BINNENLAND. De Collectenwet opgeborgen? (Lot is dood!) Een roemloozen dood gestorven („Nieuwe Ot."); roemloos van de agenda verdwenen („Vaderland"). Niemand In de Kamer zal over haar heengaan treuren („N. Rott. Ct."). Eén wellicht uitgezonderd — voegt dit laatste blad er bij —: de vader der wet, de heer Kuyper. Merkwaardig overigens, dat deze heer zijn eigen geesteskind niet heeft willen of durven verdedigen. Zoo ook de „Nieuwe": haar auteur zag het schouwspel cynisch aan, zonder dat hij een vinger tot haar redding uitstak. Even vóór het indienen der motie was hij uit de zaal. verdwenen, zegt het „Handelsblad". „Blijkbaar verheugd verklaarde minister Heemskerk, dat hij heclemaal geen bezwaren had tegen de inotie", herinnert de „Maasbode". Ook de „Tijd" zegt, dat de minister, „die blijkbaar op de hoogte was, zich gaarne liet vinden". De „Standaard" merkt op, dat de wet van de baan was, „eer men er goed erg in had." Van het „Vaderland" alieen is deze opmerking: Doch wat te zeggen van het feit, dat de schriftelijke behandeling, die voorafgegaan is, zoo weinig de gebreken van 't ontwerp heeft doen uitkomen, dat zulk een mismaakt product van wetgeving in openbare beraadslaging kon komen? --- Zou 't van de Socialisten komen? (Afschuiving of stijging?) Op beide punten: algemeen kiesrecht en staatspensionncering heeft dan nu de „Liberale Unie" aan den sociaal-democratischen eisch toegegeven, zegt de „Sandaard". Wel voetje voor voetje, maar zij is dan nu toch, voorafgegaan en geïntroduceerd door de vrijzinnig-democraten, bij de poort van liet sociaal-democratisch legerkamp aangekomen. Alle zelfstandigheid is ingeboet. Alleen de vrij-liberalen staan het nog aan te zien, niet wel wetend hoe ze zich houden zullen. Op eens za! de stap hun wel wat te groot zijn. Maar voetje voor voetje zullen toch ook zij den driebond pogen te naderen. Bij hen zal 't lieeten: niet tegen algemeen kiesrecht in beginsel, mits onder waarborgen, en niet op eens. En zoo ook zullen ze van staatspensionneering u zeggen, dat ze in beginsel er niet tegen zijn, maar vreezen voor de geldelijke gevolgen. Het ral tot een half accoord komen, en de andere helft volgt later. Men wil wel blijven .staan, maar het pad helt, en op een hellend pad schuift men vanzelf af. Enkelen hunner zullen zich nog met hand en voet verweren, maar als groep zal men afglijden.'En het einde zal zijn, dat dc socialist heel de liin triurnfeert. --- Aan wien de schuld? Over het ontstaan der zoo jammerlijk gevallen Collectenwet, lazen we de volgende beschouwingen: ' I. De .Standaard ' acht het een zeer verstandig besluit van de Kamer om van den minister een nieuw ontwerp van de collectenwet te vragen, en motiveert haar oordeel over het oorspronkelijk van dr. Kuyper afkomstig ontwerp aldus: 's Dit zeer ingewikkeld ontwerp toch was door de vele veranderingen, die eerst mr. Rink en nu weer mr. Heemskerk er in hadden aangebracht, zoo goed als onhandelbaar geworden, de eenheid was er in zoek geraakt, en zóó kon het niet doorgaan. En of nu al de „Nieuwe Rott. Ct." en de „Nieuwe Ct." zich gehaast hebben hieruit opnieuw een pijl te snijden, die voor dr. Kuyper bestemd was, dit bewijst slechts hun onbekendheid met de wijze waarop de ontwerpen tot stand komen. Zij beelden zich in, dat een minister zelf zulke ontwerpen uitwerkt. En juist hier is niets van aan. Geen enkel minister doet dit, of kan dit doen, Althans niet bij wetten van de soort als waartoe de Collectenwet behoort. De minister geeft zijn denkbeelden aan, hij zet die denkbeelden in een schema en dan wordt het ontwerp gemaakt door de