Wat moetern we? P Hoe meer we het jaar 1905 naderen, hoe duidelijker de vraag zich voor ons plaatst: „Wat moeten we nu?" En op die vraag worden van verschillende kanten antwoorden gegeven (we bedoelen van-vrijzinnige zijde), die aan duidelijkheid vaak te wenschen overlaten. Het komt ons voor, dat er bij die antwoorden niet zelden eenige aarzeling merkbaar is, als komende van personen, die eigenlijk met goed weten, wat ze willen, doordat hun blik eenigszins beneveld is, of wijl ze den moed missen om den toestand flink onder de oogen te zien. We gelooven hoe langer hoe meer, dat een zekere kleinmoedigheid veel liberalen „bezielt", neen dat is het woord niet, van bezieling is bij dezen geen sprake, laten we liever.zeggen: dat kleinheid van, of gebrek aan moed hen neerdrukt en verlegen maakt. En in dien staat van verlegenheid luisteren ze naar allerlei bespiegelingen en beschouwingen ,en raken hoe langer hoe meer in het riet en de biezen verward, steeds verder van den goeden weg af, die vooruit ligt. Nu kan 't zijn, dat wij verwend zijn en daardoor wat optimistischer denken dan anderen; maar we gelooven toch niet, dat het uit overmoed is, als we beweren, dat we wel een antwoord kunnen geven, in hoold zaak ten minste, op de vraag, welken weg we hebben in te slaan bij het naderen van het gewichtige jaar 1905. Gedurende de jaren, "die we de eer en het genoegen hadden, met de Graafschappers om te gaan, hebben we de overtuiging gekregen, dat het vrijzinnig element daar zeer sterk en bijzonder zuiver is vertegenwoordigd. Als er slechts éénheid onder hen is, zendt de Graafschap niet dan vrijzinnige afgevaardigden naar de Tweede Kamer. Men wijst ons op een kleurlooze middenstof, op een groep voorzichtigen, die niet koud zijn en 1j ' warm, en men herinnert ons het jaar 1901, toen hun lauwheid mede de oorzaak of de schuld was, dat de fraaie coalitie, die met den naam „christelijk" zwendelt, de bovenhand kon krijgen. En ja,'t zou al heel vreemd zijn, als we het ontkenden, dat veel voorzichtigen, die den tocnrnaligen loop der zaken niet begrepen en huiverig waren voor de gevolgen, zich in het beruchte jaar hebben laten verschalken, weinig vermoedende, dat ze meehielpen om hun vaderland over te leveren aan het despotisme eener vereeniging van kerkelijke partijen, die hun overgeöi fde en met verminderde vijandschap tijdelijk ter zijde stelden, om onder aanvoering van een geslepen hoofdman samen op buit uit te gaan. Maar.... men vergete ' niet, dat de les van 1901 ook voor hen is geweest een harde les, en dat een ruimte van vier jaren de gelegenheid aanbiedt om dwalenden te leeren inzien, dat ze verkeerd deden. We houden ons stellig overtuigd, dat in 1905 de zoogenaamde middenstof veel geringer zal blijken dan velen denken. En geen beter middel om hun aantal te doen verminderen tot aanwinst van de stellig vooruitstrevende liberalen, dan het kiezen van een zekeren,' d. i. een duidelijk afgebakenden ontwikkelingsweg door dezen, waarop ook de voorzichtigsten gerust mede den voet durven zetten. De liberale Graafschapper heeft door den aard zijner geschiedenis veel karakter, en dat is een lastig gegeven voor middenstoffers, die het zouden willen blijven. En dan de sociaal-democraten! 