Advertentie Bescherm Uw keel en voorkom verkoudheid met WYBERT> --- AivtrttnU* m jasup»rl«üratfl J , UM»ha—4 whn>m U| «mlulM»» h>nw •• *• «nclMlbr—cfc» --- Constantijn Huygensprijs voor Simon Vestdijk Zijn gehele oeuvre bekroond Het bestuur van de Jan Campert•tlchtlng te 'i-Gravenhafe heeft besloten de Conitantljn Iluygensprtys toe te kennen aan Simon Vestdijk voor zijn gehele oeuvre. De prijs bedraagt thans voor het eerst I 2500. Voorts heeft het bestuur besloten twee bijzondere prijzen toe te kennen, elk van t 1000 aan mevrouw A. ter Braak-Fabcr en mevrouw dr. E. du Perron-de Roos voor het zeer belangrijke aandeel dat zij hebben gehad in het tot stand komen van de uitgave van het verzameld werk van respectievelijk Menno ter Braak en Edgar Charles du Perron. De uitreiking van de prijzen zal geichieden op de slotzitting van de confe. rentie over de literaire critiek op zaterdagavond 29 oktober. Simon Vestdijk. 17 oktober 1898 te Harlingen geboren, is als romanschrijver. dichter en essayist zeer produktief. Zijn medische studie, afgesioten door het artsexamen in 1927 en door enige praktijk als scheepsarts, heeft, zou men kunnen zeggen, doorgewerkt in zijn literaire arbeid, waaraan hij zich spoedig geheel is gaan wijden, en waarmede hij zich in korte tijd een grote naam heeft verworven, vooral als romanschrijver. Zijn romans kenmerken zich door hun analytische scherpte. Vestdijk past de psychologische ontleedkunde toe volgens moderne methoden. Zijn proza is dikwijls weinig sierlijk, soms T.elfs slordig, maar hij beschikt over een sterk beeldend vermogen en een soepele fantasie. Als dichter staat Vestdijk minder hoog aangeschreven. Sommige critici bestrijden zelfs, dat hij enig dichtertalent zou bezitten. In ons blad is naar a&nleiding van een van zijn bundels eens betoogd, dat het Vestdijk niet zo ler aan dichterlijk talent, alswel aan een dichterlijk ideaal schortte. Dat werd toen zo nader uitgewerkt: Vestdijk ziet alleen de vernedering, de ïielepijn, die de mensen elkaar aandoen en waardoor zij over elkaar triomferen. In zijn verzen en romans komt telkens deze gedachte, plastisch uitgedrukt. terug. Er zijn heldere momenten in zijn zienswijze, die als geheel zeer troebel is en naar het troebele trekt. Het werk van Vestdijk is dan ook helemaal geen jeugdlectuur en komt vaak dicht bij hetgeen men vindt in de pornografie. Sommigen zullen zelfs niet schromen het pornografisch te noemen. Dit vindt zijn oorzaak in de omstandigheid, dat Vestdijks theorie van het leven, haar uitgangspunt kiezend bij het materieel-biologische. een perversie van de normale levensdrift voorstelt als onontkomelijk. Er is ook wreedheid in de wijze, waarop het leven zijn weg zoekt door het heelal. Men komt er bij eer. natuurlijke geneigdheid tot het pes. gimisme licht toe. deze wreedheid te vereenzelvigen met de hele functie, die wij het leven noemen. Toch is die vereenzelviging onrechtvaardig en de laatste levenskracht is niet de wreedheid, maar de liefde, waarvan de hier bedoelde. diep vernederende wreedheid de corruptie is. Door geen geloof te hebben mist Vestdijk elk vertrouwen in deze liefde. In zijn levenshouding is Vestdijk een volstrekt individualist, hetgeen hem overigens niet verhinderd heeft enkele romans te schrijven in samenwerking met H. Marsman, Jcanne van Schaik en Henriëtte van Eyk. Hij bestrijdt fel alle collectivisme, ook in het religieuze. Aan de andere kant streeft hij er naar die diepste gemoedsbewegingen van de gelovige mens objectief voor te stellen. Tot zijn voornaamste werken behoren: Terug tot Ina Damman (1934), Else Böhler. Duits dienstmeisje (1935). Meneer Visser's Hellevaart (1936). Heden ik. morgen gij < samen met H. Marsman, (1936), Het vijfde zegel (1937), De nadagen van Pilatus (1938). Rumeiland (1940), De vuuraanbidders (1947), De overnachting (samen met Jeanne van Schaik-Willing. 1948), De kellner en de levenden (1949), Avontuur met Tita (samen met Henriëtte van Eyk, 1950), De dokter en het lichte meisje (1951), De verminkte Apollo (1952), Op afbetaling (1953), De schandalen (1943). Voorts verzen, novellen, essays, van de laatste o.a. Lier en Lancet (1939) en Essays in Duodecimo (1953). „Het vijfde zegel" is in 1938 bekroond met de Van der Hoogtprijs, die Vestdijk dat jaar deelde met M. Vasalis. --- Eenzaam avontuur (Vervolg van pao. 1) kennen gegeven dat men zelfs tot zulk een positieve medewerking bereid zou zijn, indien het meisje gedwongen werd vastgehouden, eventueel om geloofsmotieven. Het is echter duidelijk gebleken dat het veertienjarige meisje ook zelf zich onttrekt aan de beslissing van het Gerechtshof, dat haar aan de Joodse Voogdij heeft toegewezen. Een