I. Bij vele *• "■ dagelijks* dingen, _ _ _ _ fijn de Staatsmijnen 3ven bellen met New York .üH van hulpstoffen of van I telefoneert met New York. Uw woord echlet langs een draad. En tege- Zo Is het -om een voorbeeld te noemen - best mogelijk dat, terwijl u dit oV^t!**' kertijd kan langs diezelfde draad ene Mr. Jones spreken en ene monsieur leest, een Ingenieur van de Staatsmijnen in Limburg telefoneert mét een voorbeelden lubois • en zelfs de President van Amerika. collega In het Amerikaanse Augusta. Een collega van de Columbia Nitro- u noemen gen Córporation. Want onder die naam verrijst daar een nieuwe fabriek. antraciet I die moderne zeekabels, die daar liggen op de eindeloze en ongeziene Gebouwd door de bekende Pittsburgh Plate Glass Company en de Staats- VjjV sebodems, zijn tegenwoordig beschermd dóór kunststoffen. (Kunstoffen mijpen tezamen. De nieuwe fabriek zal nog dit jaar kunstmest produceren. baSZien t Limburg? • Dat zou niet denkbeeldig zijn). Vloeibare kunstmest omdat de boeren in Amerika dat prettiger vinden en l^lnanmuur»un«n . . omdat de Staatsmijnen weten hoe die te maken. caitoiineum )0 telefoongesprekken tussen Nederland en de U.S.A. flitsen dagelijks ' eeiwoid )or de transatlantische kabels. Dit is een klein en bijna willekeurig voorbeeld. Eén voorbeeld • uit vele • «t£TP#rMn sn wereld ligt naast de deur. Om van gedachten te wisselen, om adviezen van de internationale contacten en van de wijde vlucht van dat Limburgse d«wM*ousw > geven of te krijgen, om 'te handelen, te doen of te laten. concern dat Staatsmijnen heet * elektriciteit •mme ra essences 8» geneesmiddelen haarborstel* hengelsnoeren Japonnen kabelbekleding. kampeerartikelên 7 . kleurstoffen knijpfleasen kogellagers krulspelden kunstleer kunstmaat lakken mantel* motte batten naaldhakken , nachthemden overhemden pantalons WAWwrmvt tuinslangen - veevoer verpakkingsmateriaal vishengel* visnetten vitamine preparaten .KE DAG ONTMOET lEDERE NEDERLANDER DE STAATSMIJNEN M (lil) li SMË » " «allen --- Ruim 600 panden op de lijst MONUMENTENKOORTS IN 's-HERTOGENBOSCH Verweer van Kamer van Koophandel Wie gedacht mocht hebben, dat 's-Hertogenbosch buiten de Sint Jan en de Moriaan geen monumenten bezit, is door de Monumentenraad vrij rigoureus uit deze — al te boze — droom geholpen: meer dan 600 panden, merendeels winkels tussen Markt en Parade, staan vermeld op de ontwerp-monumentenlüst, die de minister van OKW enkele maanden geleden heef* toegezonden aan Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant en aan de Bossche gemeenteraad; met daarbij het verzoek, binnen twee maanden te willen berichten, of men de lijst... nog wil uitbreiden, of (wellicht) inkrimpen. Een explosie van de plaatselijke munitiefabriek had nauwelijks méér rumoer kunnen veroorzaken dan het ministeriële schrijven, dat zowel voor de Bossche centrumzaken als voor het stadsbestuur een bijzonder onaangename verrassing betekende. De eersten mochten namelijk na het verschijnen van de lijst geen raam of daklijst meer wijzigen, zonder daarvoor toestemming te hebben gevraagd — en gekregen —■ uit Den Haag; en het gemeentebestuur zit met het probleem, dat het structuurplan, dat weldra aan de raad ter goedkeuring zou worden voorgelegd, volkomen op losse schroeven is komen te staan. Oe Bossche gemeenteraad wa» nog extra onthutst door het fdt, dat de minister da minimum-termijn van twee maanden had aangehouden. Zelf» de dubbele termüp zou nog te kort zün om de eindeloze lttst afdoende te beoordelen, zo meende de raad en men vroeg du* om zes maasden „bedenktijd". Deze is inderdaad verleend. Inmiddels is de gemeente om advies gegaan bt) de Boösche Kamer van Koophandel, die bepaald nog minder enthouslast la dan het bestuur van de gemeente. Algemeen-aecret&rïs dra. J. M. C. Teppema toont ons een lijvige map met zo'n 300 reacties van eigenaren, die zich ernstig bezwaard voelen omdat hun zakenpand voor de toekomst „bevroren" u. Hij bekijkt de zaak echter niet alleen uit de gezichtshoek van de Individuele zakenmensen — die officiële bezwaarschriften mogen indienen — maar ook en vooral met het oog op de noodzakelijke ontwikkeling van het Bossche winkelcentrum als geheel. Dat centrum zal in 1875-1880 een central* functie hebben voor een gebied met 900.000 tot 250.000 menaen. Om die functie