't Klinkt misschien vreemd, maar daarvoor zijn we op den duur ook niet bang. O ja, we wéten heel goed, dat hun theorieën, wanneer ze die werkelijk in practijk wilden brengen, een groot gevaar zouden opleveren voor de maatschappij; maar zou men nu willen ontkennen, dat de sociaal-democraten zeiven, bij voortdurende omwikkeling, de onmogelijkheid van de toepassing hunner beginselen ook wel zullen inzien? De Nederlandsche werklieden, onder wie de meeste zoogenaamde „socialen" voorkomen, hebben een te gezond oordeel om niet te begrijpen, dat ze van een maatschappij op de dwaze beginselen der sociaal-democraten gebouwd, geen het minste heil kunnen verwachten. Ln wat opmerkelijk is? Dat zooveel sociaaldemocraten met de eigenlijke theorieën hunner partij volslagen onbekend zijn, er niet het minste idee van hebben. Zelfs hebben we tn den tijd der „werkstaking" onderwijzers leeren kennen die al hun wijsheid hadden geput uit een of ander geschriftjen, dat ze soms nog niet volkomen hadden begrepen De onderwijzeressen, die hier en daartegen de machines opvlogen om de machinisten over te halen, leden aan de bekende overspanning. De groote kracht, die de minder ontwikkelden naar den socialistischen kant trekt, is de begeerte, de vaak onstuimige drift om toestanden in bedrijf en maatschappij, in gemeente- of staatsinrichting, die hun te recht of ten onrechte als onrechtvaardig worden voorgesteld, te verbeteren. En we kennen er onder de gemoedelijke voorgangers, die met veel opoffering in meer dan één opzicht verbetering hebben bewerkt. Of we in het optreden der sociaal-democraten dan geen gevaar zien voor 's lands veiligheid ? In dat van sommigen zeer zeker', maar dat gevaar is voorbijgaande. Ontwikkelt uw werklieden ook in politieken zin, verhindert hun streven tot lotsverbetering niet, waar ge dat billijk moet oordeelen, en de beweging, die eens 200 onstuimig was, zal steeds meer tot kalmte komen. En de werkstaking dan ? Daarover oordeelen we nog steeds als vroeger: dat was een misdadige uitspatting, waartoe velen zich maar al te gemakkelijk hebben laten verlokken. Het eenige, dat we ter verklaring kunnen aanvoeren, is, dat de stakers door de houding der regeering eenigszins geprik keld waren. We vreezen evenwel niet voor een herhaling : minder wegens de strengheid, waarmee tegen de slachtoffers is opgetreden, den wel wijl de politieke leiders de macht over hen hebben verloren, om hen weer te gebruiken als werktuigen voor hun boosaardige bedoelingen. En nu de vraag, waarmee begonnen. We moesten bij het oprukken in 1905, dunkt ons, het „algemeen kiesrecht" laten rusten; dat komt toch wel in orde na terloop van tijd, met de evenredige vertegenwoordiging er bij. Dan worde duidelijk en klaar uitgesproken en in het optreden door de daden bewezen, dat de vrijzinnigen er naar streven, de leer van Jezus in toepassing te brengen, dat zij christenen zijn in hanilei en wandel en dus op den naam „christelijk" in hooger zin aanspraak mogen maken, dan zij, die hun christelijkheid gronden op het geloof aan leerstellingen, waaraan [de geest dan toch eerst het leven moet geven, en aan de onfeilbare uitspraken van een zeer eerbiedwaardig, maar toch altijd een boek, dat uit behoefte aan een gezag door belanghebbenden onfeilbaar werd verklaard. Men versta ons wel; we wenschen met niemand over zijn geloof te twisten ; ieder die het erns'ig meent, behoude de vrijheid ongehinderd, te gelooven naar zijn inzicht en behoefte; doch wij komen er met al de kracht die in on 3 is tegen op, dat de letter-geloovigen, hen, die vrijer in hun geloofsopvattingen zijn, verketteren en voorongeloovigen, of wel heidenen schelden. En dan strijden we natuurlijk tegen de misbruiken, die er gemaakt worden door de huidige regeering, van een overleg tusschen huichelende partijen, waarbij ons land wederom onder kerkelijke heerschappij komt, en wel onder de heerschappij van twee of drie richtingen, zooals nooit vroeger. We moeten du 3 al onze krachten inspan nen om de bestaande coalitie ten ral te brengen, waarvan we voor ons land groot gevaar duchten. En wijl dat gevaar vooral uitgaat van den persoon, die de coalitie heeft beraamd en er door zijn persoonlijke opvattingen en zijn zeer plooibaar karakter een