In het atelier van den schilder XXXVIII A. Colnot Een der belangrijkste vertegenwoordigers der Bergensche school, die, als reactie op het impressionisme der Hagenaars en Amsterdammers, het statische element in de schilderkunst bracht, is ongetwijfeld de kunstschilder A. Colnot. Met de beide Wiegmannen, van Wijngaerdt, Leo Gestel, Schwarz, Filarski en anderen, zocht hij langs nieuwe wegen naar nieuwe waarheden voor de picturale kunst. De uitbeelding van het landschap als zoodanig schonk hem geen bevrediging meer; hij zocht in de eerste plaats naar de weergeving der innerlijke emotie, waartoe het landschap, later ook het stilleven, slechts als indirect motief dienst deden, zoodat ook Colnot er niet tegen opzag, de visueele uiterlijkheid te transformeeren naar wat hij innerlijk beleefde. Vandaar dat bij Colnot alles ontstond uit een scherp, vooraf bepaalde formule, waaraan alles ondergeschikt werd gemaakt. Hij zag het landschap vooral in groote, saamvattende vormen, in een dramatische, vaak ook wel trage kleur, heftig en bewogen als een dreigende somberheid, welke meer dan eens tot een fantastische visie uitgroeide. Zoo was het vooral in de eerste jaren van zijn kunstenaarsloopbaan in Bergen, jaren waarin de theorie, althans de natuurlijke afkeer van wat onmiddellijk aan deze richting was voorafgegaan, wel eens overheerschte en het menschelijke accent zoo gaarne sterker zou zijn gevoeld. Intusschen heeft deze nieuwe beweging — het zou dwaas zijn dit te ontkennen — Inderdaad geleid tot het scheppen van een nieuwen schoonheidsvorm, waarbij de kleuren zwaarder klonken en de massa's grooter en eenvoudiger werden gezien. De uitdrukkings-mogelijkheid werd in menig opzicht grooter; het schilderij won aan voornaamheid en statigheid, de kleur vooral kreeg een domineerende beteekenis naast den constructieven vorm, nu deze niet meer werd afgeleid door het detail. Toch is het latere en zeker., niet. het minste werk van Colnot lyrischer geworden, warmer en inniger. Men zou hem den modernen romanticus kunnen noemen, die het landschap visioenair en vaak hevig ziet, maar die ook de stille weelde kent van de warme, als met goud doordrenkte kleur in de statige pracht van het 'groot geziene stilleven. Colnot durft op het gebied van het stilleven heel wat'aan. Als hij een vaas met donker roode rozen schildert, groepeert hij er gaarne en met groot gemak een paar schotels met fruit omheen, appelen, peren, druiven, én zét deze belangrijke partijen van vorm en kleur op een rijk Perzisch kleed. Overal echter'bewaart hij het evenwicht in toon en kleur, waardoor de rijke verscheidenheid uitgroeit tot een innig verbonden eenheid van welluidenden, zuiveren klank. Men kan zulk 'n stilleven vol prachtlievendheid van dichtbij of op een afstand bezien, niets valt er uit, omdat een innerlijke constructie de deelen bindt tot een rustig geheel en een voorname schoonheid. Op het bij dit artikel afgebeelde stilleven rijzen de forsche, goudbronzen chrysanten uit een zwarte flesch prachtig op, waarvoor hij, als sterke kleurtegenstelling gerust een Saksisch beeldje zet en er naast een groot bord van Delftsch blauw, met een grijzen pot, welker kleuren en tinten saamklinken tot een welluidend en ver dragend accoord. Ook de manier van schilderen speelt hierbij een voorname rol. Colnot strijkt zijn verven royaal en breed uit met ruigen kwast en als het moet met het mes, zonder zich •echter ooit te forceeren om uiterlijk sterker te schijnen dan noodig is. Hij zoekt zijn kracht op de eerste plaats in' de kleur en de hechte constructie van het geheel. Deze 'innerlijke kracht zag ik vooral ook in een groot stilleven van wijnroode klaprozen in een donkere flesch tegen een zil vergrijzen achtergrond. Een bruin aarden kan, twee groote pompoenen en allerlei fruit op een wit tafelkleed vormen met de klaprozen een forsch geschilderd, maar rustig en klankrijk geheel, dat misschien nog overtroffen werd door het rijpe en tonige stilleven van den haas op het van diepe kleuren fonkelende Perzische kleed, waarnaast