De rijst voor de ondernemingen Contracten gesloten vóór afkondiging rijstordonnantie Rechter zal wel moeten uitmaken wie nalatig is Ht 1 is met ile contracten voor liet leveren van rijst, die ver- i schillend.» or.de:su-mingci. > %J- .. ( Java maanden geleden mui ••iii\:.- i rijstpellolijen hebben ges.j'.i-n een | Vfcemde geschiedenis. Over deze | kwestie; die .de ondernemingen j vo'ii lopig veel.geld kost,-daar. zij l vm il-.ne rijst moeten kopen voor hui» aüveitfers, vei namen' wij van "'' .Welingelichte zijde hel vdlgcndo; B-g . Mei IÜSI kochten wisch.üer.i.V' ondernemingen rijst bij i< n van de grote pellerijen. Het j gckishte werd oamidJeUijk be- , taakl. De .prijs per kilo bedroeg j ongeveer lip. 1.2»), . j TiVn de prijzen ophepèn en de j oi.kojppo'.itie.k van de. Ba:ua vo'.- ' k' inen jfaulde, werd de door de ; (, innemingen gekochte rijft door ! l.rl provinciale bestuur gevoi le:d. i U.w.z". aan de rijStpellerlj werd verlioden cie door de ondernemingen j 0.-k'xhte rijst te leveren. Hoe dit i vorderirgsbe.slujt luidt. is niet be- j '•( nd. daar men hierover geen >- ljchtirgen wil geven, zelfs niej a.a;1 i de ondernemingen. «1 ie 'oei) be- < ,ohebbenden zijn. j Het resultaat van deze rijst-, vordering was, dat je ondei ne- j mingen, die zoals bekend, bij | arbeidsovereenkomst verplicht 'aan hun—arbeiders. ïijiit ■ té- ' gen een bepaalje prijs te leveren, gedwongen werden elders, hetzij bij de overheid, hetzy hij particulieren rijst te kopen. In alle ge- j vallen was de prijs, d e voor deze j rijst betaald moest worden belangrijk hoger, dan die waai tegen destijds de later door do overheid gevorderde lijst werd gekocht. Voor ben opgeleverd. r>:t is natuurlijk een kwest'e, die verder op deze rijstkwestie geen enkele invloed mag hebben. Vo 1 gens üëTijstordonrïan tuT"ho'cft | ..!• Barna ke'iecht óm ïy-st te j ,x.lé;en. Volgens ii ilcliUrtgen van ! het Gouvcrncurskantoor heeft de 1 Bair.a haar to-.'steinming voor het voi del en van de ondei nemingsi ij.st- J gegeven. Dez >r. dajfen heeft „de j Vrije Pers" gemeld, dat de Bama i de rijstcoii-jraVten van de onde>~ : nuiaiig'NV 'V' zi.i- • •/.elf op hei.nïr mént, dat ion. '! .1 (en wer %--i gesloten nog nietin de gelegenheid was geweest vol'oor h t ju' peslag r.emen-T van di rijst door de oaderrlemin- j gen gekocht, dan erkent zij f hiermee het r.o-tt'.jf bestaan.van •'!<.■ i contracten. 'J. lien dit. niet. het , ■jfVu! was'.. «.!•'•" zou- immers ;n j ie.*lag n»nie!i niet nodig zijn ge- i I weest. In ieder geval staat tlums .v.l Vast, dat de Bama de rechtsgeldig, hejd van de contracten n>et erkent •n daai vat < zijn do ondernemingen .slachtoffers. * • !*•". is tef nóg meer. De'beperkende bepaljngen van de rijatonlonnan.U? zijn slechts geldig, geduiende de periode, dat de ori-.< • aantio var. kracht-is—Dit jaar is de ordonnantie op 1 Juli in werkjng getreden;. . terwijl de meeste contracten dooi- de onder, nemingen met rystpellerijen. reeds " begin Mei. van dit jaar werden gesloten. Het is dus ook'in verband hiemieé volkomen'onbegrij■ .