positieve medewerking aan de opsporing van het meisje zou in feite hebben betekend dat de Kerk zich tegen het meisje richtte. In dit licht moet men de houding van het Aartsbisdom bezien. Voorzover bij de behandeling van de strafzaak tegen de dames Van M. Is gebleken van medeplichtigheid van onverantwoordelijke geestelijke personen aan de gepleegde strafbare feiten, mag men stellen, dat ook zij, evenals de hoofdverdachte, hebben gehandeld uit een persoonlijk inzicht en niet op grond van een door de katholieken algemeen aanvaarde zedelijke norm. Hun veroordeling gaat ons als mede-katholieken eigenlijk niet aan. Het eenzaam avontuur van de dames Van M. en van haar medewerkers is voor hun eigen verantwoording en als de rechtspraak tegenover hen het recht handhaaft, behoeven wij ons oaarover niet druk te maken. Daarover niet. Over deze strafzaak niet. Maar dit is niet de hele kwestie. Op de achtergrond staat de voogdijtoewijzing zelve. Men kan van mening zijn dat zij moet worden nageleefd, in ieder geval door de rechter moet worden gehandhaafd, en toch de vraag stellen: is het ra vijf jaar nog wel zo zeker, dat deze toewijzing verstandig was? Daarover hebben wij in een vroeger stadium geschreven: „Een kind is tenslotte geen zaak, welke men als voorwerp van recht opeist, doch het is een drager van rechten, en van des te meer rechten naarmate het nog juridisch onbekwaam Is er zelf voor op te komen. Een uitspraak ln het personenrecht wijst niet een zaak toe aan een van de twistende partijen, maar belast de daartoe meest geschikt geachte met de zorg over een hulpbehoevende persoon". Hoeveel minder triest zou deze zaak er hebben uitgezien, indien alle* partijen deze opvatting, welke ook het Nederlands Juristenblad inspireerde tot een suggestie tot herziening van de voogdijtoewijzing, in praktijk zouden hebben gebracht. --- EDUARDO DEL PUEYO Meesterpianistenserie Eduardo del Pueyo verving gisteravond de plotseling ziek geworden Dame Myra Hess bij de opening van de Meesterpianistenserie in het Amsterdamse Concertgebouw. Vooreerst iets wat deze concertenreeks in het algemeen betreft: men zou eigenlijk — als dat niet zo afschrikwekkend klonk — moeten spreken van een monsterserie, want nu gaat men opnieuw en bij herhaling de fout maken een pianist, een man dus wiens kunst voor een goed deel gebaseerd is op subtiliteiten, te laten optreden in een daarvoor veel te grote zaal. Nu zullen er in de loop van het seizoen voor deze serie concerten vermoedelijk nog wel meer plaatsen verkocht worden dan gisteravond reeds het geval was. Animo voor zulke piano-avonden is er nu eenmaal voldoende. Maar zijn de toehoorders die niet dicht bij het podium zitten — en dat zijn de meesten — er bij gebaat wanneer zij van de muziek hoofdzakelijk de grovere contouren te horen krijgen? Indien men deze beroemde namen slechts kan engageren onder deze voorwaarde, dan zou men hen beter niet kunnen engageren, aangezien die voorwaarden artistiek nu eenmaal onaanvaardbaar zijn. Del Pueyo speelde gisteravond een Beethoven-programma en dat had zo zijn voordelen. Vooreerst kan Beethovens pianomuziek, als uitzondering, de hoorbare verfijning nog wel ontberen zonder volstrekt expressieloos te worden. En vervolgens: Del Pueyo is voortreffelijk ingelicht in de geheimen van deze muziek en getuigde er op een indrukwekkende manier van. Behalve imposant is zijn interpretatie soms ook aanvechtbaar en dit niet zozeer in haar principes als wel in de mate waarin deze principes worden gerealiseerd. Een noodzakelijk rubato wordt door hem vaak gechargeerd en een voorgeschreven langzaam tempo speelt hij soms zo traag, dat de muziek haast lijkt stil te staan. Maar misschien moet ook in dit verband de grote ruimte, die overdrijving wellicht noodzakelijk maakt, als de zondebok worden aangewezen. Hst. --- COR DE GROOT GEEFT PIANORECITAL Voorlopig staat in Den Haag alles wat met kunst te maken heeft in het teken van de Haagse kunstmaand. Zo ook het pianorecital dat Cor de Groot gisteravond in Diligentia gaf. Hij speelde een zestal Sonates van Domenico Scarlatti met een uitstekende, zeer overwogen voordracht. In de Sonate in S gr. t. opus 31 van Beethoven bewonderden wij wel zijn spel, maar niet zijn opvatting, ln zoverre men hier van opvatting kan spreken. Cor de Groot toonde in deze sonate een staalkaart van stijlen en zijn tempo was in snelle delen aan de gejaagde kant. De door De Groot gecomponeerde Oud-Hollandse Suite moeten wij maar als een pianistisch aardigheidje beschouwen. Het werkje heeft niets om het lijf en dat is in dit geval nog al hinderlijk, want er is geen gestalte onder datgene wat het om het lijf zou kunnen