Professor Carolina Macgillavry Professor Carolina .Mac Gillaviy, kristallografe aan de Amsterdamse universiteit, zag in de prenten van Escher overeenkomst met de molekuulmodellen uit haar laboratorium. Samen met'Escher stelde zij uit de prenten een studieboek voor kristallografiestudenten samen. Onze fotograaf Daniël Koning ,spiegelde" als Escheri aans grapje haar foto, genomen tussen modellen van molekulen. De ruiters zijn èen detail van een van Escher's bekendste houtsneden. Ze bevinden - zich op de kruising van twee banen, de lichte ruiters bevinden zich op de ene baan, de donkere op de andere. Met drift ze, rond in.een grote lus in de,vorm van een acht^-Ue.lichté'Yuiterg zien we aan'de „goede" kant, na buiten de fotoirondgedraaid te zijn en de tocht naar rechts voortgezet te heb- üen we Ze'&öOT de baetn kleine wasproblemen" zou zijn. De Consumentenbond concludeert: De kleine „wasproblemen" betreffen meestal fijn goed. Daarvoor zijn de mini-washers echter geen oplossing; het zijn snelwassers waarin het goed bepaald niet zachtzinnig wordt aangepakt. Alleen dus vrij stevig goed kan erin worden gewassen. En dan 'nog liefst niet te vuil en vooraf geweekt. En met gebruik van veel warm water. Dat 'laatste zal vooral bij het kamperen — waarvoor de reclame deze miniwashers o.a. aanbeveelt — meestal niet aanwezig zijn. Zowel een klein wasje van fijn als van stevig goed kan trouwens sneller en met minder omslag zonder minlwasher worden behandeld. Het fijn goed „op de hand" en het stevige goed door opkoken op gas of elektrische plaat. En enkele uren weken in een biologisch' wasmiddel zal zeker op de camplnf nog de handigste methode zijn. Hoewel de drie miniwashers die ondtrzocht werden, onderling nogal verschilden, menen wij dat geen van de drie als een aanbevelenswaardige koop kan worden beschouwd. --- Nagels lakken WILL'S BRENGT een handigheidje voor de vrouw op reis: kleine handige tissues voor het verwijderen van de oude laag nagellak. De tissues zijn ook nog gedoopt in een olie zodat ze naast het reinigen, de nagels ook nog verzorgen. Prijs ƒ 1.50 per pakje. --- En Escher's kristallij ne kunst ESCHER'S TEKENINGEN en grafische werken, die tot en met 21 juli staan tentoongesteld in het Haags gemeentemuseum, zijn onderverdeeld in de afdeling ruimten en vlakken én de afdeling eigen fantasie, alsof Escher bij zijn ruimten en vlakken door iets of iemand betutteld werd en bij de onderwerpen naar eigen fantasie — landschappen, interieurs — zijn gang mocht gaan. Je kan zeggen dat Escher bij het )op papier zetten van zijn in elkaar grijpende figuren, zijn zich uit elkaar losmakende en weer in elkaar opgaande figuren, zijn vogels die vissen worden en zijn vissen die weer hagedissen worden, gedwongen wordt door de wetten van de meetkunde. Hij begint een figuur en kan haar niet anders dan zó en zó afmaken; volgens vaste lijnen, volgens de lijnen van de kristallografie. Of omgekeerd, kristallografie volgens de lijnen van Eschec. i— want Escher is • een -knapJ, rekenaar-tekenaar. t ,»( De wetenschap heeft dankbaar ge» bruik gemaakt van de voorstellingen van Éscher. Professor Caroline Mac Gillavry van het instituut voor kristallografie van de Amsterdamse gemeente-universiteit heeft zelfs een studieboek voor de kristallografie-student samengesteld uit de prenten van Escher: „Symmetry Aspects of M. C. Escher's periodic drawings". Ze schreef het samen met Escher, die er* enorm