-lijk, dat de Bama de contracten thans naast zich neerlegt. Hoe het ook zij. vast staat wel, dat de rijstpeljei ij . door het beslti!.t van de Bama. njet van de contractueel aangegane verplichting ni aan de ondei-nemirgen te le. veren af is. Naar het zich laat aanzjen zal de rechter bjnnenkort wei moeten uitmaken wie hier nalatig is. • --- Een schat van Kersten andere artikelen V. V. H. opende Kerstbazaar • ,' ■—■—-.Meit-Uon-vanmorgen in liet, iffbniiw-Vïnï' Vereniging v:m Huisvrouwen aan Simpang' gewoon óver*de hootden lit er l«t|» n, /< v <■<•! helmigstelljifg was er voor de Kerstbazaar, Jie van- morgen ten voordele van nteunJ>ehi>«-vende instt-lliiijfeii i». Er was i«»k wel alle reden voor.dezt- overstelpende drukte, want liet !.vas verbazingwekkend. Wat er a>il t niet uiOl genmiddag id dex** bazaar geopend v:» iitiL'geiis iiegm tot- twaalf •■u des in-dd.igs van h:iir vijf tot hall zeven --- Geen controle op verkoop van sterke drank Men schrift ons van Indonesl- : (*che züd«: Sinds geruime Jljd j wordt helaas practici nergens | meer in Surabaja de liaml gehouden aan de Sterkedrank Verordening. Overal In toko's, In woning* en zelfs zo langs de weg kun men z.g. tuwak kopen. Op Rangkrxli, Bronggalan, Gersikan, I'atjar Kembang. Patjar Keling en mogelijk elders kali men een overvloed van sterke drank vinden, die ongetraft door :edereen gekocht en verkocht kan worden. Dobbelspel en drankmlsbrnik in. de hand gewerkt door liet ontbreken van '"'ke controle — heblM-n jn de ze buurten reeds heel wat ellene langer men met ingrijpen wacht, des te dieper zal het kwaad zieh hebben ingeworteld. --- Examen automonteur Van de 23 candidaten, die* onder uuspicißn van het „Yacoub's College" een examen voor automonteur hebben afgelegd, «slaagden de volgende personen: Satukan, Moh. Taria, Djajus, Mahemba, Aseri, Suw.ari, Sutarto, Lie Hok Liem, Salim, Sukandir, Mudji; Effendy, Samidin, E. Sumali en Mudofir. --- Weer twee tabaksschuren afgebrand Uit de Oosthoek, waar het vorige seizoe.i zo'n enorme schade n&a de Be.aikise tabaltscultures werd aangebracht door het verbranden van vele. tientallen tabaksloodseu, worden thans opnit'.iw braa.den gemeld. Inde nacht van Vrydag op Zaterdag jl. is een schuur afgebrand en in de nacht Jlufljidag op Djnïiag wederom een. Beide schuurbranden vonden plaats in het Maisanse in het regentschap Bondowoso. Zoals gemeld, is in de nacht van 4 op 5 December eveneens een schuur door brand vernield. In al dezo gevallen is de oorzaak onbekend. Men vermoedt kwaadwilligheid. Deze branden hebben in orulcrneine*rskringen onrust ijewekt en men vraagt zich af of dit wellicht de inleid in n J* van een tiieuwe reeks van branden. Indien dit inderdaad het geval is, ziet het er voor de. Bcsukise tabak zeer donker uit, daar zij onmogelijk nogmaals verliezen zal kunnen lijden, zoal# het vorige seizoen door brandsticht int/ werden toegebracht. --- FILM OVER WEEGWERKTUIGEN Vanavond om half acht zal dooide afdeling weegwerktu'gen van de Borsiunü in de bovenzaal van restaurant Hellendoom een film vertoond en een rauserje gehouden worden over Van Berkel weeg\verkfiiigen, getiteld: „Meer dan vijftig jaar precisie praktijk". . --- Studiefonds voor Ambonezen opgericht Op een gistermorgen in de pendopo van de (jedung Xasionul gehouden vergadering, die werd bijgewoond door vele in Surabaja woonachtige Ambonezen, werd besloten een studiefond* voor Ambonezen op te richten. De .bijeenkomst werd, geleiü door dr. G. H. Rehatta, voorzitter van het voorbereidingscomité, dat onlangs in het leven werd geroepen. Dr. Rehatta wees er op, dat de Ambonezen over het algemeen financieel niet sterk genoeg zijn, om de studie van hun kinderen aan een universiteit te bekostigen. De drang naar studie is niettemin groot. Voor de oorlog bestond er een studiefonds voor Ambonezen, dat