een groote zwarte flesch, bruingou- den pompoenen, appelen, peren en druiven, een compositie vol rijke kleurschakeering, deftig en van een voorname rust. De landschappen van Colnot zijn over het algemeen feller en ook uiterlijk meer bewogen dan zijn stillevens. Een landschap uit Kortenhoef wordt onder zijn hand een verbeelding van groote gestalte, dramatisch en sterk saamgevat in een harmonie van rijpe en diepe groenen; een winterlandschap in de duinen schilfert hij driftig en fel onder een zware, donkere lucht; een weide met koeien en paarden overwelft hij met een paarsblauwen hemel, waar middenin een vlaag van licht door- zeeft; de binnenhaven van Monnikendam ziet hij in pittige en zwarte kleur, terwijl hij de polders in de Schermermeer met de schilderachtige molens wijd en open weergeeft. Colnot heeft altijd iets persoonlijks ook in het landschap, waaraan soms een breede zwaai van een boomengroep een sterk expressieve werking geeft. Heel bijzonder vaak zijn ook de groote teekeningen in zwart krijt Zoo zag ik op zijn atelier een meesterlijke teekening van 'n groote groep zware boomstammen, oplichtend en weer wegduisterend, als een rijke schakeering van lichte en donkere partijen, rhythmisch gebonden door een groote, dynamische kracht. Een andere teekening, uitvoerig en toch groot gehouden, was die van een houten brug over een sloot in de Bergermeer. Vooral de diep fluweelen tinten van het zwart tegen het licht van de brug en de lucht deden het prachtig in hun rijpe gevoeligheid. > A. Colnot werd op 26 Januari 1887 te Amsterdam geboren. Toen hij de school op 15-jarigen leeftijd verliet, kwam hij bij Jan Maandag in de leer en schilderde hij onder diens leiding tot zijn 20ste jaar allerlei decors in het Paleis voor Volksvlijt. Ondertusschen bezocht hij 's avonds de teekenschool voor kunstambachten, die toen onder directie stond van Visser, 's Zomers werkte hij veel naar de natuur en schilderde het landschap als een • gewone reproductie der werkelijkheid. Na zijn 20ste jaar werd hij zelfstandig èn ontmoette toen al spoedig Piet van Wijngaerdt en Filarski, met wie hij als collega samen werkte in de omgeving van ' ? >1 O"* ** r!. V:'? x. * ty 1 Amsterdam. ;I n'; 111 In!' 1911 trok hij naar Bergen en woonde en werkte daar tot 1931 met Leo Gestel, Piet en Matthieu Wiegman en anderen, waar zij onbewust de „Bergensche school" stichtten als bewuste reactie op het epigonisme der Haagsche en Amsterdamsche school. In 1931 keerde Colnot naar Amsterdam terug, waar hij thans nóg woont. Het eerste succes kwam in 1915 op de tentoonstelling van Het Signaal, toen Piet van Wijngaerdt en Le Fauconier in het Stedelijk Museum te Amsterdam een groote, eerste tentoonstelling van hun werk hielden. Colnot was ook met een groep op die tentoonstelling vertegenwoordigd, welke geheele groep werd aangekocht. Spoedig daarna werd de Hollandsche Kunstenaarskring gesticht, waarvan Colnot in 1917 lid werd. In 1908 was hij reeds als lid aangenomen bij Sint Lucas en in ! 1913 bij Arti. Colnot was jaren lang secretaris van den Hollandschen Kunstenaarskring, terwijl hij nu, sinds 1935, penningmeester is van Arti. In het begin, n.l. van 1914 tot 1916, is Colnot ook bestuurslid geweest van De Onafhankelijken. Natuurlijk heeft Colnot ook veel zelfstandig geëxposeerd, o.a. in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Groningen, Leeuwarden en Haarlem. Ook de officieele successen bleven niet uit Zoo verwierf de schilder in 1923 de bronzen medaille der stad Amsterdam en in 1936 den Sint Lucas-prijs. Sinds jaren komt hij uit op allerlei tentoonstellingen in het buitenland, in Venetië (de Biennale), in Parijs, in Londen en in Pittsburg. In Venetië werd in 1933 een stilleven van hem aangekocht voor het museum in Rome. Verder is hij met werk vertegenwoordigd in het Stedelijk Museum van Amsterdam, in het Haagsche Museum en in het Van Abbe-Museum te Eindhoven. Hij is lid in de jury van Arti en herhaaldelijk ook in de jury van Sint Lucas. Zoo heeft ook het werk van Colnot zijn weg