ieel der dorpsbewoners, die onder de bedreigingen der roovers zich in de bergen hadden teruggetrokken, teruggekeerd naar hun haardsteden; maar daar het wenschelijk is, dat ook de anderen 300 spoedig mogelijk terugkeeren, 'nebben de autoriteiten bevel gekregen in de districten rondreizen te maken in gezelschap van eenige muzelmannen, van een geestelijke en een niet-muzelman, tén einde hen den noodigen raad te geven." Dit raad-geven is het kostelijkst van de hooge circulaire. Maar of er iemand naar dit gratisadvies zal willen komen luisteren, zoolang de Porte zelf eiken raad in den wind, slaat? Dezer dagen werd in de Pransche havenplaats Ilavre het jaarlijkscli vredescongres gehouden waarvan de sluitingsdag zeer levendig verliep, tengevolge van de aanwezigheid van den Franschen minister van handel, Trouillot, die de openbare sluitingszitting des namiddags en het feest in het Stadhuis met den burgemeester, des avonds, bijwoonde. Op do' namiddag-vergadering, waaraan meer dan 2000. personen deelnamen, sprak ook Adolf Richter, die onder algemeen applaus verzekerde, dat de Duitsche afgevaardigden een dankbare herinnering zouden bewaren aan hun verblijf irV Frankrijk, en aan de pacificatie der volkeren .-jouden voortwerken, want ten laatste zullen' de regeeringen toch de wenschen der volkeren nieS weerstaan. ; i j Minister Trouillot verklaarde zich, als vertegenwoordiger van den handel, tegen den oorlog en somde de maatschappelijke weldaden op, die zouden kunnen verricht worden voor. het geld, dat nu voor legers wordt uitgegeven. „Ik herinner mij,"-sprak de minister, een teekening van sen karikaturist tijdens de Chineesche expeditie. Zij stelde twee soldaten voor, een Franschman en een Duitscher, van wio de een den ander vroeg: Waarom hebben wij in 1870 gevochten?" De minister herhaalt deze vraag en gaat verder: „Ook de tegenwoordige, jonge generatie weet niet meer. wat de oorzaak van dien oorlog geweest is, maar zij is eenstemmig van meening, dat zulk een oorlog als onder de Napoleontische dynastie niet weer mag voorkomen." i Deze rede werd door de aanwezigen met luide toejuichingen begroet. --- BINNENLAND. Een zonderlinge straf. Laten we beginnen met te zoggen, dat, wat do heer Colaco Belmonto gedaan heeft, we niet mooi vinden, leelijk zelfs. — Maar dia straf moet al te dwaas heeten, als men bodenkt, dat op het surveilleeron bij het schriftelijk eindexamen aan de burgerschool geen verordening bestaat. Daarmee worden belast de leeraren, ook zij, die geen lid der examencommissie zijn en du 3 niet profiteeren van do voordeelen. • ; • I. i Do directeur verdeelt de rollen en in 't algemeen voldoet men aan het verzoek; maar, wat zou er gebeiiren, als iemand eens niet wenschto te gehoorzamen? In Zierikzee zouden zo den weigerachtige zeker afzetten, doch op welken grond? — Lezen we nu 't volgende: — „Burgemeester en wethouders van Zierikzee hebben den heer E. M. J. Colaco Bclmonte, leeraar in de Franscho taal cn letterkunde aan de hoogere burgerschool te dier stede, die bij het jongste aldaar gehouden eindexamen door den directeur van voornoemde inrichting'mede als surveillant was aangowezen en één der examinandi, een leerling van hem, in strijd met de daaromtrent bestaande zeer strenge voorschriften, geholpen heeft bij diens werk, geschorst in zijn met ingang van één October aanstaande voor den tijd van drie maanden onder stilstand van jaarwedde, en met bepaling, dat als hij weer in functie treedt, hij nimmer meer vergunning zal krijgen les te geven of hulp te verleenen, hetzij tegen belooning, hetzij kosteloos aan leerlingen van de hoogere burgerschool, wordende tevens alle vergunningen die- daartoe tot heden zyn verleend, bij hetzelfdo besluit ingetrokken." --- De liberalen gaan loren, Hip, hip, hoerd. ■* I< Zoo ongeveer is de grondtoon an den juichkreet, dien we in de laatste kinden van verschillende zijden hoorden aneffen, in meer of minder deftige bewocingen. Het einde kwam steeds daarop ïlr, dat het nu met die liberalen fidelijk uit was, dat het vaderland verlost is van hun wanbestuur, Gode zij dank! Eils ter verduidelijking werd gewezen naarïiitschland, waar de liberalen het ook hadn afgelegd en bezig waren geheel weg tslinken onder de verdrukking van het Miolieke Centrum en de sociaal-democratisc partij. Men vergeet bij die lofzangen mede noodige ophelderingen maar al te zi, gelooven we, dat een vergelijking miDuitschland in geen geval opgaat, wat in stand der staatkundige verhoudingen treft; de geschiedenis van beide landen \schilt in ' die mate, dat er geen parallel ischen te trekken is. Duitschland is, w?.politieke ontwikkeling aangaat, bij ons zeeen achter in vordering. We bedoelen daar:e natuurlijk niet den uiterlijken stand ;r zaken, waarop weinig te rekenen valt, laar meer het innerlijke wezen, zooals duit geheel het volk spreekt. Toen Nederlaijzijn politieke geschiedenis