talrijke studenten heeft gé- holpen. Dit fonds, hoewel van een offjciële opheffing niets bekend is, bestaat thans feite niet meer. Van het werk van oen tij- dens de Republikeinse tiji in * studiefonds Voor Ambonezen, js door de omstaudig- heden niet veel terecht gekomen. Door de regering zijn enkele beur. zen toegekend aan Ambonese Etuöenten, doch dj{ js njet vol- doende om het grote aantal stu- derende Ambonezen te helpen. Derhalve aldus ür. Rehatta, is het noodzakelijk een studiefonds op te richten. Het plan van het voorbereidingscomité vond bij de aa'nwezingen' grotSing, Achmad Ma'aku. Torna Lala, Laisina en Ai al.ola Er werden verder drie coninissies benoemd, n.J. voor opvoed. 1: .vnde. onderwijl en voorlichting, v x>i de uitvoering van de pit' nen en "een derde commissie- voor .-.c'éening van de leerlingen, die z ■!; voor hu'o va nhet fonds arm— ,nold-.\ ; • J'. Il.;t fonds • de r.aam vun vun.-i Vtla'lj..- .:: ,; u --- SCHEEPVAART. Haven, van Siunbnja, 11 Do<\: Aangekoincn: „Janssens"; „K.i-liangct"; „Tjilxxlas"; „Rcynsl"; „KaJiitnda"; „Vim"; „Riboit,";- ~Rusa"; , San Jeronimo" en „Timor". Vertrokken: „Ri. bot"; „Rusa"; en „Samarinda", Woensdag, 12 Dec.: Aanagfcpmen: „Tomori"'; ~Tomini"; *pempang" en „Irian". Verwacht: „Eastern Prince" -en „Both". ...... Zullen vertrekken: „Batavia '; „Janssens"; „Reynst"; „Swartenhondt"; „Blitar" en „Sentana". Donderdag, 13 Dcc.: Verwacht: „Guntur"; „Slamet"; ~Merak."; „Valentijn"; ..Relniersz', en „Bintang Samudera". ZuUen vertrekken: „Nmrdzee''. --- Het vrije woord Het onderwijs op de S. M. A. II Negeri Hinrienkori zullen enkele Nederlandse'leraren van de S.M.A. II Negeti - de voormalige A.M.S. - V.11.0. . school vei laten. .Hierdoor worden in do eerste plaats, de leerlingen gedupeerd, speciaal die van dc C-afdeling (sociaal economische afdeling I, d»ai'_ de_vetxrekktnden niet kunnen 'worJen vervangen' , dooi" bevoegde Indonesische kiaohten. Indonesië heelt dringend behoef- de uü.i de-ki'ndjgen. Hoe wil .rieri nu nationale deskundigen op economisch gebievi opleiden als men de bevoegde leerkrachten "laat vertrekken? Niet alleen da leerlingen van de School, doch het gehele, land wordt hier het .slachtoffer van. Het' ministerie van Onderwijs, dat toch in de eerste plaats streeft naar» onderwijs; dat op 'een .hoog peil staat, kar. deze gar.g van zaken toch nimmer goedkeuren ? Een' lerrriingc: --- Moeilijkheden agerager-industrie la vet tj_.:d ;net ons bei-xht van. di élgeiide. sluiting vei >' de agei-2 fabrieken wegens liej gebrek oa.l koelrujmte, de verhoogde liuuiy- ijüeu v.;a de koelkamers en d„* .Japanse coaciiirentle, Vernemen wij i , xiul dr betrokken gedwongen was aan drie fabrieken hel gebruik van de koeUCiJiK-i te ontleggen, aangezien sij deze inrichting voor e'gen gebruik nodig had. Dooi- bemiddel if;g van de Dienst ToJör*v\Ttw-tdNTrilenlngèu'—tfpëft nven' tliaiu «" gedeeltelijke .uploisjiW gevonden; de. ijsfabriek heeft v.iclr naine!.\jk weer l»eretid xerklaaril v«-r de huurprijs is nog g«eu he-.Hssing gevallen. Ctrof rade. d erist aal verder, in «jiiier.; vérking met d„t er maatregelen getroffen worden tegen de zwar'? Japanse concur.rfint'e in de .agej-2 industrie.'