stempel aan geeft, dat ook door veel. niet liberalen gevaarlijk wordt geacht, ligt het voor de hand, dat ons verzet in de eerste plaats is gericht tegen den premier, dr. A. Kuyper. Die weg is als van zelf aangewezen, en als we dien bewandelen en daarbij de sociale rechtvaardigheid zooveel mogelijk betrachten, vloeit de aarzelende middenstof ons niet alleen toe, maar komt ook een stroom mannen de liberale gelederen versterken, die anders waarschijnlijk zich tot de sociaal-democratcn getrokken hadden gevoeld. Wij hebben van 1905 de beste verwachtingen. ' --- Goschiedanis van de week. „Reclame is de halve handel", beweren sommigen, en er is, geloof ik, veel van aan. — Geen wonder dus, dat er allerlei middelen gevonden worden om reclame te maken, zelfs de poëzie daarvoor wordt gebezigd, zooals in de advertentifin van ons blad soms met talent gebeurt. — Een nieuwigheid wordt ons nu weer uit Amsterdam gemeld. — Een paardenslager aldaar, die zijn nieuwe zaak opende, maakte Vrijdag reclame, door het rondleiden (bij wijze van Paaschossai) van twee ten doode opgeschreven rosinanten, hier en daar opgeknapt met een papieren roos. — Een der dieren droeg op zij een plakkaat, waarop de volgende ontboezeming; Ons Vonnis. Wij loopen, is 't niet gek, Met ons vonnis om ons nek; En maken zoo te same, Voor onsen baas reclame. Doch niet met onsen zin, Gaan wij zijn winkel in. — Ook voor het uitdeelen van verstandige raadgevingen wordt de poözie gebezigd; „ze gaan er dan zoo lekker in", zooals de deskundigen zeggen, en dat kan heel goed zijn. — Het volgende is ten minste al heel aardig uitgevallen en we kunnen ons zoo voorstellen, dat menig mamaatje er door tot nadenken zal worden gebracht: — Ma moet uit „Och, Maatjelief, och speelt met mij „Op 't mooie ganzenspel, „Dat 'k laatst kreeg van Sint Nicolaas, „Nietwaar? u weet 't nog wel." — „Wel, ventjelief, •. het spijt me zeer, „Ma heeft nu juist vergad'ring weer; „Dus later eens, mijn kleine guit; „Nu kan het niet, want Ma moet uit." „Och maatjelief, och, gaan we nu „Vandaag weer eens naar 't strand? „Dan kan ik plassen in de zee „En graven in het zand." — „Wel, Kareltje, wat jammer weerl „Er is vanmiddag fancy-fair; „Hier is je trommel en je fluit; „Speel daar maar mee, want Ma moet uit." „Och, Maatjelief, och blijf bij mij; „Ik ben zoo ziek, zoo moe; „Mijn hoofdje brandt en doet zoo'n pijn; „Och, blijf bij mij, och maatje toe." — „Wel, 'k heb je 't immers al gezegd, „'k Moet spreken straks op „Vrouwenrecht"; „Toe, neem wat melk en 'n beschuit; 1 [ „En slaap dan maar, want Ma moet uit." — Meer dan eens hebben we melding gemaakt van menschen die een gezonden slaap hebben. — Dat is nu van den eenen kant een zegen, maar er is toch ook een lastige zijde aan. — Verleden week kregen we nog bericht, dat (we zijn vergeten waar) in den nacht een appelboom was leeg gestolen, die vlak voor 't raam van een slaapvertrek stond. — Nog veel sterker is, wat er nu in het Brabantsche Etten, nabij het Heike is gebeurd. — Bij den landbouwer S. van Oosterbosch aldaar is dan al op zeer brutale wijze ingebroken. — Verbeeldt u, dat de dieven een kast hebben meegenomen, die naast de bedstede stond, waarin de bewoners sliepen. — Na de deuren van de bedstee te hebben gesloten, is de kast of het kabinet door den stal naar buiten gedragen in de richting van het Heike, waar de opening pjaats had. — Ze hebben niets meegenomen dan geld, .en een gedeelte daarvan was al op zeer zonderlinge wijze geborgen, n.l. in een hoed, die omgekeerd, bij wijze van pul, op de kast stond. — De daders moeten, naar de sporen te oordeelen, met hun tweeën geweest zijn; en die omstandigheid maakt het nog vreemder, dat van de vijf huisgenooten niemand iets heeft gemerkt. — Met meer