DE GOOI- EN EEMLANDER TWEEDE BLAD. Maandag 15 Maart. --- BUITENLANDSCHE BRIEVEN. UIT ENGELAND. (Van onzen eigen Correspondent). De verwoestiing van een kunsttempel. — Strijd tusschen beroepsacteurs en dilettanten. — De B. B. C. en muziekuitgevers. —' Brand in landhuizen. ♦ Het zal zelden zijn voorgekomen, dat een kunstinstelling zoo onbetreurd aan haai einde kwam als in hét geval van het „Shakespeare Memorial Theatre" in Strafford on Avon —. Shakespeare's geboorteplaats — dat j.l. Zaterdag zoo goed als geheel door .brand werd verwoest, gelukkig met uitzondering van eenige dingen van waarde, waaronder een goede boekerij. De minnaars van Shakespeare's werk en de tooneel-deskundigen hebben doen weten dat zij deze ramp een zegen achten en dat alles in het werk moet worden gesteld om voor het verwoeste huis een schouwburg in de plaats tc zetten, die Shakespeare en Strafford waardiger is. Dat is echter eerder gezegd dan gedaan; en de rampspoedige kant van dezen brand Is in elk geval dat hij een aanzienlijk financieel verlies beteekent, dat alleen is goed te maken door een inschrijving voor fondsen, waarmede de kosten voor een nieuwen en beteren schouwburg kunnen worden bestreden. Bernard Shaw heeft het thans afgebrande gebouw „het slechtste theater van de wereld" genoemd. Ik heb Strafford een paar maal bezocht en toen kunnen vaststellen dat dit „Shakespeare Memorial"- irt zijn mengeling van vrij-Oothisch en Romaansch al zeer slecht paste ln de oude, beminnelijke omgeving van dit vermaarde plaatsje aan de oevers van ae Avon. Ik heb ook het (voorrecht gehad ei onzen Louis Bouwmeester Shylock te zien vertolken; en al kwam ik er zeker rijker en opgetogen vandaan, ik kon de gedachte niet onderdrukken dat deze tempel ook Inwen-, dig geenszins in overeenstemming was met de grootheid van den genialen man, voor wiens nagedachtenis hij was gesticht. Men heeft het volste vertrouwen dat het beroep op de natie om gelden niet tevergeefscli zal zijn en het voornemen bestaat spoedig met den bouw van een nieuw, grooter en beter theater te beginnen, dat men gereed hoopt te hebben vóór het Shakespeare-feesi het volgende jaar. Men weet dat deze feesten twee maal per jaar ter eer van en ter herinnering aan Engeland's grootsten dichter worden gehouden. Het Lente-feest dit jaar, dat men al aan het voorbereiden is, zal nu . in het bioscoop-theater van Strafford plaats hebben. Nu iets anders over het tooneelleven in het algemeen. Er schijnt hier in Engeland op het «ogenblik gevaar te bestaan — indien men van een gevaar kan spreken — dat tooneelspelen aan de handen der beroepsmenschen ontglipt en een tijdverdrijf wordt voor het volk als geheel, ongeveer zooals het was —. en niet alleen In Engeland — in de dagen' dat de edelen1 en geestelijken'der middeleeuwen de boeren aanmoedigden mirakelen zedespelen uit te beelden, die — zooats men weet — dé grondslag werden voor alle tooneel. De bedreiging voor de beroepsspe- Iërs is zoo ernstig dat een vergadering wordt overwogen met de dilettanten, met hen die van acteeren hun plezier en hun spel maken, waar dan over hun respectievelijke rechten op het publiek kan worden geredekaveld. De zaak is al lang het onderwerp van ingezonden stukken in de dagbladen, waarin alle omstandigheden nauwkeurig zijn uitgeplozen. De vergadering zal dus — wanneer ze tot stand komt — volledig kunnen zijn Ingelicht over de kwestie en wat er bij op het spel staat. De beroepsspelers beweren dat de amateurs te eerzuchtig worden, dat zij niet langer tevreden zijn met middelmatige stukken en middelmatige tentoonspreiding van tooneelgaven of«met een gehoor van broers en zusters, ooms en tantes, nichten en neven. , De amateur-gezelschappen huren goede schouwburgen, waar de reizende beroepsmenschen hongerige blikken op werpen maar die zij niet kunnen krijgen vanwege de populariteit en den durf der dilettanten. Het Is een harde zaak voor de „professionals", wanneer zij zich een bestaan moeten oogsten op' het veld van het tooneel, Indien elke vakbond, elke kleine of groote gemeente, elke fabriek en elk handelshuis met een eigen liefhebberij-gezelschap op dat'zelfde veld komt grasduinen. Er is in Engeland een' „Village Drama Society",. een verbond van landelijke tooneelgezelschappen, welks zoo juist uitgegeven rapport onthult, dat in de verste hoeken van net Engelsche land de rage voor liefhebbèrstooneel woedt. Het Is Inderdaad zeer ontmoedigend voor den beroepsacteur, die tenslotte toch niet door den amateur kan worden vervangen, althans niet naar het oordeel van hen, die in tooneelspelen een kunstberoep zien, dat alleen zijn hoogste peil van voortreffelijkheid kan bereiken met ernstige en diepe studie, bevorderd tot levenstaak. Hij heeft er geen bezwaar tegen dat de amateurs zich ijverig, geestdriftig en talrijk aan hun tijdverdrijf geven; want hij beseft dat schrijvers, en