. --- Film in de Eerste Persoon Een belangwekkend experiment Door F. Lettinga ENKELE jaren geleden verscheen een speciale uitgave van liet Critisch Bulletin, „Beeld en Verbeelding", waarin getracht werd om de verhouding tussen film en literatuur vast te leggen. Overigens was dat niets : nieuws: sinds deze jongste I onder de kunsten haar entree i maakte, hebben haar bewon- deraars getracht, haar enige standing te geven dooi' le wijzen ou tic vcrwantschau met de oudere, gevestigde Zuster,s. Men kan zich afvragen in hoeverre dit nodig was, maar in elk ge%-al waren de pogingen goed bedoeld: wen wilde trachten het odium van . kermisattractie, jat haar i)og altijd aankleefde, af te wassen door te wijzen op de deftige familie waarin ze eigenlijk thuishoorde. Oorspronkelijk zocht men het meer in de beeldende kunst en het toneel, en vooral het laatste heeft de fi]ni schade genoeg gedaan, in het. bijzonder ha de intrede van de sprekende film. Pas later ;s men, als in het boven» vermelde boekje gaan trachten om «le contactpunten met de literatuur te vinden. E venals de roman tiacht de film eéri verhaal te vertellen en wel zodanig 'lat de lezer of toeschouwer zofeel 'mogelijkde suggestie krijgt van een persoonlijke belevenis. Bij het toneel i.s dut 'n veel ,mindere mate het geval: daar is men veel meer toeschouwer bij iets wat aan anderen overkomt. D.'ink zij haar technische hulptnnlt nog onontwilckelde film had hij naai | zijn moeder gezonden en deze nadat de film ontwikkeld was, uiterst verbaasd een Christusfiguur op de foto aai.i te tier. feil. Zij stuurde de foto naar een broer in Ashland, die er «en aantal-afdrukken van vervaardigde. Genoemde Mis. Dobbins had een /.o'n afdruk van haar buunnar ge- kiegen. Deze buurman h:id de afdruk weei' ontvangen var. zijn BChooiLZUsit-r, die hem on haar beurt voor 4>en dollar van.een ons.eketide gekocht had. foto kwam in handen van een journalist van de „Independent in Ashhu.ti (V.S.), wens eerste gedachte was: „Dit een U'uckfoto..Niettemin drukte dé „Independent" de foto in haar ko. lommen ;,f onder het motto ' ,dat het een ongewc».e foto was en het «fdrukkfii V/aard. De oplage de , .Independent", w.iarin de foto opgenomen was, V.'as in een ogenblik tij.l,s uitverkocht. Twee weken later drukte het blad de foto •»veer a; en wederom laakte de op'age'uitverifoel.;. Var heinde en ver <.i tving het blad' brieven van lezer.?. Een sergeant-vlieger in Korea schreef: „Wij piloten worden et i og eens aan herinnerd, uik Passage". Op een eenzame wegrijdt een vrachtauto inet vaten. Uit één van 'Utt vaten steekt een hand, d e van binnen uit het vat heen en weer schudt, tot hot van de wagen valt en een helling afrolt; en van dat ogenblik nf zien we de wereld door de ogen van de man, die op deze wijze uit do San Quentin-gevangcnLs is ontsnapt. Hej js als het ware onze' hand, die je «tru ken opzij schuift oiy uit te kijken. Het i:i ónze Vuist, die Je automobilist neer- Maat. Wijzelf liggen in dc auto van Dauren liacall verscholen onder zeildoek, en de gelu'jden en stemmen van de buitemvert-ld dringen tot ons door zoals ze tot liogart doordringen (dit laatste is overigens niet nieuw: het werd al toegepast in Davlrt Lean's meesterlijke „Brief Kneounter"). Met subjectieve gedeelte eindigt pas, wanneer Hogart bijkomt uit de narcose na zijn operatie, waarbij regisseur Delmer Daves ons ook in beeld en klank «Ie sensaties heeft doen ondergaan van iemand die onder narcose wordt gebracht. Ook dit hadden we wel eens meer gezien, nj. in de Spencer Tracyfilm „Dr. Jekyll and Mr, Hyde". In „Dark Passage" vormt het echter een aaneengesloten fragment, en er gaat cen zccr sterke suggestie van uit... Er