SPANJE WEER OP DEN VOORGROND Vergadering van de Cortes. — Het eerste jaar van gen. Franco’s bewind herdacht. Mussolini en Hitier door Franco geridderd. Wat hebben de Duce en de Führer te Berlijn afgesproken? Zal Italië een bespreking met Frankrijk en Engeland weigeren V — Resolutie inzake Spanje te Genève verworpen. — Moeilijkheden voor Fransche regeering. — Dankfeest voor den oogst in Duitschland. — Het terrorisme in Palestina. — Ongeregeldheden te Londen. Strijd in het Verre Oosten. NADAT ilc strijd In het Verre Oosten de aandacht eenigen tijd van Spanje had afgeleid, komt thans dit land geleidelijk neer meer in het centrum der belangstelling te staan. Zeer zeker wordt dit bevorderd door de behandeling der Spaansche kwestie te Genève en de pogingen, door Engeland èn Frankrijk aangewend, om de vrijwilligers uit Spanje te verwijderen, doch er zyn nog andere oorzaken, welke de volle aandacht vragen. Wij doelen daarmee op een duidelijk waarneembare toename der activiteit in beide kampen in Spanje zelf. In de eerste plaats noemen we de plotseling toenemende werkzaamheid der regeering te Valencia. Vrijdag j.l. zijn de Cortes na langen :tijd weer.eens bijeengekomen eri Negrin. de Spaansche premier, heeft daar o.a. het.woord gevoerd. Behalve de gewone gelegenheidsopmerkingen,. zeid? Negrinan deze rede 0.a., dat dei regeering zoo'n.machtig- leger, zal kunnen brengen, 'dat.zij van het defensief in het offensief zal kunnen overgaan. Als dit geen bluf is, dan geeft het te denken/ Zpu Negrin te Genève, waar hij heeft toezeggingen hebben ontvangen van een bepaald land om hulp te zenden? We,weten het niet, maar wel doen enkele geruchten den laatsten tijd; de ronde,. welke in dit verband te denken geven. Zoo wordt beweerd, dat te Brest, de Fransche oorlogshaven, onderzeeërs worden uitgerust om aan Spanje ;te worden .verkocht. Verder zegt men, dat Moskou' de non-interventie-commissie een nota heeft doen toekomen, waarin' gewenscht wordt, dat een einde wordt gemaakt aan de controle aan de Fransch-Spaansche grens. Beide geruchten worden door.de betreffende regeeringen weersproken. Behalve Valencia doet ook Salamanca de laatste dagen van zich spreken, niet echter door een parlementsvergadering, maar door een feestdag, gehouden ter gelegenheid van het feit, dat gen. Franco een jaar geleden tot staatshoofd was verheven. Toevallig was dat ook Vrijdag. Te Burgos heeft gen. Franco dien dag gerecipieerd en in zijn U... 1 * gezelschap bevonden zich de ambassadeurs van Duitschland en Italië, alsmede kardinaal Segura en de aartsbisschop van Burgos. In een toespraak heeft Franco o.a. verklaard, dat de overwinning der rechtschen met den dag zekerder werd en dat de v|jand aan het Noorderfront spoedig bedwongen zou zijn. Voorts werd een orde, n.l. die der Roode Pylen, ingesteld, welke zal worden verleend als hoogste onderscheiding voor diensten aan het nationale Spanje bewezen: Deze orde werd reeds terstond aan drie personen uitgereikt: ; FRANCO. _i_ J i i --- Victor Kmmanuel van Italië, Mussolini en Hitler werden benoemd tot groot-ridder in deze orde. Of Franco aan Duitschland en Italië ook het een en ander te danken heeft. Hij zal echter in de toekomst van die landen nog meer steun krijgen, indien men althans het Engelsche blad, de „Manchester Guardian", mag • gelooven, dat beweert, dat Hitier en Mussolini onlangs het volgende zijn , overeengekomen: In Spanje zal een nieuw groot offensief worden ontketend, wellicht niet om den rebellen terstond de overwinning te verzekeren, waar om hun zoodanige successen te verschaffen, dat hun uiteindelijke overwinning nog slechts beschouwd moet worden als een kwestie van tijd. Madrid 4al het hoofddoclwit van het offensief zijn. In de komende weken zal de Spaansche hoofdstad blootstaan aan luchtbombardementen door Italiaansche en Duitsche vliegtuigen van zulk een hevigheid, dat volgens de berekening van Rome en Berlijn de bevolking zoo verzwakt en