ADVERTENTIE The finishing touch 'n Strookje HAVANA in elke sigaar._ léve dal kleine extra- die grote weelde. In elke GRAND LUXE - sigaar "n vleugje havana. zo weinig en toch juist... alles. Voer de verfijnde sigarenkénner 'n exquise topcreatie. Een royaal gebaar van Schimmelpenninck. GRAND UUXE*** 29 ctFi^ --- Taalstrijd In zijn redevoering kwam prol. Keersmaekers tot de slotsom dat Bredero niet vijandig stond tegenover de Brabanders en Vlamingen. In zijn Spaanschen Brabander" streed hij in de eerste plaats voor een zuiver gebruik van de • taal, dat is voor Bredero het Amsterdamse Hollands. Hij bestreed de verkeerde invloed van de door het Frans verbasterde zuidelijke taal; hierin werd hij gesteund door uit het zuiden afkomstige taalkunstenaars. Prof. dr. A. Bachrach uit Leiden — vol humor — ging in op de verhouding van Bredero tot de Engelse toneelspelers. Het griefde Bredero o.a. zeer dat het volk zo lovend sprak over de Engelse acteurs. Zijn somr nogal afbrekende uitlatingen verklaarde prof. Bachrach uit de frustratie bij Bredero dat hij hun toneelkunst ook beheerst zou hebben als hij in de omstandigheden van de , Engelse (beroeps-)toneelkunstenaars had verkeer^. --- Levendige buurt Na de lezingen in de ochtenduren in de aula van de universiteit — onder de aanwezigen bevond zich minister Veringa die zowel CRM als O. en W. vertegenwoordigde — volgde 's middags de onthulling van een standbeeld op de Nieuwmarkt aan het water van de Amsterdamse Geldersekade, terwijl daarna de Bredero-tentoonstelling in het aangrenzende ' Waaggebouw geopend werd. De onthulling van het beeldje vond plaats in de stromende regen door de dochter van de beeldhouwer, prof. Esser. Burgemeester Samkalden sprak van twee nieuwe bewoners in het levendige stadsdeel waar Bredero zoveel gezworven heeft. Het beeldje toont n.l. een man die een vrouw flink zoent, en is gebaseerd op een regel uit de „Spaanschen Brabander", waar Jerolimo afscheid neemt van twee lichtekooien als hij merkt dat het hem geld gaat kosten; voordat hij weggaat wil hij eerst nog een kusje; voor niks uiteraard, want hij is tenslotte een kale jonker. Het is een groot beeld (4 meter), gepolijst en goudkleurig, w.iardoor het sterk de aandacht trekt. Na de onthulling twee leden van het „Documentair en Aktueel Theater" gedichten voor. Rondom het podium stond een groot aantal Amsterdamse lieverdjes die vooral bij de voor ons „vieze" woorden uit de kluchtige teksten van de volkse dichter Bredero, schaterden van het lachen. Het doorbrak de statige ernst van de geleerde en excellente inleiders. De tentoonstelling is buitengewoon interessant. Uitgangspunt voor de inrichters, letterkundigen■ en cultuurhistorici 0.1.v. dr. Levie, directeur van de gemeentelijke musea, tras een idee te jeven van het geestelijk klimaat ran Bredero's tijd. Hierin staan zijn. werken centraal. Wat mij bijzonder opviel | waren de wapenborden van de rede! rijkerskamers (o.a. van de kamer ' waar Bredero lid van was). Heel | vernuftig is een grote statistiek over ' de drukken van Bredero's werk; tussen 1700 en 18S0 is er een groot gat, de tijd waarin Bredero werd doodgezwegen. Wie alles ook in toneeldimensies wil zien, moet op woensdag-, zaterdag-, of zondagmiddag komen kijken, u>ant dan herleeft steeds om 3 uur de rederijkerskamer, dankzij de actieve groep ~Documentair en Actueel Theater". 