hebben. Met een zestal Preludes van Debussy kwam Cor de Groot weer op zijn terrein en meer nog met drie werkjes van Albentz. Maar volkomen thuis was Cor de Groot in twee Mazurka's van Chopin, die hij het vrij talrijke en dankbaar applaudisserende publiek als toegift schonk. H. v. K. --- GABRIËLLE EN ATTY LENGYEL Gabriëlle en Atty Lengyel speelden gisteravond in de Suite te Amsterdam een aantal stukken voor viool en piano van Franz Schubert. De affiche van het concert sprak van een integrale uitvoering, hetgeen onjuist was omdat aan het programma de Drie sonates op. 137 ontbraken. Een niet onoverkomelijk gemis overigens, want de avond leek tengevolge van het eenzijdige karakter van het programma al lang genoeg. Wie op een concert met één componist wil volstaan, moet veel afwisseling brengen. Dat was in dit geval onmogelijk. Hoe bekoorlijk deze stukken van Schubert ook zijn, zij lijken erg veel op elkaar en bovendien is het duidelijk dat Schubert ze voor huiselijk gebruik heeft geschreven. Al deze stukken op één avond is daarom te veel van het goede, of liever: te veel van het middelmatige. Zo royaal als het repertoire der violisten is. zo beperkt is dat van de fluitspelers. Schuberts „Introduction und Variationen" op. 60 is zo ongeveer het enige stuk voor fluit en piano dat de romantiek heeft opgeleverd. Om deze reden en ook omdat het zulk een typische blazersmuziek is, zouden Gabriëlle en Atty Lengyel er verstandig aan doen het spelen van dit werk aan de toch al zo misdeelde fluitisten over te laten. Hst. --- Prof. Guarnieri ernstig gewond Prof dr. Romano Guarnieri, hoogleraar aan de Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, is, naar ~De Telegraaf" bericht, na een aanrijding met een schedelbasisfractuur in de polikliniek van Perugia in Italië opgenomen. De toestand van prof. Guarnieri 18 hoogst ernstig. Hij is sinds vier dageD buiten bewustzijn. „Op theevisite bij dr. Borsig" is de titel van het hoorspel van Heinrich Böll, dat de V.A.R.A. woensdagavond a.s. uitzendt in een vertaling van Ab Cauvern en onder regie van S. de Vries Jr. Dit spel behandelt het conflict van een jonge intellectueel, die zijn arbeidskracht niet wil geven voor een doel, dat hij in strijd acht met de menselijkheid. --- Boekenvenster Fransman over Ned. letteren Etudes de literature neerlandatse, door Pierre Brachin. — J. B. Wolter», Groningen - Djakarta 1955. Het contingent Fransen die onze moedertaal kunnen spreken en schrijven kan niet groot zijn. Des te meer moet het ons verbazen dat Pierre Brachin onlangs een bundel opstellen heeft uitgegeven, waaruit duidelijk blijkt met welk een ijver en doorzicht hij het Nederlandse taalgebied heeft geëxploreerd en welke onder andere de resultaten zijn van zijn studies. Zijn essay over Tesselschade munt uit door fijnzinnige analyse van haar persoon welke, bezien in verband met de kring literati die haar omgaf, telkens weer verwondering baart wegens de hartelijke lieflijkheid van haar wezen. In 20 bladzijden heeft Brachin een helder portret van Tesseltje weten te etsen. Dat hij haar met Louise Labé vergelijkt en besluit dat zij, hoewel de mindere als poëtes, de meerdere van deze moet zijn geweest als hartveroverende persoonlijkheid, beduidt voor een Fransman een groot compliment. Wat betreft de humor uit de Camera Obscura, looft Brachin, Hildebrand voor zijn ..•«xtraordinaire virtuosité verbale" en „finesse psychologique." Ten overstaan van dergelijke observaties kan men het niet anders dan betreuren dat er zo weinig Nederlandse auteurs in het Frans zijn vertaald. Aafjes, waarover Brachin menige hartige opmerking plaatst en Anton van Duinkerken die in een opstel „Anton van Duinkerken ou les reflexions du pélérin" vergeleken wordt met denkers als Maritain Berdiaëff en Muth waar het probleem van een religie „qui a perdu le sens de Dieu et le souci lancinant de I'humanité" betreft, worden op zeer lofwaardige wijze onder de loupe genomen, terwijl de menselijke problemen in de exotische romans van Johan Fabricius uitvoerig worden geschetst. Pierre Brachin heeft door zijn studies die hier gebundeld werden met een voorwoord van prof. F. L. R. Sassen zeker in de belangrijke mate bijgedragen tot het beter onderling verstaan van twee literaturen die ons Nederlanders zeer ter harte gaan. J. W, H. --- ALMA MUSICA SPEELT BACH Het scheen, dat maandagavond de muziek van Bach niet wilde gedijen in het herfstklimaat, dat het inwendige van de Amsterdamse Oude Kerk reeds naargeestig verkilde. Er was geen verwarming voelbaar en dan vergt het spelen en aanhoren van „Das musikalische Opfer" van Bach toch wel een offer, zelfs wanneer „Alma Musica" hiervan de uitvoerder