gedemoraliseerd wo»dt, dat de Italiaansche vrijwilligers, die een aanzienlijke superioriteit vertoonen in oorlogsmateriaal, de stad stormenderhand kunnen innemen. De Duitsche bijdrage tot het offensief zou bijna uitsluitend beperkt blijven tot de luchtmacht. In Berlijn en Rome rekent men er op, dat Madrid binnen twee maanden zal vallen. De val zou niet het einde van den burgeroorlog behoeven te beteekenen, maar zou, vooral in Italië en Duitschland, worden voorgesteld als gelijkstaande met een zege van Franco. In tegenstelling met het bovenstaande wordt uit St. Jean de Luz gemeld, dat gen. Franco bereid zou zijn, toestemming te geven aan een algeheel terugtrekken der buitenlandsche vrijwilligers. Hij zou slechts als voorwaarde stellen. dat de terugtrekking der buitenlanders, welke.bg het (egcr van Valencia zijn ingedeeld, geschiedt* ondet - toezicht-van drie-officieren varT'hetvrechtsche lêgërT ' y"' Dit klint niét erg geloofwaardig,; wanneer meri bedenkt,! dat Italië zeer waarschijnlijk zal weigeren met Frankrijk en Engeland .besprekingen te openen over het Spaansche vraagstuk. De desbetreffende nota is te Rome overhandigd en reeds thans heeft daarop de Giornale d'ltalia zulk een afwijzend commentaar gegeven, dat zeer vermoedelijk de onderhandelingen geen doorgang zullen vinden. Slechts, indien Londen en Parijs er in zouden toestemmen ook Duitschland in de besprekingen te betrekken, zou er misschien kans zijn op een samenkomst. Een leelijke tegenvaller is dit voor Valencia, dat ook te Genève dezer dagen een nederlaag heeft geleden. Zooals men weet, was door de politieke commissie van den Volkenbond na veel moeilijkheden een resolutie aangenomen, doch deze is in de zitting van de Assemblee Zaterdag verworpen. --- Wel was er een groote meerderheid voor de resolutie, doch de vereischte eenstemmigheid werd niet verkregen. Albanië en Portugal, de aanhangers van Italië en Duitschland, stemden tegen, terwijl 14 landen blanco stemden. Twee-en-dertig landen, waaronder Nederland, stemden voor. De Spaansche kwestie is hiermee van de baan. Zelfs een papieren zege is Valencia niet beschoren. * Over den strijd in Spanje valt weinig te zeggen. Volgens de berichten zijn de rechtschen het meest succesvol in den strijd. Aan het front van Asturië hebben zij de stad Covadonga bezet. De linkschen meldden slechts, dat aan de diverse fronten aanvallen der rechtschen werden afgeslagen. Over eigen successen wordt met geen woord gesproken. Dat geeft te denken. Bovendien hebben de opstandelingen eenige luchtraids ondernomen en o.a. Valencia en Barcelona gebombardeerd. In beide steden violen daarbij weer de noodigc slachtoffers." * * * De Fransche regecring heeft het de laatste dagen byzonder moeilijk gehad. De narigheid kwam als gcwoonljjk weer voort uit ongemotiveerde aanvallen op de franc. De ministerraad heeft Zaterdag geheel voltallig vergaderd onder leiding van president Lebrun en na afloop zijn eenige resoluties gepubliceerd, welke door den ministerraad met algemeene stemmen waren aangenomen. In déze resoluties wordt verklaard, dat de regeering volkomen gekant is tegen iedere controle op de wisselkoersen, dwang of autarkie, dat ze de buitenlandsche politiek, zooals deze tot dusver is gevoerd, zal handhaven, dat zij alles zal doen om de productie te verhoogen, dat een bezetting van fabrieken niet meer geduld zal worden en dat een strenger toezicht op buitenlanders zal worden uitgeoefend. In Duitschland heeft men Zondag j.l. een verkleinde reprise van ' iNeurenberg gehad. Men vierde toen n.l. op den Bückeberg het dankfeest voor den oogst, dat ook al traditie begint te worden. Het is het jaarlijksche feest voor de boeren, doch ook zij — ten getale van 1.200.000 bijeengekomen — worden geacht veel belangstelling voor:het leger te hebben. Er was althans aan dit feest een groote parade verbonden, terwijl luchtmacht en artillerie toonden, wat zij op het gebied van vernielen konden presteeren. De