begon, lag litschland nog in de diepste afhankelijkheigebogen; en de drang naar opbeuring ei/erheffing begon er zich eerst met zekerkracht te openbaren, toen Nederland reee'een vrijheidsperiode had doorgemaakt ;Wat in Duitschland de liberale partij vort, mist de veerkracht, de levenstaaiheid, wee de liberalen in Nederland kenmerkt, e liberale beginselen zijn hier in de merhen doorgedrongen tot merg en nieren; i' zelfs zij, die tegenover de liberalistische nkbeelden strijden, zijn onwillekeurig onderen invloed er van geraakt, voor zoover eejevoelvan onafhankelijkheid een kenmerk vaiet liberale streven en werken is. ' We wilden dan maar zeggen, c een voorspelling van het lot der Nederldsche liberalen, met verwijzing naar dat c Duitsche, niet opgaat. Ons liberalisme eft krachtiger wortels geschoten, is van natuur dan bij de Duitsche broeren, omdat de duur van den groei langeréweest is. We zijn dan ook vast overtuigd, it degenen, die zich van harte verheugen er den ondergang der liberale partij, ookén onzent, v zich verblijden met een dood Jgeltje. Ja, n de partij-organisatie moge tijdel', verstoord zijn, de beginselen leven onveivakt voort en behoeven slechts een meer instige gelegenheid om zich weer in krhtige werking te openbaren. Nederland nieuw onder den druk der kerkelijke heschappij is voor hem, die ook maar een wiig van de geschiedenis kent, een onmogjkheid. En dat gevaar is te minder denkar, nu het roer van het schip van staat i handen is van twee kerkelijke partijen, dielkaars vijanden steeds geweest zijn van n aanvang huns bestaans af en, krachtensaar beginselen, nooit een eenheid zullenormen, al trachten ze de naden der scheicg ook met Christelijk lak onzichtbaar te men. Vermakelijk vinden we ook csteeds herhaalde verzekering, dat de Nierlandsche liberalen zullen afschuiven of aikken naar de sociaal-democraten. Wie z> spreken, kennen de levenskracht der Nierlandsche liberalen niet, of ze lasteren rrf opzet om de anti-liberalen in hun afkeer ai de vooruitstrevende vrijzinnigen te stijti. De liberalen in ons land kunnen tot ] partij der socialisten niet overgaan zondehun karakter te verloochenen, en daartozijn ze, de geschiedenis getuigt het, te onaiankelijk, te fier. Het laat zich veeleer aartal, dat de meerderheid der socialisten zicllvfcer opgetrokken zullen gevoelen tot del\lralen en dezer gelederen zullen komen visterken. Nederland is toch de geschikte boem niet voor het socialisme om er te bloeit op den 1 duur, en de geschiktheid daartoe al nog Verminderen, als de liberalen weeverder nnen gaan met hun sociale hcrvoiingen. < L>e meerderheid der socialisten zijnich tot : die gelokt door het aanhoudd wij- i zen op misstanden en onbillijkheden» staat < en maatschappij, welker verwijdering voor < zoover ze werkelijk bestaan, ook door de liberalen wordt gewenscht. De meeste Nederlandsche werklieden, die zich al lieten lokken, komen van den verkeerden weg terug, als ze zien naar welke onzinnigheden die leidt. Er zullen altijd nog wel eenige avonturiers het socialisme blijven prediken en voorstaan, maar de kern onzer werklieden is genoeg ontwikkeld van verstand en bezit nuchterheid van geest genoeg om te beseffen, dat het avontuurlijk bedrijf der socialistische ei\ anarchistische leiders en voorwerkers tot niets goeds voert. We zijn er zeker van, dat honderden hunner, die gehoorzaamd hebben aan het besluit tot den werkelijk misdadigen aanslag op hun landgenooten door de anarchisten en socialisten in broederlijke samenwerking genomen, van schrik zijn teruggedeinsd, toen ze duidelijk zagen, waartoe ze zich hadden laten overhalen. — Neen, de Nederlandsche werklieden • willen met zulke misdadigheden niets te maken hebben. Ze staan te hoog, dan dat ze zich voor zulke doeleinden zouden laten misbruiken. Maar, al zien wc het lot der liberalen van ons land volstrekt niet donker in, we mogen over den tegenvvoordigen toestand toch volstrekt niet luchthartig oordeelen. De kerkelijke partijen durven nog niet met al haar brutale heerschzucht optreden, en ook wantrouwen ze elkaar nog te veel om in volle gemeenschappelijkheid te durven handelen; maar wat niet is, kan komen, en dan wacht ons menige aanslag op onze vrijheid ter wille van de calvinistische drijvers vooral, die dwingen en drenzen en sissen en blazen om hun bekrompen kerkelijke beginselen in toepassing te zien gebracht. — Het is dus hoog tijd, dat de eenheid in het liberale kamp worde hersteld, dat de bataillons zich weer aaneensluiten en formeeren. • Dat gehaspel over die „urgentie," welke als een „beginsel" werd voorgesteld, heeft nu lang genoeg geduurd, dunkt ons. Waarom nog langer verdeeld gehouden wat één moet zijn? Laten we toch bedenken, dat met elk jaar het gevaar voor kerkelijke overheersching grooler wordt. Alle grieven vergeten dus en opgerukt tot afwering van den kerkelijken dwang, die dreigend nadert. ---