veel plezier in had. De binnenpret van een man die op school slechte cijfers haalde voor wiskunde, niet naar de universiteit ging en tussen zijn gestudeerde broers een vreemde potsenmaker was. --- Grappig „ESCHER WEET HAAST niets van de formele wiskunde", zegt prof. Mac Gillavry, die een grappige vrouw is met kort sluik zwart-grijs haar, een lage stem en een rechte vakantiejurk in veel kleuren, „en toch heeft hij een merkwaardig gevoel voor ons vak. Zijn werlc is zo gaaf mathematisch dat mathematici waar ook ter wereld er alle belangstelling voor hebben. I * De samenwerking tussen Escher en professor Mac Gillavry dateert van 1960. Vrienden van de professor, Amerikaanse vrienden, hadden de tekenaar thuis opgezocht. Ze vertelden er enthousiast over en probeerden mevrouw Mac Gillavry over te halen hem ook eens te bezoeken, maar dat durfde ze niet erg goed. De gelegenheid kwam echter enkele maanden later toen er iemand gezocht werd voor een lezing op een congres van de International Union of Crystallography, dat in Cambridge gehouden werd. , ledereen wilde Escher wel eens horen en dus zocht mevrouw Mac Gillavry hem op. Escher was terstond in voor een lezing óver zijn werk — het is bekend dat hij daar smakelijk over kan vertellen. Niet alleen luisterde de voltallige vergadering naar hem, maar ook waren radio en televisie aanwezig. De mensen stonden nog buiten de. deur om de woorden van de Nederlander op te vangen. Escher glunderde. ESCHER HEEFT AL heel vroeg dat onmetelijk gevoel gehad ooit tekeningen te maken die aan een eigen vreemde wet onderhevig zouden zijn, en dus zo „af" mogelijk. Zelfs in zijn vroege landschappen wonen de mensen in meetkundig gerangschikte huisjes die weer staan op meetkundig gerangschikte aardlagen en terras-velden. Zijn zuilengalerijen, zijn trappenhuizen, ze zijn zoals ze wezen moeten. Zelfs zijn grapjes als het stadsgezicht dat door een merkwaardige misleiding van het logische denken uitloopt op zijn werktafel, vlak voor zUn pijp en zijn boeken. Er gaat ergens iets mis, maar het is niet aan te wijzen waar. Alles staat met wiskundige logica op zijn plaats. Escher is óf de precieze grapjas of de bijna volmaakte decorateur. Het verhaal gaat dat hij de ideeën voor zijn mozaiekachtige „fully ■ interlockings" gehaald heeft van het Alhambra in Cordova. „Dat is niet waar, er bestaat een tekening ° van acht in elkaar passende koppen, die van die woest* oude mevrouw met die hoed en die mephistophelische mannetjes. Die tekening heeft hij gemaakt lang voordat hij het Alhambra bezocht", zegt mevrouw Mac Gillavry. Escher had dat omlijnde, dat wetmatige, dat in zichzelf genoegzame al heel veel eerder in de vingers. Later heeft hij daar de uitgesproken vormen voor gevonden. Soms alleen decoratief, soms grappig, anecdotisch. --- Hagedisjes HET BOEK, dat saipen met Escher ten behoeve van de studenten werd geschreven, komt op tafel.. . „Ik heb Escher gevraagd of ik al zijn tekeningen op kristallografische bijzonderheden mocht bestuderen. Ik heb van verschillende rangschikkingen die in een kristal mogelijk • zijn een prente-voorbeeld van Escher genomen en aan de hand daarvan de rangschik- Hier zijn in, elkaar< geschoren "hagedisjes. Op het' eerète gr zicht lijken ze door-elkaar te tta&n, ieder heeft cc* plaatsje-ia. de tekening gezocht waar nog ruimte over was.'Als je beter kijkt zie je een zekere regelmaat,' dit hagedisje staat ook daar en