De Textielstaking in Twenthe. De uitsluiting, welke op de j.l. Maandag begonnen staking zal volgen (voor Enschede wordt genoemd een aantal van 10.000 en in totaal voor Twente en den Gelderschen Achterhoek 22000) en waaromtrent reeds werd gemeld, dat die te Enschede en Lonneker half November zal aanvangen en in de overige plaatsen op 1 'Januari aanstaande, is overal in Twenthe het onderwerp der gesprekken en behalve de duizenden arbeidersgezinnen, zien winkeliers en neringdoenden de toekomst duister tegemoet. De vraag, of straks de uitgestotenen, van wie naar schatting ruim 35 pet. is georganiseerd, door de verschillende gemeentebesturen zoo die daartoe al in staat mochten zijn, zullen worden gesteund, is moeilijk te beantwoorden. Gezien dc gevallen, die zich den laatsten tijd te Almelo en Winterswijk hebben voorgedaan, is niet te verwachten, dat een besluit der gemeenteraden, om voor dit doel gelden beschikbaar te stellen, door Ged. Staten zal worden goedgekeurd, alhoewel daar tegenover staat, dat bij de uitsluiting te Hengelo, een dergelijk besluit geen tegenstand ontmoette en een uitkeering aan de uitgestotenen dan ook plaats had. --- Broekhuijs vrijgesproken. Willem Broekhuijs heeft voor 't Kantongerecht te Rotterdam terechtgestaan wegens overtreding der loterij-wet en er werd 6 maanden tegen hem geëischt. Woensdag heeft de Kantonrechter uitspraak gedaan. Hij ontsloeg den beklaagde van rechtsvervolging met dc bepaling dat de in beslag genomen Simplex-machines en premie-obligaties zullen worden teruggegeven. .De kantonrechter heeft zijn vrijsprekend vonnis aldus gemotiveerd, dat de premieleening voldeed aan de vereisclften die artikel 1 sub 2 der Loterijwet aan een premielcening stelt. De rechter mag niet strafbaar stellen een volgens de wet niet strafbaar feit en er zich niet toe laten leiden zelf recht te scheppen. Het doet in dezen niet ter zake, dat de premielecningen niet werden aangegaan met dc bedoeling met dc aldus verkregen gelden handel te drijven, doch dat daarmede nieuwe premielecningen zouden worden aangelegd. Het doel mag voor den rechter niet, afhankelijk zijn bij de overweging of een feit strafbaar is volgens artikel 1 der loterijwet. De ambtenaar van het O. M. zal van dit vonnis in appèl gaan. --- Berichten uit de Graafschap. DOETINCHEM. — „Wederom een hoogst genotvolle avond ten einde," dachten wij bij het verlaten van de zaal van den hee.' Draafsel 1.!. Dinsdagavond. Wie getuige was van het daar gebodene, zal gevoeld hebben, hoe men wordt medegesleept door de machtige kunst van die grootsten onder de scheppende kunstenaars Beethoven, Mendelssohn Bartholdy en Gade. Welk een weelde van melodieën en klankschakeeringen weten de/.c grooten .te leggen reeds in eene combinatie van slechts twee of drie, instrumenten. Alles is even natuurlijk, ongezocht en ongekunsteld. Men voelt dat reeds bij de eerste maten van Beethoven's trio. En1 zoo wordt men van het begin tot het einde geboeid en op weldadige wijze eens voor een paar uren uit de spheer van de dagelijksche beslommeringen getrokken en ondervindt men, dat er nog wel eene andere wereld bestaat dan de gewone dagelijksche, waarin wij leven. Men gevoelt zich dan ook dankbaar gestemd jegens de kunstenaars, die zich geheel geven om anderen dit genot en deze ontspanning te verschaffen. En zij gaven werkelijk veel. Mej. Liebner handhaafde hare reputatie als pianiste op de meest schitterende wijze. Hoe meer men haar hoort, des te meer komt men tot de overtuiging, welk een veelomvattende kunstenares zij is. Haar spel is altijd even fijn en geacheveerd. Zij behoort zonder twijfel tot de