is met zijn keur van bekwame musici. Wij herinneren ons van dit ensemble hetzelfde werk in geïnspireerder vertolkingen. Technisch werd er knap gespeeld, maar innerlijk werd de geest niet verwarmd door een rijke muzikale opbloei. Zeer zeker spreekt ook de akoestiek hier een woordje mee, die in de Oude Kerk beslist niet zo in het voordeel van de weergave uitvalt als b.v. in de ronde Lutherse kerk of de kleine zaal van het Concertgebouw waar wij Alma Musica in hetzelfde werk hoorden. Naast deze handicap staat dan nog de eenzijdigheid van het programma. Het was deze keer wel erg veel „Fuga", dat de klok sloeg. Men kan zelfs bij J. S. Bach te veel van het goede krijgen. Een eclatante avond kunnen wij dit slotconcert van de door de Bach-vereniging ontworpen Bach-week dan ook helaas niet noemen. T. Vr. De Vereniging van beeldende kunstenaars „De Onafhankelijken" te Amsterdam belegt op 5 november a.s. haar jaarlijkse ballotagevergadering. Gegadigden hiervoor kunnen zich opgeven aan het secretariaat. Plantage Muidergracht 27 hs, Amsterdam (C.). Tel. 741240. --- Kostbare partituren terug uit Rusland? Dr. Carleton Smith. de directeur van de Amerikaanse Nationale Kunststichting, die onlangs zes weken in Moskou en Warschau heeft vertoefd verklaarde na afloop van zijn reis, dat de Russen naar zijn mening bereid zijn een groot aantal handschriften, die na de tweede wereldoorlog in oostelijke richting zijn verdwenen, terug te neven aan de Duitse eigenaars. Dit zou inhouden dat de oorspronkelijke partituren van Beethovens Zevende en Negende Symfonie, van Mozarts „Zauberflöte" en Jupitersymfonie, plus vijftig van zijn concerten, en van Mendelssohns „Mid. zomernachtdroom" naar Duitsland zouden terugkeren. Ook een verzameling wiegedrukken die gedurende de oorlog in het Benedictijnerklooster te Gruessau was opgeslagen, zou hierbij inbegrepen zijn. Zoals bekend is de Russische regering reeds begonnen met het teruggeven van een aantal schilderijen uit het Dresdener museum. De zaak heeft echter meerdere kanter.. De Poolse minister van culturele aangelegenheden, Wladimir Sigorsky, zou namelijk zijn Russische ambtgenoot willen voorstellen, de Duits-» partituren uit te wisselen tegen de koninklijke Poolse gobelins en tapijten, die zich op het ogenblik in het bezit van de bisschop van Ottawa bevinden. Het geheel krijgt zodoende veel van een internationaal stuivertje-verwisselen, al zijn het dan zeldzame stuivertjes, die er mee gemoeid zijn. Dr. Carleton Smith echter ziet de toekomst vol vertrouwen tegemoet. Voor iemand, die gedurende tien jaar brieven naar alle Sovjet-autoriteiten schreet. zonder ooit een letter terug te ontvangen, is deze welwillende houding zonder twijfel een openbaring geweest. Het Regensburger Domchor dat onder leiding van de dirigent prof. dr. Schrems een toernee door ons land gaat maken, zal deze op vrijdag 28 oktober beginnen met een concert in de Utrechtse Buurkerk. Het koor zingt werken van componisten, die. van Palestrina tot heden, de a capellastijl beoefend hebben. --- De zaak-Anneke Beekman Overwegingen van de vonnissen der rechtbank Maandag heeft de Vijfde Kamer van de Amsterdamse Rechtbank, zoals we reeds meldden, uitspraak gedaan tegen de zes verdachten in de zaak Anneke Beekman. Wij laten hier de hoofdinhoud van de overwegingen der vonnissen tegen de vier belangrijkste verdachten volgen. Ten aanzien van de hoofdverdachte, mevr. G. M. L.-van M. neemt de rechtbank enerzijds in aanmerking dat Anneke Beekman gedurende de moeilijke jaren 1943-'45 door verdachte en haar twee zusters met grote liefde en toewijding werd verzorgd, beschermd en opgevoed. Uiteraard zijn hierdoor sterke persoonlijke banden tussen verdachte en Anneke Beekman ontstaan. In verband hiermede is het begrijpelijk te achten dat verd. onderhevig was aan sterk werkende gemoedsbewegingen, en (of) in een gewetensconflict geraakte toen van haar en haar zusters verlangd werd om de zorg en de verantwoordelijkheid voor Anneke Beekman over te dragen aan de Commissie voor Oorlogspleegkinderen. Het is niet gebleken dat een of meer dergenen, aan wier geestelijke leiding verd. zich had toevertrouwd, er ooit op gewezen hebben, dat zij zich aan een ernstig misdrijf schuldig maakte door Anneke Beekman aan het wettig over haar gestelde gezag te onttrekken en dat zij, door zulks te doen, aan grote moeilijkheden zou komen bloot te staan. De rechtbank heeft integendeel de indruk dat een of meer dezer geestelijke leidslieden haar eigenzinnigheid gevoed hebben met een beroep op de stem van het geweten, hetwelk haar als persoon tot verder verzet vermocht aan te manen, ook al kon het haar als gelovig katholiek niet