ADVERTENTIE K® Deshercydie •i'fffi» in Spanje v met eerbied I Tl vwrdt genoten i iHalm Metrccht * ■{§§«; de duurste 'Y I: • i .jl VINf Riai • - j |E. ' J RUtZ-MATtOW ? J f' ' P"' B --- DE TIJD waarin opgenomen Vt Mautbodi en Air lui Haarlemse Courant AMSTERDAM, Poitbui 348. N.Z. Voorburgwal 234-240. DIRECTIE: dr*. F. P. J. M. 3ween* HOOFDREDACTIE: dr*. A. J. Cuppen dr*. H. W. M. van Run MARKETING: N. G. Schram* ABONNEMENTEN: Per kwartaal ƒ 37,— Per Jaar ƒ 140,— Louo nummer* ƒ 0,45 Po*tgiro voor abonnement*- betalingen 695300. TELEFOONNUMMERS: Klachten over bezorging (tot 20 uur, op zaterdag tot 17.30 uur): 020-233985 en 233985. Alle ander* Informatie*: 020-221355. ADVERTENTIES: 113 cent per millimeterhoogte, 89 cent voor familieberichten (exclusief 4®, BTW). Contracttarieven op aanvraag. Tel. 020 - 221355. --- Geen vrees voor chaos bij openbaar vervoer Van onze parlementaire redactie DEN HAAG, 21 dec. — Er dreigt beslist geen chaos bij het openbaar vervoer, wanneer op 7 januari de benzine-distributie van kracht wordt. Dit zei gistermorgen minister Westerterp van verkeer en waterstaat tijdens het deba in de tweede kamer over de machtigingswet en de regeringsnota's over de olieschaarste. De minister baseerde zijn uitsprak op het intensieve overleg, dat hij overt met de vervoersmaatschappijen. De Nederlandse Spoorwegen /uilen een groot aantal extra treinen Inzetten, vooral in de Randstad. De voorgenomen sloop van vijftig oudere rijtuigen wonlt oltgeeteld, terwijl nieuwe materieel-bestellingen »o spoedig mogelijk tullen worden gedaan. De atreekvervoermaatüchappijcn tullen toveel dieselolie kunnen krijgen al* ze nodig hebben, aldus de minister. Bussen zijn er voldoende, teker nu de streekvervoermaatwhappijen een aantal touringcars hebben gehuurd. De regering «verlegt nog met de vervoer*- maatschappen over eventuele uitbreidingen van de dienstregelingen. Enkele kamerleden vroegen de minister de benzine-distributie later te laten ingaan dan op 7 januari. Naar hun mening kunnen niet alle maatregelen, met name ten behoeve van de zakelijke rijders, op 7 januari geëffectueerd zijn. De WD-er Porthelne vroeg aanvankelijk in een motie een uitstel tot 11 januari. Roolvink (AR) ging nog verder; hij wilde pas op 21 januari ■ V '•. f 4* jWh-'-' niet de distributie beginnen. Volgens minister Westerterp was dat helemaal niet nodig. De Indruk bestaat. aldus de minister, dat de gemeenten de aanvragen van de zakelijke rijders om extra benzine uitstekend zullen kunnen verwerken vóór 7 januari. Te meer omdat de aanvraagformulieren al op 27 december verkrijgbaat zullen zijn. Porthelne toonde zich door deze woorden overtuigd, en trok motie ln. Een van zijn argumenten was, dat bij een uitstel van het begin van de dlatrlbutie ook de autoloze zondag langer gehandhaafd zal blijven, met alle gevolgen van dien voor de horeca. De motie van Roolvink werd met een ruime meerderheid door de kamer verworpen. --- Brommers De benzinedistributie zal ook gaan gelden voor bromfietsen die op zuivere benzine rijden, de zg. vler-takt brommers. ZIJ zullen voor een periode van vier weken de beschikking krijgen over zestien liter benzine. ZIJ krijgen daarvoor acht bonnen van elk twee liter. Aanmeldlngskaarten voor deze distributieregeling zijn op 2, 3 en 4 januari te krijgen bij de ANWB-kantoren en wegenwachtstations en op een aantal postkantoren. Ken aantal uitvoeringsbepalingen van de distributie zal een tijdelijk karakter dragen, aldus minister Westerterp. Zo zal de bepaling van de basistoewljzlng van vijftien liter per week om te beginnen voor slechts vier weken gelden. Daarna zal de regering opnieuw, aan de hand van de ervaringen en van de dan heersende oliesituatie, een basistoewijzing vaststellen. Ook de regeling voor zakelijke rijders Is tydel(jk. Na drie