Een koning gezocht +± Ruim veertien millioen Spanjaarden en Soaansen hebben hun stembrief gestoken in de elazen stemdozen om ten gunste te beslissen omtrent de verandering van staatsvorm, waartoe de Cortes op 7 Juni had besloten. Er waren* ruim zestien millioen personen als kiezers ingeschreven (een zeer hoog aantal, want Spanje heeft maar een goede 23 millioen inwoners), zodat het percentage wegblijvers gering is. Dat was hun geraden ook, want als een novum in het stelsel van stemplicht werden er op wegblijvers openbare straffen gezet, o.a. 2 % belastingverhoging tot aan de volgende verkiezingen! Ambtenaren zagen in zulke gevallen hun salarissen met I % verminderd. Een lijst van „slechte burgers", is in dictatoriaal geregeerde landen een vanzelfsprekendheid, hoewel hetzelfde in weinig genuanceerde vorm als vriendjespolitiek en C. C. C. *) zxh in andere landen, bijvoorbeeld het onze, evengoed voordoet. Een nog geringer tal is wel gekomen, maar heeft het aangedurfd om een blanco biljet in de glazen pot te duwen, tezamen nog geen driehonderdduizend. De keuze was: Spanje wordt een nominale monarchie met Franco als practisch hoofd van de staat, omdat de koning zich onder ede zou moeten verplichten de fundamentele staatswetten te handhaven (m.a.w. het Franco-fascistische stelsel te handhaven), of wel, Spanje wordt geen monarchie en de zaak blijft zoals zij is. Meer dan twaalf millioen hebben voor het eerste gekozen, minder dan zeven honderdduizend waren voor het laatste. In de practijk en dat was het grappige bij dit referendum, stemden zoowel de ja- als de neenzeggers vóór Franco, omdat de monarchie die nu dus gaat komen, vrijwel overeen zal stemmen met Mussolini's koninkrijk. Ook daar was Victor Emmanuel Monarch en had Mussolini de titel van Hoofd der Regering. Volgens de berichten hebben vooral monarchisten zich van de stemming onthouden. Op zichzelf is dat te begrijpen, want als men monarchist is wenst men in elk-geval een koning die geen pasquil is. Men kan voor een absolute monarchie zijn of voor een constitutionele monarchie, maar een monarchie waarbij de vorst zelf achter de dictator moet aanlopen is een soort koningschap waarvoor wij geen naam hebben en dat in elk geval in onze begrippen niet past. . , Don Juan, een van de serie kroonpretendenten en wellicht met de beste papieren, had dan ook geadviseerd om niet te stemmen. Slechts betrekkelijk weinigen hebben dat onder de gegeven omstandigheden aangedurfd. De hoge geestelijkheid,, zeker tot de ondersteuners van de monarchie te rekenen, adviseerde evenwel om maar wel te stemmen, vooral met het oog op de straffen. Deze tweeslachtige leiding zal ongetwijfeld velen in de war gebracht hebben, op zichzelf al voldoende om de stemming waardeloos te maken. De uiterlijke omstandigheden, stemdwang, de straffen, de feitelijke afwezigheid van een keuze omdat er geen echt alternatief in het referendum was, nopen ons te zeggen, dat dit referendum als spiegel voor wat het Spaanse volk nopens zijn regiem denkt en voelt, geheel en al waardeloos is. Dat soort stemmingen zijn meer een reclame-stunt voor de buitenwereld, hetgeen ook wel bleek uit de eerste officiële bekendmaking van de Spaanse regering, die niet zei hoe de uitslag was, maar „dat het gehele land achter Franco staat". Om dat laatste ging het. Is dit waar? Staat Spanje achter Franco? Franco is en blijft een dictator en past als zodanig niet in ons democratisch denken. lets anders is of hij past in een omgeving als Spanje, want democratie is juist dat zulk een stelsel overal gevestigd kan worden als een volk het beste acht. Democratie is niet, dat men overal een versie van het Angelsaksische systeem van de democratie invoert. Toch wil het ons voorkomen, dat dit wel eens vergeten wordt. In elk geval hebben wij het altijd vergeten