(Advertentie) MS DONDERDAG een echte Pers vèr beneden de wer- . f»'! yl | keüjke waarde In uw bezit te krijgen... ijs Si wmmir DIE KANS biedt Perez u NOG DRIE S ||8 2 DAGEN In de balansopruiming , s 1™ perez I yraa I'erzUche Tapijten ! p AmiUrdam, Rokln 118, tal. 32958 ' Eg Amsterdam - Rotterdam - Dan Haag - Utrecht - Eindhoven - Arnhem - Hilversum
---


(Aivtrlentit) Ver koudheidsbacil ten zijn lts de dood voor— I I MO) " ' protekcie tegen infektio
---

Poëzie
Zn de Prisma-serie is een om- en bijgewerkte herdruk verschenen van het boekje ,Jn het land van de dichter" van Gabriël Smit. Het boekje beoogt, nu het aantal lezers van poëzie toeneemt, een beter begrip voor de poëzie te wekken. Als inleider tot poëzie is Smit wellicht aan de Nederlandse kinderen beter bekend dan aan de volwassenen al enkele jaren verzorgt hij voor het schoolradioprogramma van dé K.R.O. een „poëzie-klas". Hij doet dat voortreffelijk: hij doceert niet, maar tracht eigen enthousiasme over te brengen, hij is vertrouwelijk, huiselijk bijna, als dat op school mogelijk is, zonder niveau te verliezen of huisbakken te worden. Hij maakt de indruk, een ideale leraar te zijn, hü dwingt tot samen luisteren, al mag niet vergeten worden, dat Smit vrij spel heeft: hij praat voor onzichtbare en dus ideale leerlingen. In de uitzendingen die ik beluisterde, besprak hij één of enkele verzen van een bepaalde dichter, waarbij uitgangspunt en eindpunt steeds het behandelde gedicht was, al vertelde hij soms en passant enkele anecdotica over de betreffende dichter. In het tweede deel van ,Jn het land van de dichter" doet Smit hetzelfde uit de belangrijkste perioden van onze literatuur bespreekt hij telkens een of meer verzen. Beknopt, en daarom soms teleurstellend; de geleidelijk tot verdiept inzicht leidende uitvoerigheid van de radio-tekst ontbreekt 'tier, waarbij nog komt, dat de toon, de haast aarzelende en daarom zo overtuigende wijze van spreken. Smits inleidingen eigen, in de geschreven tekst niet te horen zijn. Hetgeen een verlies is. Niet elke goede leraar blijkt goede leerboekjes te kunnen schrijven. Toch acht ik het tweede deel van Jn het land van de dichter" geslaagder dan het eerste, omdat daar de tekst uitgangspunt voor de beschouwing is. Elke inleiding tot de poëzie dient van het gedicht zelf uit te gaan: daarmee heeft de • er nu eenmaal te maken. Dat is zijn materiaal. Wat daaraan voorafging, kan bij kennisname wel eens bo:iend zijn, maar kennis ervan maakt de leze? weinig wijzer. Mijn bezwaar nu tegen het eerste deel van Smits boekje is, dat Smit te vroeg begint: bü de werkzaamheid van de dichter, bij de processen die aan het voltooide gedicht voorafgingen. Hij legt de weg af: dichter-gedicht-lezer, terwijl m.L de route gedicht-lezer-dichter de voorkeur dient te hebben. Met theoretische verhandelingen over wat zich in het land van de dichter afspeelt — en wat daar gebeurt, moet steeds omzichtig, onder allerlei voorbehoud en in bedekkende termen als „tDonder" en „raadsel" beschreven worden — is een nog oningewijde lezer van poëzie niets gebaat. Hü gelooft dat op Smits gezag wel, maar hij wil poëzie leren lezen, letterlijk achter de tekst zien te komen. En daarvoor is grondige analyse «an die tekst noodzakelijk. Smits werkwijze was te verdedigen geweest, had het tweede deel van zijn boekje de illustratie gegeven van het in. het eerste deel betoogde (al kan men het boekje dan nog beter van achteren naar voren leren). Dat is nu niet het geval Ik kan me een oningewijde lezer voorstellen, die na lezinp van het eerste deel, waarin overigens veel goede opmerkingen staan, met poëzie in de praktijk nog geen raad weet. Wat Smit vertelt, had hy niet achterwege behoeven te laten; het had alleen gebruikt moeten worden in en na de bespreking van een aantal zorgvuldig gekozen gedichten. Ik wou. dat Smit een boekje geschreven had ,Jn het land van de lezer"; het slothoofdstuk had dan Jn het l<ind van de dichter" kunnen heten. .Vu t» hy aan de verkeerde kant begonrm. Over naar de praktijk. Bi} De Beuk publiceerde de Franciscaan, die schrijft onder het pseudoniem Jacques Benoit, onder de titel „De engel met het zwaard" een bloemlezing uit zijn vier tot ov heden verschenen bundels. Benoits verzen, nagenoeg alle van religieus karakter, zouden dankbnre stof zijn bij een inleiding tnt poërie. Vooropgesteld zij, dat de hier verzamelde gedichten, die een inleidinkje van Anton van Duinkerken meekregen, van een vaak treffende bescheidenheid rijn. Ze doen soms denken aan glasramen in de kerk, die hun taak vervullen zonder aandacht te vragen. Benoits poëzie is dienstbaar. Dat is echter een menselijke waardering. Die dienstbaarheid leidt in de verzen tot onpersoonlijkheid, de bescheidenheid tot gebrek aan eigen dichterlijke kracht. Het gevolg is, dat Benoit een poëtische poëzie schrijft: zijn taal, beelden en toon rijn traditioneel, fraai traditioneel, want een fijnzinnig kiezer is de dichter zeker. Die traditionaliteit heeft een andere, die van de inhoud — de religieuze beleving in dit geval — tot gevolg. De verzen zijn veelal vroom, dat echter op de wijze waarop wierook een vrome geur verspreidt. Zelfs de regels die heftig zijn, delen in de traditionaliteit en worden niet persoonlijk. Elk gedicht voert — en dat is een steeds terugkerende verrassing — van bijzonder naar algemeen, het persoonlijk gedicht van de dichter wordt het vers van vele lezers. Benoits verzen nu zijn van nature al algemeen, wat vervlakking betekent en by de lezer tot de gedachte leidt, dat hij het wel weet. En dan heeft hy gelijk. Het zou nu dankbaar zijn, in een boekje als dat van Smit, een vers van Benoit te zetten naast een persoonlijk religieus vers, bijvoorbeeld van Gabriël Smit: poëzie gemaakt van poëzie, van voor de hand liggend mnterinnl naast een gedicht uit het niets geschapen en daardoor uniek. Mij dunkt, dat de oningewijde lezer van een dergelijke vergelijking letrt. Men misbruikt poëzie als dit van Eenoit daarmee niet. Men maakt pebruik van haar dienstbaarheid. K. F.
---

