Chef de mission Dr. Dokkum: CONFLICT WESTPHAL IN MEXICO VOORKOMEN , . (Van onx* special* verslaggever) MEXICO-CITY, 30 sept. De zaak-Westphal is nog niet vergeten, ondanks alle pogingen van de leiders om de innerlijke . rust van de mentaal zo kwetsbare estafette-ploeg, het paradepaardje van de KNAU, terug te krijgen. Nu kon de chef de mission, de Amsterdamse neus-, keelen oorarts A. J. H. Dokkum, wel beweren dat, vooral sinds de komst van Westphals plaatsvervanger Jacob Dikken, de rust was teruggekeerd, het nieuws van Westphals mogelijke Mexicaanse reis liet niet na indruk te maken. Het vormde zaterdag, tijdens een overvloedige „Hollandse koffiemaaltijd" die georganiseerd was door de Nederlandse vereniging in Mexico, gesprekspunt nummer één. En, hoe kon het anders, de zo zorgvuldig door de leiding naar de achtergrond geduwde atletiekrel waarmee de Nederlandse ploeg haar Olympiade begon, werd opnieuw van alle kanten bekeken en besproken. Nog een keer, summier natuurlijk de t,{ feiten. De avond voor het vertrek van de ploeg vroeg de atletiekcoach Wil Westphal om een gesprek ter regeling van de competentie-verhouding. Westphal, Jo Moerman en Ton Eijkenboom, de trainer die op de valreep aan de ploeg werd toegevoegd, schaarden zich rond een tafel in het motel Amsterdam. De gevolgen van dat gesprek waren catastrofaal. Westphal weigerde akkoord te gaan met een gedeelde verantwoordelijkheid. Zijn opponenten u-aren aan de andere kant niet bereid op zijn voorstellen in te gaan. De volgende morgen werd wereldkundig dat Westphal niet met de ploeg naar Mfxico-City was vertrokken. De thuisgebleven atletiekleiders riepen om het hardst dat Westphal ~desertie" had Rvpleegd, Westphal daarentegen motiveerde zijn besluit om niet gaan met te zeggen: „Het is beter dat er nu moeilijkheden zijn dan over drie weken •ls de Spelen echt beginnen en elke oneffenheid in het gedrags- en gezagspatroon de vorm en de concentratie ongunstig beïnvloedt. De enige mening die de afgelopen dagen in de kranten verscheen was die van Westphal aangezien de twee andere acteurs in het drama. Jo < Moerman en Ton Eijkenboom, in Mexico zaten. Hun verweer, hun lezing over het gebeurde en hun antwoord op bepaalde uitlatingen van Westphal die hier wel werden gelezen, vormden de bacis voor de uitspraak van de delegatieleider dr. Dokkum: „Dit hele geval had opgelost kunnen worden". --- Cor v. d. Hart: Dirk Nijs —is voor ons dé man— (Van onze sportcorrespondent) DE.V HAAG, 30 sept — „Kijk eens", zei DiWc Afijs, gistermiddag op het Haagse Houtrust een meer dun normaal in de belangstelling staande gast, ~tve moeten nng beginnen. Ik verkeer nog in het stadium van aftasten. Van het «"rem verkennen. Maar de zaak is nu helemaal rond. Morgen leg ik mijn functie bi) de KNVB neer en dinsdag bepm ik. Dan hebben we in Scheiïeninpen ren kleine bijeenkomst waarop de spelers en ifc elkaar wat beter moeten leren kennen." Dirk Nijs manager van Holland Sport. Het zal al anderhalf jaar in de pen. Het is er nu van gekomen. Nijs: „Ach ja, we, Kroesemijer, Van der Laan en ik, hebben er al vaak en lang over gepraat. Maar vergeet niet dat het voor mij een beslissing is geweest die je niet één-twee-drie neemt. Ik heb er heel wat nachtjes van wakker gelegen. Tenslotte heb ik de nodige jaren in de bestuurlijke sector van de voetballerij gezeten. Dat schuif je maar niet zo opzij. Maar het aanbod van Holland Sport was financieel te aantrekkelijk om het te negeren. Ik ben nu 63 jaar en heb. dat mag ik geloof ik wel zeggen, heel wat voor de voetbalsport gedaan. En daar ga ik nu een beetje van profiteren. Voorlopig