0.1.v. Fons Eickholt wordt een voortreffelijke keur gedichten en toneelfragmenten voorgespeeld en gezongen, terwijl woensdagsmiddags genoten kan worden van de Klucht ran de Molenaer. Gaat dat zien, want het is uniek. --- Verrassende vondst Belgisch hoogleraar BREDERO'S MARGRIETE HEEFT NOOIT BESTAAN 350ste sterfdag van dichter statig herdacht (Van onze verslaggever) AMSTERDAM, 27 sept. — Een verrassing op de keurig georganiseerde herdenking van Bredero's 350-ste sterfdag, waar zelfs de voorzitter van het Bredero-comité recht van ging zitten. Prof. dr. A. Keersmaekers, hoogleraar te Brussel, heeft kort geleden bij toeval in Leiden een veertigtal teksten gevonden die ook voorkomen in Breeroo's liedboeken. Hieronder bevinden zich de beroemde sonnetten aan Margriete. Uit de ontdekking kan als voorlopige conclusie worden getrokken dat Bredero deze sonnetten niet geschreven heeft voor ene Margriete, geïndentificeerd als • Margaretha Keyzer uit Hoorn, evenmin voor een andere vrouw. De hoogleraar vermeldde zijn vondst aan het einde van zijn doorwrochte feestrede getiteld „Bredero en de Zuidelijke Nederlanden". De gedichten staan ln een serie verhalen die door een vriend van Bredero, Reynier Telle, uit het Frans Tineke Krot en Rudolf Lucieer speelden een scène -uit een van Bredero's werken, nadat het beeld van prof. Esser op de Amsterdamse Nieuwmarkt was onthuld. --- Student mag meelezen Experiment met departementale post 1 (Van onze onderwijsredacteur) DES HAAG, 27 sept. — Minister Veringa zal tot 1 januari a.s. een ongewone proef nemen met de openbaarmaking van post die zijn departement verstuurt. De Nederlandse Studentenraad kan regelmatig de uitgaande stukken komen inzien die betrekking hebben op de algemene studentenvoorzieningen. Dit gebeurt op aandrang van de studenten die de minister gewezen hebben op de situatie in Zweden, waar overheidsstukken veel minder in een besloten sfeer worden behandeld dan in ons land. Ook de binnenkomende stukken- over de studentenvoorzieningen wil de minister ter inzage geven, maar dan moet eerst aan de afzender gevraagd worden of hij ermee instemt. Voor pualikatie_ van de departementale post is toestemming van de minister nodig. Dit werd gisteren bekend gemaakt na een audiëntie van afgevaardigden van de NSR bij de minister. SVBbestuurders, een lid van Stud'7s en ook een waarnemer van het Nederlands Studenten Akkoord spraken twee en een half uur met Veringa. De studenten gebruikten met de minister een kop soep en een paar broodjes. Er werd ook gesproken over de verhoging van het inschrijfgeld. Als de begroting voor 1969 aangenomen wordt, betekent dat nog niet dat het inschrijfgeld verhoogd wordt. Hiervoor is een wetswijziging nodig. Veringa zal met de voorbereiding daarvan wachten tot alle aspecten met de studentenraad volledig zijn besproken. Vertegenwoordigers van de NSR en vertegenwoordigers van het ministerie gaan samen bekijken wat er vast zit aan de twee tegenovergestelde uitwerkingen van de studentenvoorzieningen: uitbouw van de bestaande regelingen of inpassing in de algemene regelingen voor minder draagkrachtige bevolkingsgroepen. Zolang men hiermee bezig is, blijft de verhoging van het inschrijfgeld in de ijskast. --- Koningin reikt prijs uit aan Walschap DEN HAAG. 27 sept. — De koningin heeft zich bereid verklaard aan Cerard Walschap de prijs van de Nederlandse letteren-1968 uit te reiken. De uitreiking gebeurt tijdens de achttiende algemene conferentie der Nederlandse letteren in een besloten bijeenkomst in het paleis op de Dam te Amsterdam, op vrijdag 4 oktober a.s. De prijs is Walschap onlangs toegekend door de minister van de Nederlandse cultuur te Brussel en de minister van cultuur, recreatie en maatschappelijk werk te Rijswijk, overeenkomstig het advies van de jury bestaande uit prof. dr. José Aerts, lid