vooral tooneelminnaars in de dilettantenbeweging worden geboren. Zijn ongeluk is de schaarschte aan schouwburgen in het land, een tijdelijk verschijnsel dat is ontstaan in den oorlogstijd toen men geen nieuwe schouwburgen bijbouwde. Wanneer er meer tooneelruimte ln Engeland Is, zal zijn positie welwéer beter worden en zal hij waarschijnlijk met blijdschap kunnen ervarèn dat de rage der dilettanten een beter, talrijker en intelligenter toonéelgehoor heeft gekweekt, dan Engeland ooit heeft bezeten. Dat tenminste durft men hopen. De „British Broedcasting Company" heeft na dat rapport, dat haar einde aankondigt en waarover ik u ln een voorgaanden briel schreef, thans — als om den beker te laten volloopen — een ultimatum op haar dak gekregen van den Engelschen Bond van Muziekuitgevers, waarin wordt verklaard, dat hij de vergunning voor het draadloos verspreiden van muziek, waarvan zijn leden het auteurs- en opvoeringsrecht bezitten, zal intrekken indien de maatschappij niel voldoet aan den eisch voor hoogere tantièmes op populaire muziek, een kwestie waarover de Bond en de Maatschappij lang hebben onderhandeld. Indien de Aiaatschappij niet bakzeil haalt ln deze aangelegenheid, is te vreezen dat alle dansmuziek, het meest begeerde gerecht, terstond van het program der B. B. C. zal verdwijnen. De zaak is wat ingewikkeld maar ze komt hierop neer dat muziekuitgevers o.a. 3 shillingen aan tantième verlangen voor elk dansstukje dal de Maatschappij uitzendt. Vroeger kregen zij 4 shillingen; maar thans heeft de B. B. C. het bedrag verlaagd tot 2. Er komt nog het eert en ander bij want regelingen van dezen aard zijn gewoonlijk ingewikkeld. Maar de lezer beseft dat het om wat geld meer of minder gaat. De argumenten der muziekuitgevers zijn klemmend. Zij beweren dat, terwijl het aantal luisteraars van de B. B. C. dagelijks toeneemt, dé verkoop van het aantal exemplaren van moderne, populaire muziekuitgaven in dezelfde verhouding vermindert. „Broadcasting" — zeggen zij — heeft een ulters; nadeeligen invloed op den verkoop van populaire liedjes en wijzen. De gramophoon verkortte het leven van een populair lied van twee jaar tot zes maanden. „Broaacasting" heeft de zes maanden teruggebracht tot eenige weken. De draadlooze omroep heeft de neiging — heet het van de zijde der uitgevers — de vraag en de belangstelling naar nieuwe populaire muziek te dooden voordat ze goed en wel Is geboren. Indien daar geen tegenwicht voor wordt gegeven In den vorm van redelijke tantièmes, moeten de uitgevers verder het draadloos verspreiden van hun uitgaven weigeren. Men kan voelen dat er veel in dit argument zit. " .„Pen,vaij. de „topics of the dag" hier ïs thans de buitengewone veelvuldigheid van branden in landhuizen. Sedert het begin van 1926 en fn het tijdsverloop van minder dan anderhalve maand zijn liefst negen vermaarde en vaak uit een historisch oogpunt waardevolle landhuizen in Engeland in vlammen opgegaan. De totale schade wordt op zes millioen gulden geschat. De verzekeringsmaatschappijen hebben er zulke zware verliezen door geleden dat zij haar polis-voorwaarden ten aanzien van deze klasse van hulzen, gaan herzien. De premies zuilen waarschijnlijk worden verhoogd en de bepalingen ten aanzien van redelijke voorzorg en de aanwezigheid van bluschmiddelen zullen worden verscherpt. Dat teekent de ontsteltenis die het verschijnsel heeft gewekt In de City van Londen, waar de groote brandverzekeringskantoren gevestigd zijn. Zulk een snelle opeenvolging van branden is in de geschiedenis van het verzekeringswezen in Engeland nimmer voorgekomen. Men hoort het vermoeden uitspreken dar men misschien met brandstichtingen te doen heeft, ondernomen door handlangers van een categorie in de samenleving die met den mond zoo heftig den oorlog heeft verklaard aan „Het Bezit". Maar de menschen, die er het meest bij geïnteresseerd zijn en die door de branden het zwaarst worden getroffen, achten dit nochtans zeer onwaarschijnlijk En indien er werkelijk een bende rond zóu trekken, met dit krankzinnige doel * vöor oogen, dan zou ze al bijzonder listig te werk moeten gaan. De aannemelijker verklaring is dat de branden worden veroorzaakt door het installeeren van moderne kachels of andere verwarmingsmiddelen in de oude schoorstcencri'dier meestal zeer oude en soms wat vervallen huizen of In het aanbrengen van geleidingen voor electrlqlteit, hetgeen dan niet met de noodige voor-S zorgsmaatregélen is geschied. . <• < LONDEN, 10 Maart --- Feuilleton. DE BROEDERS DES VERDERFS Oorspronkelijke Detective-roman door William Holt. (Nadruk verboden). 