weten te vinden onder het kunstlier vend publiek, hoe vreemd dit-in den aanvang ongetwijfeld hfer tegenover zal hébben gestaan. De Schoonheid heeft echter ook hier gezegevierd. Het werk van dezen kunstenaar is van te warm gevoel doorstroomd, dan dat men het achteloos zou kunnen voorbijgaan. De nieuwe uitingsvorm ook van Colnot heeft zijn bestaansrecht niet alleen bewezen, maar ook weerklank van waardeering gewekt bij ieder die beseft, dat de schilderkunst, zoo goed als elke andere kunst, niet is een dood en stilstaand water, maar een levende stroom, welke zich telkens vernieuwt en zijn geëigenden vorm vindt voor eiken nieuwen tijd. Het wezen der Schoonheid echter blijft onveranderlijk en van deze blijvende Schoonheid is Colnot stellig een der belangrijkste dragers op dezen dag. H. v. C. De kunstschilder A. Colnot. „....terwijl hij de polders in de Schermermeer met de schilderachtige molens wijd en open weergeeft..^." „....rijzen de forsche, goudbronzen chrysanten pit een zwarte flesch prachtig 0p..." --- VIJF EN TWINTIG JAREN NA DEN DOOD VAN KARL MAY De schepper van de groote figuren Winnetou en Old Shatterhand Sinds 1895 leest de jeugd zijn boeken Het beeld, dat men zich van de Indianen van Noord-Amerika maakt, is, indien men zijn jeugd niet verloochent, in een roman- tisch kleed gehuld. In een enorm groot gebied,, waar volle vrijheid heerscht ,en de menschen een avontuurlijk leven leiden, galoppeeren heerlijke mustangs en grazen groote kudden buffels, in het onherbergzame gebergte huist de gevaarlijke Orizzlybeer en aan het kampvuur vertellen de trappers en woudloopers hun geschiedenis. Plotseling klinkt in het holst van den nacht 'de krijgskreet van de Indianen. Een verwoede strijd van man tegen man begint en al spoedig is het geheele gezelschap in handen van de wilde Comanchén en ziet met gemengde gevoelens den martelpaal en het scalpeeren tegemoet. Doch een van hen heeft zich weten te redden, Old Shatterhand. Hij heeft zich op zijn snellen mustang kunnen werpen, heeft snel nog met zijn beroemd geweer een paar roodhuiden neergelegd en rijdt nu door de nachtelijke duisternis naar zijn vriend Winnetou, het stamhoofd van de edele Apachen. Met hem tezamen volgt Old Shatterhand de sporen van de verraderlijke Comanchen, besluipt hen en ziet de ongelukkige gevangenen in een tamelijk jammerlijken toestand aan den martelpaal hangen. Met Winnetou onderneemt hij nu een poging tot bevrijding, die natuurlijk slaagt. De gevangenen worden bevrijd, en die „honden van Comanchen" naar verdienste gestraft. Door dergelijke en ook nog andere geschiedenissen, die sinds 1895 door de jeugd gelezen worden, heeft de schrijver Kar! May het beeld van den Indiaan gevormd. De invloed, dien deze man, geboren als kind van arme Saksische ouders, op de jeugd gehad heeft is zeer groot. De oplagen zijner boeken, het zijn meer dan vijftig werken, 100- pen In de honderdduizenden. Daarbij heeft men het hem waarlijk niet gemakkelijk gemaakt. Niet slechts de ouders en onderwijzers ontnamen aan de kinderen de bekende boeken, waarin zij liever lazen dan in hun schoollectuur, maar ook tegen den auteur zelve liep men storm. Maar de jeugd heeft hem tenslotte laten triomfeeren. Het laatste wat de arme weverszoon zich wel gedroomd heeft, is de doctorsdissertatie, die eenige jaren geleden over hem en zijn werk geschreven werd. In Radebeu! bij Dresden is thans ook een Kar! May-museum ingericht, waarin men de zilveren buks van Winnetou, verschillende scalpen en nog vele andere zaken kan vinden. Een zeldzaam man, roerend, naief, geloovig en slim. Hij heeft de droomen van zijn jeugd gevormd en in banen geleid op een wijze, waarvoor ook een andere tijd zich niet zou behoeven te schamen. Cp 30 Maart 1912 is hij gestorven. Karl May. Van dit volk, de Indianen, heeft de schrijver .Karl May, in zijn vele boeken, welke door de jeugd nu sinds veertig jaren gretig gelezen worden, een prachtig beeld gevormd. --- Uit het Rijk van het Recht CCCLXI. „Is pijn ver„geld”-baar?” Voor dit artikel, verschijnend op Stillen Zaterdag, is de vraag: „Is geleden smart in geld te vergoeden", niet ongeschikt. Deze hoogst merkwaardige vraag, ruimer gesteld met de woorden: „Is onstoffelijke schade in geld te vergoeden?", is voor zoover mij uit de publicaties bekend nog nooit in Hoogste Instantie (d.w.z. 