zijn Holl. Sport en ik voor drie jaar een contract aangegaan". Dirk Nijs manager van Holland Sport. Tevredenheid bij Cor v. d. Hart en achtentwintig contractspelers. Eersteeiltal-aanvoerder Jacques Roggeveen: „We hebben zo'n man echt nodig. Soms weet je helemaal niet wat voor een premie er is te verdienen, want de bestuursleden ziin vaak moeilijk te bereiken. Dat is natuurlijk maar een klein voorbeeld, maar het zijn wel zaken die belangrijk zijn en op een goede manier «eregeld moeten worden". Dirk Nijs manager van Holland Sport. Hij zelf: ..Naast de meer administratieve werkzaamheden en straks het medebepalen van hei aan- en verkoopbeleid zal mijn taak voornamelijk in het mentale vlag liggen. Van der Hart kan niet alles «Heen. Die jongens moeten af en toe eens opgepept worden. Er moet eens rustig gepraat kunnen worden. En Van der Hart moet ook een vent hebben op wie hij kan terugvallen. We kennen elkaar goed en we «aarderen elkaar. Dat is de beste basis om te beginnen". Zeer grote tevredenheid bij Cor v. d. Hart over de te verwachten benoeming van Dirk Nijs. Tevens het ontzenuwen van het gerucht dat de Haagse trainer geen man naast zich duldt. Van der Hart: „Onzin. Je moet een en ander kunnen onderscheiden. Dirk Nijs is een man die verstand heeft van voetballen. Die jarenlang heeft meegelopen. Die weet wat er in de voetbalwereld rondgaat. Ik ben ervan overtuigd dat ik met hem fijn kan werken. Nijs kan de jongens oppeppen. Zo'n vent heb je nodig. Ik zal erg blij zijn als hij er is. We hebben natuurlijk al samen gepraat. Hij is ook al bij een training geweekt en zal bij iedere training aanwezig zijn. Dat is nodig om in teamverband te kunnen werken. Dirk Nijs snapt dat gewoon. Echt, ik ben ervan overtuigd dat hij voor Holland Sport dé man is. Niet alleen voor de spelers, maar ook voor mij. Ik heb tenslotte een klankbord nodig. Nijs kan dat zijn". --- VERJAARDAG IN MEXICO opgebeld, vroeg de voorzitter van de KNAU. Frans Jutte, toon hij vorige week zaterdag met de moeilijkheden en de feiten werd geconfronteerd. ~Nogals duidelijk", stelde Moerman. „De ploeg ressorteerde onder de leiding van de chef de mission, dokter Dokkum. Zij was overgedragen aan het NOC. Omdat Dokkum op dat moment al in Mexico zat, heb ik contact opgenomen met Dokkums plaatsvervanger de heer J. W. Pennink. Afgesproken werd dat er zaterdagmorgen een nieuw gesprek zou volgen" Eijkenboom: „Het zat er eigenlijk die avond niet in, dat Westphal z'n dreigement de ploeg in de steek te laten zou waarmaken. Dat laatste gesprek is om onduidelijke redenen misgelopen. Moerman: „Pennink en ik hebben Westphal op Schiphol zien rondlopen. Gesproken hebben wij hem niet". Het gevolg is bekend. Tranen van meisjes, mokkende meisjes de eerste dagen in het Olympisch Dorp. vooral Mieke Sterk, die zich heel moeilijk over de hele zaak heen kon zetten. Met de komst van Jacob Dikken, aldus Ton Eijkenboom, zwaaide tenslotte ook Mieke Sterk om. Wat blij/t, tcat niet weg te wissen valt, is het gevoel van onbehagen. De rel is ontstaan omdat naast Westphal ook anderen de zaak op de spits dreven. Het is uit alle verweer duidelijk geworden dat deze zaak een tot nu toe onbekende achtergrond heeft. Eijkenboom zei terecht: „Ik geloof dat het voor Westphal de druppel was die de emmer deed overlopen. .!.'