in haar houding sterken. De rechtbank neemt daartegenover echter in aanmerking, dat door de onderhavige misdrijven een ernstige Inbreuk op de rechtsorde werd gemaakt, waardoor gedurende vele jaren grote onrust teweeg werd gebracht. Tengevolge van deze misdrijven heeft Anneke Beekman juist in de voor haar persoonlijkheidsvorming zo belangrijke periode van het zevende tot het dertiende Jaar telkens op verschillende adressen en ln verschillende Inrichtingen moeten onderduiken en aldaar onder valse naam en heimelijk moeten verblijven, hetgeen onmogelijk ten goede gekomen kan zijn aan de rustige en normale ontwikkeling van haar persoonlijkheid. Terwijl zij toch, naar verd. zelf heeft toegegeven, van nature reeds uitermate gevoelig en nerveus was. Mocht het de verdachte tevoren hebben ontbroken aan voldoende inzicht over de strafwaarde van haar handelingen, dan was dit niet meer het geval toen zij in juni 1954 werd veroordeeld in verband met de zaak van Betty Meljado. Na dit vonnis heeft zij op geen enkele wijze medegewerkt aan het onderzoek van de politie naar de verblijfplaats van Anneke Beekman, hoewel het aannemelijk is, dat zij contact heeft gehad, althans dit heeft kunnen verkrijgen met haar voortvluchtige zuster en het meisje. Zij volhardde echter in haar eerder ingenomen houding. Verd. is er dan ook mede voor verantwoordelijk, dat de ernstige inbreuk op de rechtsorde thans nog blijft voortbestaan. Met enkele wijzigingen gelden deze overwegingen vrijwel gelijk voor de zuster van de hoofdverdachte, de voortvluchtige mej. E. M. van M. Ten aanzien van de vertegenwoordiger B. (vroeger pater A.) overwoog de Rechtbank dat het misdrijf, waardoor een ernstige inbreuk op de rechtsorde werd gemaakt, door B. werd begaan terwijl hij geestelijke was en bovendien als zodanig gekleed, hoewel toch Juist voor hem als geestelijke in bijzondere mate de rechtsplicht gold zich van elke Inbreuk op de wet te onthouden. Daartegenover is echter In aanmerking genomen dat het feit — medewerking aan het overbrengen van de kinderen naar België — ruim zeven Jaar geleden werd begaan en dat B. nimmer tevoren werd veroordeeld. In de overwegingen van het vonnis tegen de moeder-overste van het klooster in Valmeer (België) constateert de rechtbank dat V. als religieuze een verantwoordelijke en leidinggevende functie bekleedde in verband waarmede een verhoogd normbesef verwacht mocht worden. In bijzondere mate rustte op haar de rechtsplicht om ook de wetten van het land, waartoe zij naar nationaliteit behoorde, en evenzeer die van het land dat haar gastvrijheid verleende en waar handelingen als haar ten laste gelegd evenzeer met strafsancties zijn bedreigd, te eerbiedigen. Verd. heeft haar positie als moederoverste op ernstige wijze misbruikt door het mogelijk te maken dat de meisjes Anneke Beekman en Betty Meljado gedurende vijf Jaren en wel in de voor hun persoonlijkheidsvorming zo belangrijke periode van zeven tot dertien jaar heimelijk en onder valse naam in het klooster ondergedoken te houden, hetgeen onmogelijk ten goede gekomen kan zijn aan de rustige en normale ontplooiing van de persoonlijkheid der meisjes. De rechtbank hield echter rekening met de hoge leeftijd van de moederoverste en met het feit, dat zij nog nimmer veroordeeld waa. --- Internationale expositie van uitvindingen In het Apollopaviljoen te Amsterdam Er worden in Nederland circa 10.000 octrooien per jaar verleend. Een derde deel heeft betrekking op Nederlandse uitvindingen: van dit derde deel is de helft afkomstig uit de laboratoria van enkele grote industriële ondernemingen; een derde van de middelgrote industrlj en de rest van zelfstandige uitvinders. Van al deze particuliere vindingen zifn de nieuwste bijeengebracht op de internationale tentoonstelling van uitvindingen, die zaterdag in het Apollopaviljoen te Amsterdam begint. Een met water vertrouwd Amsterdammer heeft een inrichting uitgevonden om door afstromend rivierwater elektriciteit op te wekken. Deze zelfde uitvinder heelt enkele jaren geleden, buiten mededinging, een ontwerp ingezonden voor een nieuw model watertoren in de Noord-Oost-polder. Zijn ontwerp werd niet bekroond maar we 1..., aanvaard en uitgevoerd. Een andere Amsterdammer heeft een automatische versnelling geconstrueerd voor bromfietsen, voor motorrijwielen én voor automobielen. En een Haarlemse technicus bedacht het nieuwste speelgoed: een vliegtuig met werkelijke straal-aandrijving, dat eerst in steeds sneller vaart en dan langzaam dalend om een aardbol cirkelt. Een Rotterdammer vond een oplossing om te vermijden dat een automobilist in een ogenblik van dreigend gevaar op het gaspedaal trapt in plaats