maanden tal bekeken worden, of er wellicht aanvullende maatregelen nodig zijn. Eveneens over drie maanden zal een regeling van kracht worden, waarbij het onmogelijk wordt voor autowrakken een benzlnetocwljzing te krijgen. Om benzinebonnen te kunnen krijgen moet men dan naast het kentekenbewijs ook een bewijs overleggen, dat de wegenbelasting is betaald. Bovendien zal men moeten aantonen, dat de WAverzekering ln orde is. Verwacht mag worden, dat de eigenaars van autowrakken deze extra kosten niet over zullen hebben voor het'verkrijgen van wat extra bonnen. Buitenlanders die van over de pens komen zullen per 7 januari ,ln een aparte regeling vallen. Zij kunnen aan de grens een aanvraagformulier krijgen, waarop zij op de gemeentehuizen een stamkaart kunnen krijgen. Hun kentekenbewijs wordt dan afgestempeld. De basistoewijzing voor buitenlanders Is dertig liter, en ze kunnen die slechts zeven maal per jaar krijgen. --- Maximumsnelheid De regering «treeft er verder naar. aldus VVesterterp. «lat voor de zomervakanties een stelsel van wettelijke maximum-snelheden van kracht zal z(Jn. De algemene toegestane snelheid zal tachtig kilometer per uur bedragen. Op autowegen zal honderd kilometer per uur gereden mogen woren. terwijl op de autosnelwegen geen snelheidsbeperking zal gelden. De WD-er Portheine maakte er bezwaar tegen, dat de beperkingen Inzake de feest- en eta la geve dichtingen op zo korte termijn werden ingèvoeTd. In een motie drong hij er bij de regering op aan. dat over de inhoud. van de maatregelen nog nader overleg gepleegd zal worden met alle betrokken organisaties. Minister Lubbers van economische zaken voelde daar weinig voor. Er is voldoende overleg geweest, betoogde hij, en de maatregelen passen uitstekend ln het geheel van energiebezuinigingen. De motie werd desondanks met kleine meerderheid aangenomen. --- Investeren nodig voor centra hartchirurgie DEN HAAG, 21 dec. — De commissie Inventarisatie tekorten hartchirurgische centra van de gezondheidsraad heeft een rapport uitgebracht aan minister Vorrink en staatssecretaris Hendriks van volksgezondheid, waarvan een der conclusies is dat de hartchirurgische centra mogelijkheden tot investeren moet worden geboden, wil men vanaf 1976 per jaar 250 open hartoperaties kunnen verrichten. De commissie motiveert dat met de volgende argumenten: • de capaciteit van 250 hartoperaties ia voor elk van de vijf thana functionerende academische centra en het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis te Amsterdam minimaaJ noodzakelijk om optimaal en efficiënt te functioneren. • de centra achten zich alle in staat eind 1975 de capaciteit van 200 tot 250 open hartoperaties te bereiken als de daartoe noodzakelijke middelen ter beschikking worden gesteld. • voor academische ziekenhuizen lijkt een grotere capaciteit dan 250 tot 300 open hartoperaties per jaar ook in de toekomst moeilijk haalbaar, gezien de financieringsstructuur en de moeilijkheid in een academisch ziekenhuis één afdeling sterk te doen uitgroeien in verhouding tot de andere afdelingen. • in verband met de bestaande structurele tekorten aan cardiologen, anesthesisten en paramedisch personeel mag thans niet worden verwacht dat de totale open hartchirurglsche capaciteit in Nederland per 1 januari 1976 boven 20U0 tot 2300 operaties per jaar zal komen. Voor elk centrum dient naar het oordeel van de commiasie een kostendekkende vergoeding per (open of gestoten) hartoperatie te worden gegarandeerd. Berekend is, dat de kosten van een hartoperatie op prijsbasis 1972. ongeveer ƒ 20.000 bedragen. Uit een vergoeding van een evengroot bedrag per hartoperatie zouden de salarissen van het benodigde personeel, alsmede rente en afschrijvingen van de materiële voorzieningen kunnen worden gefinancierd. De el», dat in het belang