WAARSCHUWING VAN DANIËL CHIPENDA: Ook Westen is verantwoordelijk voor koloniale oorlog in Angola door E.W. VAN OPZEELAND Rijkdom remt bevrijding AMSTERDAM, 13 juni _ Een derde deel van Angola is na bijna tien jaar strijd bevrijd van het* Portugese kolonialisme. In vijf van de tien militaire districten van deze „overzeese provincie" van Portugal staan de koloniale overheersers onder zware militaire en ook economische druk. De oorlog bestaat thans uit reeksen bombardementen op het bevrijde Angola met napalm en ander verdelgingsmaterieel, dat Portugal via d« NAVO van het Westen betrekken kan.' Aan de andere kant voeren het Angolese bevrijdingsfront, MPLA, en het daarmee min of meer concurrerende UPA van Holden Roberto een guerrilla tegen het flog door Portugal beheerste westelijke deel van Angola, waar talloze sabotage-acties reeds grote schade hebben aangericht. Vele honderdduizenden mensenlevens heeft deze trieste oorlog reeds geëist, die voor de regering in Lissabon een steeds uitzichtslozer wordende prestigekwestie is, te wijten aan de halsstarrigheid van Sa-" lazar, waarvan diens opvolger Caetano zich klaarblijkelijk niet los kan maken. Ernstiger nog is, dat door de NA.VO-hulp aan deze koloniale oorlog ook de Westerse bondgenoten moreel daarbij betrokken zijn. Eind van deze maand wordt in Rome •een conferentie gehouden van de diverse groeperingen, die zich bezig houden met het verzet tegen Portugals kolonialisme. Het MPLA, zijn tegenhanger in Mozambique, de Frelimo, en de bevrijdingsbeweging voor (Portugees) Guinée-Bassao werken samen in de CONCP, die zich in Rome voor het eerst als een hechte 'organisatie wil presenteren. Daniël Chipenda, een jonge zwarte Angolees, zal als lid van het uitvoerend comité van de MPLA en van het ' politiek-militair coördinatie-comité hiervan zijn bevrijdingsbeweging op dit Romeinse congres vertegenwoordigen. Op uitnodiging van het Angola- Comité is htf enkele dagen tn ons land, waar hij onder meer gesproken heeit met Kamerleden van de .oppositie-partijen. Hij gaat.nog naar.Brussel en Bonn, ook om de aandacht te vestigen op de medeverantwoordelijkheid van de NAVO-landen voor de oorlog in zijn land. „De ironie van het noodlot wil", aldus Daniël Chipenda. „dat het juist da rijkdom is van Angola, die de totale bevrijding van mijn vaderland zo lang vertraagt. De Westerse landen, NAVO-bondgenoten van Portugal, hebben veelal aanzienlijke economische belangen in Angola. Ons ijzererts wordt geëxploiteerd door Krupp, waardoor de goede verstandhouding tussen Bonn en Lissabon in een merkwaardig daglicht komt te staan. De Japanners hebben onze diamantmijnen in handen, Fransen, Belgen en Amerikanen hebben grote olie-belangen in Angola, koffie- en katoenplantages worden deels gefinancierd door Nederlandse, Britse, Westduitse en Deense ondernemingen. Dit alles maakt het de NAVO-bondgenoten wel gemakkelijk zich bij hun militaire steun aan deze koloniale oorlog te beroepen op hun verdragsverplichtingen." DANIËL CHIPENDA ...Derde. Wereld... >r» | «j>. .•• I --- Erbarmelijk ANGOLA Is 37 maal zo groot als Nederland. Er wonen 170.000 blanken, merendeels Portugezen en 25.000 mulatten tegenover ruim 4 miljoen negers. Ongeveer één procent van de zwarte bevolking heeft de status van „assimilado" verworven, hetgeen betekent volledig Portugees staatsburger. De overgrote meerderheid van de inheem-' se bevolking leeft onder erbarmelijke omstandigheden: dwangarbeid van geronselde arbeidskrachten; verplichte katoentèelt (te vergelijken met het in het voormalige Nederlands Oost-lndië al In de vorige eeuw afgeschafte kultuurstelsel), terwijl wie zich niet houdt aan door de kolonialisten opgelegde verplichtingen bloot staat aan barbaarse straffen. Formaßter Is Angola een „overzeese provincie" van Portugal. Het gebied wordt echter vanuit Lissabon bestuurd. Evenals in het Portugese moederland zijn ook in Angola de blanken, de daarmee gelijkgestelden en uiteraard de inheemsen verstoken van alle democratische rechten. --- Sabotage — Toch moeten die economische overwegingen op de achtergrond naarmate de oorlogstoestand voortduurt en daarmee ook de onzekerheidt een steeds geringere rol gaan spelen. „Dat is op het ogenblik ook de taktiek van onze bevrijdingsoorlog," zegt Daniël Chipenda. „Het enige, dat we doen kunnen is via voortdurende sabotage-acties in het nog door Portugal beheerste en economische meest belangrijke deel van Angola het Westen onder druk zetten. Zo hebben we enige maanden geleden kans gezien de grootste olie-raffinaderij van het land, in Luanda, in brand . te steken. Een actie, die onmiskenbaar succes heeft, want Amerikaanse blusexperts zijn nog steeds bezig met huif pogingen de vuurhaarden te doven. Verder proberen we langzaam maar. zeker naar het westen van Angola te penetreren. De toestand is op het ogenblik al zo, dat de Portugezen zich versjhanst hebben in drie grote bases jn het kustgebied: Nova Lisboa, Lobito'en Sa da-Bandeira, van waaruit ze het omliggende gebied onder controle hebben." — Voorziet u op korte termijn spectaculaire veranderingen in deze toestand? „Zeker niet. Portugal wordt niet alleen door de NAVO gesteund, maar ook — en zeer openlijk — door Zuid- Afrika, dat ook de bevrijding van Rhodesië en Mozambique belemmert en er kennelijk op uit is een zo groot mogelijk deel van het zuiden van het zwarte werelddeel in blanke handen te houden. Ook hier spelen weer economische motieven een rol, waarin op korte termijn wel geen wijzigingen' in kunnen komen. De MPLA krijgt steun lff 1* V* * ' tl\ '% "ï ' "•» *, " van de i regering vvan Zambia, maar deze hulp is niet te vergelijken met die, welke Portugal van Zuid-Afrika krijgt." --- Belgische ziekte — Vertraagt de rivaliteit tussen uw MPLA en de bevrijdingsbeweging UPA van Holden .Roberto een totale bevrijding van Angola? „Helaas zijn niet allen, die de bevrijding van Angola tot doel hebben het in ieder opzicht eens. Als u wilt spreken van rivaliteit — goed. Maar dan niet in de zin van een ernstige, de bevrijding bedreigende ■ tweedracht. Holden Roberto wordt gesteund vanuit Congo-Kinsjasa. Daarbij speelt de stamverwantschap van de leden van zijn beweging de hoofdrol. Klaarblijkelijk leden de deiders in Kinsjasa wat stam- en taaltegenstellingen betreft nog min of meer aan de „Belgische ziekte". De aanhangers van Holden Roberto zijn over het algemeen bekeerd tot het protestantisme door Amerikaanse zendelingen. Ze spreken hun eigen taal en staan vijandig tegenover de Portugese kuituur. In dit opzicht zou men hen nationalisten kunnen noemen. Wij,' van de MPLA, hebben niets tegen de Portugese kuituur of tegen Portugezen in Angola, die zich goede burgers van een vrij en Afrikaans land willen tonen. Onze voertaal is trouwens het Portugees. Wij hebben geen behoefte aan de babylonische spraakverwarring, die een in dit opzicht te ver doorgedreven nationalisme zou betekenen. Maar wat het belangrijkst is bij de tegenstellingen tussen ons en Holden Roberto: wij opereren in verschillende gebieden en we lopen elkaar niet in de weg." — Hoe is de toestand in het bevrijde Angola? . „Afgezien van de voortdurende kans op bombardementen aanmerkelijk beter dan in het onbevrijde deel van ons vaderland. In beVrijd Angola geen dwangarbeid, geen ronseling van slavenarbeiders, geen barbaarse mishandelingen, maar een toestand van ontwikkeling, zoals die in vele Afrikaanse landen is. Verhoudingsgewijs hebben wij al meer scholen en ziekenhuizen dan in het onbevrijde deel. Maar ook bij ons is een toestand van klemmende onzekerheid — voortdurend vijandelijke vliegtuigen, die dood en verderf kunnen zaaien. In bevrijd Angola is koper in de 'bodem. Ik zie echter nog geen Russen, Chinezen of welke andere tegenstander van het Westen ook komen om dat te exploiteren. Voor alle duidelijkheid: wij zijn helemaal 'niet pro-Russisch of pro- Chinees, maar gewoon vertegenwoordigers van de Dèrde Wereld." — Ziet u in de situatie in Angola, Mozambique, Rhodesië en heel zuidelijk Afrika de wortels van n .een ;,tu)eede Vietnam"?