ambtenaren van zijn departement. Deze ambtenaren volgen een vaste traditie, die er voor jaren onder het liberale bewind in is gebracht. En die traditioneele methode houdt van minister tot minister stand, tot er een keer in deopinifin over de legislatieve methode komt. En dan eerst wordt het anders. Doch het spreekt wel vanzelf, dat als Rfral-c twee andere ministers zulk een ontwerp weer laten omwerken, altoos door diezelfde ambtenaren, dit zijn samenhang verliest, cn cr een onbruikbaar stuk bij de Kamer komt. Zeer terecht heeft daarom de Kamer dit onhandelbaar geworden ontwerp op den „index" geplaatst en „Land en Volk" wijst er terecht op, dat het zoo geen manier van wetgeven is. II Peregrinüs schrijft in de „N. 'A. Ct." van Zondag: In den tijd, toen dr. Kuyper r.cg aar. het hoofd stond van Binnenlandsche Zaken, waren er van die „joggies", die ontwerpen moesten maken. Dc Drankwet is er een „monstrum" van. En de Collectenwet — in de afgeloopen week door de Tweedc Kamer gracieuseiijk naar de Regeering teruggezonden — een tweede krassprekend staaltje. De al-of-niet gepromoveerde joggies moesten werken. Ontwprnpn lliftnorlran ( w* "v"' Tegen vijfhonderd gulden per stuk. Verstand hadden, hebben ze niet. Zoo'n beetje college-loopen. Daarna: van pa duiten krijgen om zich gekleed-pak aan te schaffen. Dan „solliciteeren" — naar Den Haag. Buigen. Eerbiedig kijken. Toonen, dat zij't met Zijn Excellentie in alle opzichten eens zijn. Dan: zitten werken aan het departement met hoopen bóëken om zich heen. Geen snars-benul van wat het echte, ware volks' leven eischt. Wetsontwerpen ineendraaiend, waar noch de pas-gevonden, zwaarbehaarde stamvader van den ruwen holschedel uit wijs kon worden als arme, pas-gestorven dr. Metzger, van den breeden, wónderbaar-genezenden, maskeerenden duim. Uit dat millieu is voortgekomen het ontwerp, dat de Kamer den Minister in de afgeloopen week heeft teruggezonden. De onleesbare, onbegrijpelijke, onnaspeurbare, in 't Hollandsch te vertalen Collecten-wet. De heer-afgevaardigde van «Doorn heeft eigenlijk, sinds langen tijd van gemis aan pittige prestigheid, iets leuks gezegd. lets, dat „insloeg"!.... Door te vragen naar die vertaling in 't Hollandsch van het wetsontwerp. Daar zijn nu maanden overheen gegaan. Sinds werd ingediend het ontwerp, hier bedoeld. Niemand zag, voelde, wist, besefte, 't onmogelijke, onuitvoerbare, ellendige, misbakte van dit ding. Totdat de heer Van Doorn 't met klare duidelijk-begrijpelijke woorden heeft gezegd. En dr. Kuyper, de geestelijke vader van het misbaksel, — zijn jas in knorrige stemming dichtknoopend, — verdween uit de vergadering. Zóó gaat, in Nederland, de staatsmachine. Tusschen ministers en leden der commissie van voorbereiding geen voeling. Alleen maar: opeenstapeling van paperassen. Totdat — zie Cohen's en Bolle's zolders — de binten knarsen, zuchten, kraken van het gewicht. Dèn komt er uitkomst. Verwacht men aanschrijving tot 't overbrengen van hét „overbodige" naar andere zolders. Dit ontwerp, nu, gaat, terug op het initiatief van den heer Van Doorn. En de schoone, onuitvoerbare, onleesbare en onbegrijpelijke Drankwet?.... O, Binnenhof 1.... --- Dietator Troelstra. (De man van de daad!) Onder het opschrift „Dictator" wijdt het Volk een artikel aan de vraag naar de oorzaak van den invloed van mr. Troelstra in de partij. Voor een deel reactie tegen de wijze waarop hij is bestreden. Hier denkt het blad aan Deventer. Maar in 't algemeen geldt die verklaring. De verbazende populariteit indertijd van Domela Nieuwenhuis bij zeer groote arbeidersmassa's vond haar