44. „Prachtig", zei Turner, „en wat verder?" „Vanmorgen kwam er in de nabijheid van „Veldzicht" een jonge dame per fiets. Zij ontmoette daar monsieur Carpentier en beiden schenen elkaar te herkennen Zij schenen heel veel met elkaar te bespreken te hebben en ik ben zo» onbescheiden geweest te luisteren. Ik heb er niet veel van gehoord, maar dit heb ik toch wel begrepen, dat die dame informaties inwon naar een andere vrouw. Ik geloof, dat zij van haar zuster sprak. Mijnheer Carpentier zal dië zuster misschien : gevangen Houden, tenminste ik veronderstel, dat de vrouw in zijn landhuis degene is die door de andere gezocht Werd." . / „O dat behoeft nog heelemaal hét geval liet te zijn", zei Turner glimlachend. „Neen, dat weet ik wel, maar hef viel mij op, dat hij haar. niet in het huis noodigde, doch het meisje als met opzet daar weg leidde. Hij wandelde al pratend met haar op." „Hm", zei Turner weer, „het strookte niet met uw opdracht, gij moest dien Carpentier >n het oog houden, maar ik zou graag gezien hebben, dat gij dat meisje gevolgd Waart.".... . . »0"f zei de „dat zou ik .wellicht gedaan hebben ook, maar dat was overbodig. Want Carpentier heeft haar op de een of andere wijze doen gelooven, dat hij haar van dienst kan zijn. Zij heeft met hem afgesproken dat zij morgen nier terugkeeren zal." „Weet gij dat zeker." „O ja, dat weet ik zeer beslist." • „Prachtig", riep Turner, en zich toen tot de anderen wendend, zei hij: „ik geloof-dat we hier juist op tijd gekomen zijn. De man, die zich Carpentier noemt is een der gevaarlijkste leden van het geheime genootschap, al hebben de heeren hem op die nachtvergadering niet gteroffen. De vrouw, die hij hier gevangen houdt kan niemand anders zijn dan signora Chiarina." •Meent ge", riep de Tournel, „gróote hemel, maar dan moeten wij" haar dadelijk gaan bevrijden." • „Wij zullen haar bevrijden," antwoordde Turner, „alleen maar we zullen dit niet dadelijk doen." - „En waarom niet? Wie weet wat zij van den schurk te lijden heeft, wie weet of zij niet gevaar loopt door hem vermoord te worden en dan..." „Men houdt iemand niet dagen gevangen om de gevangene dan zonder aanleiding te dooden", zei Turner kalm, „ik begrijp uw ongeduld, mijnheer de graaf, maar u zult het moeten bedwingen. Kijk eens, dat landhuisje ligt afgelegen genoeg, we zullen er ook overdag wel kunnen binnendringen, als dat noodig is, zonder opzien te wekken." „Maar waarom zouden wij wachten?" „We zullen wachten tot morgen. Dan komt die andere jonge dame terug. En we zullen dan een prachtige gelegenheid hebben, zooals zich nog niet voorgedaan heeft om beide zusters te beschermen." „Beide zusters," riep Nibblington, „gij meent dus..." „Ik meen, dat die andere de zuster Is van signora Chiarina". •' *;;; „Maar zij was stom, dat weet ge toch,'zij kon geen woord spreken." ' ? „Misschien is zij genezen. In ieder geval het heeft geen nut er thans naar te raden, wie zij zijn zou. Morgen kunnen wij ons met beide oogen overtuigen. En wie zij ook zijn zou, ik heb de overtuiging, dat zij niórgen weer naar Carpentier komend, gèvaar ioopt. Want hij kan haar niet gevraagd hebben opnieuw hierheen te komen ,om haar dan inlichtingen te geven; Ik denk, dat: hij intusschen maatregelen beraamt, misschien om ook haar op te sluiten. Maar wij zulien hem morgen, wat zijn plannen ook jzijn. mogen, heerlijk een spaak in het wiel steken." , < „Goed", zei de Linar, „wij wachten dus tot morgen." „Intusschen kan de kerel ontvluchten", riep 'de Tournel. ; f-V u: „Wees nu niet onredelijk", sprak Turner, „de man weet niet, dat wij hem op' Tiet spoor zijn. En zooals ge ziet, mijn helper is al weer weg, hij is op zijn post en zal het landhuisje blijven bewaken." '•A'i- Inderdaad was de helper van den detective alweer verwenen. En de Tournel, toen lij zag dat de Linar en Nibblington béiden iet gevoelen van den detective deelden, legle_zich er bij neer. . .v -, De waard van „De Gouden Leeuw" wai zeer tevreden over het reisgezelschap, :dat dien nacht zou blijven en een goeden avond maaltijd bestelde. Met wat goeden wil van hun kant kon hij al de vier gasten logceren en het maal* dat hij hen opdiende, was goed bereid en overvloedig. Maar kort na den maaltijd, ging de Tourncl onder .voorwendsel dat hij zeer slaperig was heen, terwijl de anderen nog wat bijeen bleven. Graaf de Tournel nochtans was volstrekt niet voornemens zich ter ruste te begeven. Geen tien minuten later liep hij door het dorpje en vroeg een laten wandelaar den weg naar hef landhuis „Veldzicht". Hij was volstrekt niet voornemens iets te doen, wat de plannen van den detective in de war zou kunnen sturen, hij wilde alleen maar, indien het eenigszins mogelijk was, zich de zekerheid verschaffen, dat de dame, die in het afgelegen landhuis gevangen gehouden werd, werkelijk signora Chiarina was. De detective kon wel beweren, dat 'dit werkelijk het geval was, de mogelijkheid bestond toch altijd nog dat hij zich vergiste. En daarom wilde de Tournel zich overtuigen. Hij had een plan opgemaakt hoe te handelen. De helper van Turner had gesproken van een boom tegenover het raam van de kamer, waarin de dame gevangen