in onze koloniale politiek, die er te veel op gericht was ons typisch-Nederlandse stelsel over te planten naar Oost en West. Nu groeit boerenkool hier goed, maar plant men dit gewas in de tropen dan schiet het uit tot een heesterachtig groeisel, dat nergens toe dient. Te weinig hebben wij beseft dat wij alleen moeten helpen ,in Oost en West een déér passend stelsel te helpen groeien. Nu is het een uitgemaakte zaak, dat Spanje, Tibet en Nederland heel verschillende volken herbergen. Een Tibetaans regeringsstelsel zou in Den Haag een fiasco worden. Maar een Haags regeringsstelsel wordt dat in Madrid eveneens, zoals enigszins geïllustreerd wordt aan Rome, waar elke „Angelsaksische" bestuursvorm tot nu toe een fiasco is geworden. lemand als Mussolini heeft ontzettend veel onheil over zijn land gebracht, maar hij heeft, anders dan Hitier, op zuiver organisatorisch gebied veel goeds gedaan, zoals elkeen die Italië kent, zal beamen. Franco is in zekere zin duurder aan de macht gekomen dan zijn evenknie in Rome. Hij had een burgeroorlog te voeren tegen de communisten, die de kerken brandschatten en de priesters vermoordden. Alleen een domoor of een communist zal het republikeinse bewind idealiseren. Wat ervoor In de plaats gekomen is, de Franco-dictatuur, is allerminst goed, maar van twee kwaden toch in elk geval nog het beste. En in zoverre zullen de Spanjaarden wel achter hun Caudillo staan. Nu leven ze, als ze zich niet teveel met het regiem bemoeien, althans in zekere rust. Wij kunnen ons indenken,"dat de Spanjaarden liever iets anders zouden krijgen. Maar daar gaat het momenteel niet om. De Russen, die onder de knoet van Stalin leven — in een heel wat erger dictatuur dan Spanje —, zullen ook wel wat anders wensen. Doch Spanjaarden en Russen worden thans niet voor die keus gesteld. En wat Spanje betreft geloven wij inderdaad, dat binnen deze beperking de Spanjaarden wel het huidige regiem appriciëren, en in elk geval siert het hun, dat zij met Spaanse trots de hetze van Communisten in het buitenland — die dit via cellen in betere kringen alom doen weerklinken — negéren. •) Connecties, Chantage, Corruptie. --- Met afzakkende broek achter een dief aan Dezer dagen zat een Haagse politieagent voor het raam van zijn woning van zijn vrije dag te genieten en uit te rusten van de huiselijke werkzaamheden, die hij door de ziekte van zijn vrouw had moeten verrichten. Juist toen hij aanstalten ging maken om zich verder «an te kleden, wera de rust in de straat verstoord door het geroep van: „houdt de dief". De agent zag een man voorbij zijn woning hollen, achtervolgd door een vrouw. De_ politieman liet onmiddellijk zijn plannen om zich verder aan te kleden varen, pakte zijn dienstpistool en holde op blote voeten en in overhemd de straat op en zette de achtervolging in. Daar de vermoedelijke dief echter zeer snel bleek en «en afzakkende broek de agent belette om zijn topsnelheid te bereiken werd de afstand tussen nem en de dief niet kleiner. Hij loste daarom een waarschuwingsschot uit zijn dienstpistool, waarop de dief de wedloop opgaf en bleef staan. De vrouw deelde de agent mede, dat 464 New York fj, Montg. 61 61 20 2ii«i Packard 5* s!f S. Pacifie 44 Radio C. 84 9 V,l £ac 137 S 138*» Rep- St 26 26* AlLChem 182 S 186 Reyn Tob. 4( 39t* 40« Am. C.&F 4fis, 47 Shell U. 30*» 30 Am Smelt 58», 59' j Soe. Vac. 16*4 164 Am T. T 1601» 158», S Brands 294 Am Tob 754 764 St. OU N. 77ij 77 Anaconds 364 37 Studebake: 19»; 20 Beth. St. 87 87', Texas C WH 64* Boeing A 164 17 un. Alrcr. 194 194 Chrysler n 3?, Un Corp 3S 3?i City Bank 3ys4 40»* Un. Fr. 53 52»' Cons. Ed 26\ 2lï'» U. S. Rubb. 48J* 484 Douglas 5« 574 U.S. Steel 70 714. E«P, K«d' 'ï, West.housf 284 29 Gen Elect. & I W°olworth Gen. Mot 594 | 6*~4 t» bieden l) laten Good Year 47,» t 1 474 e) ex-dlv. ---