stoutigheid wordt tegen en door de fietsrijders opgetreden. — We hebben daar nu weer gevallen, die van belang zijn. — Donderdag ongeveer half negen is op den Enschedeschen weg bij Hengelo de heer 8., die een stalen ros bereed, zoo maar door twee personen aangevallen. — Zijn lantaarn werd. eerst stuk geslagen, en toen moest de fiets het ontgelden. — Onder de bedrijven had een der kerels ook de jas van den heer B. stuk gesneden, en toen deze vluchtte, kreeg hij eenige schoten na, die gelukkig niet raakten. — De aangevallene meent te weten, wie de schuldigen zijn, en de politie doet natuurlijk ijverig onderzoek. — Van den anderen kant heeft een wielrijder in de buurt van Maaseyck twee jongelingen aangevallen, die van de kermis te Stamproy naar Kinroy terugkeerden. — „Zijt gij het, heb ik nou de lui", riep hij, „die .mijn fietsband hebben stuk gesneden?" — En meteen zette hij zijn, kar" tegen een boom cn viel de beide jongelui aan met een mes, waarmee hij een van hen een snede in den hals toebracht, waarbij de slagader werd doorgesneden. — De getroffene viel dood neer, en ook zijn kameraad kreeg een zoo groote en diepe snede tusschen borst cn arm, dat hij in levensgevaar verkeert. — Het is hier de politie reeds gelukt, den vermoedelijken dader, zekeren S. van L. uit Molenbeesel in hechtenis te nemen. — Meer door eigen schuld heeft een kleermaker te Loosduincn een ongeluk veroorzaakt, niet zoozeer met zijn fiets als wel met zijn lantaarn. — Terwijl hij die schoonmaakte, ('t was er een met karbiet!), spoelde hij de restjes door de goot in een riool. — Daar er nu gas uit de goot opsteeg. hield de onvoorzichtige er een lucifer bij. waardoor er in het riool een geweldige ontploffing plaats had, zoo geweldig, dat de buizen werden vernield en uit een muur er boven een groot stuk werd weggeslagen. — „Dom!" zal men zeggen, en we zullen het niet tegenspreken. — In lang hadden we niet zulk een sterke aanduiding van domheid gehoord, als v/e er deze week eene lazen. — Een Duitsch onderofficier moet zich in het vuur zijner verontwaardiging tegen een milicien in de volgende bewoordingen heb ben uitgelaten: „Hoe onverstandig de natuur toch soms te werk gaat! Daar heeft ze me een mensch voortgebracht, waaruit met plezier honderd ossen waren te maken geweest." — Gunstig bij dit redelijk wezen steekt het paard af, dat nog steeds de belangstelling, zelfs van de geleerde wereld te Berlijn en verder in geheel Duitschland, ja ook daarbuiten, zelfs in vreemde werelddeelen, gaande houdt. — Omtrent den aard der wonderbaarlijke bekwaamheden van den „Klugen Hans" is, zooals we vroeger reeds zeiden, een rapport uitgebracht, door een expresselijk voor dat onderzoek benoemde commissie. — In dat rapport — onderteekend door klinkende namen als prof. Nagel, van het Physiologisch Instituut der Berlijnsche Universiteit, prof. E. Stumpf, directeur van het Psychologisch Instituut te Berlijn, dr. Heek, directeur der Diergaarde te Berlijn, dr. A. Grabouw, gewezen „Schulrat", den circus-directeur Paul Busch, enz. — wordt verklaard, dat bij de antwoorden, door „Hans" op de verschillende vragen gegeven, elke gedachte aan trucs en het geven van bepaalde teekens uitgesloten is. — De commissie verklaart, dat dit geval niets met „dressuur" in den gewonen zin gemeen heeft en dat het een grondig, ernstig wetenschappelijk onderzoek verdient. — Eenige leden, die de methode van Hans' leermeester, den heer von Osten, leerden kennen, verklaren, dat die geen dressuur, maar veeleer een navolging is van het op de lagere scholen gegeven onderwijs. (Prachtvoll! Prachtvoll Groszartig! Famos!) Deze geleerde Hans is intusschen niets nieuws. — Aan de redactie van het „Berl. Tagebl." zond de Berlijnsche antiquaar Freusdorff