gehouden zou worden. Welnu als het dien jongen man gelukt was daar in te klimmen, dan moest hij dat zeker ook kunnen. En het was in ieder geval te beproeven. De graaf ging dus op weg. Hij vertrouwde zijn goed gesternte. Al eerder immers had hij 's avonds alleen nog het onderzoek voortgezet en toen had hij het geluk gehad signora Chiarina te ontmoeten. Misschien was hij ook nu nog wel zoo gelukkig iets te ontdekken. Toen de Tournel het landhuis genaderd was, liep hij er eerst omheen. De gedachte was bij hem opgekomen, dat het toch wel noodzakelijk was, dat hij eerst dien helper van Turner waarschuwde. Maar hij zag hem nergens en na den omtrek goed te hebben opgenomen .besloot de graaf zijn plan zonder meer te volvoeren. Hij sloeg een klein 'paadje. inA dat terzijde. .van het huis liep en klom een oogenblik later over het hek in den tuin. En van daar nam hij nauwkeurig de achterzijde van het huis op. Een paar malen verbeeldde hij zich in zijn nabijheid geruisch te hooren, maar als hij dan luisterde vernam hij weer niets. Hij lachte om zijn eigen vrees; niemand zou hem bemerkt hebben. ""Maar opeens dacht hij er weer aan, dat de helper van den detective het landhuis bewaakte en hij erkende bij zich zelf de mogelijkheid, dat deze hem gezien had en nu voorzichtig volgde. Maar daar was niets tegen. De jonge man had als opdracht alleen het landhuis te bespieden, verder zou hij niet handelend optreden. En als er nog eens iets gebeurde, was het nog een veilig idee iemand in de nabijheid te weten, die dan zeker te hulp zou snellen. De' Tournel,bevond zich nu.onder den boom, waarvan de man gesproken had. Hij zag eenige ramen, waarvoor de gordijnen waren dichtgetrokken het licht was er op. En het leek hem niet uitgesloten, dat van uit den boom door de spleet boven in de gordijnen hij in de kamer zou kunnen zien. Daar in die kamer moest de dame wonen, die hier gevangen gehouden werd. De Tournel wilde weten of deze dame inderdaad signora Chiarina was. Hij was nog jong en lenig en veel moeite kostte het hem niet zich omhoog te werken. Maar. hij vond daar niet, hetgeen hij er gezocht had, de zekerheid, dat werkelijk signora Shiarina daar vertoefde. Het bleek hem niet mogelijk in de kamer te zien, de gordijnen sloten daarvoor te goed. ' Dit stelde de graaf vreeselijk te leur, hij had zich nu zoover gewaagd en het kwam hem als iets vernederends voor, onverrichter zake terug te keeren. Hij dacht na of er inisschien nog niet een middel was om zijn doel te bereiken. Als hij eens iets tegen de ruit gooide, zoodat dat een tikje gaf, dan zou de bewoonster van de kamer misschien het gordijn op zij schuiven en uit het raam kijken. Hij zou dan de gelegenheid hebben, haar te zien. De graaf voelde in zijn zakken en trof er een paar kleine geldstukken. Deze leken hem voor zijn doel al heel geschikt en hij probeerde om er een tegen het verlichte raam te gooien. Dat viel evenwel volstrekt niet mee, de afstand was wel niet groot, maar de graaf zat zeer ongemakkelijk in den booni en werd door de takken zeer gehinderd. ~ . Onwillekeurig moest hij zelf lachen om zijn vergeefsche pogingen. . .„Dat is nu letterlijk geld weggooien", dacht hij.bij zich zelf. En hij had inderdaad al de kleine muntstukken, die hij bij zich had weggegooid zonder zijn doel bereikt te hebben. Als hij nu maar eerder aan deze mogelijkheid gedacht had dan zou hij een handvol keisteentjes in zijn zak gestoken hebben. Maar het zou de groote vraag zijn of hij daarmee van tusschen de takken beter zou hebben kunnen mikken. Maar hij zou het van den grond kunnen probeercn. Als de dame, die daar in de kamer vertoefde, de gordijnen openschoof zou hij haar ook van beneden kunnen herkennen. De Tournel besloot het te beproeven. Hij kwam heel zachtjes uti den boom weer naar beneden, maar kon niet verhinderen, dat de takken toch wel kraakten. En voorzichtig keek hij uit of niemand op dit getuid afkwam. Evenwel alles'bleef doodstil. ( Wordt vervolgd). --- PLAATSELIJK NIEUWS HILVERSUM, 15 Maart 1926. ï,Yi . — Woensdagavond half negen heeft.in';het „Kegelhuis" aan den Noordcrweg eene vergadering plaats der afdeetling Hilversum—Baam van den Kon. Nederl. Bond van Oud-Onderofficiéren, waarop als spreker zal optreden de heer J. Ule: hake, met het onderwerp: Is de afsluiting-en droogmaking der Zuiderzee naar het plan Van, Lely in 's lands belang? , :i ; Belangstellenden kunnen een kostelooze introductie bekomen, Bloemstraat 12, Hyacinthenlaan 48 en Naardcrstraat 16. . . a --- LOOSDRECHT. — In de ontwerp-overeenkomst tusschen het bestuur dezer gemeente en dat van het Watterschap Breukelerveen-Tienhoven eenerzijds énihet Oroot Waterschap Beoosten de Vecht anderzijds kwam de bepaling voor, dat bij dc inwerkingstelling eener tweede machine in het Waterschap Bethune, in verband met de afmaling van water uit die plassen, voor een jaar — gedeèlt^'vaq