* -', . „Ongetwijfeld, maar op langere termijn. Het economisch voordeel,'dat het Westen ' nog uit deze gebieden kan trekken stabiliseert de toestand tot dusver. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de grootscheepse Westduitse investeringen voor de Cabora Bassa-stuwdam in Mozambique. Zuid-Afrika betekent een grote economische macht, die in staat is' de andere Westerse landen onder druk te zetten. In Vietnam staan op het ogenblik de grote machten van onze wereld rechtstreeks tegenover elkaar. In Angola en Mozambique voorlopig nog * slechts indirect, maar onze bevrijdingsactie vordert langzaam maar zeker. Eens zal, men ook in Angola tnet open vizier moeten strijden. Het is ,te hopen, dat de NAVOlanden zich van hun morele medeverantwoordelijkheid bewust worden." --- Eind aan staking Britse kranten Van onze correspondent LONDEN, 13 Juni — Vanaf de Zondagsbladen, ' kunneg de snelle schrijvertjes van de grote Britse journalistiek de draad van de algemene verkiesingen weer opnemen. Want na in totaal meer dan veertig uur- vergaderen zijn de krantendirecties en het vakbondsbestuur van de stakende zetters tot een overeenkomst gekomen over een salarisverhoging van tien procent en een week extra-vakantie. Het grote krantennieuws van heden is echter de formidabele opmars van Harold Wilson en zijn Labourpartij, die volgens de laatste opiniepeiling nü zelfs een voorsprong van 12,4 procent op de conservatieven hebben bereikt De verwachtingen zijn dat deze nog vopr de dag van de stembus — aanstaande donderdag — groter zal zijn, omdat dit laatste onderzoek plaats vond voor het schandaal dat Enoch Powell heeft ontketend door te verklaren dat bet Britse volk door het ministerie van binnenlandse zaken gruwelijk wordt misleid over het aantal immigranten dat het land binnenkomt Premier Harold Wilson kwam zelf prompt met cijfers op de proppen waaruit blijkt dat in feite het aantal binnenkomende immigranten in Engeland sterk aan het teruglopen is door de maatregelen die zijn regering heeft getroffen. Algemeen heerst hier de opinie dat Enoch Powell met zijn omstreden verklaring duidelijk heeft gedemonstreerd, dat de verwarring in de conservatieve gelederen nu bijzonder groot is, dat het vertrouwen ln de leider Edward Heath ernstig aan bet wankelen is en dat het juist daarom •en geschikt moment was voor Powell om zich met name aan de rechtervleugel van de Tories nog eens nadrukkelijk als opvolger van Heath te presenteren. --- Yasser Arafat leider van alle Palestijnse verzetsorganisaties CAIRO, 13 juni (DPA, Reuter) — De voorzitter van de Palestijnse bevrijdingsorganisatie, Yasser Arafat, is benoemd tot opperbevelhebber van alle Palestijnse strijdkrachten en tot voorzitter van de Palestijnse „Hoge Militaire Raad". Dit is bekendgemaakt door het gezaghebbende Egyptische blad „El Achram". Tot de benoeming van Arafat i» besloten op een spoedbijeenkomst van alle Palestijnse verzeetsorganisaties, die in Jordanië actief zijn. Ook is opgericht een operationeel centrum, waarvan alle militaire Palestijnse leiders deel uitmaken. Jordanië is verdeeld in een aantal militaire sectoren, met elk een eigen bevelhebber en een politieke vertegenwoordiger. In de vluchtelingenkampen zijn comités gevormd