en voorzitter, J. Bernlef, C. J. E. Dinaux, Karei Jonckheere, Bernard Kemp en prof. dr. G. Stuiveling, leden, en H. J. Michael, secretaris. --- Dietrich Fischer-Dieskau oogst ovaties HET IS MOEILIJKER om in een lied door te dringen tot de kern fan de muzikale gedachte dan in een zuiver instrumentale compositie. De persoon van de interpreet — de zanger met zijn menselijke kwaliteiten — is niet alleen de drager van, maar ook dikwijls een belemmering voor een zuivere overdracht van de muziek. Veel meer dan bij een instrumentale solist zijn er bij hem persoonlijke factoren, ijdelheden, ongemakken, gevoeligheden, die het doordringen tot de essentie van de zaak in de weg kunnen slaan. llij is dan iemand die zich verstout om te zingen, maar komt niet tot het werkelijke musiceren. Aan Dietrich Fischer-Dieskau is het gegeven om werkelijk muziek te maken. Hij heeft donderdagavond in een stampvol Concertgebouw in de twintig liederen van Die schone Müllerin", de ziel van Schuberts muziek tot leven gebracht, met zelfvergetelheid, in pure concentratie, zijn stem vlekkeloos, als volmaakt beheerst instrument gebruikend. Misschien is hij ijdel, maar dan is het een gedistancieerde, objectieve ijdelheid wegens het resultaat van veel werk en concentratie. Misschien hoort hij zijn stem Kraag zelf, maar dan is het omdat hij daarin een prachtig geoefend en gepolijst snaarinstrument bezit. Dat hij de zoete mode-versen van Wilhelm Miiller werkelijk mooi vindt kan ik niet geloven maar hij draagt ze volmaakt voor, omdat ze stimulansen zijn voor de melodische kunst van Schubert, die zich aan zijn tijdsgewricht onttrokken heeft en nu nog altijd doorklinkt. Ik bewonder hem omdat hij alle persoonlijke gevoeligheid en behaagzucht ver achter zich laat en als pure musicus naar voren treedt. Langdurig applaus kan gemengde oorzaken hebben, maar ik ben geneigd te geloven dat da geweldige ovatie die hij met zijn voortreffelijke begeleider Norman Shetler mocht genieten, vooral te danken v/as aan de overtuigende zuiverheid van rijn artistieke intentie. Hij behoort tot de unieke kunstenaars die het vermogen bezitten om zichzelf, met hun menselijke tekortkomingen, te doen vergeten ter wille van het kunstwérk. Daarom verrijkt hij de luisteraar. HUGO VAN EEDEN --- TOB DE BORDES Knap beheerst solo-toneel Eé.V ACTEUR op het toneel, het lijkt wat weinig voor een avond-lang. Eén figuurtje met al die. ruimte om hem heen. En wij in de zaal maar kijken. Toch blijkt onze verbeelding weinig méér nodig te hebben om ijverig aan het werk te gaan en veel meer te zien dan er te zien is. Tob de Bordes, die een avondlang alleen acteert, verschijnt wel in drie duidelijk verschillende gestaltes: als een Hussisch heertje uit de vorige eeuw, als een Franse edelman tijdens de revolutie en als een hedendaags bui'ger in goeden doen. Het Russische heertje, bedacht door Tsjechow, komt voor een zaaltje een lezing houden over de schadelijkheid van tabak, maar hij bereikt dat onderwerp nooit, omdat alles wat hem op het hart ligt, er zomaar uitspuit. Het is komisch en lijkt onsamenhangend, maar het groeit tot een beeld van een geheel ontredderd man, kapot gegaan aan een potentaat van een vrouw. Men hoort dat uit zijn woorden, maar men ziet het tegelijk in de schichtige, verknipte bewegingen, die hij maakt, onrustig over het toneel zwervend. Tob de Bordes beheerst hier knap de mogelijkheden waarover een acteur beschikt — ook het spelen in de ruimte. In de gedaante van die ene Franse edelman speelt hij een groepje lotgenoten, die in hun cel een paar konijnen roosteren, maar onder het eten