Berlijnse muur op de film
BERLIJN. 30 Jan. (UPI) — De Oostduitse bioscoopbezoeker zal binnenkort een film te zien krtfgen. die tot doel heeft hem een ..dialectisch Inzicht" te geven in de bedoelingen van de oprichting van de Berlijnse muur. Tot dusver hebben communistische kranten en de televisie het noemen van de muur zorgvuldig vermeden.
---

De fabel
Hoewel de grote arbeidsgemeenschap — vertegenwoordigd door het koor — steeds op de planken aanwezig blijft concentreert het spel zich op een kleine groep, waaruit nog weer arte hoofdfiguren naar voren komen. De kernfiguur ls Valia, een Jong en levenslustig meisje, kassajuffrouw in een levensmiddelenzaak In het kamp, een allemans-vriendinnetje. Toch houdt zU er een min of meer vaste vriend op na, de Joviale Vlctor, ook nog Jong en evenmin geraakt door de ernst van het leven. HM brengt haar in kennis met zijn boezemvriend, tevens zijn ploegbaas, Sergel, een tamelUk schuchtere, maar door en door goede, ook ernstige Jongen, een meester op zijn gigantische excavator. Deze wordt de grote liefde van Valia. Als zij twee Jaar getrouwd zijn en hun tweeling nog maar enkele maanden oud is komt hij om bij 't redden van twee kinderen uit de rivier. De eenzaamheid, waarin Valla achterblijft, wordt verzwaard door de aanmerkelijke daling van haar Inkomsten. De vier kameraden van haat overleden man besluiten gezamenlük zijn werk er bU te doen om daardoor zijn loon aan zijn weduwe te kunnen afdragen. Intussen heeft Vlctor pas na het huwc/(jk van Valla ontdekt, dat hU echt van haar hield. Hl) ia al eens van plan geweest weg te gaan, maar dit voornemen is doorkruist door de dood van Sergel. HU heeft het niet kunnen verkroppen, dat Valia zonder meer het loon, dat z(j gezamenlijk verdienen, heeft aanvaard. Op de eerste verjaardag van de tweeling maakt hij haar dat op heftige manier duidelijk: zjj doet, vindt hij, haar menselijke waardigheid te kort door van een dergelijke liefdadigheid te willen leven. Dit brengt haar er toe een vak te leren. Het stuk eindigt, als zU haar eerste zelfverdiende loon ontvangen heeft en zii ontroerd Vlctor dankt, omdat hU haar hiertoe gebracht heeft. Het stuk eindigt hoopvol, ook ten aanzien van de liefde van Victor.
---

Liederenavond Josef Greindl
AMSTERDAM. 30 Jan. — Groots en overweldigend, kis forse sculpturen de taferelen van eeuwigheid en heelal uithouwend, de gespannen dramatiek der mythologische • figuren uitbeeldend, de extatische lofprijzingen van de Schepper en de huiveringwekkende oerkrachten van de schepping oproepend, zo hield Josef Greindl zUn auditorium in de Kleine Zaal In ds ban van zijn stem gevangen tijdens een reeks van acht. voor het merendeel onbekende Schubert-llederen. Deze Duitse bariton, een robuuste vijftiger, die zich wereldfaam beeft verworven door zUn opera-rollen, met name in Bayreuth. trad ln de Concertgebouwliederencyclus voor de eerste maal in de hoofdstad als liederzanger op; zijn sterke persoonlijkheid, zijn enorme itemomvang, die klankrijk blUft zowel ln de hoge lyrische momenten als in de volle diepte, zijn moeiteloze adembeheersing en aangrijpende, totaal Ingeleefde yoordracht. nebben op het kennerspubliek, dat deze serie pieegt te bezoeken, een overrompelende indruk gemaakt. Niettemin dreigde de betrekkelijke eensoortigheid van de liederen de spanning te gaan breken, zodat het overschakelen na de pauze op Schumann's minder gecompliceerde „Frühlingsfahrt" en zijn ragfijne „Mondnacht voor velen een herademing betekende. Greindl zong de eerste rechtuit en simpelweg, ~Mondnacht" heel transparant en glanzend van vocale kleur, maar toch niet verfijnd, niet verstild genoeg om dit kleinood ln zijn pure precisie volledig tot zijn recht te laten komen Zijn stem, zijn karakter lijken niet voorbestemd voor deze intieme, gedetailleerde lyriek, maar creëerden een nieuw hoogtepunt ln de Brahms-liederen, waarmee hU zijn optreden besloot: de brede golving en machtige welvingen van diens melodiek, zijn zwaarmoedige gemoedsgesteldheid en uitbundige verhaaltrant vinden bij deze bariton volledige diep* weerklank en behoren evenals de voorafgaande Sohubert-liederen tot het lledgenre, waar. ln zOn kunstenaarschap het boeiendst aan de dag treedt. Onmisbaar en onmiskenbaar was het aanzienlijk aandeel, dat de pianiste Hertha Klus* in prachtige aansluiting op de soi'st zonder het persoonlijk initiatief te schuwen, ln het artistieke welslagen van dit recital had. M. A. - Vr.
---