van de volksgezondheid eoneentratie van voorzieningen moet worden' bevorderd, acht de eoniinitsir nok in hoge mate van toepassing op het terrein van de hartrhirurgie. I)e kwaliteit van de zorg kan gemakkelijker worden opgevoerd in een groot eentruni. Versnippering van krachten n een regio dient vermeden te worden. De aanwezigheid van twee centra in een regio, waartussen geen bestuurlijke en functionele relatie bestaat, is uit kwaliteitsoverwegingen en uit een oogpunt van economische doelmatigheid niet verdedigbaar. Tevens lijkt in de toekomst een concentratie van klndercardiologie en kindercardiochirurgie gewenst. Vanuit deze visie gaan de gedachten van de commissie ten aanzien van de ontwikkeling van kindercardiochirurgie uit naar het Wilhelmina-kinderziekenhuis in Utrecht. Deze ontwikkeling zou moeten geschieden in nauwe samenwerking met het Sint Anthonius-ziekenhuis. --- Extra belasting vrije beroepen niet mogelijk Van onze parlementaire redactie DEN HAAG, 21 deo. — Een extra belastingheffing op de inkomens in de vrt;e beroepen zou in 1974 geen effect sorteren. Dit zei minister Duisenberg van financiën gistermorgen in de tweede kamer tijdens het debat over de machtigingswet. H(j wees dan ook een suggestie van het kamerlid Van Gorkum (PPR) van de hand om het fiscale instrumentarium in te schakelen bü de controle op de tarieven in de vrije-beroepssector. Volgens de minister is het niet mogelijk een rechtstreeks verband te leggen tussen tarieven en belastbaar inkomen. Bovendien wordt het inkomen pas geruime tijd na afloop van het Jaar bekend. Nog afgezien van de vraag in hoeverre zo'n extra belastingheffing in strijd zou zijn met ons fiscale stelsel, dient men ervoor te waken het toch al zeer zwaar belaste apparaat van de belastingdienst te overbelasten, waarschuwde de minister. --- Een kans voor de Sarphatistraat door Bon Kroon Elke joodse moeder, zei Weyer Sluyzer, is ervan overtuigd dat ze elk probleem des levens kan oplossen, mits ze maar een kamer méér had in haar huis. Schrap het woord „joodse" en de constatering krijgt al een algemener karakter en vervang de moeder door burgemeester en het huis door stad en ue zijn alweer een stuk dichter bij een gevoel, dat door velen wordt gedeeld, het gevoel van te zitten in een kamer met een kast te veel. In elke stad is er voortdurend plaats te weinig. Zo lang als ik met mijn stad optiek, zit er ergens een zweetverwerkend ruimteprobleem. Er moet altijd iets bij, dat er niet bij kan, maar het moet. En erover pratend doorlopen de betrokkenen dan het hele scala van emoties, van drieste Napoleon-gebaren tot uiterst subtiele omzwervingen met de vingers over de kaart, vingers die gevoelig zijn, die uitdrukking geven aan aarzelingen. En dan zit je nog maar voor de kaart. Ter plekke is het nog erger. Om een of andere reden sta je er alt(jd op een winterse dag, kraag omhoog, rillerig in de wind. die regen aanvoert of natte sneeuw. Waarom grote beslissingen altijd in de winter moeten vallen, weet ik niet De zomer is voor het openen van gebouwen, de herfst voor eerste palen, de lente voor afbra«Jt, maar de winter draagt de last van de besluiten. En zo stonden we aan de Sarphatistraat in Amsterdam, die volgens de man van Nescio de mooiste is van ' Europa, maar waarvan wijlen Maurlts Dekker schreef dat hij er de kazernes niet kon passeren zonder te denken:. hier tcerd op ons grxehotcn, op deze pluats werden menign vermoord. Wat zegt dat nu mensen, die de straat niet kennen?, Niets denk ik. leder heeft zijn eigen straat. Straten leven niet van steen alleen, maar van alles wat ze teweeg hebben gebracht in het gemoed van mensen. En de donkere avond van Maurits Dekker is al 55 jaren geleden. Waarom dan Maurits Dekker? Alweer zo'n rare omzwerving. Architect Van Klingeren wil de groei van