oorsprong in den haat der kapitalisten. Doch voorts: wat kan de eenige aannemelijke verklaring zijn van den invloed van Troelstra, waarover men (het blad doelt hier op „de zich noemende Marxisten", die „op dwaze wijze te keer gaan tegen personen") het zoo druk heeft? De eenige verklaring van Marxistisch standpunt? Toch alleen dit, dat hij, hetgeen er leeft in het proletariaat, j *oo?.!s dit cndcr den invloed van de econo[ mische, historische, maatschappelijke omstandigheden geworden is, het zuiverst weergeeft. Wat de Franschen noemen .Ia communauté d'idée", de gemeenschappelijke gedachte, dat kan toch de eenige Marxistische verklaring zijn voor het vertrouwen, dat door een massa in een enkeling wordt gesteld. Wat Kuyper noemde het bespelen van het klavier der volksconscientie, kan toch voor Marxisten niet anders zijn dan het goed begrijpen van wat er in het volk leeft en dat aan te wenden om de nagestreefde doeleinden, die door de massa begrepen moeten worden en voor haar begeerenswaard moeten schijnen, te bereiken. Want is dat niet zoo, waarop steunt dan zoo'n invloed? Enkel op mooi spreken, opl knapheid, op demagogie? Waarom gelukt dit dan den een, en den ander niet? Maar — vervolgt het blad later — er is nog iets anders, dat de invloed van TFoelstra c. s. in onze partij verklaart, en dat is: dat het volk ten slotte altijd, als bij instinct, het meeste vertrouwen heeft in den man van de daad. De invloed van Troelstra in onze partij, van Polak in den A. N. D. B. van zoovele anderen in anderen kring, komt wel hoofzakelijk hier-? van, dat men in deze menschen ziet de men-1 schendie weten te doen, die een partij, een organisatie, er boven op weten te brengen. Waarachtig niet alleen omdat ze knappe menschen en gewikste praters zijn. Dat is de zaak van den smalsten kant bekijken. --- Arbeid der gehuwde vrouw. (Moeten de onderwijzeressen en ambtenaressen ontzien worden?) Mr. Aalberse vroeg aan den heer Schaper: waarom deze in zijn motie over den tienurigen werkdag zweeg van de gehuwde vrouw. Het Centrum noemt die vraag: nuttig, klemmend en actueel, want aan sociaal democratische zijde schijnt men in dit opzicht een „draai" te nemen. Dit blijkt uit de verwoedheid, waarmee tegen het ontslag aan gehuwde onderwijzeressen en.ambtenaressen wordt gefulmineerd, en Wellicht ook uit dc propaganda, welke in den laatsten tijd is ge maakt voor de „verzekering van het moederschap . Nu kan men verzekering van het moederschap, in goeden zin uitgelegd, gewenscht vinden. Maar wanneer daarmee bedoeld is, den arbeid der gehuwde vrouw buitenshuis zooveel mogelijk te handhaven en die verzekering derhalve tegenover de beperking van den arbeid der gehuwde vrouw wordt gesteld, krijgt de zaak eeri gansch «i'iuci aanzien. Dien" kant moet het niet uit. Het is ons reeds meermalen opgevallen, dat men van socialistische zijde het antwoord schuldig bleef, wanneer aan die partij inconsequentie verweten werd bij haar pleiten voor het handhaven van gehuwde vrouwen als onderwijzeres of ambtenares. "• Over het tegengaan van den arbeid der Igetrouwde vrouw uit het volk, voor wier lot de S. D. A. P. zich vroeger wèl warm maakte, werd dan gezwegen. Zou de veronderstelling gewaagd zijn, dat die inconsequentie een gevolg is van den invloed, welke door de socialistische onderwijzers en ambtenaren in de „partij' wordt geoefend? En dat deswege de belangen der gehuwde arbeidsters worden achtergesteld bij het stoffelijk gewin der getrouwde onderwijzeressen en ambtenaressen?? Het Centrum is van oordeel dat bij onbevredigend antwoord van den heer Schaper de