Idealistisch
Deze fabel is ongetwijfeld opgezet uit een leerstellig idealisme. Alle er in optredende figuren zijn goede, hartelijke mensen en voorzover er nog iets aan hen ontbreekt worden zU in het verloop van het verhaal wel opgevoed — door hun kameraden, maar zeker ook door het leven zelf en door de liefde. De lichtzinnige Valia wordt door haar Sergel, van wie zij oprecht gaat hcuden. pas echt mens en daarna door de harde woorden van Vlctor een „volledig" mens omdat dan haar eisen arbeid haar leven zijn volle zin geeft. Maar ook Vlctor ls door het verdriet rijper geworden, mannelijker, ernstiger. Het zou wellicht te simpel zijn, als het niet zulk een eerlUke, zuivere toon gekregen had. Natuurlijk, zo nu en dan glimlacht men als vrj nuchtere toeschouwer wel eens om k'.elne didactische opzettelijkheden, maar toch al niet meer om de rooskleurlgheld, waar mede al deze mensen als beminnelijke wezens gezien worden, want daar klinkt een zo warme hartelijkheid in door, dat men zich ontwapend voelt. Wel kan men hierbij niet over het hoofd zien, dat Arboezov geen grote schepper van mensen Is. HU blijft de gevoelige waarnemer van alledagsmensen, die hU van hun beste kanten laat zien, zonder hen daarin groot te maken.
---

INDUSTRIESTAD BUFFALO HOOFDSTAD DER KUNST Sandberg toch tevreden met net stedelijk Museum
(Van onze kunstredactie) AMSTERDAM, 31 Jan. — „Als de wereld van de kunst een hoofdstad heeft, dan beeft Buffalo vandaag deze functie overgenomen", zo begint een Journalist van de Buffalo Evening Post van Ti deser een In zeer enthousiaste termen gesteld artikel. Reden tot dit enthousiasme waa de opening van de nlenwe vleugel van het Albrignt-Knox museum In Buffalo. Als men de uitvoerige artikelen, die ter gelegenheid van deze opening in Amerikaanse kranten verschenen, leest en de daarbü gesproken woorden van vele wereldbekende figuren die bU de opening aanwezig waren, juist lijn geciteerd, dan moet men geloven, dat de Journalist gelijk heelt. Bovendien was reeds bekend, dat het museum een van de belangrijkste collectie* van moderne kunst bezit. De Albright-Knox Art GaUery ls een heel Jaar gesloten geweest voor herstel van net oude gebouw en voor de bouw van de nieuwe vleugel. Vorige week is het geheel opnieuw geopend. Ter gelegenheid hiervan wera drie dagen feest gevierd, waarvoor personen van internationale faam waren uitgenodigd. Onder hen bevonden zich gouverneur Rockefeller. Sir Herbert Read. de bekende Londense kunstcriticus, de bekende Japanse architect Kenzo Tango en Jhr. W. Sandberg, directeur van net Stedelijk Museum van Amsterdam. De bouw van de twee miljoen dollars kostende vleugel werd o.m. mogelUk gemaakt door een gift van meer dan een miljoen dollar van de heer Knox, Inwoner van Buffalo. Sinds augustus is de naam van Knox aan die van het museum toegevoegd, ook al omdat hU in de loop der Jaren 163 kunstwerken aan het museum geschonken heeft Het nieuwe gedeelte is gebouwd door de Now-Yorkse architect Bunshaft. Omdat het oude museum een imitatie is van de oude Griekse bouwstijl <vgl. Parthenon) was een van Bunsharts eerste problemen: hoe een moderne vorm te vinden, die bU de oude paste. ZIJn oplossing was het nieuwe oeel geheel apart te plaatsen. Bovendien zorgde hu er door net belangrijkste deel van het museum ondergronds te bouwen, voor dat het nieuwe deel naar buiten vrl) klein lijkt. Het bovengrondse deel. geheel in glas en aluminium, wordt gebruikt voor een auditorium, een restaurant, garderobe enz. Ondergronds vindt men de expositieruimten. waarbU een hal van ongeveer 25 bU 38 meter. Kosten noch moeiten z(jn gespaard om het interieur zo goed mogelijk te maken („The new buQding ls the best, money can achleve"). . . In verband met de uitsluitend electrische verlichting merkte de heer Sandberg op: „Ik houd van electrisch licht voor moderne schilderijen. Voor de Renaissance en oude Italiaanse kunst is het niet altijd goed. Maar vele moderne schilderden zijn gemaakt onder deze condities. Zij zijn zo dramatisch, dat z|j geen daglicht behoeven." Toegevend, dat Europa niets heeft als dit nieuwe museum, bleef Sandberg echter „zUn eigen museum, en speciaal de nieuwe vleugel („all windows") daarvan, trouw: „Ik geloof in het daglicht. in de poor old sun". Sandberg verklaarde ook tegenover een Journalist, die hem vroeg waarom hU alleen nieuwe kunst kocht: „Waarom zou Ik oude kunst kopen? Dat heb lk al genoeg". Jhr. Sandberg was uitgenodigd naar Buffalo te komen om een lezing te houden over „Pionieren bü het verzamelen van kunst" en om een ere-doctoraat van de universiteit van Buffalo ln ontvangst te nemen,.
---