grootste virtuosen. Zelfs bij de vlugste tempo's — en wij wijzen liier nog eens in 't bijzonder op het zeer moeilijke scherzo in Mendelssohn's trio, dat, naar wij r.ieenen, wel in ietwat te snel tempo genomen werd — kan men haar op geen enkel foutje en zelfs op geen enkele onduidelijkheid betrappen. Welk een muziek weet zij aan haar instrument te ontlokken! Op waardige wijze sloot zich de heer Wilki bij haar aan. Men kan merken, dat zij beiden zich hoe langer hoe meer aan elkander aanpassen. De heer Wilki toonde ook nu weer een echte meester op zijn instrument te zijn. Er ging wederom een groote bekoring van zijn spel uit. Hoe werkelijk aangrijpend schoon speelde hij niet zijn sonate van Gade! Waarmede wij niet zeggen willen, dat hij zijne trio-partijen minder goed vertolkte. Zijn spel maakte dezen keer nog meer . indruk dan de vorige maal. Wat de heer Meister betreft, deze toont het, als dilettant, werkelijk ver gebracht te hebben. Hij speelde zijne, rriet lichte, partijen met een, voer een dilettant, benijdenswaardige vaardigheid en droeg zeer zeker het zijne er toe bij om den avond te doen slagen. Wij wenschten deze kunstenaars zoo graag een beter gevulde zaal toe. Het is niet alleen voor hen, doch ook voor de wegblijvers zelve werkelijk jammer, dat slechts zoo weinigen, slechts een 70-tal, opgekomen waren om hun spel te hooren. Wij hopen, dat de concertgevers zich hierdoor niet zullen laten afschrikken en dat zij zullen blijven voortgaan met ons op hunne, zoo hooge, kunst te vergasten en roepen hen een welgemeend „tot weerziens" toe. --- Aan Duitschland's overwinnaar. O gij, die schuldig zijt aan deze dingen, Die sart en dreigt, met opgeheven dolk De buidels eischt vol blanke zilverlingen, Als losprijs van een neergeslagen volk! Die honger uitbuit als het scherpste wapen, Dat jaren wondt en tergend langzaam pijnt, Tot heel een natie, als een kudde schapen, Ter slachtbank trekt en in den nacht verdwijnt. O gij, die weet, dat bij een valsche leuze Een volk niet koel bezonnen redeneert, Maar zonder wil en machteloos tot keuze Volvoert wat de verleider decreteert!! Dat met verkrachting van de hoogste wetten Vol heilig vuur een zwaren krijg begint, Totdat het in zijn eigen bajonetten Als loon een onbegrepen vonnis vindt! O gij, die haat en hatend Uw bevelen Doet klinken door het stervend Roergebied, Waar dof gemor uit duizenden van kelen Straks aanzwelt tot een machtig oprocrlied. Mag dan dit volk geen kans meer om te leven, Omdat het door zijn heerschers werd verkocht En weerloos in den afgrond is gedreven Door leugens, tot een kunstig net gewrocht?! t Moet dan dit volk, versjacherd en vertreden, Sti! dulden tot de zware doodsstrijd komt En angstig door zijn uitgestorven steden De doodsklok 't uitgesproken vonnis bromt?l Tot alle zwakke kleuters zijn gestorven, Door U als extra schatting opgeëischt En van de moeders, gillend uitgezv/orven, Een vloek tot over Uwe grenzen krijscht?! Wat is zijn schold, wie schonden de verdragen? Men vroeg z'n bloed in ruil voor ijd'len waan, Is 't schuldiger dan Frankrijk in die dagen, Omdat het zingende ten oorlog is gegaan?! Nu eischt ge goud en kostb're onderpanden, Als batig saldo voor het eigen land En zalvend wascht g*Uw diplomatenhanden In onschuld, na den feilen wereldbrand»!! Gij haat en hatend wilt ge overwinnen Met de ellende tot Uw bondgenoot, Uw wil is wet, Uw oogst is bijna binnen En vrees'lijk voert ge Uw vijand in den dood! Maar "eens, dictator, klinkt de stem der natie En Uw absolute macht voorbij, Dan vraagt de Fransche moeder snikkend gratie Voor Duitsche stakkers moeders zooals zij!! 9 • • • • » • • • • • • • ...Intusschen speelt ge Uw spel onwrikbaar, gewelddadig, God zij de toekomst van Uw land genadig!!! November 1923. KROES. --- „Volksonderwijs”. — Dinsdagavond werd in hotel Coops een openbare vergadering gehouden van de Vereeniging „Volksonderwijs", met den heer Klaas de Vries uit Amsterdam als spreker. De heer De Vries zegt te zullen spreken over „Het onderwijs in deze tijden", een onderwerp, dat èn belangrijk, èn actueel is. Als iets in het belang. van het onderwijs wordt nagelaten, zal dit zijn invloed hebben op het kind en op de toekomstige cultuur. Met het oog op de Onderwijswet 1920 zegt spr., dat men geen enkele wetgeving behoeft te vreezen, als ze slechts gebaseerd is op rechtvaardigheid. Rechtvaardig is de gelijkstelling van openbgar en bijzonder onderwijs. Niemand heeft het recht zich te plaatsen tusschen de kinderen en het geweten der ouders. Volksonderwijs moet echter trachten tinzicht te wekken, dat het bijzonder onderwijs onnoodig, onnuttig en niet doeltreffend tevens. Men moet trachten de voorstanders van het bijzonder onderwijs van hun dwaling te overtuigen. De openbare school wordt ten onrechte neutrale school geheeten om dat ze de taak heeft op te leiden tot alle christelijke en maatschappelijke deugden en eerbied o te wekken voor elke godsdienstige overtuiging. De openbare school is de christelijke school, de bijzondere zijn kerkelijke scholen. De openbare school verkettert niet, maar leidt op tot reinheid des harten, tot trouw, reinheid en deugdzaamheid, ook fot vreedzaamheid en verdraagzaamheid. De Onderwijswet van 1920 heeft 'geleid tot de oprichting" van allerlei bjjzondere schooltjes, niet gevolg „onvoldoend onderwijs". Soms één leerkracht voor alle klassen tegelijk, waardoor de opvoeding zeer in het gedrang komt. Meer en meer tcekent zich in deze dagon de onmogelijkheid af van den huidigen toestand der steeds doorgaande splitsing. De nevels, die over het openbaar onderwijs hangen, zijn nog wel dicht, maar toch zien wc de zon cr al doorheen schijnen. Door ervaring cn Inzicht zal men in Nederland komen tot de idee, dat het zoo niet kan blijven gaan. Ons land zal eenmaal tot ander en beter inzicht komen. Ons land heeft te zorgen voor goed onderwijs. Het zevende leerjaar werd eenmaal op afbetaling dankbaar aanvaard. Weg is het nu evenals het vervolgonderwijs, waarvoor 77 pet. van de Nederlandsche gemeenten geen gelegenheid toe geven. Oin hieraan tegemoet te komen, zal het nuodig zijn vervolgcursussen op te richten buiten de scholen staande. De staat, welks onderwijs niet deugd, verarmt. Alle verbetering, die bij de wet van 1920 is beloofd, is afgeschaft en dat, terwijl ontwikkeling de voorwaarde is voor het welslagen van ieder kind. De regeering óverweegt de toelatingsleeftijd voor de school met één jaar te verhoogen, maar tegelijk ziet ze af van voorbereidend onderwijs. Dit beteekent voor 80 pet. der kinderen cén jaar ontwikkeling minder. Wanneer we de ietigd de ontwikkeling ontnemen, dan ontnemen we den grondslag voor de welvaart van een geheel volk. De strijd van Volksonderwijs is een zware, maar een mooie strijd, die waard is door ieder ouder gestreden te worden. In het tweede deel zijner rede zet spr. uiteen, dat onderwijzen „begrijpen" beteekent. Spr. behandelt de leer- en leesstof op de openbare school, die torenhoog staat boven vele leerboekjes der bijzondere school. Van de gelegenheid tot het stellen van vragen werd door eenige aanwezigen gebruik gemaakt. De slechts matig bezochte vergadering werd hierna door den voorzitter, den heer Kopmcls, gesloten. --- Een grootsch werk. Terwijl men in Europa