staat ook daar. Steeds in dezelfde houding en steeds weer met dezelfde buren. Je kunt de tekening honderdtwintig graden draaien en het is alsof er niets gebeurd is; de tekening ziet er i-an deze kant precies hetzelfde uit. De tekening is bovendien in verscheidene groepjes te verdelen, die steeds maar herhaald worden. In een andere tekening, óók can in elkaar geschoven beestjes, zijn draaipunten te ontdekken die steeds het middelpunt zijn ©an groepjes; de figuurtjes van die groepjes staan bijvoorbeeld allemaal met de snoetjes naar elkaar gekeerd; tén zo'n figuurtje kan, al draaiend canuit dat punt, het andere volledig bedekken. In weer andere tekeningen zijn groepjes, die een eindje cerderop hun eigen spiegelbeeld tegenkomen. In sommige tekeningen zijn alle drie de mogelijkheden ran symmetrische rangschikking — de gewone evenwijdige verschuiving symmetrie, de spiegelende symmetrie en, de roterende symmetrie — aanwezig. 'Ik werd er soms draaierig van. Overigens kan dat rangschikken van groepjes niet tot in het oneindige doorgaan. Elk patroon, op het behang of op een jurk, kan maximaal ' zeventien keer principieel verschillend gerangschikt worden. Mijn streepjesjurk kan bijvoorbeeld alleen van streep tot streep verschoven icorden, net zolang tot de oranje streep weer bij de oranje streep is. Naar de uiteinden can die strepen toe zijn er geen mogelijkheden omdat de strepen evenwijdig zijn. De stof van mijn jurk is naar ién kant periodiek, zoals dat heet. --- de vrouw in de tijd --- Mevrouw King MEVROUW KING, de vrouw van de vermoorde Martin Luther King, is bezig haar memoires te schrijven. Het boek verschijnt volgend voorjaar bij een uitgever in New York, die er haar 500.000 dollar voor betaald heeft. Maar op voorwaarde dat ze dan ook voor verschijnen van het boek geen enkel interview toestaat. De 41-jarige Mrs. Coretta King woont met haar vier jonge kinderen in Atlanta ln een eenvoudig gemeubileerd ,éénverdleping-huis. Sinds de dood van haar r.ian heeft ze een secretaresse in dienst moeten nemer om de dagelijks toestromende brieven en telefoontje? te beanxwoorden. Vier vrouwen van een kerkgemeente in de buurt hebben zich vrijwillig aangeboden om te helpen bij het uitzoeken van de post. Tot nu toe heeft mevrouw King meer dan een miljoen bileven met medeleven ontvangen. Waaronder veel brieven van Amerikaame kinderen, die ilch richten tot de kinderen King. Mevrouw King heeft voor haar huwelijk met een beurs gestudeerd aan een Amerikaans college en zich bekwaamd ln opvoeding en muziek. In de jaren van de depressie hielp ze haar ouders verdienen met katoenplukken. --- Eerste wintermode PARIJSE ONTWERPER Patou heeft in zijn confectle-collectie voor 'de winter deze grijs flanellen overgooiers. De linker met een coltrui vol zilveren pailletten, de andere met een gewone witte chemisierblouse. Als de confectiemodellen, die vooruit lopen op wat haute couture gaat doen, maar er nauw mee samenspelen, profetisch zijn, krijgen we voor de winter dus weer het dualisme met deV rok dat er al een paar seizoenen is. Boven de knie maar ook net boven de kuit. ER IS BIJNA geen Parijs couturehuis meer dat het uitsluitend"van de exclusieve haute couture kan hebben, de een na de ander ontwerpt ook voor de confectie. Dat geeft een steeds minder strenge grens tussen exclusieve en populaire kleding, het loopt hoe langer : hoe meer door elkaar. Eind deze maand worden in Parijs de