« dokter Dokkum: „Het is bijzonder jammer, dat Wcsfp/ial het zo gespeeld heeft. Zijn principe over de leiding was juist. Waaruit dan geconcludeerd mag worden temeer daar bij de atletiekleiders bekend was dat er een duidelijk omlijnd geschil was gerezen, dat de hele rel voorkomen haa kunnen worden . FRANS NYPELS Mia Gommers vierde dezer dagen haar verjaardag. D".z* heugelijke gebeurtenis was een gerede aanleiding voor grolt; feestvreugde. --- Teleurstelling Twee uur later en vijfendertig kilometer verder, in Neurenbergs trainingskamp, sloeg de vanwege een verkoudheid reeds extra-hese stem van Merkel over toen Küppers ter sprake kwam. „De grootste teleurstelling van dit seizoen", bekende Merkel eerlijk. Het „waarom" dwong de man, die met zijn donkere bril niet alleen zijn ogen, maar vaak ook de waarlijke betekenis van zijn wcorden versluiert, tot een verdedigende belijdenis: „Het vorig seizoen werd Neurenberg kampioen van de Bundesliga. Een waardig kampioen, ik blijf er bij. Ik geef wel toe: meer op kracht dan op techniek. De ploeg bestond voornamelijk uit harde spelers, waaronder een paar die op de laatste benen liepen. Ik wilde dus én meer techniek én verjonging. Daarom verkocht ik Starek. Ik kan het ook niet helpen dat hij nu zo goed speelt. Daarom verkocht ik Brungs. Ik weet als geen ander dat wij nu in de spits een speler missen die een neus heeft voor de kansen, maar echt voetballen kon de eenbenige Bmngs niet. Ik was er zeker van dat ik de verkopen kon vervangen door betere voetballers. Door Küppers vooral. Hij maakte München 1860 het spel. Hy kon er alles. Hij is een klasse-voetballer. Maar nu kan hij niets mesr. Helemaal niets meer. En waarom? Ik weet h»!t niet. Voetballen verleer je toch niet in een paar maanden. Meer dan wie ook heeft hij mij teleurgesteld". Eenmaal op dat punt gekomen ging Merkel verder. „Küppers is voor mij het grote raadsel", kwam er eerst als een verzuchting. Vervolgens: ..Veel kan ik verklaren over het falen van Neurenberg tot nu toe. Met pech. met gebrek aan routine. Met de vernieuwing. Maar het geval Küppers niet en juist van hem hing en hangt zoveel af in mijn nieuwe opzet van de Club". Een mysterie dus zelfs voor hem. Merkel, de Magiër genoemd. Na eerst afgeweerd te hebben: „Ik ben geen tovenaar. Wij werken en trainen slechts veel --- EJs v. Noorduyn krijgt hulp van Oostduitse trainer MEXICO CITY.. 30 sept. — De Nederlandse kampioene kogelstoten Els van Noorduyn zal de komende weken spcciae training ontvangen van de Oostdu *.se specialist Bauersleld. Bauersfelo is do leider van de Oostduitse technische trainers. Els van Noorduyn hteft al twee keer stage bij hem gelopen Een keei betaald door het sportfonds Leo van der Kar. de andere keer uitgezonden door het NOC. Gisteravond zijn de laatste beletselen voor dit prachtige aanbod van Bauersfeld weggenomen. Hij moest namelijk toestemming hebben van de Oostduitse atletiekafgevaardigden. Bauersfeld is de trainer van ie wereldrecordhoudster Margit Kummel. • Een u'tersl tevreden baancoach Jan Derksen stelde gisteren vast, dat zijn pupillen (speciaal de via veel moeilijkheden in Mexico gekomen achtervolgingsploeg) ai na acht dagen op Europees peil zijl gekomen. Derksen: ..De ploeg draait, en dan nog niet eens op volle kracht een tijd van 4.35 uit de benen. Dat is formidabel." Hij was overigens »rg onder de indruk van de mogelijkheden van de olympische wielerbaan ..Ik heb daar tandems zien rijden over de laatste tweehonderd meter m'ider dan tien seconden nodig hadden. Wut dat straks gaat worden is mij een raadsel. Hoe kun je met zulke snelheden elkaar passeren", • De ernstigste blessure die het artsenteam onder leiding van de Amsterdamse arts D Willebrand tot nu toe te behandelen kreeg was het gebroken middenvoetsbeentje van de atletiekcoarh Ton Eikenboom. Bij een van zijn snell* rennen over het gras langs de prachtige tartanbaan in het olympische dorp trapte