op middelen en wegen zint om tot herstel te geraken, maar hierin door zoovele strijdige belangen en inzichten wordt verhinderd, dat men al dieper in 't, moeras dreigt te verzinken, gaat buiten Europa de ontwikkeling en ontplooiing der wereld toch evengoed haar gang. Ondanks alle ellende vermeerdert de bevolking der aarde met ieder jaar. Oorlogen en hongersnood en andere wereldrampen mogen den ondergang beteekencn van millioenen, het bevolkings-vraagstuk lossen zij geenszins op.. Honderd jaar geleden vreesden vele staathuishoudkundigen reeds voor cene overbevolking der wereld. Heden bestaat die vrees nog wel, maar de mogelijkheden ter genezing zijn geweldig vermeerderd. De oude moeder aarde kan nog wel voor tienmaal meer menschen voedsel dragen. Niet in de booze werken van den oorlog maar in de goede werken des vredes ligt 't heil der menschhcid. Indien de menschen slechts wiledn, zoo zij hun krachten en schcrpzinnigden, zoo zij hun krachten en scherpzinnigheid maar goed gingen gebruiken, zou hon- Wf --schap en techniek zijn heden in staat wond" jii te verrichten; voorheen dorre vlakten worden in vruchtbare graanlanden herschapen. Dat is bewezen in Egypte, waar de groote Nijldammen het land aldus hebben herschapen. Millioenen en nog eens millioenen hectaren land liggen nog totaal ongebruikt, Reeds de onmetelijke vlakten van Rusland en Siberië zouden met de hulpmiddelen van dezen tijd gemakkelijk heel Europa kunnen voeden. Spoorwegen en landbouw-werktuigen alleen al zouden daar wonderen verrichten. Het cenige ongeluk is de domheid, gebrek aan orde en samenwerking der menschen. Voor deze ondeugden moeten schuldigen _ en helaas ook onschuldigen gelijkelijk vreeseüjk boeten. Als men heden op onzen Europeeschen warwinkel 't oog slaat, zou men haast vertwijfelen. En toch — en toch zal en kan de wereld niet te gronde gaan. Wat hier wordt vernield wordt elders opgebouwd. Een Engelschman, die 't weten kon, heeft mij eens verzekerd, dat het rijke Twee-Stroomenland (het nieuwe koninkrijk Irak, tusschen Tigris en Eufraat gelegen) in vijf jaren tijds, zoo men slechts wilde, zooveel zou kunnen produceeren, dat alle onkosten van den wereldoorlog er uit zouden kunnen worden voldaan. Zoo snel zal 't gewis niet gc.an, groote dingen groeien slechts langzaam, maar dat er aan gewerkt wordt, is volmaakt zeker alsook, dat de mogelijkheden der toekomst onbegrensd zijn. Dit blijkt, tot onze bemoediging in donkere tijden, weer zonneklaar in Engelsch- Indië. Enkele dagen geleden toch is daar aan de oevers van den ouden Indus «een grootsch werk begonnen. De Gouverneur van Bombay, Sir George Lloyd, inaugureerde te Sukhur het grootste irrigatiewerk, dat de wereld tot nu toe heeft gezien. Een groote schare van genoodigden en Indische grooten was aanwezig bij deze plechtigheid, toen ide heer Lloyd den eersten steen legde van • den grooten Lloyd Dam aldaar. Deze geweldige dam in den Indus zal een landstreek bevloeien, welke zoo ongeveer tweemaal de oppervlakte van Nederland beslaat. Een tot nu toe dorre woestijn zal hij in vruchtbare velden herscheppen, welke groote rijkdommen aan graan, katoen, rijst, olie-zaden etc. zullen kunnen opleveren, meer dan heel Egypteland opbrengt. Drie groote kanalen zullen 't water van den Indus afleiden. Twee ervan zullen wijder zijn dan het Suez-kanaal, terwijl het derde nog half zoo breed zal worden en Rohri-kanaal zal heeten. Een dezer kanalen zal alleen al zooveel water verstuwen als de rivier de Thames in Engeland. Deze geweldige dam zal nog. 12.000.000 guldens meer kosten dan de beroemde Assuan-dam in Egypte. Spoedig zal hier dus een nieuw, groot