vliegtuigen bombardeerden een brug, te'rwyi een speciaal voor dit doel gebouwd dorp door artillerie in brand werd geschoten en met den grond gelijk gemaakt. Vervolgens hield de Rijksboerenleider Darré een rede, waarin hij sprak over de moeilijkheden om het Duitsche volk op zijn beperkt grondgebied voldoende voedingsstoffen te verschaffen. Darré vertelde, wat gedaan werd om daarin te voorzien en o.a. verklaardev hij, dat de aanplant van aardappelen sterk is aangemoedigd, aangezien deze meer opbrengt dan graan. DARRé. --- Daarom was het noodig — aldus Darré — dat de verbruiker hiermee rekening hield en het gebruik van brood beperkte ten gunste van de aardappel. Kaast het gebruik van boter moet de Duitscher dus thans ook dat van brood miniseeren. In plaats van een heerlijk gesmeerd broodje zal hij dus voortaan als ontbijt een bordje aardappelpurée moeten verwerken. Na Darré heeft ook Hitier het woord gevoerd. De Führer sprak over de teruggave der Duitsche koloniën en zeide, dat de rijke landen de koloniën, welke men van Duitschland had genomen, niet wilden teruggeven. Voorts zeide Hitier. dat hij op dezen dag het leger had laten demonstreeren. opdat ieder er aan denke, dat schild en zwaard gereed staan. Duitschland is volgens hem weer een bloeiende tuin geworden en niemand moet zich inbeelden, nog in dezen tuin te kunnen inbreken. ♦ » # Het terrorisme in P-\!?e*ina, dat reeds sedert eenigen tijd steeds omvangrijker vormen aannam, heeft de Britsche regeering ten slotte tot ingrijpen genoodzaakt, toen onlangs eenige Britsche ambtenaren werden vermoord. Zij heeft een aantal personen, wier activiteit de handhaving van de openbare veiligheid in Palestina belemmerde en die moreel verantwoordelijk worden geacht voor het terrorisme, gearresteerd. Het opperste Arabische comité is tot onwettige vereeniging verklaard en een aantal vooraanstaande leden zullen worden verbannen. Onder de gearresteerden bevindt zich o.a. de directeur van de Arabische Bank te Haifa. De voorzitter van de Arabische partij, Hoesseini, is voortvluchtig. Natuurlek heeft een en ander onder de Art-bieren kwaad bloed gezet en overal sluiten de winkeliers hun zaken. Tegen heden Maandag werd te Jaffa een algemeene staking aangekondigd. * ♦ * Te Londen is het Zondag zeer rumoerig geweest ten gevolge van een fascistische optocht,' welke door de straten der Engelsche hoofdstad trok. Politieke tegenstanders hebben overal getracht om deze optocht in de war te schoppen en de fascisten-leider in Engeland, Sir Oswald Mosley, heeft bij een défilé zeer warme momenten. doorgemaakt. Slechts met de grootste moeite kon de politie den leider beschermen en zelfs moest op een gegeven moment de stoet worden omgelegd, aangezien de kans bestond voor ernstige gevechten. De politie is echter overal meester van het terrein gebleven, hetgeen niet zoo verwonderlijk is, als men bedenkt, dat voor iedere twee fascistische demonstranten een politie-agent beschikbaar was. Er waren n.l. 5000 demonstranten en 2500 agenten op de been. Zestig personen werden gearresteerd, twee agenten'en achttien burgers liepen verwondingen op. Terwijl de fascisten demonstreerden in het Eastend, vergaderde elders de uitvoerende commissie der Labour-partij. In deze vergadering werd een motie aangenomen, welke vandaag wordt voorgelegd aan het jaarlijksch congres der arbeiderspartij te Bournemouth. In deze motie werd de Japansche agressie in China veroordeeld, optreden van den Volkenbond geëischt, evenals het opleggen van een cconomischen boycot. Verder besloot de uitvoerende commissie der arbeiderspartij Attlee te machtigen de regeering te verzoeken onmiddcllük het parlement bijeen te roepen ter behandeling van den internationalen toestand. in het bijzonder van het Chineesch- Japanscho conflict. • » • Inmiddels gaat de strijd in China zijn gang. Vooral om Sjanghai wordt den laatsten tijd weer zeer hevig gevochten. Lotien en Lioehang zyn thans in handen