is één film, die geheel in deze vorm is gemaakt, nl. het hier nog niet vertoonde „Lady m the Lake". van en met Robert Mr>ntgomery. Orson Welles was al aan een dergelijke f.'lm bezig geweest, rtiuar heeft deze niet kunnen uitbi engen, en zo is Montgomety's werk de eerste, en tot dusver (>Vge, geheel subjectieve film. Het gezicht van *le hoofdpersoon krijgt men slechts eenmaal te zien. in een spiegel; en in het algeraeen zijn Je critici vol lof over dit werk.' Mits met mate en niet talent toegepast, kan deze methode zeer belangwekkend zijn. lil elk geval j ia zij wederom een manifestat c i van de jonge filmkunst, d e het er niet bij laat zitten, maar msi. tejoos zoekt naar nieuwe wegen; J en zo lang zij dat doet, Jioevt li . welaan haar toekomst niet te wanliopeu. --- „Wonderdokter" in de dessa i • l'l vOUOLINGGO, 10 December. !. I - Een lepe „wonderdokter'* ge- { plukte iiet~oniai.'gs* irf-dessa-Binr-*~ t.iran, U.e in het Kegentschap , i'roboiinggo tü gelegen, een 15-lai'' rdesjja-mensen, door aanlokkeüjke : voorspiegelingen van wondert);,ai - lijke gtr.ezingen,. tez.,men voor : M-n,bedrag van ririjn lip. 3■ zen en hij veider „djimats" ver- ' kocht, die de drager er va:, geheel . om kwetsbaar maakten Uiteraard maakten deze wendeibaarlijlce dingen grote jndruk i op de eenvoudige dorpelinger en ! 'iet w.is dan ook niet te verwon- ; deren, dat zich een 15-tal-desai- ! ':edfi i opgaven voor genezing < n j liet aanscjiriffen van een „dji\ mat". Het spr;wk vanzelf.- dat toen nden. I)e laatste tijd is gebleken dat sommigen worden ge- j weigerd, wegens de antecedenten van de betrokkenen tijdens ] hun mililiare dienst. I)e regering wil thans weten welke ! maatstaven worden aangelegd aangezien zij hierover nooit j is ingelicht, aldus meldt Anela uit Den Haag. Uit het bovenstaand'; kj.n ine» concluderen, «jat inmiddels oproepen van werkgevers aan werkne» mers-oud-milita'ren, die zich in Nederland bevinden, zijn afgewezen doi'.- de Indonesische repei jnfi Tot dusver was hier te lande alleen nog maar bekend, dat aanvragen voor re-entry perniits voor cud-mil.tairen werden geweigerd eu dat re-entry permits van oudmllitairen, die zich met verlof j- Nederland bev nden, dooi liet Indonesische. Hoge Commissariaat in de Haag werden ingetrokken. Zoals békend, moet iemand wiens permit is ingetrokken of aan wie een re-entry permit is geweigerd, door zijn werkgever worden opgeroepen als ware hij nog nooit in Indonesië geweest. Uit de zinssnede: „I)e laatste tijd ;s gebleken «lat sommigen werden geweigerd, wegen.i ,:e anteccden! ten van de betrokkenen tijdens hun m iitajre dienst", kan men opmaken, 'dat thans ook dergelijke oproepen afgewezen zijn. --- Protest regering van Singapore SIN'üAI'ÜKE, 11 December (Keuter). — I)e regering van S.n-|)or<; heeft bij de Indonesische autoriteiten ';»n hindel, zeevaart, Industrie en'.cultures in Nederlandsch Ind'.ë in het algemeen en te Surabaja in hot bUzoiidèr", aldus lezen 'wU In het gedrukte historisch overzicht, dat ter gele-" genheid van de honderdste verjaardag vp.n de Handelsvereniging Is uitgegeven. De samensteller van dit overzicht, iie tegenwoordige secretaris »'an 'de Handelsvereniging jhp. A. H. Ploos van Amstel, schrijft verf 1»" r «>,a.: I>oor velen v.ord( de taak van de vereniging' verkeerd verstaan, omdat zij niet op de voorgrond treedt en uit de aard van liaar structuur haar taak tn stilte moet vervullen. De Handelsverenigng is