graanland worden geschapen. Uit de groote, mooie haven van Karaehi zullen binnen afzienbare tijden nieuwe scheepsladingen voedsel de wereld invaren. De hongersnood, welke nu en dan in Engelsch-Indie woedt, zal doeltreffend kunnen bestreden worden; de talrijke Indische spoorwegen zullen de producten snel 't binnenland kunnen invoeren. Dwars door den rcuzenstroom Indus zal déze dam worden gebouwd, tweemaal zoo breed als de lengte van een der grootste Thamcs-bruggcn in Londen. De geweldige watermassa's, welke van de Himalayabcrgen nederdalen, zullen hier worden opgevangen en door meerdere kanalen over 't dorre land worden geleid. Men weet, dat deze bergen de allerhoogste der wereld zijn, zoodat de Himalaya ook wel eens ~hct dak der wereld" wordt genoemd. Tot nu toe g:ng ontzettend veel van dit vruchtbare water verloren maar in de toekomst zal men er mee kunnen woekeren. Het geheele plan zal 144.000.000 Hollandschc guldens moeten kosten. De ondernemingsgeest is dus nog niet dood in de wereld. Wellicht, dat dit illustre voorbeeld elders tot navolging zal prikkelen. Er is nog lancj genoeg in de wereld, dat enkel op den ijvcrigen ontginner f/acht om herschapen te worden in een vruchtbaar veld. We hopen, dat de wakkere ondernemers van dit grootsche Indische werk veel succes mogen beleven van hun plannen en arbeiden. M. --- Korte Mededeelingen. — Hel gecombineerde college van het Waterschap De Berkel heeft besloten tot verkoop van den Mallemschen molen te Eibergen. — Voor de betrekking van onderwijzeres aan de openbare lagere school te Laren (G.), hebben zich maar eventjes 61 sollicitanten aangemeld. — Het bedrag aan geld, dat uit Duitschland op reis naar Nederland mag .worden meegenomen, is vastgesteld op ten hoogste driehonderd gulden. — Voor de betrekking van agent van politie te Tiel meldden zich niet minder dan 650 sollicitanten aan. En één kan er maar de gelukkige worden. — De autobus Zwolle—Meppel is nabij liet Lichtmiskanaal omgevallen. Twaalf passagiers werden meer of minder erg gewond, 1 één heeft een arm gebroken. —' Blijkens een ongaaf in de „Staatscrt." is aan de rekeninghouders bij den Postcheque en Girodienst reeds f 31.25 millioen bij wijze van voorschot uitbetaald. — Bij Numansdorp is een met bieten geladen schip van schipper van Driel, uit Werkendam, gezonken. De 27-jarige vrouw en twee kinderen zijn verdronken. • — Het plan bestaat, dat de Vereen. Staten dezen winter 50,0C0,C00 bushel tarwe naar Duitschlar.d zullen exportcercn om dat land te helpen het koude jaargetijde door te komen. — Woensdagmorgen is te Kapelle een auto, waarmede 23 varkens van Tiel naar Rotterdam werden vervoerd, te water geraakt. Twee personen, die zich 'in den auto bevonden konden zich ternauwernood redden, de varkens alle verdronken. — De Kamer van Koophandel en Fabrieken voor Twente heeft aan de Staatscommissie voor het vervoervraagstuk een adres gezonden, waarin zij als haar vaste overtuiging }c kennen geeft, dat tariefsverlaging op de spoorwegen een klemmende eisch is. — Als een bewijs van de daling van de grondwaarde te Deventer kan gelden, dat een stuk bouwterrein, op het gemeentelijk industrieterrein het Hartenaasje, groot 2700 M 2., en in 1918 door Schilthuis' Handelsvereniging te Rotterdam van de gemeente gekocht voor f 18.000, thans in publieke veiling f5OOO heeft opgebracht. — Nu in Duitschland de toestand met den dag kritieker wordt, trachten tal van Duitsche industrieclen en handelsorganisaties vasten _ voet in 't buitenland te krijgen. De meesten gaan hun heil in Nederland zoeken, dat door zijn ligging aan Rijn en zee voorkeur heeft boven