Een „Spitfire Bandoeng"? Nu Soerabaja het prachtige voorbeeld heeft 'gegeven en er in slaagde gelden bijeen te zamelen voor een Spitfire, die den naam Soerabaja zal dragen en ook in de hoofdstad ivan Nederlandsch-Indië thans pogingen worden gedaan, dit voorbeeld van Soerabaja na te volgen, heeft men ook in Bandoeng de hoofden bij elkaar gestoken en men heeft zich afgevraagd of Bandoeng niet in staat zou blijken hetzelfde te doen, hetgeen in Soerabaja iwel kon. Hoe meer Spitfire's, hoe eer immers de gehate vijand het zal moeten afleggen, hoe dichter dan ook bij een herrezen Nederland. i Reeds werden plannen ontworpen voor het houden van een Spitfire-avond in een der grootste Bandcengsche hotels, schrijft onze Bandoen gsche correspondent. V In het Bandoengsche Spitfire-fonds is tot op heden ruim ƒ 8000 gestort. --- Duitsche Consul-Generaal vertrokken Naar wij vernemen zijn de Duitsche consul-generaal W.' T'i m a n n en echtgenoote van Soekaboemi overgebracht naar Soerabaia, waar zij met de „Nichiran Maru" morgen naar Japan zullen vertrekken. : - , --- De droge droge Tijd Dit jaar nog niet de droogste periode De drcge tijd is v/el heel droog en heel lang. Volgens ; verwachtingen zal eerst medio November ,de . Westmoesson intreden voor wat het Westelijk deel van Java betreft. Meer naar het Oosten wordt het nog later. Nu ook af en toe de waterleiding ender geringeren druk schijnt. te staan, heeft de. meening post gevat dat er ziöh reeds een .tekort ;aan drinkwater dreigt voor te doen. Deze vrees - is.. volkomen ongegrond. , Het waterleidingbedrijf krijgt-het water uit bronnen, die eerst na jarenlange absolute droogte uitgeput zouden raken. De verminderde druk op de waterle'- ding is evenwel het gevolg van het feit. dat in verband met de muskietenplaag en het daaraan verbonden malariagevaar, . het. overloop-water gebruikt wordt voor het doorspoelen van de riolen. , Bij navraag bij het Observatorium is ons echter gebleken dat dit jaar dan wel een heel drogen tijd heeft, doch nog niet als in 1914, dat wel een recordjaar is geweest, voor zoover het West-Java betreft. . Wij drukken hieronder een staatje af, dat een overzicht geeft van den regenval .in de droogste... jaren, die Indië sinds 1914 heeft, gekend.. Dat zijn de jaren .19.14, 1925 en 1940. De regenval is uitgedrukt in m.m ... . --- Batavia Juni Juli Aug. Seyt, 1914 60 0 5 0 1925 0 13 23 21 1940 53 19 12 6 --- Bandoeng 1914 107 0 12 . 0 1925 2 29 4 34 1940 162 60 70 12 --- Djokja 1914 126 0 0 0 1925 0 5 0 0 * 1940 84 0 0 0 --- Soerabaja 1914 81 3 12 0 1925 0 3 0 3 1940 6 2 0 0 --- Begrafenis dr. E. Snethlage ":1 . .( y .-i Zondagmorgen is onder groote belangstelling te Medan het stoffelijk overschot van dr. E. Snsthlage; in leven arts bij de Deii-maatschappij, ter aarde besteld. Aneta seint omtrent deze plechtigheid het volgende. Namens de Delimaatéchappij sprak ir. P. Visser. Dr. W. K o uw e - naar hield een reds namens den geneeskundigen kring waarna de heer H. M. van Praag ..namens de Vrijmetselaarsloge in Deli het woord voerde..,De: leden van de Loge vormden een bros-' derketen om de groeve, en de heer Van Praag legde volgens maconniek gebruik drie witte, rozen en witte handschoenen op de kist. Ir. Visser dankte namens de weduwe. --- Hoe Nederland niet moet herrijzen! Wij ontvingen dezer dagen van de Textielfabriek Kantjil Mas te Bangil een badhanddoek, waarop in Oranje geborduurd was „Nederland zal herrijzen"; De gebruikelijke bespreking hebben wij achterwege gelaten en wij waren voornemens, in afkeurenden zin op de fabrikage van dit artikel te wijzen, aangezien wij het ongepast achten, een verheven spreuk als de genoemde te borduren op een voorwerp waarmede | wij ons.plegen schoon te vegen, u u ; Intusschen vernamen wij dat Kantjil Mas een Duitsche onderneming is, die thans onder 'beheer van de commissie rechtsverkeer staat. De bewindvoerder had de. hamddoek gefabriceerd. zonder er de commissie in te kennen en zoodra deze ervan