Mar. A. Wiegerink wil heengaan als pastoor
— (Van onze Utrechtse redacteur) UTRECHT, 31 Jan. — De deken van de stad, mgr. A. W. O. M. Wiegerlnk, heeft aan kardinaal Alfrink, aartsbisschop van Utrecht, gevraagd hem na 15 augustus — op welke dag hü vüftig jaar priester ls — ontslag te verlenen als pastoor van de H. Hartparochie op Oudwük. Mgr. Wiegerlnk ls voornemens dan zün intrek te nemen in Huize Cunera aan de Nleuwegracht.
---

Ida Haendel vervangt Jaime Laredo
DEN HAAG, 30 Jan. — Jalme Laredo, die woensdag, donderdag en vrUdag met Het Residentie-Orkest zou optreden, Is plotseling ziek geworden. Op zeer korte termijn werd Ida Haendel bereid gevonden hem te vervangen. Op woensdagavond 31 januari (serie D, Den Haag) zal Ida Haendel het Vioolconcert van Sibelius vertolken, op donderdagavond (Lelden) en vrijdagavond (Haagse Personeelsverenigingen) zal zu het Vioolconcert van Bruch spelen.
---

EEN GESCHIEDENIS UIT IRKOESK Nationaal Toneel van België speelt Russisch successtuk Opmerkelijke vorm bij oprechte eenvoud
ANTWERPEN, januari — Het gezelschap van de Koninklijke Nederlandse Schouwburg van Antwerpen speelt op het ogenblik met veel succes een toneelspel van een gevierde Sovjet-Russische toneelschrijver: „Een geschiedenis uit Irkoetsk" van Alexei Arboezov — helder vertaald door Cara van Wersch. Zoals vele andere stukken van deze schrijver is het achter het ijzeren gordijn byzonder in de smaak gevallen: in de Sovjet-Unie liep het in 1960 in één maand in 120 theaters tegelijk, in Tsjecho-Slowaktje in 20. In het Westen schijnt het alleen nog enkele radio-opvoeringen beleefd te hebben: in Skandinavië en in Parijs.
De kennismaking met de Vlaamse voorstelling laat'zien, dat het succes te danken is aan de eenvoudige menselijke oprechtheid, die de toon grotendeels bepaalt, en aan de suggestieve vorm. Naar inhoud Is het snel van zeer eenvoudige aard, naar strekking en naar vorm vertoont 't remlnlsrensles aan Brecht, maar met een behoortHke mate aan eigen intentie. In opzet is het een leerstuk, als zodanig afgestemd op het grote puhllek. De stof, de fabel, is gekozen uit het volk, uit een grote' groep arbeiders, die werken aan de bouw van een hydra-elektrische centrale by Irkoetsk. Zoal* altijd wordt do artistieke kwaliteit bepaald door de vorm, die de fabel op de planken aanneemt, en Jnlst hierin Is het stak van waarde. Hierdoor Is Ben Royaards geïnspireerd tot een van *l)n Kelukkigste regieprestaties van de laatste tijd.
Valia (Ketty van de Poel) en haar vriendin (Jet Naessens) mijmeren ln «Een geschiedenis uit Irkoettk" over verleden en toekomet
---