der Japanners, die ook den verbindingsweg tusschen beide dorpen in hun bezit hebben. Poetocng is hevig door de Japansche marine gebombardeerd, doch de Chineezen versagen niet en blijven feilen tegenstand bieden. In het Noorden hebben dc Chineezen, naar uit Nanking wordt gemeld, den opmarsch der Japanners tot staan gebracht en zij zullen hier een uiterste poging doen om het verloren terrein te herwinnen. Vooral in Noord-Sjansi woedt thans een verwoede strijd. De Japansche woordvoerder deelt mee, dat op alle fronten een nieuw groot offensief wordt voorbereid. Tusschen de bedrijven door gooien de Japansche vliegtuigen hier en daar hun bommen neer en speciaal Kanton kreeg hierbij weer een extra beurt. Intusschen neemt in heel de wereld de anti- Japansche stemming toe. Behalve in Engeland, tracht men thans ook in Amerika een boycot van Japansche goederen te organiseeren. Zelfs in Nederland maakt men zich warm voor het lot van China. Hier is het 't dag. bestuur van „Kerk en Vrede", dat de regcering van Japan een schrijven heeft gezonden, waarin het protesteert tegen het optreden van Japan in China en vraagt om medewerking van de Japansche regeering ter bevordering van het internationale recht. --- KORTE MEDEDEELINGEN. — De R.K. parochie tc Wouilscnd (Fr.) van St. Michael vierde Zondag j.l. haar 000-jarig bestaan. — De leiding d e r va kvc re en ig i ngen van Nieuw Zuid-Wales heeft gelast alle bestemd voor of afkomstig uit Japan te boycotten. — De „M eer Werk" Actie te 's-Gravenhage heeft tot nog toe een belangrijk resultaat opgeleverd. Het kwart milliocn aan opdrachten is thans gepasseerd. — Bij li et stadje Salo in Finland is een auto met negen inzittenden te water gereden. Zeven personen verdronken; de andere twee liepen ernstige verwondingen op. — Nab ij het vliegveld Scal a n d (E.) is een militair vliegtuig in brand geraakt en neergestort. De beide inzittenden kwamen om liet leven. Negen landarbeiders, die ter redding toesnelden, liepen ernstige brandwonden op ten gevolge van de ontploffing van het benzinereservoir. --- Opheffing van het reizigersvervoer op de spoorlijn Winterswijk — Neede — Enschede. Aanvang van den busdienst der G.T.M. —- Zaterdagavond te half tien vertrok van het station Winterswijk de laatste trein die reizigers vervoert in de richting Neede. De trein stond op het eerste perron gereed. Verschillende Winterswijkers namen de gelegenh. te baat om deze historische treinrit mede te maken. We zagen o.a. burgemeester J. A. R. Bosma, het raadslid J. R. Verwers,'alsmede vele andere notabelen. Onder de reizigers was voorts de inspecteur der Ned. Spoorwegen, de heer Reitsma, uit, Hengelo (O.). Toen om precies half 10 de trein zich in beweging zette, ontplofte niet luiden, knal een donderbus. In de treincoupé's ging het gesprek slechts over één onderwerp, desopheffing van „bello", zooals het locaalspoor in den volksmond heet. In Groenlo was weinig drukte aan liet station, in tegenstelling met Eibergen, waar eenige honderden belangstellenden waren, waarvan zeker 50 a 60 de laatste reis naar Neede medemaakten. De trein werd zoo langzamerhand overvol en meerderen moesten zich met een staanplaatsje tevreden stellen, iets wat in de laatste jaren met „bello" niet is gebeurd, daar anders deze lijn zeker niet opgeheven zou zijn geworden. Onder de vele belangstellenden in Eibergen merkten wc o.a. op, den voorzitter van den plaatselijken middenstand en den voorzitter van de vereeniging „Volksfeest". In Neede was het een drukte van belang. Het- station, met zijn ; beide perrons, was geheel overstroomd met dorpbewoners, waaronder we opmerkten den burgemeester, Haitsma Mulier, de wethouders B. Assink en H. W; Spreeck, alsmede de gemeentesecretaris (j. Keussink. Vol ongeduld wachtte het publiek op het binnenkomen van de trein van Enschede en die van Ruurlo. De locomotief, van de trein komende uit de richting Enschede, was voorzien van een bord, waarop stond: „Verzoeke