een jaar voor een geheel gerekend — veertien honderd gulden aan de Provinciale Eléctriciteitsmaatschappij moest worden betaald. Daarnet allerminst in dé bedoeling van de besturen ligt een tweede machine gedurende een geheel, jaar in werking gesteld te zien — de afwatering tóch moet zoo spoedig mogelijk, In elk geval'.vóór den zomer plaats hebben — stelden de heeren Timmerman en Schoenmaker, wethouders 'dezer gemeente, tevens zitting hebbende in het;{bestuur van het Oroot Waterschap ,zich in' Verbinding met het bestuur van Breukelerveén'en' Tienhoven, om gezamenlijk pogingen . aan te wenden ten einde bij de R. U. E. M. billijker voorwaarden te bedingen. De uitslag dezer onderhandelingen heeft reeds tot dit gunstig "resultaat geleid dat de som van f 1400 Is teruggebracht tot f 500, een aanmerkelijke verlaging dus. } ! • ■■ <-• ■■ • ' • ■ -ai 1 < --- LOENEN. — Donderdagavond werd de jaarvergadering gehouden van het Mannenkoor „Apollo" alhier. De vergadering werd geopend door den voorzitter, den heer J. J. Knaven, die zijn spijt uitdrukte dat het ledental in kwantiteit verminderde,' doch tevens zijn vreugde uitsprak, dat de kwaliteit van de zang merkbaar verbeterde. .•; :V. ï: De notulen der vorige vergadering werden ongewijzigd vastgesteld. De rekening van den penningmeester, den heer C. J. Elema, werd nagezien door de heeren A. Flink en J. B. Sliggérs. Deze heeren kweten zich bijzonder van hun taak. De voorzitter bracht genoemde heeren hulde voor hun activiteit. Een batig saldo bleek aanwezig te-zijn van ƒ 24.14. Het batig saldo van het pianofonds bedroeg ƒ 12.06. Dé aftredende bestuursleden, de heéren J. N.' de Jong, O. J. Lotte en D. Winkelman werden herkozen. < < Het bestuursvoorstel om deel te nemen aan het concours te Leerdam werd verworpen. Uit het jaarverslag van den secretaris de Jong bleek o. m. dat de vereeniging op 29 Juli a.s. In de 2de afdeeling zal uitkomen op het concours te. Nieuwerbrug; dat het aantal leden thg'ris bedraagt 25 en dat de toestand der vereenigyi» gunstig genoemd kan worden. . : ■ v Van de rondvraag werd, druk gebruik ,g<. maakt, zooals wij'dat op vergaderingen vai „Apollo" gewend zijn. ~ j De voorzitter sloot de vergadering onder dankzegging voor de aangename wijze waarop de belangen der vereeniging werden besproken. --- BINNENLAND. — Nederlandsche Jaarbeurs te Utrecht. De ministers van Binnenlandsche Zaken en Landbouw, Arbeid, Handel en Nijverheid, Financiën en Koloniën hebben het Eere-voorzitterschap der Nederlandsche Jaarbeurs aanvaard. ; --- NED.-INDIE. — B i 1111 o n. Nu de „tintaart" van Banka — zooals de directeur van gouvernementsbedrijven den bodemschat aan tin meermalen in den volksraad heeft genoemd, als variant op het geijkte beeld van „de kurk waarop Indië drijft" — in afzienbare toekomst zal zijn opgegeten, mag van bijzonder belang heeten, hetgeen een Bataviaansche correspondent van de Loc. van een ingewijde vernam over den stand van zaken der vroegere Billiton-Maatschappij, die, zooals men weet, thans in gemeenschappelijk bedrijf met het Indische gouvernement wordt beheerd. 1 V Een der voordeelen, aldus de zegsman van de Loc., is, dat, waar wij vroeger onze exploitatie moesten beperken tot het eiland zelf, wij thans ook de omliggende eilanden kunnen exploiteereh. Op die omliggende eilanden; werd — vroegere boringen hadden dat trouwens reeds aangetoond — niet veel of geen tin aangetroffen. Maar wat wel van belang is, zijn de erts-afzettingen aan de kust van Billiton zelf onder het zeewater, bij Manggar op de Oostkust, die zich tót 500; M. van de kust uitstrekken. Deze afzet moet echtér uitsluitend worden beschouwd als een toekomstmogelijkheid, want zoolang wij goedkooper op het land'kunnen wérken, doen wij dat niet onder de zee. . Wat Banka betreft, is er in den Volksraad en in de pers reeds lang op aangedrongen, dat men de tinwinsten 'niet zou opsoupeeren en gebruiken voor den buitengewonen dienst. Met name wil men uit de tegenwoordige winst, met het oog op een eventueel binnen afzienbaren tijd opraken van de tinertsreserve, deri aanleg van nieuwe werken bekostigen, die dan later zullen rendeeren en zoodoende de tinopbrengst zullen vervangen. Wat nu de ontginningswijze betreft, op Billiton toe te passen, valt het volgende op te merken: Er bevinden zich op het eiland rijkere en minder rijke ertslagen. De ontginning van de eerste gaat natuurlijk met minder kosten gepaard dan die van de laatste. Is de tlnprijs In de wereldmarkt hoog, dan'kan de op zichzelf minder rendabele ontginning worden geëntameerd zóó, dat er nog een voldoende winstmarge overblijft. Op het oogenblik, met een gemiddelden prijs van ƒ 196, is dat het geval. Zoolang:deze prijs zich handhaaft, kan de productie op peil worden gehouden. In de laatste jaren was de wereldproductie onvoldoende om aan de vraag te voldoen. Gedurende den oorlog was