Zwitserland. Trouwens, reeds sedert het einde van den oorlog hebben tal van Duitsche firma's hun zaken naar Nederland overgebracht. --- BINNENLAND. Volkshuisvesting in Gelderland. Onder dagteekening van 24 Oct. '23 schrijven Gedep. Staten van Gelderland aan de gemeentebesturen in die provincie (uitgenomen Apeldoorn, Arnhem, Nijmegen en Rheden) dat een 21-jarige ervaring van de praktijk van de Woningwet geleerd heeft dat aan de belangen eener behoorlijke Volkshuisvesting niet de noodige aandacht geschonken wordt. Ook uit een dienaangaande door hun college gehouden onderzoek en blijkens de door den inspecteur der Volksgezondheid verstrekte gegevens is hetzelfde gebleken. Zeer veel, zoo niet alles, laat het toezicht op het bouwen en vernieuwen van woningen en de maatregelen ter verbetering van bestaande woningtoestanden te wenschen. De voorschriften zijn in tal van plaatsen een doodc letter. Zij meenen dat thans met dc naleving der voorschriften ernst dient gemaakt en ze tot een levende werkelijkheid te maken. Zij geven er de voorkeur aan niet terstond artikyl 10 der Woningwet toe te passen doch den gemeentebesturen de gelegenheid te geven het verzuimde in te halen. Als richtsnoer bij de oordeeling of aan dc bepalingen der Woningwet voldaan is, volgt eene uiteenzetting van dc wijze waarop in het toezicht op de doeltreffendste wijze en voor dc gemeentefinanciën minst bezwaarlijke wijze zou kunnen worden voorzien. Elk gemeentebestuur zal de beschikking moeten hebben over een ambtenaar, om van technisch advies te dienen, met een behoorlijk salaris niet alleen als waarborg voor eene behoorlijke ontwikkeling maar ook voor diens onafhankelijkheid en van wien voldoende kracht kan uitgaan tot eene juiste toepassing van dc bouwverordening, tot opheffing van verkeerde woningtoestanden en tot verheffing van het peil van het bouwvak. In de instructie moet opgenomen een verbodsbepaling tot uitoefening van particuliere praktijk. Is met het oog op het toe te kennen salaris geen deskundige die aan gemelde eischen kan voldoen te vinden, dan ware voor te schrijven geen particuliere praktijk binnen de gemeente. Een verbod tot deelneming aan leverantien of aannemingen dient daarin ook opgenomen. Een verbod voor de waarneming van andere ambten of van gemeente-architect, polder-opzichter e.d. is niet noodig. Diens taak zal in de eerste plaats moeten bestaan in toezicht op bouwen en vernieuwen van woningen, uit te oefenen vóór het verleenen van eene bouwvergunning, daarna en tijdens den bouw. Gewezen wordt ter besparing van kosten om samenwerking tusschen naburige gemeenten, terwijl geen bezwaar bestaat tegen het heffen van leges voor iedere verleende bouwvergunning verband houdende met de groot-* te van het bouwwerk. De gevraagde financieele offers waarborgen ook grooterc zekerheid dat in de gemeente voortaan degelijk gebouwd zal worden en dat daardoor financieele nadeelen worden voorkomen. --- Waterschap „De Berkel”. Op een desbetreffende vraag van den watergraaf van het waterschap De Berkel heeft de minister van financiën medegedeeld, dat met het oog op 's rijks financiën voor 1924 geen gelden konden uitgetrokken worden voor het stuwenplan voor de Berkel. --- Aftredende Ministers weer Kamerlid? Men meldt aan de Msb., dat voor de aftredende ministers Ruvs, Aalbersc en Colijn, indien ze van het nieuwe ministerie geen deel uitmaken, door zittende partijgenootcn een Kamerzetel zal worden ingeruimd. Voor den heer Ruys zal plaats maken' de heer P. Rutten, voor den heer Aalberse mr. Kolkman, die al eerder heeft willen aftreden en voor den heer Colijn de heer H. Leenstra. ---