geen specifiek Nederlandse, doch een Internationale vereniging, hetgeen moge blijken uit d« samenstelling van haar leaen-lijst, die per 1 Januari van di\ Jaar 132 namen vermeldt. De Handelsver eniging is evenals haar . "zt is t er y ere n! g in gen" wa rsT vim" el kerj politieke inmenging .of achtergrond De taak van de Handelsvereniging is m de Joop'van de 100 jaar niet gewijzigd. Wat commercieel voorlichtende aard betreft, begeeft zij zich op internationaal gebied, met de nadruk op het locale belang. Die taak is zeer veelzijdig. De Handelsvereniging kan zich, zeker onder de huidige omstandigheden, h jmmer hegeven op liet gebjed van de arbeidsconflicten. Zij is geen werkgeversbond en is dit sinds 1851 ook nooit ge- I weest. Zij handhaaft de tradities ; en de oude economische begrippen, die immer nieuw ' blijken, door I voorlichting'van- haar~lcdcn.~Zij tracht op te bouwen , zonder af-' breuk te doen aan do oude principes, die goed gebleken zijn, en tracht - zonder aanziens des persoons en.zonder enige dscrimina, ije, commerciële en morele jsej-vice : te geven aan haar leden. Het behoeft geen betoog, deze taak, speciaal na de souvereiniteitsoverdraeht, niet altijd even- gemakkelijk is geweest. Kr moest tossen verschillende klippen doorgezeild worden; het bestuur meent daarin geslaagd te zijn. In dit. bestek,'zy jfaat liet kis- toriscli overzicht v;rder, vallen, vele radicale wereldveranderingen te vermelden, meer. radicale wijzigingen, evoluties en revoluties, ilun men ooit tevoren heeft Kakend. Indien men de laatste éfcjv i ; aao een nuchter, beschouwende blik onderwerpt, kan men niet anders don tot de conclusie komen. dan dat dit een veelbewogen tijdperk is geweest en dat wij van geluk mogtiv spreken hiervan althans de helft te mogen meemaken. Toch als men zo I ,n oude kronieken bladert, wordt ] het duidelijk dat een .ding in i wezen cj'et veranderd is n.l. de | de_ economische waarop het wereldbestuar; gevestigd is_ Tot handhaving hiervan gedurende 100 jaar een steentje to hebben bijgedragen is ietc waarop de Handelsvererv•4ercentagc van do Loiiilc import, cii dunswedHrUrijs quick slej», Engelse wals en slow foxtrot het danspaar Lies Kho-Tan Sing Tjó. Eerste prijs t.mgo, tweede prijs l'ngelse wals en slow foxtrot en derde prijs quiclc step het'danspaar Mjen Tjan en Si» Tjw-aa lUvie. Tweede prijs quick step en derde prijs Engelse wals, slow foxlrot .cn quick step het danspaar .Heeny Kho en Tan Hok' Tong. Tweede prijs tango hel danspaar Oei IJ en Nio en Tjin; Tiang Hauw. Do prijzen werden' uitgereikt door mevrouw Baltazar. --- Practisch geen rijst-aanbod Uit kringen van" de rijst;» handel vernamen wij hedenmorgen, dat het in Surabiija •hans vrijwel onmogelijk in een hoeveelheid rijst van enibetekenis, ongeacht* de snort, te kopen. Kr is eenvoudig geen lijst meer. Op de pasars waren do handelaren vanmorgen bereid lip. <100!- voor 100 k.g. O.JS. I te betalen. Meer dan enkele zakken werden echter niet aangeboden. In enkele dagen tijd is de prijs van O.J.S. I te Siirabaja met ruim Rp. 50.— per 100 kg. gestegen.- --- HERBEGRAFENIS IN BLITAR. BLITAFt, 10 December (PI- Aneta). — Zondag heeft in Blitar de herbegrafenis plaatsgevonden van de stoffelijke resten van 191 Chinezen, die om het leven kwamen ten tijde van de tweede actie. De .stoffelijke resten waren samengebracht' in een doodkist, die vijf meter lajig, twee meter breed en twee en een halve meter hoog was. ---