er een groote onder-consumptie, daar de centrale landen waren afgesloten van den toevoer. Deze landen namen vroeger van 25 tót 30 % van de productie op. Amerika had intusschen een grooten voorraad ingeslagen, daar het verarmde Europa de Amerikaansche troepen niet kon voeden. Dat moest -geschieden in hoofdzaak door conserven, waarvoor groote voorraden blik noodig waren, waarin veel tin wordt verwerkt. De V. S. hielden deze voorraden echter geheim. Toen de oorlog betrekkelijk plotseling eindigde, zat men met een grooten tinvoorraad, dien men eerst heeft verbruikt. Om daartoe te kunnen geraken, vaardigde Amerika een invoerverbod uit, gevoegd bij de geringe betalingscapaciteit van de ex-centralen, veroorzaakte omstreeks 1921 den bekenden grooten val in de prijzen. In 6 maanden tijd viel de prijs van 418 tot 148 pound per ton. Was vóór den oorlog de zichtbare voorraad 10 h 15.000 ton, op dat tijdstip was hij opgeloopen tot 40 h 50.000 ton, dus tot vijfmaal den normalen voorraad. Indien men daarnaast stelt, dat de normale productie "van Banka per jaar 20.000 en die van Billiton 10.000 ton bedraagt, is commentaar overbodig. De wereldvoorraad vertegenwoordigde toen dus ongeveer tweemaal de jaarproductie van Banka en Billiton samen. Gelukkig is daarna de consumptie geweldig toegenomen; door de stabilisatie van de mark kon Duitschland weer betalen en de voorraden in de V. S. raakten uitgeput. Momenteel is de wereldconsumptie rond 140.000 ton tegen een productie van 135.000 ton. De zichtbare wereldvoorraad bedraagt thans 17.000 ton. Dat verschil in productie en verbruik is dus betrekkelijk gering en zoodra dat is ingehaald zullen de prijzen wel weer zakken. Men denke bijv. eens aan een staking in de blikfabrieken in Engeland, de V. S. en Duitschland. Door het daardoor ontstane verminderde verbruik zou de prijs Ineens al omlaag kunnen gaan. De vraag, of de tegenwoordige gunstige prijzen zullen aanhouden is dus niet gemakkelijk te beantwoorden. Ook indien men in aanmerking neemt, dat na den oorlog de consumptie met 40 % is gestegen. Wij hebben ook rekening te houden met de andere tinproduceerende landen. waarvan Bolivia en China momenteel in moeilijkheden zitten en de productie in de Straits toeneemt. Haddeif wij een groote trust, dan zouden wij de prijzen kunnen regelen door de productie; zooals de toestand nu fs, regelen we de productie naar de prijzen. Wat aangaat de inrichting van een centrale tinsmelterij op Priok, daarover onderhandelt de heer Roelofsen als gemachtigde van het gemeenschappelijk bedrijf op het oogenblik in Nederland met den Raad van Beheer. Indien de economische rentabiliteit van een eigen smelterij vaststaat, zal er wel toe worden overgegaan. Maar men dient niet uit het oog te verliezen, dat we indertijd onze eigen smelterij hebben stopgezet, omdat de versmelting van het producht even goed en goedkoop te Singapore kon plaats vinden. Indien echter de rentabiliteit vaststaat, zal men vermoedelijk een concern trachten te vinden, dat de zaak op de voorwaarden van het gouvernement en de maatschappij wil entameeren. Wat de plaats betreft, men noemt wel steeds Priok, maar dat staat nog niet vast. Men moet niet vergeten, dat de terreinen daar duu.» te krijgen zijn, hetgeen niet het gsva! is op Banka of Palembang. Daar staat echter weer tegenover, dat men in dc nabijheid van Batavia en op Java beter technisch personeel kan krijgen en dat de menschen liever in een groote stad wonen. ' Wat het technisch gedeelte van het bedrijf betreft zoo is men er steeds op uit, in verband met de moeilijkheden in den aanvoer van het personeel, dit te mechaniseeren. Op het oogenblik hebben wij (of zullen wij binnenkort hebben) In bedrijf 45 pompbaggers, 7 emmerbaggers en 3 spuitbaggers, waarvan vooral de emmerbaggers een enorme capaciteit hebben. Deze zijn meestal opgesteld op groote pontons, waarop tevens een installatie is aangebracht om het erts van den grond te zuiveren, hetgeen geschiedt door middel van een cribleur met een diameter van 2.8 M. Op de ladder bevinden zich 105 tot 110 emmers. Voorts wordt er gewerkt in continu-bedrijf met een drieploegenstelsel, waarbij iedere ploeg 8 uur werkt, terwijl het soms noodig Is, deze ploegen te splitsen in werktijden van 4 uur per dag en 4 uur 's nachts. --- BUITENLAND. DUITSCHLAND. — DeveemgerichtenDe Rijksdagcommissie tot onderzoek naar de praktijken der Veemgerichten en de daarmede verbandhouden- de moordproeessen heeft Woensdag een korte vergadering gehouden. Voorzitter Qoebel deelde mee dat het rijk en de meeste bondsstaten het gerechtelijk materiaal ter beschikking van de commissie hebben gesteld. Alleen van Baden is nog geen antwoord gekomen en Mecklenburg en Waldéck hebben geweigerd. Rijksweerminister Gessier heeft een.mem.orandum ingezonden over het ontstaan en de beteekenis van de zwarte rijksweer. De voornaamste