een oud aanplakbiljet uit de 17e eeuw, dat in de „Weltspiegel" is afgebeeld en waarvan de aanhef luidt: „Jedermanniglich seye bekannt gemacht, dasz alhier ein trefflich Hollandisch Pferd is angekommen, welches allerley rare und schöne Künste machet, dergleichen noch niemahlen in der Welt von einem Pferde gesehen worden." — Er wordt verteld, dat dit paard o.a. aanduiden kan hoe laat het is door met zijn voet te stampen en ook kaartspeelt. Het kende allerlei geld en geeft de oogen van de dobbelsteenen aan. — We kunnen nog meer zeggen. —' Op de laatste kermis te Wehl of Weel werd in een circus een dergelijk paard vertoond, dat ook in de richting van den „klugen Hans" was ontwikkeld. — Hij was den middag, toen wij er waren, niet best op dreef, maar toch wist hij aardig dingen te zeggen, o.a. ook hoe laat het wasl — Hij kende zelfs de hartsgeheimen van sommige meisjes. — Nu, als de tafelpooten zelfs uit de andere wereld mededeelingen kunnen doen, waarom zouden die van een paard dan niets te zeggen hebben van de aarde?! — En nu is de overgang van het paard tot den hond niet zoo heel groot, en als we dien sprong maken, komen we onwillekeurig met de gedachte neer bij Tollens' „Hondentrouw", dat schoone gedicht uit den tijd, toen de menschen, vooral de dames, nog gevoel hadden voor de waarachtige poözie. — Och, waarom zijn die rederijkerskamers verdwenen, en de rederijkers met haar?! — Om een vtrrs van den nieuweren tijd voor te dragen, moet iemand een eigenaardig gestel en een bijzondere vorming hebben, en dan begrijpen de hoorders er nog niet alles van, maar die gedichten van Tollens, daar zag men den inhoud van voor z'n geestesoogen gebeuren — Zoo ook met „Hondentrouw", waarin Ulrich op den eisch zijner Liesbeth den ruigen dog wil verdrinken, doch daarbij met het bootje omslaat en . . . gered wordt door dienzelfden ruigen hond. — „Waar 't ooit zijn meester had verloren, l let dier wist weer hem op te sporen, Ook nu zelfs in den waterplas. Het vond, het greep hem ; dook hem op, Den drénkling, die reeds halt bezweken, Met flauwen pols- en aderklop Geluid meer gaf noch levenstceken; Het zwindclde alles voor zijn geest, De nacht des doods dreef langs zijn oogen, En zonder 't onverschrokken beest, De laatste snik waar' heengevlogen; 't Was met zijn lieer gedaan geweest". — We dachten juist aan dien ruigcn dog van Ulrich bij 't lezen van het volgende eenvoudige, maar niet minder treffende verhaal in de Zwolsche Ct. — De vrouw van E. te Eisen bij Rijssen wilde een emmer, die in den put was gevallen, met een haak weer opvisschen. Hierbij buigt ze.zich te veel voorover en schiet in den put. Niemand in de nabijheid bemerkt dit dan de trouwe waakhond, die aan den ketting lag. Deze maakt allerlei bewegingen om op de plaats van het ongeluk te komen en laat eigenaardige droeve geluiden hooren, die de op merkzaamheid trekken van een dochter van d. K. in de buurt. Deze snelt toe en, geholpen door anderen, wordt vrouw E. uit den put gehaald, maar zij was reeds bewusteloos. Men riep in allerijl geneeskundige hulp in, en 't mocht dr. v. U. te Rijssen gelukken, vrouw E. weer tot bewustzijn te brengen. — En nu hebben we daar een niet kwaad bedoelden, maar toch onaangenamen (voor den toegesprokene!) overgang in een gesprek tusschen twee kennissen. — „Wat heeft die ezel daar een heesche stem", riep de een, en liet er onmiddellijk op volgen: „maar, d&'s waar ook, hoe gaat het met jouw keel tegenwoordig!" — De ander zei niet veel, maar keek wel een beetje zuinig. — Ook was een opsnijer wel een weinig ter neer gezet, die er altijd uit nederigen trots op snoefde, dat hij een self-mcide man was en alles aan zich zelf had te danken. — Toen hij eens weer bezig was en uitriep : „Ik ben