Het koor
HU heeft andere middelen gebruikt om zijn fabel een wtjdser perspectief en daardoor een sterker effect te geven. Ar. boezov laat zUn fabel in zekere zin vertellen — spelend vertellen — door een koor. Dit koor vervult een dubbele functie. Het vertegenwoordigt de grote arbeidsgemeenschap, waarin en waarmee de kleine groep leeft, en het brengt ook de handeling op gang, begeleidt en becommentarieert die en stuwt haar voort. Het' heeft opmerkelijke trekken gemeen met het klassieke koor en bevat ook elementen van de zanger met zijn songs bij Brecht. De verwantschap met Brecht blijkt ook hieruit, dat de gebeurtenissen nadrukkelijk als reeds voorbi) worden voorgesteld, zU worden voor de toeschouwer verteld, opnieuw opgeroepen met behulp van de personen, die ze beleefd hebben. Het spel begint met het koor, dat wil zeggen met een groep mensen, die onder elkaar en ook tegen de toeschouwers praten over wat er met Valia gebeurd is. Ho* is het ook weer gegaan? Z6, weet je nog wel? JU stond daar en toen kwam hi). De hoofdfiguren zonderen zich dan langzaam af op een verhoging. De lieden van het koor groeperen zich daar omheen en kijken aandachtig toe en bemoeien er zich zo nu en dan mee. Ook de spelers zelf leggen er de nadruk op, dat zijn slechts een werkelijkheid van vroeger herhalen. Men weet uit de praktijk van Brecht — maar Brecht was, een groter schrijver, veel sterker ln het fabuleren. zeker als het op scheppen van groots» mensenfiguren aankwam — dat dit opzettelijk en nadrukkelijk afstand nemen van de werkelijkheid zeer sterke effecten op kan leveren. Arboezov heeft dit met vrucht toegepast en, llikt mU, hoofdzakelijk hierdoor vermeden dat zijn fabel melodramatische effecten oproept. Een voorbeeld slechts: als men in het spel gekomen is tot de dag, waarop Sergel verongelukt, zegt het koor tegen Valia, die het toneel op komt: Nu ls het weer de dertigste juli. Valia vlucht terug: nee. ik wil niet. Zij vermant zich: had ik die morgen maar geweten, wat er ging gebeuren... Deze toespelingen op wat komen gaat blijken bizonder werkzaam. Het ogenblik, waarop Valia de doodstijding te horen krijgt, kon de schrijver hierdoor weglaten.
---

Regie
Hier moet onmiddellijk bij gezegd dat Ben Royaards, door het koor zo voortreffelijk te dirigeren als hij deed, deze dramatische effecten zeer doeltreffend heeft gemaakt. Op een teer gelukkige manier liet hU dece groep mensen de grote lljnene markeren en daarvoor vergroten. Maar op een even gelukkige manier maakte hU er ook een Inderdaad levende gemeenschap van, die door een liclite stylering in de bewegingen een eenheid Neef — wezenlijk verbonden met de hoofdfiguren — maar toch ook onderscheiden in Individuen, ook al werden die vrijwel uitsluitend door hun uiterlijk marier gekarakteriseerd. Hun emoties werden verwoord Inl een poëtische taal, die van de een naar de'ander overspringt.
In een spel als dit behoeven ook de hoofdfiguren feitelijk niet meer dan een goede, gevoelige typering. Een eerste vereiste HJkt het daarbij, dat het type van de speler het juiste is voor de mens, die hU aanwezig moet stellen. Dat was zeer duidelijk het geval met Ward de Kavet als Vfctor en met Martin van Zun. dert als Sergei, die beiden bovendien voortreffelijk speelden. BU Ketty van de Poel, die weliswaar ook uitstekend speelde, lijkt in haar aard slechts de zachte, ietwat weemoedige poëzie te missen, die haar grote rol op sommige plekken w*t meer glans had kunnen verlenen. Dit soort detailopmerkingen zou men kunnen voortzetten, maar het is overbodig, omdat de goede totaalindruk slechts in geringe mate onder dit soort zaken leed. Wel dient gezegd, dat het koor zeer goed bezet was. RUTTEN
---

Wereldraad en zendingsraad
De eenheid van kerk en zending werd te New Delhi bezegeld. Men was dat al in Amsterdam en Evans ton van plan. De Oecumene was Immers zelf uit de zending voortgekomen. Kraemer had er telkens op gewezen, dat een kerk, die haar zendingstaak verzuimt, niet werkelijk kerk mag heten, en dat de eenheid der kerken, zonder eenparige zendingsroeping en zendlngsarbeid, een onvruchtbaar streven is. Sinds Amsterdam 1948 bestond er dan ook al samenwerking tussen Wereldraad en Zendingsraad. Van de kant der Jonge kerken was daar nog een krachtige stoot ln d« richting van samensmelting bij gekomen. Zelf uit de zending voortgekomen voelden zy het, eenmaal zelfstandig geworden en bereid hun eigen missionaire verantwoordelijkheid te aanvaarden, als iets onnatuurlyks, dat z(j. behalve met de Wereldraad van kerken, ook nog contact moesten onderhouden met een afzonderlijke zendingsinstantie. Alleen van de kant der Orthodoxen was er bedenking gerezen. Zij hadden de zending hier en daar leren kennen als proselytisme: het zieltjes-winnen door zendingsgenootschappen uit hun eigen, gevestigde kerken. ~Stelen van schapen uit andermans stal" noemde één hunner dat. Maar toen het duidelijk was gemaakt, dat noch de Wereldraad noch de Internationale Zendingsraad zulk proselytisme goedkeurden, en dat de opname van de Zendingsraad in de wereldraad juist kon meehelpen om dergelijke ongewenste zendingsmethoden te voorkomen, lieten zij hun verzet varen en gaven hartelijke medewerking, aldus prof. Dankbaar. Onder leiding van een orthodoxe voorzitter werden Wereldraad en Zendingsraad te New Delhi één. Dat was veel méér dan enkel een kwestie van organisatie. De nieuwe „commissie voor wereldzending en evangelisatie" zal niet alleen het werk van de Zendingsraad voortzetten, maar vooral alle kerken van hun missionaire plicht doordringen. Zending ls niet langer enkel een beweging van West naar Oost, z(j moet ook in omgekeerde richting gaan. In de toekomst moeten er dan ook zendelingenuit Afrika en ' Azië naar Europa en Amerika reizen om hun missionaire élan op de oudere kerken over te draeen, en om op hun wUze het Evangelie te brengen aan de ontkerstende massa's, die voor het getuigenis van de westerse kerken ontoegankelijk zijn geworden.
---