wintercollecties door de haute couture-hulzen getoond. De Italiaanse wintermode laat in Rome en Florence half juli al zien wat er aan nieuws is uitgedacht. Een glimp ervan is al getoond tijdens de Italiö-week. t in Amsterdam, waarbij, zoals altijd, zeer mooie en spectaculaire avondmantels en japonnen. WIE ZICH INTERESSEERT voor de avant gardistische kleren van Courrèges.zal na september in Brussel in een nieuwe boutique die zijn naam draagt, dè herfstcollectie kunnen zien en de modellen kopen. De Kleren van de Toekomst, De „Couture-Future" zoals hij zegt,"'zullen vanaff september 'verkocht worden door Malson Wltta-~ „ mer op' Place Stéphanie In Brussel. JHet lijkt niet onmogelijk, dat er ook in Nederland'ooit een kome«: In Ne--* derland en in Scandinavië zijn de ideeën van de meester het hevigst aangeslagen. --- Lichtende tafellakens IN DUITSLAND is het nieuwste op .iet gebied van tafels decoreren de lichtende tafellakens. Ze zijn zo met kunststoffen geprepareerd dat ze, als er ultra-violet licht op ychljnt, in allerlei kleuren en figuurdecoraties gaan schitteren. Vooral bij de tieners vindt het nieuwtje grote aftrek. --- di~eten Eiwit als broodbeleg IN ONS LAND wordt bijzonder veel -, vet gebruikt,' zelfs veel te veel. Men neemt aan dat de toename van diabe-.tv tes en hart- en vaatziekten mede door, ■ . „overvoeding" veroorzaakt wordt. He» vetgebruik wordt niet alleen ten naar het aantal pakjes boter 'dat gebruikt wordt, het zogenaamde zichtbare vet. Vaak 1* het onzichtbare vet belangrijker Bijvoorbeeld het vet ln - brood, koekjes, vlees en vleeswaren, en niet te verbeten: in melk en kaas. Tégen de raad van voedingsdeskundigen in, komt er nu voorlopig geen melk met een verlaagd vetgehalte'; (van 1,7 procent per deciliter) Op de' markt. Deze melk zou een keuzemogelijkheid moeten zijn met de gewone k melk (nu 3,2 procent vetgehalte). ■ ■~ Wie het vetgehalte van de voeding > wil beperken.' kan een keus maken uit1' diverse magere kaassoorten en melk- ~ ' produkten.. Magere kaassoorten zijn bijvoorbeeld Edammer en Leidse kaas. .'.v« • Onder magere ; melkprodukten .wordt verstaan: karnemelk, tapteyoghurt en taptemelk, en magere kwark.*; Sinds kort is er ock magere koffiemelk ln de handel, die redelijk , van smaak * is. 3 Jammer genoeg is dit produkt nog niet overa; verkrijgbaar. Als drtnkmelk wordt taptemelk meestal oie' zo op prijs gesteld. In nagerechten kan dit produkt echter goed verwerkt worden. Men kan diverse vla's koken van- taptemelk. Bijvoorbeeld koffie, caramel-, chocolade-, of gembervla Of custardvla met aardbeien. - , ■ <■•/•' . In deze combinaties wordt de smaak , van de taptertielk wat verdoezeld.' Ook * kwark Is een produkt dat men steeds' meer-, in'de «rinkels ziet; Om het ( vetgehalte van de voeding te beperken ' kiest u natuurlijk magere kwark! Dit produkt kan op alle mogelijke manieren verwerkt worden. Als broodbeleg, { nagerecht, slasaus en dipsaus. Als nagerecht bijvoorbeeld met * vruchten. Bij gebruik als broodbeleg volgen hieronder enkele ideetjes: kwark in plaats van margarine en met' vruchten als beleg; kwark met limonade-siroop erdoor geroerd geeft een leuke kleur en spreekt al» broodbeleg de kinderen erg aan; ook hartlgei combinaties zijn met kwark mogelijk, zoals kwark met fijngehakte peterselie, met bieslook, komkommer, radijs of met paprika. Zo heeft u toch een eiwitrijk broodbeleg, dat «iet te veel vet levert ANNEMARHJ WARNINa ---