op de hoogte kwam, heeft zij niet alleen d'j verdere vfatarikage van deze smakelooze handdoek verboden, doch eveneens opdracht gegeven alle reeds uitgegeven exemplaren terug te vragen en te vernietigen. Hoe goed ook bedoeld, men moet toch waarlijk met wat meer oordeel des onderscheids te werk gaan ! --- Ondernemingsadministrateur gearresteerd Wegens uitingen van sympathie met den vijand Naar Aneta uit Oengaran seint heeft de veldpolitie aangehouden den directeur-administrateur der onderneming Djatiroengo C. A. Weynschenk- Dom, wegens uitlatingen van sympathie met den vijand. Verdachte, wiens uitlatingen door een zijner employé's werden gerapporteerd, bekende. Wij kunnen hieraan nog toevoegen dat de verdachte bekend stond als N.5.8.-er. . --- HET TOEZICHT OP DE WERKGEVERS In verband 'niet den datum' vari verschijnen van het regeeringsantwoord aan den Volksraad zal de openbare behandeling van de ordonnantie op het toezicht op de rechtsverhouding tusschen ondernemingen en arbeiders worden uitgesteld tot de volgende week Maandag. --- Z. Exc. minister Wu Te Chen bracht een bezoek aan gouverneur Van der Hoek — Men ziet Z. Exc. als tweede van links Naast hem (rechts) den heer V. d. Hoe k' en' consul-generaal de heer Tschou Kwon'g Kali — Geheel links de resident ter beshikking dr. Tobj --- Indisch Burgerschap Het i-s moeilijk praten over ccn begrip, welks inhoud niet voldoende vaststaat, merkten wij Zaterdag op. Misverstanden die daardoor geschapen worden, wekken critiek op die op haar beurt wel eens onredelijk en verward schijnt. Het maakt een heel verschil of men sprekend over „Indisch burgerschap" bedoelt een sociaal of een politiek burgerschap, het „bovenlaag-burgerschap" van den heer Mansvelt of het algemeen burgerschap van den heer Jurgens. Tegen het burgerschap van den heer Mansvelt wordt al dadelijk aangevoerd dat men van Indonesische zijde, en speciaal nationalistisch-Inheemsche zijde, er niet voor zal voelen zich tezamen met Europeanen te laten „verheffen" tot superburger tegenover de breede Indonesische massa. Men zal zich, al was het alleen uit sentiment als burger één willen voelen met alle andere Indonesiërs. Trouwens ook van Europeesche zijde deelt men dat bezwaar van een superklasse tegenover een pauper of „paria"-klasse zooals wij zelfs ergens lazen, een verdeeling die geweld zou doen aan de goede democratische verhoudingen en ons terug zou voeren naar feodale toestanden. Als bezwaar van weer geheel anderen aard wordt genoemd dat b i nn c n de superklasse bij gelijkgerechtigheid de Europeaan uit alle vertegenwoordigende lichamen zou verdwijnen. En hoe gaat het, vraagt men in aansluiting hierop, met de betrekkingen en de agrarische rechten van den Indonesiër van deze groep ? Ook tegen het algemeen Indisch burgerschap koestert men bedenkingen. Zulk een burgerschap zou een verlengstuk zijn van de Indianisatie en speciaal voor den kleinen Indo-Europeaan het gevaar meebrengen, dat hij door de Indonesische gemeenschap geheel zou worden „opgeslokt". De bestaande partij-formatie is, zoo betoogt men verder, niet voor niets ontstaan. Zij is niet uit de lucht komen vallen doch gegroeid naar de behoeften. Hoe kan een Indonesiër de belangen van den trekker vertegenwoordigen en omgekeerd ? Er is meer, maar wij laten het hierbij kortheidshalve. Er is ook irr al die critiek een en ander dat tot tegencritiek lokt. Het gevaar van de vorming van een „superklasse" zou groot zijn als men haar liet verstarren. Maar de grens van het Westersch onderwijs is voor uitbreiding vatbaar tot den laatsten man en de laatste vrouw van Indië. Zij zal met de voortschrijding van de ontwikkeling verder komen te liggen. Deze „super"-groep zou als het ware zichzelf oplossen. Ten slotte bestaan er ook thans binnen elke Devolkingsgroep „superklassen" van stemmers. Dat houdt men, tenzij men iederen braven analphabeet volledige staatkundige rechten zou willen gaan toekennen. Ook voor sommige andere bedenkingen is een