Letterkundigen protesteren tegen royement-Marja
AMSTERDAM, SI Jan. — De heren Slmon Vinkenoog en Remco Campert delen mede, dat z)j mede namens een aantal mede-leden een brief hebben gericht aan het bestuur van de Vereniging Van Letterkundigen (WL) van de volgende Inhoud: „Ondergetekenden, leden van de Vereniging Van Letterkundigen (VVL) protesteren met klem tegen het royement van het lid van de vereniging A. Th. MooU (A Marja), en wel om de volgende redenen: 1. Het royement la uitgesproken op grond van aan de heer Moot) toegeschreven (maar door hem steeds ontkende) handelingen tegen particulieren ln hun hoedanigheid van letterkundigen. Hoewel deze letterkundigen in sommige gevallen deel uitmaken, of hebben uitgemaakt, van het bestuur van de VVL, is het belang van de WL als organisatie hierbij niet in het geding geweest. Art. 8 c van de statuten van de WL Immers stelt handelingen ln strijd met dit belang aü royement*- voorwaarde. 2. De vervalste circulaire (dd. 18 Januari) waarin het aftreden van de voorzitter van de VVL werd aangekondigd, mag dan in het royementsbesluit niet als directe aanleiding genoemd zUn. het is zonder meer duidelijk, dat *U hierbij van doorslaggevende betekenis ls geweest. Men kan zich immers afvragen waarom de heer MooU pas nu geroyeerd wordt op grond van aan hem toegeschreven handelingen, die meer dan een Jaar geleden hebben plaatsgevonden. 3. Er ls tot nog toe geen enkel bewijs geleverd, dat de heer MooU zich inderdaad schuldig heef t gemaakt Mn betreffende handelingen, zowel die van recente als vroegere datum, terwijl het bestuur van de WL hem tot op heden niet in staat heeft gesteld op de beschuldigingen te antwoorden. 4. Het feit dat de voorzitter van de WL naar aanleiding van de vervalste circulaire de recherche heeft Ingeschakeld, alsmede het verzoek van net bestuur (dd. 29 januari) aan' de leden om directe medewerking aan het politieonderzoek te verlenen, kunnen ondergetekende niet anders zien dan als aan letterkundigen onwaardig. Volgens de eerder genoemden ls dit schrijven mede uitgegaan van: drs. G. Borgers, Jan G. Ëlburg, Gerrit Kouwenaar, Arthur Lehnlng, Adrlaan Morrlëo, Harry Mulisch, Cees Noteboom, en Max Nord.
---

Cursus voor leiders middenstandsbedrijven
(Van onze Haagse redactie) DEN HAAG. 81 Jan. — Voor de cursus ten behoeve van de leiders van groeiende midden.«tandsbedrUven bestaat ruime belar gstelling. De cursus Is opgezet door de Nederlandse R.-K. Middenstandsbond, in samenwerking me: het Nederlands Instituut voor Efficiency. Men begint met de eerste serie op 19 februari. Er hebben zich thans echter al voldoende deelnemers gemeld voor nog een viertal series. Op de cursus worden de problemen behandeld, waarvoor de middenstander met een sterk groeiend bedrijf zich ziet gesteld. In het bijzonder wordt aandacht besteed aan het moderne personeelsbeleid en de financiering.
---

Definitie
Men beeft te New Delhi getracht een definitie vu de eenheid der kerken te geven: deze werd als volgt geformuleerd. 1, De liefde van de Vader en de Zoon in de eenheid met de li. tiecit 1* de bron en het doel der eenheid, die de drieëene God voor alle mensen en de hele schepping wil. \V|| geloven, dat wU deel hebben aan deze eenheid, li) de kerk van Jcsus Christus, in Wie alle* bestaat, In Hem alleen, die de Vader tot hoofd van het lichaam heeft aangesteld, bezit de kerk haar ware eenheid. Op Pinksteren werd de werkelijkheid van die eenheid openbaar in de gave van de 11. tieest, door wie wU in ue tegenwoordige tüd reed» een begin van de volkomen eenheid tussen Zoon en Vader erkennen, welke w(j in haar ■ volheid eerst kunnen kennen, wanneer alle dingen door Christus in ZUn heerlijkheid worden samengevoegd. De lieer, die uiteindelijk alles tot volle eenheid brengt, U dezelfde, die ons alt. nodigt naar de eenheid te streven, die ilü voor ZUn kerk wU. 2. WU geloven, dat de eenheid, die zowel <iods wil als ZUn gave aan ZUn kerk Is, zieht itr wordt gemaakt, wanneer In elke plKtib allen, die la Jesus Christus gedoopt i Co Drm als Heer ca netland belUdtM, door de 11. Geest tot een waarachtig* gemeenschap worden tarnen gebracht, die la het éne, apostolische geloof bi#* ven, het éne Evangelie verton dl ren em het éne brood breken, texamen biddea ea een gemeenschappelijk leven kennen, dal slch in getuigenis en dieast tot allen uitstrekt en tegelUk verenigd ls roet de gehele gemeenschap vaa Christenen vaa alle plaatsen en alle eeuwen op «odanlge «Ou, dat ambtsdragers en leden door allen worden aanvaard en dat allen samen kunnen handelen en spreken waar dat nodig is bQ de taken, waartoe God iljn volk roept. WU geloven voor die eenheid te moeten werken en biddea. 3. Dete korte beschrijving van ons doel laat vele vragen onbeantwoord. B'|| zijn het nog niet met elkaar eens, hoe het bovengezegde te verstaan en te verwezenlljken is. W|j zien duidelijk In, dat eenheid niet hetzelfde is als eenvormigheid van organisatie, ritus ot levenshouding. WU erkennen, dat een zondige elgen-wüsheid aan het werk is en ons gescheiden houdt en dat w|) In onze menselijke onwetendheid de lUnen van Gods plan voor de toekomst niet duidelijk kunnen onderscheden. Maar wij hebben het vaste vertrouwen, dat Gods wil, zoals deze ln de 11. Schrift is vastgelegd, door de 11. Geest voor en In ons steeds duidelijker onthuld wordt. Het verwerven der eenheid betekent niets minder dan dat vele vormen van kerkelijk leven, zoals wij ze kennen, moeten sterven en daar» na tot nieuw leven komen, WU geloven, dat tenslotte deze prtf» daarvoor moet betaald worden.
---