van op de rem. Op de tentoonstelling is voor het eerst deze combinatie remgaspedaal te zien. ledere druk met de voet brengt de rem in werking: het gasgeven geschiedt door een zijdelingse voetbeweging — en vergissingen zijn voortaan uitgesloten. Er komt een geheel nieuw soort glas voor vensterruiten: dubbel glas met een doorzichtige vloeistof-isolatielaag, die geen zomerse zonnewarmte naar binnen laat en geen kachelwarmte in de winter verloren laat gaan. In Wassenaar is een geschreven internationale taal bedacht, die in tin taal geschreven wordt maar in alle andere talen gelezen kan worden. Een hoofdstedelijke uitvinder heeft een luchtdicht vat geconstrueerd dat dat wanneer het leeg is slechts een vijfde van de ruimte van een normaal vat inneemt. Er is een geheel nieuw model keukenweegschaal, een tot dusver onbekende inrichting van loopstallen voor melkvee, waarbij alle nadelen van de tot dusver gebruikte systemen vermeden worden, en er is tenslotte, uitgevonden door een Westfriese plattelandsvrouw, een maasmachine, een geoctrooieerde vinding, die het mogelijk maakt met behulp van een machine alle gebreide stoffen onzichtbaar te herstellen. Ook zal er een „Kant en klaar"-woning te zien zijn, opgebouwd volgens systeembouw en door 15 arbeiders in 14 dagen voltooid. --- Klooster moest een Greco verkopen (Van onze correspondent in Spanje) De verzameling „Grecos" van het Prado-museum is verrijkt met een van de hoogst geschatte werken van de Toiedaanse Griek, voorstellend de geboorte van Christus. Dit schilderij was tot nu toe eigendom van het oude Dominikanessen-klooster „Santo Domingo el Antiguo" te Toledo; het ter plaatse te bezichtigen vergde een van die vele bekoorlijke en geheimzinnige kunst-expedities „en détail" waartoe de stad noodt. Financiële nood heelt thans de communauteit geprest van het kostbaar bezit te scheiden. De verkoop aan de Spaanse staat ls geschied voor de som van 1.600.000 pesetas (ongeveer 150.000 gulden). Op een eerder uit Barcelonese koopmanskringen gedaan aanbod tot boven de 2 miljoen pesetas was de communauteit niet ingegaan. --- Nederlandse Katholieke Grafische Bond In „Lommerrijk" te Rotterdam Ir maandag en vandaar de algemene vergadering van de Nederlandse Katholieke Grafische Bond gehouden. De voorzitter van de bond, de heer W. L. de Zwager, heeft maandag in zijn openingsrede gewag gemaakt van een toenemende belangstelling voor het bondswerk. 7 september 1953 werd het 10.000 e lid Ingeschreven, 15 oktober 1955 was dit getal gegroeid tot 11.353. Dit is meer dan het dubbele van het aantal leden op 31 december 1910. Nog altijd Is echter waar, dat het aantal ongeorganiseerden in de aanverwante bedrijven xeer groot Is. Het verloop van het ledental In die vakgroepen bewijst, dat er nog geen voldoende organisatorisch inzicht by deze werknemers aanwezig is, aldus de voorzitter. De gunstige werkgelegenheid in de grafische bedrijven duurt nog voort, maar er Is aanleiding om te stellen, dat het aantal opdrachten niet zo groot Is als enkele laren geleden. Daaruit mag echter volgens spr. niet worden geconcludeerd, dat de werkgelegenheid zodanig is afgenomen, dat daaruit vroeg of laat ernstige moeilijkheden zijn te verwachten. Aan de andere kant is het verschijnsel waarneembaar, dat tal van grafici het bedrijf verlaten, omdat elders wel eens de mogelijkheid wordt geboden wat meer te bereiken. Wat de gelelde loonpolitiek betreft, volgens spr. hebben grote groepen van arbeiders maar matige bewondering daarvoor. Aanvaardend dat er omstandigheden kunnen zijn, waarbij de overheid het loonbeleid en het prijsbeleid ln de hand moet houden, zijn we — aldus spr. — toch van gevoelen, dat aan het overleg In het bedrijfsleven meer verantwoordelijkheid dient te worden ge- --- Dreigende „ramp” bij het ULO Salarissen te ver achter geraakt bij andere takken van onderwijs Op de landelijke vergadering van de vereniging voor Mulo (Ulo-groep in de Nederlandse onderwijzers-vereniging), die in Utrecht is gehouden, is uiting gegeven aan de onrust, die in deze kring leeft voor de nabije toekomst van het U.L.O. en aan de ontstemming over het uitblijven van afdoende maatregelen van de regering om een „ramp" te voorkomen. De regering heeft onlangs aandacht geschonken aan het dreigende lerarentekort bij het voorbereidend en hoger middelbaar onderwijs, maar zwijgt in alle talen over het bestaande onderwijzerstekort bij het Ulo, zo werd opgemerkt. Door de grote salarisverschillen gaan zeer veel leerkrachten van het Ulo over naar het V.H.M.0., de kweekscholen en het nijverheidsonderwijs, waardoor het Ulo met een steeds groter tekort aan bevoegdheden des te dieper in het moeras