voor de gang van zaken in deze kampen. Deze comités krUgen hun bevelen rechtstreeks van het centrale comité voor Palestina, waarin alle commando-organisaties zijn vertegenwoordigd. .Uit een onderzoek, dat is ingesteld door het Duitse persbureau DPA, blükt, dat er ln de Arabische buurlanden van Israël ongeveer 35 Palestijnse . guerrilla-organisaties zijn. Hiervan zijn er ongeveer 12 van enig belang. De overige bestaan uit Jonge Arabieren, die met hnn groep één keer in het daglicht zijn getreden, maar daarna niets meer van zich hebben laten horen. Een aantal organisaties blijkt alleen maar op papier te bestaan. De actieve organisaties zouden over in totaal 20.000 bewapende leden beschikken. Slechts een klein deel van hen Is werkelijk b(j de guerrilla betrokken. De belangrijkste verzetsorganisatie is de in januari 1965 opgerichte „El Fatah". geleld door de 41-jarige Yasser-Arafat. ZU telt ongeveer 700 actieve commando's „Assifa", vi|ftot achtduizend recruten in oplelding en waarschijnlijk 20.000 sympatisanten, die men merendeels onder de Arabische studenten aantreft. • Op de tweede plaats komt het „Volksfront voor de Bevrijding van Palestina", dat in december 1967 I* opgericht door de 45-jarige' arts Georges Ilabasj. Het Front omvat ongeveer 5000 man. Uit het Volksfront z(jn twee andere groepen voortgekomen: het „Democratische Bevrijdingsvolksfront" van de christen-Bedoelen Nayif Hauwatmeh met ongeveer duizend marxistische aanhangers, en het 500 leden tellende „Bevrijdingsvolksfront" van de 42-Jarige luitenant Achmed Zjlbril, een voormalige majoor van het Syrische leger en leider van de communistische partij. YASSER ARAFAT ...aan de top.-.. --- Brezjnev gaat naar Roemenië MOSKOU, 13 juni (AP) — Begin Juli zsl de RnssUche pariUsekretaris Leonld Brezjnev een bezoek aan Roemenië brengen om een vriendschapsverdrag tussen beide landen te ondertekenen, dat reeds lang op tlch had laten wachten. ; Kennelijk staat Brezjnevs besluit alsnog naar Boekarest te reizen, in verband met de. bezoeken die de Roemeense president en partijleider Nicolae Ceaucescu en premier lon Georghe Maurer vorige maand afzonderlijk aan Moskou hebben gebracht. , Het nièüwe vriendschapsverdrag "vervangt een in 1948 gesloten verdrag dat een looptijd van 20 jaar had. De tekst van het nieuwe verdrag was reeds in 1968 goedgekeurd, maar de 'ondertekening werd allereerst uitgesteld door de inval in Tsjechoslovakije. Er werd overeengekomen dat Brezjnev en premier Alexej Kosygin ' in 1969 zouden komen, maar toen gooiden de Roemenen roet in het eten door onverwacht president Nixon voor' een bezoek uit te nodigen. > V ~V Niemand neemt aan dat met de pennestreken veel van de diepgaande geschillen tussen Roemenië en de Sovjet-Unie zal worden opgelost.' De Roemeense. leiders willen niets weten van de zogenaamde „Brezjnev-doktrine" die de beperkte souveretniteit van de Oosteuropese communistische staten verkondigt, nemen een konsekwent neutraal standpunt in, inzake het geschil tussen Rusland en China, houden vast aan een onafhankelijke koers en voelen er niets voor, de verplichtingen van het Pakt van Warschau ook op gebieden buiten Europa betrekking te laten hebben. --- Piet Hein naar Porto Ercole ROTTERDAM, 13 juni — Het koninklijk jacht Piet Hein is vrijdag aan boord gehesen van de Bengalen in de Jobshaven in Rotterdam. Het jacht zal worden vervoerd naar Porto. Ercole, het zomerverblijf van de koninklijke familie in Italië. --- Flater van Australische boekencensor CANBERRA, 13 Juni (Reuter) — De officiële Australische boekencensor heeft de invoer ia het land verboden van drie boeken — „Moeilijkheden met een Franse vrouw", „Plezier in bed" en „Uw beurt en de mUne". Dit is in het parlement meegedeeld. door een fractielid • vande Labour-partU. Het fractielid W. G. 