oplossing te vinden. De Europeaan bv. behoeft niet uit de openbare lichamen te verdwijnen als men bij alle toekenning van individueele gelijkberechtigdheid maar handhaaft dat er een zeker aantal Europeanen zitting 5n moet hebben. Intusschen zou het politieke Indische burgerschap hierdoor uitgehold worden. En hier zijn we weer bij het punt van uitgang terug: wat bedoelt en wat wil men eigenlijk ? Het is o.i. niet eens noodig met zooveel klem op allerlei staatkundige en practische bezwaren te wijzen. Naar onze stellige overtuiging — en dit voelen ook vele voorstanders blijkbaar wel — kan men geen Indisch burgerschap „scheppen". Aan de omlijning en consolideering van ieder staatsrechtelijke functie behoort een .natuurlijk sociale ontwikkeling vooraf te gaan. En dat is iets wat men hier in Indië telkens vergeet. Van nationalistische zijde b.v. als men aandringt op de stichting van een volwaardig parlement en allerlei andere hervormingen, die afkomstig zijn uit de studeerkamer of de vergaderkamer van een kleine groep en die geenszins de logische resultaten zijn van een duidelijke maatschappelijke ontwikkeling. Men schept geen burgerschap door den naam te noemen of een oproep tot samenwerking en aaneensluiting te publiceeren. Als er plaats is voor een Indisch burgerschap, als de tendens tot samenwerking in de verschillende bevolkingsgroepen zoo sterk is dat zij duurzaam zal blijven groeien, wel dan komt zulk een burgerschap als het ware vanzelf. Natuurlijk kan vandaag den dag de wetgever een burgerschap invoeren van min of meer verstrekkender, inhoud. Maar het zou een woord, een omhulsel, blijven als het begrip niet leeft, als men zich niet allen tezamen en gelijkelijk burger voelt. En dat het zóóver al is : wij zouden dat niet gaarne voor onze rekening nemen. Wèl kan men zeggen dat er is : een tendentie, en een vrij sterke tendentie tot nauwer toenadering en samenwerking in alle bevolkingsgroepen, maar één die nog telkens verstoord dreigt te worden door wederzijdsch misverstand. Wel, laat ons vooral het teere plantje niet vertrappen, terwijl wij plukharen over wat wij zullen doen als de boom eenmaal vruchten zal dragen ! --- Uitbetaling der Pensioenen Op 4 November pas Van <3e Directie der Indische Pensioenfondsen te Bandoeng ontvingen wij het verzoek mede te deelem, dat door de Regeering afwijzend is beschikt op het verzoek om het mogelijk te maken de pensioenen in Verband met de feestdagen van begin November a.s. reeds 31 October uit te betalen. (Tegen de practische uitvoering namelijk zijn bezwaren aangevoerd dcor den Directeur van Financiën. Derhalve zullen de pensioengerechtigden eerst Maandag 4 November, na Inlandsch nieuwjaar dus, hun geld in ontvangst kunnen nemen, meldt onza Bandoengsche correspondent. Dezelfde regeling geldt Voor de onderstanden aan wachtgelders, welke door 's Landskas worden uitbetaald. Deze categorie (van gewezen landsdienaren boft dus niet. Zij krijgen pas 4 November het hun toekomende geld, terwijl de ambtenaren in actieven dienst hun salaris op 31 Octoïer uitbetaald krijgen. Bij het departement van Financiën informeerend naar den inhoud van de bovenbedoelde bezwaren, vernamen wij dat het voor vele Landskassen practisch niet mogelijk is, de salarissen en pensioenen op denzelfden dag uit te betalen, en het is dan ook de gewoonte dat de landsdienaren op den eersten en de f epensionneerden op den tweeden werkdag van de maand hun geld krijgen. Nu is het wel juist dat dit onderscheid in West- en Midden-Java niet meer be• staat omdat de gepensionneerden in deze gewesten, "met uitzondering van Djokja, hun geld rechtstreeks per postwissel van de Pensioenfondsen ontvangen, doch voor alle andere deelen van Indië bestaat dit verschil wèl, en nu wordt het door het departement van Financiën niet billijk geacht dat de eene helft van de gepensionneerden door een min of meer toevallige omstandigheid zou kunnen profiteeren van een faciliteit waarvan de andere helft verstoken