indiening van een gewijzigde of zelfstandige motie alleszins gewenscht is. --- Brief van baron Rengers. (Erg wazig) Door mr. W. J. van Weideren baron Rengers, voorzitter van den Liberalen Bond in Friesland, is een circulaire gezonden aan de besturen der bij dien Bond aangesloten kiesvereenigingen. Herinnerd wordt, dat in dé vergadering van dien Bond op i 8 December 1907, in welke vijf punten voor gemeenschappelijke samenwerking werden vastgesteld, gezwegen werd van uitbreiding van het kiesrecht. Daarover zou nader worden gesproken. In deze circulaire zet de heer Rengers uiteen, dat hij met het oog op de vele wetten in het belang ook der minderbedeelde klassen tot stand gekomen onder de bestaande Grondwet en evenzoo met het oog op den gunstigen toestand, waarin ons vaderland onder de bestaande Grondwet verkeert, geen voldoende aanleiding vindt om vooralsnog zich aan te sluiten bij den wensch naar een zoo ingrijpende hervorming als door de meest linksche partijen wordt gefiischt. Ook de koele ontvangst; welke de voorstellen tot grondwetsherziening der vorige regeering in den lande hebben ontmoet, brengen hem tot hetzelfde besluit. Daarentegen verklaart de heer Rengers zich wel voor een sociale hervorming om te gemoet te komen in de nooden van de ouden van dagen, wien het niet gelukt is in eigen onderhoud te voorzien. Maar... met Waarschuwing tegen overdi even verwachtingen. Er is zooveel meer te doen. Daarom ga men niet uitsluitend te rade met de verkiezingsleuze der Liberale Unie. Ten slotte geeft de heer R. uitdrukking aan zijne meening, dat de algemeene volksbelangen meer gediend worden door een regeering van bekwame en niet door partijzucht verblinde mannen, mits haar eenige jaren de tijd worde geschonken tot ernstige voorbereiding en ongestoorde afwerking van haar plannen, dan door een Kamer, die onder schoone leuzen haar taak aanvaardt, maar op wier leden, zoodra iets moet worden tot stand gebracht, de klacht van toepassing blijkt: „Een ieder gaat zijns weegs, maar niemand weet waarheen." cc • --- Rijkspostspaarbank. De Staatscourant van 17 Februari j.l. bevat het Koninklijk Besluit van 29 Januari j.1., houdende o.m. de intrekking der. art. 8 en 9 van den algemeenen maatregel van bestuur ter uitvoering van onze spaarbankwet. ' Die art. schrijven voor, dat de.inlegger, na eiken inleg van f 25.— of hooger, van den Directeur der Rijkspostspaarbank binnen een bepaalden tijd moet ontvangen: eene kennisgeving, dat die inleg ten name bij die instelling is geboekt, en dat hij zich, bij de ontvangst van dat stuk, moet verzekeren of de inschrijving in zijn boekje daar* mede overeenstemt. ... Bedoeld besluit treedt reeds binnen enkele dagen in werking, en dus worden de kennisgevingen weldra afgeschaft. Deze afschatfing houdt oorzakelijk verband met de invoering van nieuwe contröle-maatregelen, waardoor de kennisgevingen overbodig zijn geworden. --- Berichten uit de Graafschap. STAD-DOETINCHEM. — Door enkele leden van den Raad dezer gemeente wordt ons medegedeeld, dat zij in de eerstvolgende raadsvergadering, welke binnen enkele dagen zal gehouden worden, eené interpellatie tot den Burgemeester wenschen te richten naar aanleiding yan. de missive van den hr. Districts-schoolopdener in zake het onderwijs ttan School I alhier, welkaj hen 'door den hr. Bvssink bij een aan hen go-1 bracht bezoek werd getoond. --- De Liberale Unie. (Een noodzakelijke toelichting.) Het „Vaderland" levert critiek op en verweer tegen de aanvallen, die het program' der Lib. Unie in do pers had te doorstaan. Eigenlijk valt er niet veel te critiseé. ren