'Hayden had kennelijk - wel •en de censor niet "de gewraakte werken gelezen, want; hij wist te vertellen dat het eerste boek een Frans kookboek is, het tweede gewijd is aan spelletjes in'bed voor zieke kinderen en het derde een. handleiding ia voor het tennisspel. re --- HOGE ONDERSCHEIDING De consul-generaal van Bélgiö, de heer C. Maes, toont de heer W. Lucas de oorkonde die bij de Kroonorde van België hoort. V.'.' '"• •' - * v ■■ ' * *•» i' ' "* • ■i: •! •: v;• 25 ji'm uitgever '■ 'g. --- Mr W. Lucas ridder Kroonorde België Vïf Van onze verslaggeefster V AMSTERDAM, 13 juni — Met wat hijzelf verrast noemde een „massale demonstratie van goodwill" is gisteren mr. W. 11. A. M. Lucas, lid van de Raad van Bestuur yan'de'Verenigde Nederlandse "'Uitgeversbedrijven1 N.V. gehuldigd omdat hU 25 Jaar geleden in dienst trad bU de n.v. Drukkerij De Spaarnestad in Haarlem, een; van de bedrijven die bU de VNU xijn aangesloten. Vlak na de aanvang van de receptie werd de jubilaris benoemd tot Ridder In de Kroonorde van België, waarvan hem de versierselen ■ werden uitgereikt* door' de ■ heer C. Maes, consul-generaal ' van België in ons land: ;-- ."*• . De heer • Maes verklaarde dat' de onderscheiding verleend was 'om de speciale band die de Spaarnestad heeft met België in de vorm van Belgische uitgaven van verscheidene weekbladen welke door de Spaarnestad worden gemaakt. De heer Lucas heeft zich bij voorkeur met de Belgische dochtermaatschappijen beziggehouden. De voorzitter van de Raad van Commissarissen van de V.N.U., mr.: H. 'A. M. T. Kolfschoten, roemde het'' gemak waarmee de heer Lucas de geweldige groei van het bedrijf heeft aangekund. •r„ln ' de-* uitgeversmaatnehafltfljêtt" heeft" eed ! schaalvergroting plaatsgevonden, die een onevenredige fcvergroting ' van de R verantwoordelijkheid met zich mee bracht.'Het bedrijf groeide tot concern,' het' persoonlijke • werd'- tot' institutionele. De capaciteit van de heer Lucas als waakzaam ■ doen" als : thuishaven voor. de vliegclub Midden- Zeeland; die gebruik maakt • van zweefvliegtuigen en lichte motorvliegtuigen.' "-. - , - ***?> ■ --- Van Mierlo en Den Uyl: „Labour wint” SCHIPHOL. ll' Juni —; De • fraetievoorsitter* van de PvdA en D' 66,, Den • Uyl. en ; Van Mierlo, i hebben ;bU' de terugkeer van hun vijfdaags bezoek aan Engeland' verklaard {dat: xe ' een zegr van' dé \ LabourpartU bU *de komend* verkiezingen waarschijnlijk achten. Ztt vinden dat deze linkse verkiezingswinst in het belang van bet Verenigd Koninkrijk en van Europa cal zijn. De heer Den Uyl zei 0.m.: „Een zege van Labour zal ivoor heel Europa van betekenis zijn omdat dit vooruitzichten opent op een, voortgaande I nauwe aamenwerking ; met de socialistische re-, gering-Brandt-in West-Duitsland. *In het spoor van die samenwerking zal de Ost-poiitik ; van Brandt een vverdere ondersteuning krijgen, want daarin telt niet" alleen»de: stem : van ! Washington mee. maar ook die van Londen". De socialist meende dat de verkiezingswinst te. danken zal zijn-aan'de vele harde 'maatregelen«die de s regering Wilson s heeft genomen i voor.»de gezondmaking van de Britse economie. » - - !>■!«li - .-•> . • - .«# » De heer .Van Mierlo was bij - zijn bezoek aan Engeland het meest getroffen door het optreden van de liberalen. „Dat is geen indirect complimentje aan de VVD hier. want daar lijken ze helemaal niet. op. Integendeel, bet zijn feitelijk de rebellen in deze verkiezingsstrijd. Ze staan met twee . benen op de grond en doen niet mee aan het gekrakeel van de beide grote partijen die elkaar pogen af te slachten". Van 1 Mierlo hoopt dat Labour ; zal winnen zonder absolute meerderheid, zodat; de> liberalen telkens een' doorslaggevende'stem zullen krijgen. ---