zinkt. De «alarisverhondingen *Un, naar de mening van de vergadering, totaal scheef getrokken. De bezoldiging van het onderwijzend personeel bU het gehele lager onderwijs moet aanmerkelijk verhoogd worden, de salarissen voor het Ulo in het bijzonder. De vergadering acht het een dringende eis, dat het overleg in de bijzondere commissie voor het L.O. sneller voortgang heeft. Het is, zo meent zij, niet langer duldbaar, dat besprekingen die volgens de minister reeds in februari van dit jaar „in volle gang" waren zich nog niet konden uitstrekken tot voorstellen van regeringszijde, waarover thans blijkbaar nog steeds inter-departementaai overleg wordt gepleegd. Dit had eerder en sneller moeten gedaan zijn. De vrees werd uitgesproken dat als niet spoedig resultaten kunnen worden gepubliceerd, het Ulo zijn ondergang tegemoet gaat. Bij hetgeen in bovenstaand verslag is gezegd, kunnen ter nadere informatie enkele cijfers dienen, die in het Katholiek Schoolblad van 8 oktober j.L zijn gepubliceerd. Daarin worden vergeleken de salarissen, die leerkrachten met dezelfde bevoegdheden resp. bij het G.L.0., het U.L.O. en de L.T.S. (= ambachtsschool) kunnen behalen na 20 dienstjaren. Een leerkracht met hoofdakte verdient dan bij het G.L.O. f 568, bij het ULO f 594.50, op de L.T.S. f 688, hetgeen wil zeggen, dat de onderwijzer op de lagere school f 120 minder verdient dan zijn gelijk bevoegde collega op de ambachtsschool. Een U.L.0.- onderwijzer met bovendien nog akte Engels L.O. en akte wiskunde L.O. verdient bijna f 140 per maand minder dan de gelijkbevoegde op de L.T.S. (resp. f 648.50 en f 786). Hetzelfde nummer van het Katholiek Schoolblad publicc-rt ook de uitslag van een enquête, waaruit blijkt, hoe groot de vlucht uit het U.L.O. is. --- Utrecht heeft een „Weg der Ver. Naties” (Van onze Utrechtse redacteur) In het kader van de viering van het tienjarig bestaan van de Verenigde Naties heeft burgemeester jhr. rar. C. J. A. de Ranitz maandagmorgen een nog aan te leggen weg in de stad Utrecht de „Weg der Verenigde Naties" gedoopt. De nieuwe weg is geprojecteerd in het verlengde van de Graadt van Roggenweg en de Paul Krugerbrug over het z.g. Kanaleneiland. De burgemeester heeft op het met vlaggen omzoomde weiland de vlag van de V.N. gehesen. --- 2000 JAAR CHINESE SCHILDERKUNST Expositie in Tropeninstituut Gistermiddag is de tentoonstelling „2000 jaar Chinese schilderkunst" geopend, die in samenwerking met de Unesco in het Tropeninstituut in Amsterdam is ingericht In een kort exposé gaf prof. dr. R. Bergman een overzicht van de tentoonstelling, en sneed daarbij de vraag aan, in hoeverre de Chinese schilderkunst, zoals die tot ons is gekomen, het resultaat is van een bepaalde canon, van algemeen geldende regels. Deze kweste is des te boeiender, aangezien de prenten, naast een inderdaad grote traditionele gebondenheid, toch ook een in het ook lopende individualiteit van de kunstenaar vertonen. Dr. Ph. J. Idcnburg, voorzitter van de Raad van Bestuur van de Stichting „Unesco-Ccntrum Nederland", opende na de woorden van professor Bergman di tentoonstelling, die een herdenking is van het feit, dat de UNO tien jaar geleden werd opgericht en dat de Unesco korte tijd later haar taak begon. Een deel van die taak is belichaamd in artikel 55 van het statuut, waarin bepaald wordt, dat „berwille van de vredige en vriendschappelijke betrekkingen tussen de volkeren" de samenwerking moet worden bevorderd. Deze samenwerking strekt zich ook uit tot de „kennis der kunsten", en het is daarom, dat de Unesco tentoonstellingen organiseert, die de hele wereld afreizen. De collectie schilderingen, waarvan de oudste zestienhonderd jaar geleden zi.'n gemaakt, is aangevuld met een aantal „rubbings", een techniek, waa> bij een reliëf, in steen gebeiteld, door kloppen en borstelen op papier wordt overgebracht, ongeveer dus op de manier, waarop kinderen een afdruk van een muntstuk maken. De tentoonstelling is tot 15 januari te bezichtigen. --- N.H. Werkmanprijzen-1955 Ontwerpers, die door hen verzorgde in druk verschenen werken in aanmerking wensen te doen komen voor de door de gemeente Amsterdam uitgeloofde H. N. Werkmanprijzen-1955, t.w: 1. een prijs, groot ƒ5OO, voor het typografisch best verzorgde boek, tijdschrift of handelsdrukwerk in Nederland verschenen tussen 1 oktober 1954 en 1 oktober 1955: 2. een prijs, groot ƒ5OO, voor de best eslaagde bibliofiele of andere kostbare uitgave, waaronder te verstaan: uitgave, waarvan de kostprijs boven die van het normale marktboek of handelsdrukwerk ligt en bij de vervaardiging waarvan de verkoopsmogelijkheden van het boek zelf geen rol hebben gespeeld. Deze uitgave dient in dezelfde periode als de onder 1. genoemde te zijn verschenen, wordt verzocht hun inzending(en) vóór 15 november 1955 te doen bezorgen aan de afdeling Kunstzaken, raadhuis, kamer 20 A. Door uitgevers ingezonden werken dienen vergezeld te gaan van een opgave van de naam van de ontwerper(s). De jury ter beoordeling van de ingezonden werken is samengesteld uit de heren D. Elffers, J. van Krimpen en B. Stroman. 