en te verweren — juicht het blad — want de waardeering- van het werk der Unie ia| zeer groot geweest. Wat links aangaat: dei „Nieuwe Ct." looft de bondigheid van het program en vond ditmaal zelfs redenen van! dank wegens de wijziging die de denkbeeld den aangaande de dwangverzekering hebben; ondergaan; en het „Volk" erkent gulweg] dat ons besluit er een in democratische richting is. i Onder de gerezen misverstanden noemt hei „Vaderland", dat de heer de Meester zoui gezegd hebben, dat de 12 k 13 millioen, die hij voor Staatspensionneering op 70-jarigeri leeftijd noodig acht, niet te vinden zouden! zijn, en dat niettemin de L. U. besloten zou hebben zich. voor aoodanige pensionneering te verklaren. .De waarheid is, (Jat mr. Dej Meester zei: dat dit bedrag, hoe aanzienlijk ook, niet zoo afschrikwekkend is, dat reeds van te voren de mogelijkheid om het te vinden uitgesloten zou moeten, worden geacht. Bewoordingen die letterlijk overeenstemmen met de verklaring dezer dagen door, den heer De Meester afgelegd in de „Prov< Gron. Ct." j ' Dat de Lib. Unie het blanco-artikel liet varen, gelijk beweerd is, is volkomen onjuist. Door algemeen kiesrecht op haar programma te plaatsen, heeft zij geensdeels verklaard dat in de Grondwet te wilien zien opgenomen. Het is mogelijk, dat bij de komende Grondwetsherziening het kiesrechtartikel in de Grondwet blanco wordt,5 maar ook, dat het algemeen kiesrecht in' de Grondwet wordt geschreven. Door zich te verklaren voor alg. kiesrecht — zobals de Lib. Unie deed — wordt niet gepraejudicieerd aangaande de. vraag, welke van dei twee bovenaangeduide wegen men bij de herziening der Grondwet zal volgen. Bepaaldelijk aan liet adres der „Nieuwe Ct." verklaart het „Vaderland" voorts, dat de L. U. aan uitbreiding van bevoegdheid der Eerste Kamer als tegenwicht tegen, volksinvloed niet meedoet. -Wat de zorg. v«w den ouden dag aangaat, eenige bladen hebben opgemerkt, dat bet TTnifs-nrogram niet verder gaat dan het voorstel-Kuyper. Bij beide begint de ouderdomsverzekering op 70-jarigen leeftijd. Maar . dan vergeet men, dat het voorstel-Kuyper alleen de l/mn-arKHders omvatte, terwijl het Unie-voorstel allen omvat die den 70-jarigen; leeftijd hebben bereikt. Het voorstel der L'.; U. strekt de ouderdomszorg dus tot eert veel grooter getal menschen uit en komt niet uitsluitend.. den aTbeklers ten goede. Een opmerking van de „Tijd" heeft het „Vaderland" verbaasd. Volgens de „Tijd"' heeft ■ Staatspensionneering geen kans omi aangenomen te worden, „wijl de gehéele Christelijke coalitie dien vorm van voorziening in den nood van noodlijdenden principieel veroordeelt als product van staatssocialisme." Wij kunnen ons n.l. niet voorstellen —' antwoordt het „Vad." — dat de Christelijke! coalitie, als het er op aan kwam, inderdaad bereid zou worden bevonden om in naam van het Christendom een .maatregel af te wijzen, die door gezaghebbende Christelijke staatslieden in Engeland juist als een bij uitstek Christelijke wordt beschouwd, terwijl het door „De Tijd" plotseling met gloeiende liefde voorgestane Duitsche stelsel door hen, en indertijd ook door dr. Kuyper, als staatssocialisme werd veroordeeld. Worden dan volksbelangen, die gij vroe- - ger zelf hebt voorgestaan, plotseling onchristelijk van aard, wanneer uwe tegenstanders ze pogen te bevorderen ? Wij kunnen dit niet gelooven; wij hebben daarvoor nog te voel vertrouwen in de rechtschapenheid van sommige staatslieden, van rechts, en in de publieke opinie hunner partijgencoten, die zulk een averechtsche Christelijkheid niet anders zou kunnen dan afkeuren. ---