moet blijven. Overigens hebben de financieel zwakste gepensionneerden, onafhankelijk van Pensioenfondsen en het departement van Financiën, nog altijd een kans om ook op 31 October a.s. geholpen te worden. Dit hangt slechts af van de bereidwilligheid der banken en andere crediet-instellingen die pensioensacten m beleening hebben genomen. Men zou het niet verwachten, maar toch is het een feit dat zestig procent van de in Indië wonende gepensionneerden —en heusch niet alleen de kleintjes! — met beleende pensioensacten zit --- Dit jaar geen Pestvaccinatie Reeds verscheidene jaren achtereen gold de Poeasa als de tijd die in de met pest besmette gebieden van Nederiundsch-Indië benut werd om de locale bevolking tegen die gevreesde ziekte met het bekende pestvaccin van dr. Otten in te enten. Naar wij vernemen.-heeft rie D. V. O. echter besloten, dit jaar van die algemeene vaccinatie af te zien, en wel op grond van' de overweging dat de sterfte-cijfers op het oogenblik belangrijk lager zijn dan zij ooit waren sinds ae pest in Indië'vasten voet heeft gekregen. - • • ' • Dit neemt intusschen niet weg dat de woningver betering van den dienst der l>estbestrijding normaal voortgang vindt. --- Malang 1914 112 16 0 0 1925 0 0 3 0 1940 25 0 0 0 --- Makassar 1914 21 O O O 1925 16 4 O i) 1940 18 0 O •J --- Koepang 1914 O O O O 1525 0 0 0 1 1940 O 1 .0 O Bandjermasin en Medan hadden een belangrijk ..grooteren. regenvaL....in die dagen. Op Ambon, waar in die maanden de natte tijd heerscht, en in September de droogte. intreedt, zijn de-,cïifers in die jaren ook lager dan. gewoonlijk. Als men weet dat,daar eens.op één dag 780 mm water viel, dan is het duidelijk dat de grootste maandelijksche regenval van 810 m.m.- in, de,, hierbovengenoemde maanden laag genoemd kan worden.. • ■ •: Tenslotte zij erop gewezen dat in de vorige maand boven, Batavia zich één bui in totaal ontlastte, die 6 m.m. water bracht, een hoeveelheid, die niet. de moeite waard is en die men nauwelijks merkt. --- Minister Kobayashi's Terugkeer In ons ochtendblad is reeds gemeld dat Z. Exc. Kobayashi morgen naar Japan terugkeert. De Nederlandsche en de Japansche delegatie voor de economische handelingen deeten officieel thans het volgende mede : Daar de Japansche Regeering in het bijzonder met het oog op de a.s. zitting van het Japansche parlement, de waardevolle diensten van Minister Kobayashi in het Kabinet, niet langer kon ontheien, heeft Zij hem verzocht zoo spoedig mogelijk naar Japan terug te keeren. Minister Kobayashi zal Batavia verlaten op Maandagavond 21 dezer met de nachtexpres en zich inschepen op de Nichiran Maru, welke vertrekt van Soelabaia op Dinsdag 22 dezer om 12 uur v. m. ; " j Het vertrek van Minister Kobayashi ?.al geenerlei invloed hebben op den voortgang1 der onderhandelingen, die van Japansche zijde zullen worden voortgezet door de: gedelegeerden • Saito en Ohta. •—■ Bij het vertrek van het station-Koningsplein zal een commissie van uitgeleide aanwezig 2ijn, op dezelfde wijzb samengesteld als. die b; 1 aankomst. In den nachttrein reizen mede de heeren Baud van Economische. Zaken en Kamper van Oost-Aziatische za-' ken. In Soerabaia zal aan het station een commissie van ontvangst aanwezig zijn, terwijl bij vertrek van het schip op de kade een eerewacht opgesteld zal staan, die door Z. Exc. Kobayashi zal worden geïnspecteerd. --- Felle Brand en Watergebrek Uit Semarang seint Aneta dat ten gevolge, van onvoorzichtigheid bij het koken brarfd uitbrak in.de desa Wedelan bij Bangsri (Japara). Door den harden wind greep het vuur snel om zich heen, terwijl het watergebrek blusschen oinmogelijk maakte. > ■ Twintig huizen brandden af, terwijl tien woningen door de; brandweer veiligheidshalve werden neergehaald. Honderden personen zijn door dezen brand dakloos geworden. Het 'bestuur verleent hulp. --- SO TIAUW KIEM † Aneta seint uit Tjilatjap dat gisteravond . aldaar op 56-jarigen leeftijd 1? overleden de luitenant der Chineezen d