als kind op bloote voelen begonnen", zei de ander: „Denk je soms, dat ik met schoenen aan op de wereld ben gekomen I" — En uit was het gesnoef I — Een huwelijksreis met hindernissen was een niet prettig begin voor een Hollandsch paartje, dat trekkebekkend naar Zwitserland „rees", doch het niet verder bracht dan Bazel. — Daar toch werden de jongelui aangezien voor socialisten of anarchisten of ... ja, wat voor 'isten zijn er al meer ? — En aangezien ze geen pas of iets van dien aard bij zich hadden, werden ze voor de keuze geplaatst: opgesloten worden tot er berichten uit Holland kwamen, of onder politie-geleide de grenzen over. — Ze gaven aan het laatste deel de voorkeur, cn zoo gingen ze tusschen twee gewapende mannen de „retour 1" — Ze zijn toen maar naar Ostende gespoord, waar 't hun goed bevalt, volgens hun laatste schrijven. — Dat het dagelijksch brood ongelijk gegeten en verdiend wordt, leert ons de mededeeling, dat reeds van Dinsdag of Woensdag af zich ecnige personen, voor het meerendeel vrouwen en kinderen, in de nabijheid van het gebouw der Ridderzaal opgehouden hebben om de voorste plaatsen van de tribune bezet te houden, teneinde die op heden (Dinsdag) bij gelegenheid van de plechtige opening der Staten GeneraaJ, aan de meestbiedenden te verkoopen. — En nu is hun moeite nog vergeefsch geweest, we ontvangen daar toch juist bericht uit den Haag: — De personen, die vóór het gebouw van de Grafelijke Zaal in den Haag hadden post gevat, om voor zichzelf of voor anderen zich een plaatsje te verzekeren op de publieke tribune ter gelegenheid van de opening der Staten-Gcneraal, zijn Zaterdag naar huis gegaan, nadat zij van bevoegde zijde vernomen hadden, dat 't best kon zijn dat al hun wachten vruchteloos zou wezen, aangezien eerst a.s. Dinsdagochtend zal worden beslist waar de queue der toeschouwers naar de publieke tribune zal worden opgesteld. — 's Nachts blijven die posten natuurlijk bezet. — Het volgende verhaal heeft indruk gemaakt. — Een oude vrouw van Ruddervoorde meldde zich aan bij de Nationale Bank te brugge. Met bevende hand ontvouwde zij een courant en reikte die den klerk over. Er waren ecnige stukken van halfverbrande bankbriefjes in. Geen enkel was nog in zijn geheel; eenige waren niets meer dan wat zwart stof. Er was in het geheel voor 550 fr. Daarbij waren nog eenige goud- en zilverstukken, min of meer berookt. — De vrouw vertelde met tranen in de oogen, dat zij 's avonds te voren, uit vrees voor dieven, ' haren schat in de kachelpijp had verborgen, om dien des anderendaags naar den notaris te brengen. — Toen zij des morgens de kachel wilde aanleggen cn bevond, dat deze niet trok, dacht zij er eerst niet aan, dat haar geld daarvan de oorzaak was. Eensklaps schoot het haar te binnen en .. . dat waren nu de gevolgen. — De Bank heeft de overgebleven stukken gehouden, om aan 't bestuur te Brussel te vragen in hoeverre de nog herkenbare papiertjes mogen worden uitbetaald. — En dan vonden wc nog het volgende: — De Aartsbisschop van Canterbury en de Amcrikaansche millionair Pier* pont Morgan, wel een zonderling gezelschap, hebben te zamen de voornaamste steden van Canada bereisd, waar zij beiden veel belangstelling wekten bij het publiek. - Tc Montrcal bezochten zij een tuinbouwtentoonstelling cn Morgan interesseerde zich daar voor een bijzonder grooten meloen, welken hij opmerkte. „Dat is een fraaie meloen", zeideliij. „Ik heb vanmorgen een meloen gegeten bij mijn ontbijt." — „„Toch zeker niet een gcheelen meloen, mijnheer Morgan?"" vroeg een der dames van 't gezelschap. — „Den schil niet", antwoordde de millionair glimlachend. „Maar ik eet eiken morgen een meloen." — Dat is tenminste eens een millionair, die met geen maagkwaal belast is! ---