bijzonderheden hieruit Is dat inderdaad de volkschen en andere rechts-radicale vereenigingen een ernstige poging hebben gedaan bij generaal von Seeckt, den bevelhebber van de rijksweerbaarheid, cm door middel van vertrouwens- mannen onder de officieren en , soldaten den rechts-radicalen Invloed bij de rijksweerbaarheid te versterken. Generaal von Seeckt heeft deze pogingen nadrukkelijk afgewezen, zoodat van eenigen werkelijken politieken Invloed van de zwarte rijksweer nooit sprake is geweest. De poging om de vesting Kustrin in handen van de leiders der zwarte rijksweer te spelen is het ernstigste geval van insubordinatie geweest dat Is voorgekomen, maar ook hierbij heeft de rijksweerbaarheid haar trouw aan de regeering en aan haar taak bewezen. Tot rapporteur is gekozen.de niet aanwezige sociaal-democratische afgevaardigde dr. Levy. De commissie is daarna begonnen met de bespreking van de gewichtige vraag of leden der commissie toekomstige moordprocessen krachtens hun lidmaatschap zullen mogen bijwonen. Een vertegenwoordiger van het Pruisisch ministerie van oorlog heeft Inlichtingen gegeven over het geval van den moord op den soldaat Qreschke; deze moord zal uiterlijk volgende maand voor de rechtbank komen. Van geheimzinnigheid of in den doofpot stoppen was ook in dit geval geen sprake, maar het voorloopig onderzoek had, door allerlei omstandigheden, zoo lang geduurd. — De zaak-Bothmer. Voor de groote Schepenrcchtbank te Potsdam in, volgens de N. R. Ct., het hooger beroep tegen de veroordeeling van gravin Bothmer wegens valschheid in geschrifte begonnen. De verdedigers der gravin boekten dadelijk een succesje door hun verzet tegen den persoon van den voorzitter, Landsgericht-direktor Westerkamp. Deze bood volgens de verdediging geen voldoende waarborgen voor een onpartijdige leiding en de rechtbank besloot tot een nader onderzoek der geopperde bezwaren. Men vermoedt dat het proces voor een andere rechtbank zal plaats hebben. Een. later bericht zegt, dat de rechtbank, na een beraadslaging van langer dan een uur, de door de advocaten opgeworpen exceptie verworpen heeft zoodat voorzitter Westerkamp gehandhaafd blijft. Na deze beslissing wordt de acte van beschuldiging voorgelezen. — De begrooting van Binnenlandsche Zaken. In den Rijksdag is het debat over de begrooting van blnnenlandsche zaken ten einde, gebracht. Dr. Schreiber van het centrum verklaarde, dat zijn partij. zich zou verzetten tegen elke wijziging van de grondwet van Weimar, die een wijziging van principkele strekking van deze grondwet zou beteekenen. De democraat dr. Ooetz hield een pleidooi ten gunste van de republikeinsche gedachte, waarna dr. Leicht van de Beiersche volkspartij zich op zeer vriendelijke wijze uitliet'over het door dr. Külz, den rijksminister van blnnenlandsche zaken, ontwikkelde programma. De vergadering werd zeer rumoerig, toen de volksche afgevaardigde Kube tegen den minister te velde trok, een rede voorlas, die dr. Külz vele jaren geleden op den verjaardag van den keizer had gehouden en den minister van byzantisme beschuldigde. Kube bracht toen ook de Barmat-affaire ter sprake om vervolgens zijn gewone anti-semietische tirade te houden. Zijn woorden lokten veel protesten uit en de sociaal-democraat Crispien moest door den vicepresident Bell tot de orde worden geroepen, omdat hij Kube tot tweemaal voor schoft uitschold. Minister Külz constateerde daarop In zijn repliek, dat de woordvoerders van vrijwel alle partijen op zakelijke wijze hun meening over zijn begrooting en zijn plannen hadden geuit. Alleen de rede van Kube was niets anders dan een smakeloosheid. Het doel van Kube was duidelijk: hij wilde de tegenwoordige republikeinsche overtuiging van den minister in discrediet brengen. (Groot rumoer rechts. Men rpept: Wanneer wordt gij weer monarchist? Nieuw rumoer). De linkerzijde protesteert tegen de taal van de rechterzijde en er ontstaat een oorverdoovend kabaal. De minister spreekt intusschen kalm verder en zegt, dat de aanhangers van een keizer, die wel wilde, dat millioenen Duitschers hun leven opofferden, maar op het oogenblik, waarop hij zichzelf moest opofferen, naar Holland vluchtte, werkelijk niet .verbaasd kunnen zijn als 'n aanhanger van den keizer van overtuiging verandert. Deze woorden gaven het signaal tot een orkaan van verontwaardigde protesten der reehtschen, terwijl de linkerzijde "den spreker lulde toejuicht. Ten slotte verlaten de Dultsch-natlonalen en de volkschen de zaal. „Naar Hollandl", roept jemand aan de linkerzijde, een Interruptie, die veel hilariteit uitlokt. Na de rede van minister'Külz keerden de afgevaardigden van rechts weer in de zaal terug. Graaf Westarp deelde toen In naam van de Duitsch-nationalen mede, dat zij een motie, van wantrouwen tegen den minister zullen indienen. Een meerderheid voor deze motie zal wel niet worden gevonden. —De