Liefdesleven Terwijl in moderne fokkerijen rijen drachtige zeugen met banden om de buik aan de grond genageld staan, lopen zijn dieren frank en vrij in het veld. Hij zegt dan ook, alsof het de gewoonste zaak van de wereld is: „Mijn mestvarkens kunnen met mooi warm weer onder de douche staan! De lancering van het scharrelvarken is een nieuw succes van de belangengroep „Rechten voor al wat leeft". Mevrouw M. van Oosten- Poortman (65) uit Raalte die als een horzel boeren die dieren in batterijen houden achtervolgt, is zo langzamerhand bij alle productschappen en op ministeries bekend. Maar zij weet toch zoveel mensen voor haar karretje te spannen dat zelfs grote supermarktorganisaties met haar samenwerken en het scharrelei gingen verkopen. --- „Wroetvarken” Een niet gering succes is toch zeker ook de instelling van de Commissie welzijn landbouwhuisdieren. In deze commissie komen alle betrokkenen uit landbouw, industrie en overheid samen om naar een verbetering van het welzijn van deze dieren te zoeken. Bij de installatie van deze commissie nam secretaris-generaal mr. G. van Setten van 't ministerie van landbouw en visserij zelfs het woord „wroetvarken" al in de mond. Hij zei daar namens de minister: „Wij moeten de schouders niet ophalen voor de wensen van de consument en doorgaan zoals wij gewend zijn. Men moet kunnen kiezen tussen batterijen scharreleieren; en tussen varkensvlees en vlees van hèt wroetvarken. Minister van der Stee zegt zelf: „De overheid heeft als taak niet alleen op het economische belang, maar ook op het welzijnsbelang van het dier te letten. Zij moet, waar nodig, zelfs corrigerend optreden." Sinds 15 juni voegt het ministerie ook de daad bij het woord. Tot dan reisde de 65-jarige mevrouw Van Oosten 't land af om te controleren of de voor scharreleieren uitgegeven eieren inderdaad van scharrelkippen afkomstig zijn, nu wordt dit van overheidswege gedaan. Mevrouw van Oosten komt nu op voor het scharrelvarken. Zij heeft om te beginnen welzijnsboer Geelen weten te vinden en na enig zoeken een distributeur in de arm kunnen nemen. --- Scharrelschnitzel A. de Bruin, van de voor deze gelegenheid opgerichte Diepvries Home Service 8.V., loopt inmiddels het vuur uit zijn sloffen om de door hem ingevroren scharrelschnitzels van Den Helder tot Maastricht aan huis af te leveren bij mensen die een gulden per kilo meer willen betalen. Dit blijkt wel een bijna onbegonnen taak. Hij zet nu een net van depots op waar de per postorder bestelde welzij nskarbonades door de klanten afgehaald kunnen worden. Evenals alle andere betrokkenen, bijt ook hij zich vast in de overtuiging dat de kwaliteit van het opcnluchtvarken onverslaanbaar is. Dr. G. van Putten, toegepast-gedragsdeskundige van het Instituut voor Veeteeltkundig Onderzoek (IVO), meent dat de slachtvarkens uit moderne mesterijen de gang naar het slachthuis niet meer op normale wijze kunnen verwerken. De plotselinge confrontatie met daglicht en andere soortgenoten, die evenals zij afgestompt zijn omdat zij zonder stro op beton en roosters zijn groot geworden, heeft sterke stressverschijnselen tot gevolg. 'Menig varken sterft onderweg aan deze overspanning. „Maar", zegt Van Putten „door die stressverschijnselen komt het lichaam ook in een andere toestand, de temperatuur loopt op. Dit uit zich ook in de samenstelling van het vlees. Na het slachten ziet dat er bleker uit het is bovendien slapper en wateriger. Dit uit zich ook bij het braden door een groter vochtverlies." --- Verveling Eerste „scharrelkotelet” is er De varkens van Geelen blijken beter opgewassen tegen het transporteren en de daarbij optredende spanningen. Het zijn beesten die normaler reageren omdat zij al meer in hun leven hebben meegemaakt. Veel mestvarkens krijgen om de vervelingsverschijnselen de kop in te drukken, slechts