daar- TOB DE BORDES van gehaald worden om het hoofd op de guillotine te leggen. De hedendaagse burgerman is de heer Biedermann van Max Frisch. Hij staat in een gecomprimeerde versie van het bekende toneelstuk „Biedermann en de brandstichters", waarbij de acteur ook in enkele andere rollen stapt met eenvoudig-doeltreffende typeerkunst. Tob de Bordes doet niet aan vertoon van virtuositeit. Hij laat een eerlijk en knap beheerst vakmanschap zien, en hij kiest interessant materiaal, dat ook aan het publiek geen te hoge eisen stelt, maar het evenmin laag aanslaat. Tob dr Hordes: solotoneel (Struisvogels). Randstadpremièrr: Stadsschouwburg Haarlem, 26 september. ANDRÉ RUTTEN --- Vijf schilderijen beschadigd MADRID, 27 sept. — De Spaanse politie speurt naar een vandaal die een vijftal schilderijen in het Pradomuseum heeft beschadigd. Een „Madonna met kind" van de Vlaamse meester Rogier van der Weyden (1399—H 64) liep de grootste schade op. De ander? vier schilderijen kregen lichte krassen. Aangenomen wordt dat de dader een geestelijk gestoorde is. De man liet per telefoon aan een krantenredactie weten wat hij had gedaan. Zijn vandalisme was toen no? niet ontdekt. Tevoren had hij aan hetzelfde dagblad gemeld dat hij braad had gesticht in een vijftigtal brievenbussen in Madrid. Ook die mededeling bleek op waarheid te berusten. In zijn eerste gesprek met de krant had de man gezegd, dat hij „De pyromaan van Madrid" was, een jurist en een „socialistische idealist". Hij liet zijn mededelingen vergezeld gaan van een schelle lach. Het paneel van Rogier van der Weyden zal kunnen worden gerestaureerd. De vandaal heeft in het rechteroog van het Kind Jezus een gat geboord. ' --- „MET BLIJDSCHAP GEVEN WIJ KENNIS. Gerad Cox, Adèle Bloemendaal, Boude wijn Leeuwenberg en Frans Halsema. --- Wolk van een cabaret ZO VLAK NA DE GEBOORTE van de nieuwe Oranjetelg kon het niet actueler: een nieuw cabaret getiteld „Met blijdschap geven wij kennis.. Verwekt in het bed van Lurelei met als ouders Gerard Cox en Adèle Bloemdaal, die Frans Halsema meebracht, of andersom. (P.S. de begeleiding van Boudewijn Leeuwenberg was uitstekend). Een wolk van een kind is het geworden. Verreweg de voornaamste troonopvolger in de Nederlandse cabaretdynastie, waarin de Grote Drie nog wel op de troon zitten, maar al lang niet meer door al het morrende volk geprezen worden. OP HET OGENBLIK is er in Nederland geen beter voorhanden. Gerard Cox is uitgegroeid fan veelbelovend tot misschien het allerbeste talent, Frans Halsema klimt ook zonder piano tot een aparte klasse en Adèle Bloemdendaal is geu-oon Adèler dan tcie ook. Het medische team dat bij de voorspoedige geboorte terzijde stond mag er evenzeer wezen: regisseur Johan Verdoner en tekstschrijvers Rinus Ferdinandusse. Jan Blokker, Michel van der Plas, Jaap ran der Merwe, Herman Pieter Boersma, Guus Vleugel en Drs. P. (En Boudewijn Leeuwenberg gaf voortreffelijke muzikale leiding). „EEN ONECHT KIND van juffrouw Klompé" is een van de eerste aanvallen op alles wat groeit en bloeit. Het begint met de afloop: de perskritieken (dusj de begeleiding van Boudewijn Leeuwenberg was voortreffelijk), en dan volgt het meer interne werk. Rechts en links cabaret, Wim Kan, Toon Hermans, Lia Dorana, iedereen krijgt een beurt. Zelfs op bekende schuttingen wordt nog iets bijzonders geschreven: Van Riel, die heeft een IQ van 40 mille, „dit was Brandpunt, goede vrijdag" en een terugblik pp het verleden: „Toen had je Heintje Davids nog die afscheid nam en toen zat Luns nog op buitenlandse zaken". --- Toon Hermans VEEL HOOCTEPUSTEX, een gering