'door den Hoogen Raad) uiteindelijk beslist, behalve voor de afzonderlijk in de wet behandelde „beleediging". Bij Rechtbank en Hoven is de vraag herhaaldelijk aan de orde geweest en herhaaldelijk ook door 't zelfde Hof in verschillenden zin beslist. Dat is geen wonder, want het is en blijft vooralsnog dubieus of de vraag volgens het Nederlandsche Recht „bevestigend" of „ontkennend" beantwoord moet worden en zóér veel zal daarbij afhangen van de bijzondere omstandigheden voor elk geval. Schade kan worden geleden: öf wel tengevolge van „wanprestatie" ten aanzien van een overeenkomst. öf wel tengevolge van een „onrechtmatige daad". Voor „wanprestatie" bepaalt art. 1282 8.W.: „De vergoeding van kosten, schaden en interessen, welke de schuldeischer regt heeft te vorderen, bestaat, in het algemeen in het verlies hetwell. hij heeft geleden, en in de winst welke hij heeft , moeten derven, behoudens de hierna vermelde uitzonderingen, en wijzigingen . Voor ..onrechtmatige daad" bepaalt art. 1401 8.W.: „Elke onrechtmatige daad. waardoor aan een ander schade wordt toegebragt. stelt dengene door wiens schuld die schade veroorzaakt is in de verpligting om dezelve te vergoeden". In het algemeen neemt de Rechterlijke Macht aan. dat artikel 1282 B.W. geen vordering tot vergoeding van onstoffelijke schade geeft. Daartegenover geeft het Wetsartikel, waarin het Burgerlijk Wetboek de civielrechtelijke gevolgen van „beleediging" behandelt, voor dat speciale geval, wèl eenig houvast. Art. 1408 B.W. zegt n.1.: „De burgerlijke regtsvordering ter zake van beleediging strekt tot vergoeding der schade, en tot betering van het nadeel in eer en goeden naam geleden. De regter zal. bij de waardeering daarvan, letten oo het min of meer grove van de beleediging. benevens op de hoedanigheid, den stand en de fortuin der wederzijdsche partijen, en op de omstandigheden". Er is nog een ander wetsartikel dat voor een soeciaal geval houvast geeft. We vinden dat in dej.AVet on het Arbeidscontract" en weHn art. 1637 w. Burgerlijk Wetboek, luidende: „ïndien eene der partijen opzetteliik of door schuld in striid heeft gehandeld met eene harer verplichtingen en de dienteneevolije door de wederpartij geleden schade niet op geld waardeerbaar is. zal de rechter naar billijkheid eene som gelds als schadevergoeding vaststellen". Verschil van meening heerscht echter ten aanzien van art. 1407 8.W.. luidende: • „Moedwillige of onvoorzigtige kwetsing of verminking van eenig deel des ligchaams geeft aan den gewonde het regt om, behalve de vergoedjng der kosten van herstel, ook die der schade, door de kwetsing of de verminking veroorzaakt, te vorderen. Ook deze worden gewaardeerd naar gelang van den wederzijdschen stand en de fortuin der personen, en naar de omstandigheden. Deze laatste bepaling is in het algemeen toepasselijk bij de waardering der schade, ontstaan uit elk misdrijf tegen den persoon gepleegd". Geeft dit artikel voor geval v?r, moedwillige of onvoorzichtige kwetsing van eenig lichaamsdeel recht op vergoeding van onstoffelijke, schade? Daarover zijn de meeningen zéér verdeeld. Door tegenstanders van het recht op schadevergoeding voor onstoffelijke schade, wordt 'n beroep gedaan op het feit. dat in art. 1320 van het Wetboek Napoleon voor het Koninkrijk Holland, waaruit ons art. 1407 B.W. is voortgekomen, voorkwamen de woorden: „de pijn en smart en ontsiering van het lichaam daaronder gerekend". doch die woorden in ons art. 1407 niet voorkomen. Zij zeggen: „Uit het weglaten van deze woorden blijkt dat de Wetgever niet heeft willen geven een recht op schadevergoeding wegens smart, pijn en ontsiering". De voorstanders zeggen echter: „Uit het feit. dat bij de tot standkoming geen enkel woord aan het weglaten van die woorden is gewijd, blijkt dat men 't belangrijk beginsel niet heeft willen laten varen". Zelfs éénzelfde college n.I. 