136 schilderijen en tekeningen van Vincent van Gogh, ter vaarde van ruim vijf miljoen gulden, die door Nederland in bruikleen zijn afgestaan om deze winter in Britse steden ten toon te worden gesteld, zijn maandag in Manchester aangekomen. De kunstwerken werden onder strenge politiebewaking naar een museum in Liverpool vervoerd. Franse onderzoekers hebben in Aksoem (Noord-Ethiopië) een oude begraafplaats gevonden, die misschien aanwijzingen zal geven over de ligging van de hoofdstad van het rijk van de koningin van Sheba. Men ontdekte talrijke Arabische inscripties. --- Een „streng” commandant 1 Januari 1956 legt luitenantgeneraal A. T. C. Opsomer, die onlangs de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, zijn functie neer als commandant van het Eerste Nederlandse Legerkorps. Op dat moment komt er een etnae aan de succesvolle militaire loopbaan van een man, die veel critiek heeft ontmoet, maar desondanks de altijd draaiende spit is geweest in d« snelle, soms te snelle opbouw van ons leger. Generaal Opsomer heeft zich een eminent organisator getoond en een goed mens. die door zijn spontaneïteit en natuurlijke, ongeveinsde belangstelling alle sympathie van zijn manschappen won. Nu de opbouw van het Eerste Legerkorps nagenoeg ts voltooid, legt hij zün functie neer. Hij kan zich thans geheel gaan wijden aan zijn geliefde sport, bergbeklimmen. Zijn opvolger wordt generaal-majoor J. H. Couzij, thans commandant van de vierde divisie van 1 L.K. Generaal Couzij i* in zekere zin een antipode van zijn voorganger. Hij is militair in hart en nieren, ook in zijn uiterlijk. Hij is groot en heeft een gebruinde, geharde kop. Hij is stram en maakt op de mannen, die hem persoonlijk minder goed kennen, de indruk streng en terughoudend te ïün. Dit in volledige tegenstelling tot generaal Opsomer, die klein iJ en beweeglijk, uiterlijk meer heeft van een gegoede burgerman dan van een generaal en spontaan en vriendelijk is tegen al zijn mannen, die hij allemaal bij hun voornaam schijnt te kennen. Generaal Couzij is meer de „echte" generaal, zoals men die kent uit verhalen, toneelstukken en films; de gevreesde tegenstander met de staalharde blik in zijn ogen. Zijn mannen kennen hem om zijn stiptheid. Er gaat geen oefening op regimentsniveau voorbij of generaal Couzij ij er te vinden, verdekt opgesteld b[j een „strategisch" belangrijke boerderij of elders, waar hij de verrichtingen van zijn troep goed kan overzien. HIJ eist eenzelfde stiptheid van ïün personeel en is niet karig met complimenten, wanneer er goed en correct werk wordt verricht. Men noemt hem „streng", maar uit persoonlijke ervaring weten wij dat die zogenaamde strengheid weinig anders is dan uiterste correctheid in zijn opvattingen over de militaire taak. In interviews was hij minzaam en mededeelzaam en getuigde hij van veel begrip voor de omstandigheden en situaties, waarin hij met zijn mannen was geplaatst. Zo bijvoorbeeld in Duitsland, waar hij gedurende twee jaar achtereenvolgens de vierde divisie bij de geallieerde herfstmanoeuvres heeft geleid. Het optreden van deze divisie dienstplichtigen maakte overal een zo goede indruk door zijn leiding. Aan zijn onderdeel kan men de commandant kennen, is een spreekwoord dat in militaire kringen opgang doet. En de vierde divisie is dan een uitstekend visitekaarde van de nieuwe commandant van het eerste legerkorps. Generaal Couzij is thans 53 jaar en begon als zeventienjarige, kort na de eerste wereldoorlog, zijn militaire loopbaan bij het wapen der artillerie aan de Koninklijke Militaire Academie. Wy 2ien hem voorts gedetacheerd bij de Hogere Krijgsschool, het departement van defensie en bij de generale staf. Teruggekeerd uit Duitse krijgsgevangenschap werd hij leraar aan de Hogere Krijgsschool, waarvan hij in 1950 met de rang van kolonel directeur werd. Twee jaar later werd hij tot tijdelijk brigade-generaal van de generale staf benoemd. In 1952 bevorderd tot generaal-majoor werd hij in 1953 belast met de vorming van de 4e divisie, de parate divisie van het eerste legerkorps. Generaal-majoor Couzij is officier in de orde van Oranje-Nassau met de zwaarden en drager van het Onderscheidingsteken voor eervolle en langdurige dienst als officier. Gen.-maj. J. H. Couzij ---