aantal inzinkingen. Frans Halsema maakt zijn entree met een sabelscherpe persiflage op Toon Hermans en Cerard Cox volgt met een even dodelijke prik op Lia Dorana. De Frits van der Poelsatire, die de engel Gabriël op bezoek krijgt, is dan wat minder, net als het toch-welaardige „Sandra" en „180 nachten", maar tijdens „Een broekje in de branding" is Cerard Cox weer adembenemend krankzinnig bezig en een toppunt is „Sentimental Journey", waarin Cox met Halsema voortborduurt op het Jeugdsentiment van de Jaren Vijftig. Als je dat ziet vraag je je af, waarom dit onderwerp niet veel eerder door een cabaret is aangepakt. Grandioos gepresenteerd is deze ketting van Eddie Christiani, de Pudding en Gisterenmoppen en alle dingen die erbij horen. Met een schitterende mengeling van Ironie, liefde en echt sentiment in de enig mogelijke sfeer, een samengaan van scherts er gevoelens van het-wastoch-een-machtige-tijd. Twee pauzes worden verbonden door een glanzende musicalparodie op het scheppingsverhaal, dat misschien trqt te lang is, omdat men de complete versie tril brengen. --- Klapper EEN KLAPPER van jewelste is „Roept u maar—de spot met de sneldichter Alfredo, die Michel van der Plas ook al had uitgewerkt voor het satirische radioprogramma van d* KRO. Het toilettenlied van Gerard Cox is niet geweldig. Wel weer de modeshow van Huize Bloemndaal en de smartlap „Moedertje" van Drs. P. Na een matige „sexuele revolutie" van Adéle tenslotte een voortreffelijk eindschot over gebedsgenezing, die vooral heilzaam is voor het „hiernumaals". Wonderbaar, wonderbaar, dit cabaret voor denkers en pretvoelers. Het oude Lurelei kon geen mooiere doorstroming vinden in het zeer gevarieerde programma, dat spits, hard, „schokkend" en krakend door allerlei benauwde vesten breekt. (PS: en de muzikale begeleiding van Boude wijn Leeuwenberg was voortreffelijk). PETER VAN BUEREN --- ADVERTENTIE 'I s nu in iedere fles turtle wax 20% meer inhoud... voor dezelfde prijs. Nog meer pantser van glans! --- AMSTERDAMSE LIEVERDJES SCHATERDEN OM „VIEZE" WOORDEN zijn vertaald, zo vertelde de Brusselse hoogleraar ons later. Volgens hem heeft Telle de gedichten vertaald en aan zijn vriend Gerbrand gevraagd van die vertalingen echte poëzie te maken.. In een der novelles behoort een vrouwspersoon, Margaretha genaamd, tot de hoofdfiguren. Het merkwaardige van de zaak is, zei prof. Keersmaekers, dat Bredero zelf zegt op verzoek rijmloze tekst berijmd te hebben. Tot nog toe heeft geen onderzoeker dit letterlijk ge-,vamen. Bij de gevonden teksten bevindt zich ook het slotgedicht uit het Aandachtig Liedboek, traaruan werd aangenomen dat Bredero het op zijn sterfbed gemaakt had. De ontdekkingen en conclusies zullen spoedig worden gepubliceerd, waarschijnlijk in de „Leuvensche Bijdragen". ~ * *«• -r --- BOEKEN nieuwe Het Paleis op de Dam, door dra. M. G. Schenk en J. B. Th. Spaan. Ui tg. De Boekerij, Baarn (f 7,90). Huis ten Bosch en zijn bewoners, door dra. M. G. Schenk en J. B. Th. Spaan. De Boekerij, Baarn (f 7.90). Paleis Noordeinde en zijn bewoners, door dra. M. G. Schenk en J. B. Th. Spaan. De Boekerij, Baarn (f 7.90). Numeriek rendement. Het selectieproces in het wetenschappelijk onderwijs, door dr. W. Begeer. Uitg. Wolters- Noordhoff. (f 22.50). Onderzoek van wetenschappelijk onderwijs, door Contactgroep research wetenschappelijk onderwijs. Uitg. W'olters-Noordhoff. (f 6.90). Alcohoi en verkeer. Een studie over het rijden onder invloed, door prof. dr. W. Buikhuisen e.a. Uitg. Boom, Meppel (f 8.90). Beeld en verbeelding, door J. P. Sartre. Uitg.. Boom, Meppel. (ƒ 8.90). ---