de Amsterdamse universiteit naar de SarphatU straat ombuigen. Geen ontmoedigend geploeter in de oude jodenbuurt, rnaar een sprong naar de ruimte van de straat, die eigenlijk een aaneenschakeling is van kazernes, elk een kwart kilometer lang, sommige nog daterende uit de tijd van Napoleon. Helemaal geen Hollandse stadsgebouwen. Eindeloos lang en saai en misschien daarom de man van Neacio tot die uitspraak verleidend, want Napoleontische gevels verwekken grote gevoelens bij kleine mensen; de oude imponeertruc: Napoleon wist er alles van. Zulke oude kasten ombouwen tot een stadje op zich, binnen de huls van een baksteenmantel een mierenhoop maken, dat spookt op het ogenblik door veler hoofden. Buiten lukt nooit, maar binnen wel.' De toekomst is aan de verbouwers. Dat zijn overigens mijn conclusies, niet van Van Kllngeren, die droomt van een universiteit die met de stad leeft als de bijbelse leeuw met het lam, in het midden latend wie welke rol speelt. In zijn fantasie vertrekt het Institute of Social Studies uit het oude paleis van Wilhelmina aan het Noordeinde in Den Haag naar de Sarphatistraat, betrekt zo'n verbouwde kazerne en stort er zich In de ambiance van alle maatschappelijke betrokkenheid, die men van sociaal bewogen studenten mag verwachten. Dat is een architectendroom. Je schept de gebouwde situatie, je plant er de mensen en via een geheime osmose voltrekt zich de geestelijke omvorming. Waarheen ? In de goede richting, natuurlijk. Maurits Dekker liep er op die avond van 1918 met duizenden in een stemming, die Henrictte Roland Holst later uls volgt vertolkte: Fonkelend »poot de moed omhoog, heerlijk groende hoop na zovele dode uren van dorre lijdzaamheid en over de gezichten flitste de schittering van een zelfvertrouwen als een zon. De massa begreep de grootheid tan de tijd, zij besefte. de eenheid der verdrukten en van alle landen." Maurits Dekker heeft een nuchterder verslag nagelaten van wat zich bij het hek van de cavalerie-kazerne voltrok, dat enige moment van deze eeuw dat de revolutie in Nederland nabij scheen, want daar werd het salvo gelost, die met een dreun alle illusies verstoorde/ .. .. ~ Toen de kogels floten en de menigte uiteenvloog, deed Maurits Dekker een ervaring op. „Anders dan ik gemeend had", schrijft hij, „bleek nu dat ik niets, maar dan ook volstrekt niets van een held had. Alles aan mij beefde en trilde toen ik mij, na afloop van de schietpartij, tussen andere gevlochten op de brug voor de Plantage Middenlaan terugvond." Het hek dat er nog staat was de scheiding tussen de twee partijen. Als men-wat zeer onwaarschijnlijk is — werkelijk de ontwikkeling van de universiteit in die richting zou ombuigen. Als men — wat nog onwaarschijnlijker is — juist in dat gebouw het Institute of Sociale Studies zou huisvesten, dan zou dat hek zeker verdwijnen en dan zou een vervreemde plek eindelijk weer in het stadsleven worden opgenomen. Want dat is hel eigenaardige. Sinds de dagen dat de man van Nescio, Maurits Dekker en zoveel anderen in de Sarphatistraat de schok van hun leven kregen, is de straat gaan sterven, langzaam vervagend, niet meer veranderend, — zelfs een schuilkelder uit de oorlog staat er nog. Men praat niet meer over de straat. Na de schietpart(j v*n 1918 z(jn er zoveel ergere dingen gebeurd. Het had toch nog een naspel, dat verteld wordt ln A. J. Koejeman3' levensbeschrijving van David Wijnkoop, de leider van.de demonstratie. Wijnkoop, de zoon van een rabbijn die een felle communist was geworden, zat in 1941 in Zuid ondergedoken ln een kamertje bij een doopsgezind-radicaal echtpaar. En daar hoorde hij dat de „massa" , van Henriëtte Roland Holst, het volk zonder leiders, geheel uit eigen beweging in opstand was gekomen tegen de jodenvervolging. De Februaristaking. Koejemans zegt: het was