twee maal per dag een half uurtje het licht aangedraaid, ze werken altijd hetzelfde korrelsmenu naar binnen en sommige mesters draaien de drinkbakken maar een paar uur per dag aan omdat de dieren uit verveling met dat systeem gaan spelen en water verspillen. Geelen's dieren daarentegen werpen buiten hun jongen. De fokdieren grazen 's zomers de helft- van hun menu bijeen, en kunnen zelfs in de winter naar de buitenafdelingen stappen om zich in de sneeuw te vertreden. Toch is menfge boer op excursies naar proef boerderijen onder de indruk van de manier, waarop de dieren er bij liggen. Een varkenshouder reageert: ~Ze liggen er als een vorst bij!" Niettemin zegt dr.van Putten: „Als je, zoals wij, deze dieren met nachtkijkers observeert, kom je wel tot andere gedachten. Dan zie je dat deze dieren wanhopig naar verstrooiing zoeken. Zij blijken hun hokgenoten als levenloze objecten te benaderen. Om biggen nog als zuigelingen bij hun moeder weg te halen en ter voorkoming van sabbelen en kannibalisme in het donker zonder stro op roosters te huisvesten, is absurd. Maar je trapt de boer op zijn ziel door te zeggen dat hij dieren mishandelt. Als je zegt, dat we na 25 jaar propageren van industrialisering te ver zijn doorgeslagen, wordt je dat niet in dank afgenomen. De boeren doen het naar beste weten. Zij geloven in het systeem. Zij varen helemaal op het kompas van de voorlichtingsdiensten. Er worden steeds geavanceerdere stallen ontwikkeld. Maar er is sprake van beroepsdeformatie." • Foto rechts: Distributeur De Bruin (links) en medewerker Schuurman tonen het eerste pakket scharreMees, dat in een koeldoos het land in gaat. --- Wet Naar de mening van Van Putten moet deze ontwikkeling doorbroken worden. In zijn ogen is de tijd hier rijp voor en is deze zaak reeds in beweging gekomen. Hij heeft zijn hoop niet in de eerste plaats op de zojuist geïnstalleerde commissie welzijn landbouwhuisdieren gevestigd alswel op de wet Gezondheidszorg dieren, die in de maak is. Door die wet zal bet Ministerie gerechtigd zijn bepaalde manieren van bedrijfsvoering dwingend voor te schrijven. Van Putten: „Dit kan mooi gebeuren in het kader van wat op het ogenblik in Scandinavië, Duitsland en Engeland aan de hand is. Langzamerhand begint ook de EEG zich ervoor te interesseren. Om concurrentievervalsing te voorkomen kunnen wij namelijk niets doen zolang men in het buitenland niet meegaat." Volgens Van Putten mpet het er van komen dat ook mestvarkens in de toekomst strooisel krijgen om hun natuurlijke wroetfunctie te kunnen aanwenden en zullen de dieren weer het licht moeten krijgen om dat te doen. Tevens moeten zij de hele dag de beschikking over drinkwater kunnen hebben. Hij wijst daarbij op reeds bestaande frontstallen waarvan één kant open is en de dierenhokken niet uitgemest worden, maar waar de dieren als het koeler wordt zich kunnen ingraven. Het aan 'banden vastzetten van zeugen moet naar zijn oordeel afgeschaft worden. De op de plaats vastgezette dieren blijken een aanzienlijk korter leven te hebben, terwijl hun ingewikkelde sociaje gedragspatroon door ze in een rij te plaatsen volledig wordt uitgeschakeld. „We zouden willen dat de dieren weer in groepjes van vijf tot zes fokdieren bij elkaar worden gehuisvest." Hij meent dat hiertoe niet plotseling kan worden overgegaan, maar dat hier naar toe moet worden gewerkt, terwijl er subsidieregelingen moeten komen om de kapitaalsvernietiging door gedane investeringen te overbruggen. Ing. N. Sickenga van he' produktschap voor Vee e* Vlees is zich terdege bewus van het dilemma waarii onze landbouw zich bevindt. Bij het streven naar een ho-1 gere produktie tegen een lagere of gelijke prijs drijft men elkaar over de kop. Het is een race waarbij het er om gaat wie het langst volhoudt. De boer probeert zich staande te