't Hof in den Haag. heeft in verschillende bezetting met dit zelfde feit in tegenovergestelclen zin geargumenteerd. In 1929 vernietigde het Haagsche Hof een vonnis van de Haagsche Rechtbank, waarbij vergoeding voor onstoffelijke schade. geleden bij de aanrijding van een fietsrijder was toegekend. Het Hof baseert daarbij die vernietiging op grond van het feit: „dat de wet geen recht op vergoeding voor onstoffelijke schade, als gevorderd. geeft: dat toch uit de geschiedenis van artikel 1407 B.W. blijkt, dat bij den terugkeer tot het stelsel van het Wetboek Napoleon voor het Koninkrijk Holland in voorzegd artikel niet zijn opgenomen de woorden „winstderving en de pijn en smart en ontsiering van het lichaam daaronder begrepen", uit welke weglating moet worden afgeleid, dat de wetgever vergoeding daarvoor niet heeft gewild". Twee jaar later handhaaft het Haagsche Hof een vonnis van de Haagsche Rechtbank, waarbij vergoeding voor onstoffelijke schade, geleden bij een aanrijding, was toegekend en motiveert haar oordeel op de navolgende gronden: „dat het beginsel van het toekennen van vergoeding voor onstoffelijke schade in ons recht niet onbekend is, gelijk blijkt uit de bepaling van art. 1408 BAV.; dat ook in het Wetboek Napoleon voor het Koninkrijk Holland een dusdanige vergoeding voorkwam; dat zelfs in laatstgenoemd Wetboek in art. 1320. zijnde het art., dat in hoofdzaak met ons art. 1407 B.W. overeen -/Stemt, achter/schade en winstderving uitdrukkelijk vermeld stond „de pijn en smart en ontsiering van het lichaam daaronder gerekend"; dat deze bijvoeging wel niet meer in art. 1407 B.W. voorkomt, maar bij de totstandkoming van dit art. geen enkel woord aan die weglating is gewijd; dat nu niet aannemelijk is, dat men zulk een belangrijk beginsel zou hebben laten varen, zonder dit uitdrukkelijk aan te geven, te minder, waar er alle reden was om het vanwege zijne billijkheid te handhaven, daar de door het letsel toegebrachte pijnen soms veel erger zijn dan het letsel zelf en de toekenning van een geldsom dikwijls de eenige wijze is, waardoor men den gekwetste of verminkte zijn leed kan helpen dragen". Toch had de appelleerende automobilist nog eenig succes met z'n appèl, want het Hof was van oordeel, dat het bedrag van ƒ 1000 dat de Rechtbank als schadevergoeding voor „geleden pijn en gederfde levensvreugde" had toegekend (er was ƒ 2000 geëischt) in verband met den wederzijdschen stand en het fortuin der partijen en met de omstandigheden, tot ƒ 500 behoorde te worden teruggebracht. Ooi: na 1931 heeft het Haagsche Hof herhaaldelijk geoordeeld, „dat voor onstoffelijke schade in geld vergoeding kan worden gevraagd"! Zoo kende 't in 1934 aan een echtpaar, dat in een auto gezeten was aangereden en ernstig was gewond, ƒ 300 schadevergoeding toe voor ..geleden pijn en gederfde levensvreugde". Ook in 1935 wees 't Haagsche Hof in den zelfden zin een arrest en wees ƒ 1000 toe als billijke uitkeering in geld ter vergoeding van ..geleden pijn en ontsiering van het gelaat". Het Hof in Amsterdam had zich reeds in 1923 gesteld op het standpunt dat art. 1407 B.W. de vergoeding voor onstoffelijke schade „wégens pijn. hinder en ongemak" niet uitsloot. Merkwaardigerwijze wees echter 8 jaar later 't Amsterdamsche Hof een arrest, waarbij het tegendeel werd aangenomen, en bevestigde het in 1933 vrijwel die leer door uit te maken, dat ..de vordering tot schadevergoeding gegrond op „schrik en pijn en ontsiering niet op de wet steunt". Mèn ziet. er heèrscht op dit gebied nog steeds véél verschil van meening. ook in Hof-kringen. Het is te hopen, dat Af wel een burger de kwestie eens tot in hoogste instantie, uitvecht óf. wel 't Openbaar Ministerie bij den Hoogen Raad eens tot cassatie in het belang der wet overgaat. ' Mr. FERD. W. C. H. OLPEWELT. Laren, op den Eersten Lentedas '37. --- „U behoeft niet bang te wezen, mijn beste man, Fiffi doet niets!" ---