tellet je8. Een bericht uit Berlijn meldt, dat de hoofdcommissaris van politie met het oog op ordeverstoringen van den laatsten tijd gelast heeft, dat de „Schutzpolizer" tot nader orde steeds In het bijzonder gereèd gehouden moet worden voor Ingrijpen.' Talrijke politiepatrouilles zullen voortdurend onder weg zijn. In geval van verzet of rustverstoring zal met „ruecksichtslosen energie"' opgetreden worden. — Een brutale diefstal. Een zeldzaam brutale diefstal is te Berlijn gepleegd. In de zeer drukke Schönhauserallee in het Noorden der stad verbrijzelden twee onbekend gebleven mannen de étalageruit van een juwelierswinkel. Snel grepen zij in de étalage om binnen weinige seconden met den buit te verdwijnen die een waarde van ongeveer 45.000 Mark vertegenwoordigt. Voor de voorbijgangers, die meenden dat een ontploffing had plaats gehad zich rekenschap konden geven van hetgeen er was geschied was het tweetal reeds verdwenen. Opmerkelijk is dat vrijwel vlak voor het huis een verkeersagent op post staat en zich een paar huizen verder een bureau van politie bevindt. Vermoedelijk zijn de mannen na den diefstal te hebben gepleegd verdwenen in het voorportaal van het huis. Zij zijn op de binnenplaats ovei een muur geklauterd om zich uit een nabijgelegen hius weer op straat te begeven. — Debegrootingvoor de bezette gebieden. In de begrotingscommissie van den Duitschen Rijksdag is de begrootirig van de bezette gebieden behandeld. De afgevaardigde Zapf van de Deutsche Volkspartij beklaagde zich nogmaals over de Fransche' militaire justitie, die nog even bevooroordeeld was als den eersten dag der bezetting. Hij drong er op aan, dat de regeering als eerste uitvloeisel van Lo. carno in den Volkenbond op algeheele ophef» fing der Fransche rechtspleging in het bezette gebied zou aandringen. De Duitsch-national Wallraff zeide, dat de voor het oogenblik verslagen leiders der separatisten, die, zonder Fransche hulp, in het Rijnland nooif meer eenigen vasten voet zullen krijgen, te Zabern in den Elzas bijeen zijn en daar hun machinaties voortzetten. Zij hebben hun plannen niet opgegeven en bereiden zich intusschen voor op, voor hun doel, betere tijden. De Fransche overheid in een klein stadje als Zabern moet van de aanwezigheid en plannen der separatisten cp de hoogte zijn, maar schijnt ze oogluikend r.og steeds toe te laten. Spreker sluit zich aan bij de woorden van Zapf, maar wenscht bovendien zoo spoedig mogelijk terugroeping van de Fransche gendarmen. De rapporteur von Guerard (centrum) zeide; dat de vermindering van de bezetting, als eerste punt op de agenda van buitenlandsche zaken stond na de toetreding van Duitschland tot den Volkenbond, waarbij de kwesties van de genlarmen en de militaire rechtspleging vanzelf ter sprake zouden komen. Ten aanzien van de separatisten was spr. vrij gerust gesteld. Wat hun In de ergste tijden van onderdrukking niet gelukt was, zou nu zeer zeker geen kans van slagen meer hebben. Het beste was z.i. om van _de samenzweerders "te Zabern niet eens notitie te nemen. --- DUITSCHLAND. — Een monarchistisch complot? De Fransche „Intransigeant" drukte gisteren op de voorpagina een bericht af inzake ernstige geruchten die de ronde doen over een monarchistisch complot. President Hindenburg en de ex-Kroonprins zouden in dit complot betrokken zijn. --- TSJECHO-SLOWAKIJE. — Een belangrijke conferentie. De Turkscihe minister van oorlog Rechid Bey is te Mariënbad aangekomen, naar hij beweert on. baden te nemen. Het verluidt echter, dat . de Mosoel-kwestie besproken zal worden aangezien de Turksche gezanten te Parijs, Berlijn en Weenen eveneens te Mariënbad verwacht worden Rechid Bey heeft reeds geconfereerd met de Britsche ambassade-leden te Praag. --- YOEGO SLAVIë. — De Zuid-Slavische oorlogsschulden. Dr. Stojadinowitsj, de Zuid-Slavische minister van financiën, is na een verblijf van twee en een halve maand te Washington, Londen en Parijs naar Belgrado teruggekeerd. Hij heeft in deze verschillende hoofdsteden onderhandelingen gevoerd'over een regeling van de Zuid-Slavische oorlogsschulden. Te Washington worden de onderhandelingen tïrns voortgezet door Djoeritsj, den Zuid-Slavisch en gezant te Londen. Een definitieve regeling zal eerst mogelijk zijn nadat de Amerikaansche senaat de. Italiaansch-Amerikaansche schirldovereenkomst zal hebben geratificeerd. De minister verwachtte het beste | resultaat van zijn onderhandelingen in de Vereenigde Staten. Wat de onderhandelingen met Engeland aangaat, deze zullen te Londen door Djoeritsj worden voortgezet na diens terugkeer uit Washington. Nadat een regeling met de Vereenigde Staten zal zijn getroffen, zullen de onderhandelingen met Frankrijk beginnen. 'Dr. Stojadiiiowitsj . verklaarde nóg aan vertegenwoordigers van de pers dat het Zuid-Siavische crediet zich i« New-York en Londen zéér beeft verbeterd.' ---