houden en de consument profiteert door een ruim aanbod, een groot assortiment en een relatief lage prijs. Maar het verzadigingspunt bij de produktie lijkt bereikt. Wij moeten de varkensmesters zelfs waarschuwen: „Pas op, want het ziet er met de prijsontwikkeling niet zo best uit.". Sickenga houdt het zeer wel voor mogelijk dat hrt biovlees weerzin zal gaan opwekken. Hij staat dan ook helemaal niet negatief tegenover de ontwikkeling van het zogenaamde scharreldier. Hij beschouwt mevrouw Van Oosten zelfs als een uitstekende aanjaagster van deze gedachte. In zijn ogen valt het • sterftecijfer van vark&is tijdens het transport door stressproblemen wel mee. „In 1976 stierven hierdoor zo'n 50.000 dieren dat is nog geen half procent van het totale transport. Dat getal is dus niet groter dan het aantal verkeersslachtoffers dat de weg onder de mensen opeist." --- Gelukkiger Op het ministerie van landbouw zijn inmiddels ook diergedragdeskundigen aangetrokken. Ook hier zoekt men naar mogelijkheden om dieren zo te huisvesten dat de dichtheid niet meer zo voelbaar is en de dieren zich gelukkiger kunnen voelen. Men beschouwt de stressverschijnselen als een onmiskenbaar feit, maar men wijst op het feit dat op alle gebied het proces van intensivering en arbeidsbesparing doorgaat en zeker ook hier niet zomaar te keren is. Inmiddels zijn de eerste 25 stressloze varkens door De Bruin het land rondgebracht en staat Geelen tussen een nieuwe lichting scharrelvarkens en zegt: „Ik heb mijn dieren nooit anders gehouden. Ik heb er altijd in geloofd, alhoewel ik meer dan eens heb getwijfeld omdat alle deskundigen zeiden dat het economisch niet mogelijk was. Ik denk dat mijn dieren vrolijker en actiever zijn. Dat mijn zeugen langer meegaan en een groter aantal biggen door hun jeugd-i problemen heen komen..." --- Terwijl steeds meer dieren per vierkante meter in geblindeerde loodsen worden gehouden door Guido van de Kreeke Limburgse boer geeft zijn vrolijke scharrelvarkens licht en lucht Nieuw succes voor belangengroep „Rechten voor al wat leeft” VELDEN/VARSSEVELD, zaterdag De scharrelkotelet is er! Het succesvolle scharrelei heeft een broertje gekregen. De alternatieve karbonade kan per postorder besteld worden. Binnenkort worden door het hele land depots ingericht waar het scharrelvlees kant en klaar kan worden afgehaald. In de huidige aanloopperiode wordt het stressloze varkentje nog persoonlijk thuis bezorgd. Terwijl nog iedere dag boeren de stap naar het meer industrieel fokken en mesten van varkens nemen en meer dieren per vierkante meter in het permanente donker groot gaan brengen, is de welzijnswerker onder de boeren en zijn dieren opgestaan. L. Geelen uit 't Limburgse Velden is nooit van zijn pad afgeweken. Terwijl de veertien miljoen varkens die Nederland per jaar produceert steeds meer onzichtbaar, geluidloos en reukloos werden opgeborgen in geblindeerde loodsen met verplichte afzuigkappen, gaf hij zijn dieren lucht, licht en beweging. En hij hield zich lande. Zijn zaak floreert. • Een biggenbatterij (foto links) waar dieren in het duister leven om „kannibalisme" te voorkomen, vormt een schril contrast met de omgeving waarin het scharrelvarken rondwandelt (foto rechts). • Terwijl drachtige fokzeugen op een industrieel bedrijf op een rij met een buikriem op de plaats worden gehouden (foto links), liggen de mestvarkens van welzijnsboer Geelen in hun binnen- en buitenverblijf, waar zij kunnen gaan en staan waar zij willen (foto rechts). foto's: Guido van de Kreeke. • Welzijnsboer Geelen met één van zijn vrolijke varkens voor zijn meststallen met licht en lucht. • Een op haar plaats gesnoerde drachtige fokzeug verbijt zich in de stangen die haar gevangen houden (foto boven), maar bij boer Geelen in Limburg staat een fokzeug in haar privé-wei. (foto onder). ---