verschoond te blijven van rouwbeklag. Geen bloemen s.v.p." Toen de trein van de richting Ruurlo met 20 minuten vertraging binnenkwam ontploften een groot aantal donderbussen, ten teeken, dat Neede voor de laatste maal het binnenkomen van een personentrein had meegemaakt. Voor het vertrek van de tfeinen naar Enschede en naar Winterswijk, nam de burgemeester van Neede, Haitsma Muiier het woord. Hij zeide o.a. het volgende: Het gemeentebestuur van Neede heeft gemeend, dat de laatste treinen, die Neede binnenkomen en verlaten, niet zonder belangstelling mochten blijven. In de 53 jaar van haar bestaan heeft de trein in Neede' en omstreken geschiedenis gemaakt. Het is een belang geweest voor de gemeente, dat de spoorwegen haar hebben bediend. De verhouding tusschcn gemeente en spoorwegen is steeds goed geweest. In 1884 bij de opening was er in Neede veel belangstelling en men zal toen wel niet gedroomd hebben, dat men hier nog eens zou komen te staan bij de opheffing van de lijn. De spoorwegen hebben het publiek goed bediend, al waren er wel eens wanklanken over het vervoer. Als we de balans opmaken, aldus de burgemeester, dan geloof ik wel, dat we kunnen zeggen dat de gemeente belang heeft gehad bij deze ijzerverbinding. Bij het afscheid zijn we dan ook dankbaar gestemd tegenover de spoorwegen voor het vele goede, dat gebracht is. Bij de groote menigte is de belangstelling voor het spoorvervoer niet verflauwd. We krijgen nu een andere wijze van vervoer, en het is afwachten wat dit geven zah Men heeft veel gesproken over een andere exploitatie der spoorwegen, doch dit bleek niet mogelijk te zijn. We nemen nu dan afscheid en krijgen het raillooze verkeer. De verbinding op het groote spoorwegverkeer is nu geëindigd. De gemeente en haar omstreken brengen dank aan de spoorwegen, in de persoon van den inspecteur, den heer Reitsma; het personeel heeft steeds medegeleefd met de bevolking. Het werk was in de laatste jaren uiterst moeilijk voor den chef en het andere personeel, doch men heeft er van gemaakt, wat er van te maken was. We nemen hierbij dan noode afscheid van het spoorvervoer van en naar Neede (applaus). In den overvollen trein aanvaardden wij hierna de terugreis naar Winterswijk. In Eibergen werd het locaaltje met gejuich ontvangen door een intusschen aangegroeide menigte, waaronder zich nu ook eenige notabelen bevonden, als wethouder Schaperclaus e.a. In Groenlo waren een aantal jongelui op het perron aanwezig om de laatste reis van daar naar Winterswijk mee te maken. Ze droegen een krans, die in triomf meegenomen werd. Om bijna elf uur arriveerde „Bello" te Winterswijk, waar nu meer belangstellenden waren om afscheid te nemen van het „treintje" van Neede. Met een tikje weemoed in 't hart gingen de aanwezigen even later huistoe. „Treintje naar Neede" Adieu l De eerste bus van Winterswijk naar Enschede. Ondanks het vroege uur, was er bij de eerste bus der Geldersche tram, die In de richting Enschede vertrok, Zondagmorgen om 11 minuten voor 7, reeds veel belangstelling, evenals voor de bus, die om 8 uur 19 vertrok. Men was natuurlijk nieuwsgierig naar het aantal passagiers en ook naar het voorkomen der bussen. Precies op tijd vertrokken de bussen vanaf het station door de Spoorstraat, Wooldstraat, Meddosche straat, Oroenlosche weg In de richting Oroenlo, terwijl de binnenkomende bussen rijden via de Oroenlosche weg, Meddosche straat, Markt, Mlsterstraat en Stationsstraat. Er waren reeds vrij veel passagiers voor de eerste bussen, die nog veel bekijks hebben. Zóo is dan het spoorwegvervoer verdwenen van Winterswijk naar Enschede, om plaats te maken voor het meer soepele moderne busvervoer. Moge het een goede ruil blijkenl Voor het vertrek van de laatste trein 'n d'e richting Nectlc. Met> (X) burgemeester J. A. Hosma. Inzet: ccn historisch document, het laatste spoorkaartje. Dc eerste bus van Winterswijk naar Nccdc en Enschede voor het station te Winterswijk. ---