Derde vergadering van Wereldraad Het leven der kerken
Ofschoon de officiële rapporten over de derde Algemene AssrmbUa rui de Wereldraad van kerken, die van IX november tot 5 december 1.1. te New Delhi 1* gehouden, nog lang niet gereed sljn, worden toch reeds ln allerlei tijdschriften en reformatortsche bladen voorlopige beschouwingen gepubliceerd over de gang van zaken. Over het algemeen is de toon daarvan wel optimistisch, al ontbreekt het niet aan kritiek en uitingen van teleurstelling. In „«Jemeenschap der kerken" wU»t prof. W. F. Dankbaar erop, dat er een groot verschil was tussen Amsterdam, Evanston en New DelhL BU de beide eerste Assemblies vergaderde de Wereldraad in een „christelijke" weri-ld} te New Delhi wordt het leven beheerst door Hindoeïsme, Boeddhisme en Islam. De bevolking stond öf onverschillig tegenover die bijeenkomst van christenen, öf hoogst gereserveerd of volstrekt afwijzend. Dit had, volgens Dankbaar, In die niet-christelüke wereld t(|n weerslag op do vergadering van de Wereldraad. „Het tem- Kerde de lust om de onderlinge verschil>n tussen de kerken breed uit te mrten. De gezamenlijke zendlngstaak stond er duidelijker voor ogen. Voor het overige sorgden de vertegenwoordigers van de jonge kerken in Azië en Afrika er wel voor, dat de grote missionaire roeping en dn dienst der kerken inzake de sociale en raciale problemen geen ogenblik vergeten" konden worden. De stem van Azië en Afrika klonk te New Delhi duidelijker dan in Amsterdam en Evanston. Op velerlei manieren drongen de Jonge kerken er bl) de kerken van het Weeten op aan, ze niet te hinderen in hun éénwording. Want hoe zouden <U als kleine minderheden hun christelijke opdracht kannen vervullen tonder één te zijn?"
---

Russisch Orthodoxe kerk
~D«' Oosters-Orthodoxe kerken zQn, zegt Dankbaar, pas na Amsterdam en Kvanston een belangrijke en meer.positieve rol In de oecumenische samenle. ving gaan spelen. In New Delhi werden zU aanzienlijk versterkt door het toetreden van de Orthodoxen uit Rusland. Roemenië, Bulgarije en Polen, Prof. Dankbaar wijst met beslistheid de opvatting van sommigen af, dat de Wereldraad zich, door die kerken op te nemen, heeft opengesteld voor communistische infiltratie. De Russische kerk is niet anders dan als een zusterkerk tot de grote kerkenfamilie toegetreden. Zij verkeert in een communistische staat, zegt Dankbaar, „en wij hebben geen reden om aan te nemen, dat *U zich antithetisch stelt tegenover het saasreglme. Maar wij hebben nog minder reden om haar te beschouwen als een vertegenwoordigster van de marxistisch-communistische levensbeschouwing. Haar vertegenwoordigers hebben herhaaldelijk verzekerd, dat si) daarmee niets van doen heb. ben." Theologisch zal het orthodoxe element voortaan een veel groter gewicht in de schaal van de Wereldraad gaan leggen. Dat zal de discussies beslist niet gemakkelijker maken. Er zijn wel ongekende mogelijkheden geschapen om nu samen tot een dieper verstaan van Gods Openbaring te komen. En bovendien: nu de politieke scheidslijn, die Oost en West verdeelt, door de kerken ls doorbroken, zou daar ook niet een kans liggen, dat de kerken er iets toe kunnen bijdragen om het oorlogsgevaar at te wenden? Een punt van wel zeer bijzonder belang, dat samenhangt met de numeriek voortaan zeer sterke orthodoxe groep ln de Wereldraad is, dat deze nu wel definitief opgehouden heeft een organisatie van overwegend protestantse kerken te zijn. Het gevaar van pan-protestantisme was na Evanston zeker niet denkbeeldig, omdat de Orthodoxen zich toen dogmatisch nog zeer gereserveerd toonden. Het ligt in de Ijjn der verwachting, dat zl), als geheel, zich in de toekomst krachtig -uilen roeren.
---