te kunnen vervullen, zal het gelijke tred moeten houden met concurrerende centra als Tilburg, Eindhoven en Nijmegen en rekening moeten houden met *u beentra als waalwijk, Vught en SchiJndel. Dat noopt Den Bosch om up to date te blijven. De heer Teppema voegt eraan toe, dat er ln de Brabantse hoofdstad wel het een en ander aan het winkelcentrum gedaan' moet worden, zowel kwantitatief ala kwalitatief. Het centrum heeft op het ogenblik 239 winkels met een frontlengte van twee en een halve kilometer. Da statistici hebben uitgerekend dat een city voor een gebied met 300.000 mensen 400 winkels moet hebben met vier en een halve kilometer frontlengte. In het structuurplan van' de stad dient dus rekening te worden gehouden met een aanzienlijke uitbreiding. Om kwalitatief op peU te komen of te blUven dienen ae zakenmensen hun bedrijven voortdurend aan te passen aan de steeds veranderende economische omstandigheden, zowel wat de inrichting ala wat de uiterlijke vormgeving betreft. De consequentie van de monumentenlijst la allereerst, dat men - bij het vereouwen van op da lijst geplaatst» winkelpanden aan diverse ■voorschriften gebonden is, waardoor de verbouwing extra duur wordt en waardoor de mogelijkheden meestal beperkt zijn. Daarnaast is er dan een aantal panden die nog geen winkelpand zijn, maar het — gezien de noodzaak van de centrumvergroting — zullen moeten worden. Dat wordt dan al een heel moeilijke zaak, want het monumentaal karakter hangt Juist samen met bet woonfauiskarakter. De heer J. J. Verhulst, vice-voorritler van de verenicing Het Zakencentrum, voegt eraan toe:» „Je zit niet alleen met de gevel, maar ook met de bouwlagen: van een pand met de verdiepingihoogten van een huis is nooit een behoorlijke winkel te - maken. En hoe maak Je van twee totaal verschillende panden Mn winkel, als de verschillende hoogten bewaard moeten blijven T' 'De voorzitter van Het Zakencentrum, mr. C. W. A. H. van der Ven, licht dit probleem nader toe met een concreet, eigen geval: „WiJ zitten met zee panden, waarvan de ramen op verachffiende niveaus hggeiL Voor een ver» bauwing kunnen we wei medewerking krijgen, als we dl» ramen maar hetzelfde laten. Maar op hetzelfde moment ben ik uitgeschakeld: dan zou ik lot van de gevels een gebouw moeten zetten, dat totaal niet met die gevels correspondeert." De heer Teppema bevestigt: „Een combinatie maken van twee panden, waarvan er één monument is, is onmogelijk." Comoinaties van panden zullen ln Den Bosch noodzakelijk ztjn, juist omdat er tussen ds winkels in het centrum nog vtü veel woonhuizen staan en omdat er voor de middenstandszaken maar twee mogelijkheden zUn: „Groter worden of kapot gaan," zoals de heer Van der Ven het zeer duidelijk uitdrukt. Hoe weinig de Bossche zakenmensen op hebben met hun rUke monumentenbezit, blijkt uit een opmerking van de heer Verhulst, die zegt: „Wat weegt het zwaarst: het behoud van die gribusgeveltjes of het geven van een kans aan de binnenstad, om een behoorlijk winkelcentrum te creëren?" Da monumentenlijst treft Den Bosch op een kritiek moment! Juist nu zowel de gemeente als de particulieren er eens duchtig het mes la wilden setten. „Het structuurplan", so onthult wethouder dra. W. O. <1. Lennaerts, „wil in de binnenstad de nodige ruimte gaan creëren voor de uitbreiding van het winkelareaal; het wil voorts het wegenstramlen verbeteren en de parkeergelegenheid vergroten. Een bepaald gedeelte van het plan dreigt door de monumentenlUKt onmogelijk te worden. Het is overigens wel merkwaardig, dat we somaar ineens een lijst krijgen, zonder dat enig «verleg is gepleegd. ' Mi. Van Swloljem na Monumentenzorg, heeft on» «erder gezegd, dat de toezending van de l(Jst juist het begin van het overleg betekent. „De monumentenraad la verplicht, op enigszins ruime achaal aan te geven wat op ds lUst komt en verwacht dan tegenspel van de gemeente." Dat men ln Den Haag niet aan alle zeshonderdzoveel panden zal vasthouden, blijkt uit het vervolg van het gesprek. „Hel gaat om de oude stadskern van Den Bosch. B(J de behandeling van de HJst met de gemeente en met G.S. staat niet het individuels huisje, maar het karakter van de Bossche binnenstad voorop, waarbU uiteraard de belangen van de keer worden meegewogen." We vragen middenstand, de sanering en het verde heer Van Swlchem,