Zichtbare eenheid
Nadat er te New Delhi 23 kerken tot de Wereldraad z(Jn toegelaten, telt deze nu in totaal ongeveer 200 ledenkerken. Het grote probleem blijft uiteraard de eenheid. In Amsterdam verklaarden de kerken samen voor de eenheid te staan ondanks hun onderlinge verschillen. Te Evanston getuigden tö van hun vast voornemen om verder te streven naar werkelijke eenheid. In New Delhi hebben z(J zich heel positief uitgesproken op welke concrete punten die eenheid zichtbaar moet worden. Een federatieve samenwerking alleen ls niet voldoende. De eenheid moet vooral in de plaatselijke gemeenten zichtbaar worden, want daar ondervindt men da verdeeldheid Immers het pUnlUkst.
---

Veiling van de boekencollectie Tage Bull
AMSTERDAM, SI jan. — Een Nederlands collectioneur ls voor ƒ 4.300 eigenaar geworden van een kostbar» en feïllustreerde uitgave (1778) ln drie deen van „Romans et Contes" van Vol» talre, gebonden in roodmarokijn met vergulde rugdecoraties. Deze werken behoren tot de bekende verzameling van de vorig Jaar op tachtigjarige leeftijd overleden Deense gevolmachtigd minister Tage Buil. Dinsdagmiddag is met de veiling van zJJn collectie een begin gemaakt b(] het Internationaal antiquariaat Menno Hertzberger en Co. Er bestaat voor de twee dagen durende veiling van deze collectie veel belangstelling, ook van buitenlandse zode. Twee deeltjes amoureuze „Contes et nouvelle* en vers" van La Fontaln» brachten ƒ 4.800, de werken van Molière ln zes delen (1754) ƒ 2.500 op D# volledige werken van Racine In drie delen, ln 1783 in opdracht van koning Lodewtfk XVI voor de opvoeding van de dauphin gedrukt, brachten ƒ 3.600 op. Een door Gustav Doré geïllustreerde uitgave van ~Les contes drolatlques" van De Balzac noteerde ƒ 630.
---

Belemmeringen
Deze verklaring over de eenheid der kerk is opgesteld door de Commissie voor „Geloof en Kerkorde". Wie bedenkt. dat deze verklaring door kerken van de "meest uiteenlopende confessies en kerkorden gezamelljk ls aangenomen, zal dit, aldus prof, Dankbaar, een moedige ztap-vooru'.t moeten noemen. Om die eenheid zichtbaar t» maken, zullen de kerken en gemeenten dikwijls traditionele vormen moeten doorbreken en daarvoor „verantwoorde risico's" moeten aandurven. Maar spreken over verantwoorde risico's ls nog niet hetzelfde als ze werkelijk nemen. Dat moest men al aanstonds ln New Delhi constateren. Er zön nog zware hindernissen op de weg naar de eenheid, die nog niet overwon, nen konden worden. Op het punt van de apostolische successie, de Wnder- of de volwassenen doop en het avondmaal kwam men nog niet nader tot elkaar. Er zijn ln New Delhi enige zeer Indrukwekkende z.g. open avondmaalsvieringen gehouden, zegt Dankbaar, waar leden van nagenoeg alle kerken in de tekenen van brood en wtfn de gemeenschap met de Heer en elkander oefenden. Er was dus Intercommunie. Maar die avondmaalsvieringen werden telkens nog uitsluitend bediend door ambtsdragers van één confessie. hetzij anglikaans, of luthers of orthodox. Aan intercelebratie was men nog niet toe. Wij hebben op het meest centrale punt, aan de Tafel des Heren, de eenheid ln Christus nog nie-, ven volle kunnen bereiken en zichtbaar maken. Er zal op deze en andere punten van gescheidenheid nog veel samen gestudeerd, overlegd, en vooral gebeden moeten worden. Zo luidt het oordeel van prof. Dankbaar.
---

Vooruitgang
Er Ik ongetwijfeld te New Delhi voor. uitgang In oocamonlcitelt te constateren geweest. Men ia er echter nog lang niet; veeleer moet men telgen, dat er pat een begin is gemaakt. Er lUn nog teer em> «tige belemmeringen voor de eenheid. Er moet schaamte onder de christenen 'IMi dat zH niet veel sneller en beslister tot eenheid en retamenlUk getuigenis kannen komen. Het warm vooral de jongeren In New Delhi, die, In groten getale aanwetig, 'uiting gaven aan hun verontrusting over de wereld-in-nood en aan hun ongeduld over zoveel traagheid in de kerken om werkelijk oecumenisch en apostolisch te handelen en daarvoor lets te wagen en ervoor over te hebben.' Sten heeft te New Delhi de Oecumenische Beweging in werkelijkheid kun. nen beleven. Men voelde te als een realiteit. De kerken waren er samen aan het werk. Er was beslist geen stemming van wat-hebben-wtj-het-toch-ver-gebracht. Daarvoor was nog echt geen reden! De kerken weten maar al te goed, hoe vaak zU getaald hebben en nog talen. Evenmin waa er echter een stemming van defaitisme. Realisme cou men het kenmerk van de derde Assemblee kunnen noemen. Daarom werd er ook toveel nadruk op gelegd, dat oecumenische op-" voeding eeo van de belangrijkste aspecten in het leven der kerken moet tHn.' En wel in wereldwUde tin. New Delhi krijgt paa echt gestalte, Is er gezegd, wanneer de plaatselijke gemeenten verantwoorde risico's durven nemen. En risico's, die helpen gestalte geven aan de 'ne kerk, getuigend en dienend in d« wereld, altijd verantwoord! ' • •
---