hij op een verborgen leiding. v'. --- PIET v. d. KRUK IN HET WATER Het valt niet mee om een zwaargewicht als Piet v. d. Kruk in het water te gooien. Dat ondervond o.a. Lia Louer-Hinten, die zelf bij deze poging te water belandde. --- Weinig vrijheid Tot zover Küppers. Toen kwam Merkel. Hij hoorde haastig toe. Ztjn antwoord was kort: „Een speler vrij laten in het moderne voetbal kan niet meer. Er mag geen verschil meer bestaan tussen verdedigers, halfspelers en aanvallers. ledereen is alles op zijn tijd. Een team moet als geheel schuiven. Van vóór naar achter, man bij man. Zoals Celtic het speelde in de Europese bekerfinale. Zo moet het". Is er dan geen ruimte meer voor het individualisme? „Natuurlijk, neem een man als Cruyff. Waar vind je er zo een in heel Europa? O, ik kan mij best voorstellen dat Michels hem iets minder zelfzuchtig wil maken. Dat is Immers voor zijn eigen bestwil. Maar wat hij doet met de bal, het is een delicatesse" Merkel bekende zijn bewondering voor het individualisme ook nog met een andere mededeling: ..Als mijn contract afloopt in 19T0 wil ik naar Italië. Niet naar Holland. Dat is niet interessant. Ze kunnen mij er niet betalen. Er ia ook geen roem weggelegd. Het nationale elftal telt niet mee. En dat terwijl er zoveel voetbaltalent ia. Noem mij een slechte man bij Ajax en toch zijn er op verschillende plaatsen in Holland nog betere vervangers. En dat het nationale elftal niet draait is niet vanwege het gebrek aan nationaal gevoel. Waar anders zingt men het volkslied zo hard mee? Waarom ik naar Italië? Omdat de spelers daat stuk voor stuk technisch pcrfecte Individualisten zijn. Als ik hun het gevoel voor ploegverband en dienstbaarheid kan bijbrengen —heus ik ken mijn kracht —dan kan het iets groots worden. Bovendien moet je als trainer altijd nauwkeurig in de gaten ' houden wanneer je tijd gekomen is. Bij voorbeeld in Duitsland. Je moet durven stoppen". --- Te sterk Maar nu komt allereerst Ajax. Kippers: „«< hopen op een wonder". Merkel: ,Jk geloof dal wij geen kant maken, die horde te nemen. Ajax is ons al» ploeg te sterk. Ik heb deze dertien «peters, waarmee ik voor schut ben gezet door Schalke. Ik heb geen andere. Geen andere doelman dan Wabra. die niet zo'n geweldige reactie heeft alt Rynio maar wel routine rn zelfbewust is in het uitlopen. Dat is tegen de snélle Cruuff nodig. Ik geen ander stel centrale . verdedigers dan Wenauer en Leupold. Te langzaam. Te weinig wendbaar met de dieptepass. ik tceet het. Maar Ludwig Muller had een acute blindedarminfectie. Hij moest worden geopereerd. Misschien had ik hem. dank zy een injectie kunnen laten spelen, maar dat zou zijn gezondheid schaden. Een mensenleven gaat ook bij mij boren een pewonnen wedstrijd. Ik heb ook geen ander voor Heinz Miiller, die veel te veel wil. Ik heb geen ander in de spits, waar Strehl veel te traag is en de rest niet voetbalt zonder bal. Ik heb geen andere rechtsbuiten dan Cebinac. die altijd maar weer de bal op de voet gespeeld wil hebben, zelf de aanvallen wil opzetten en niet gelanceerd wil worden. Let wel, als ik er iets tegen heb c!at ,Cebinacs de lieveling van het publiek i». dan niet om de persoon Cebinac tegenover de persoon Merkel, maar omdat de toejuichingen ten onrechte zijn. Ik heb hem. weer in de ploep opgenomen na de rel ran veertien dagen terua. Sommigen spreken over Merkels nederlaag, ik weet dat i*. m(i» eigen ik heb opgeofferd aan het belang van de ploeg en de club. Ik kan ook verliezen. Nog in de pauze heb ik tegen de jongens gezegd: „Jullie verwaarlozen „Tsohebi", dat mag niet. Het leek wel opzet, het was het niet". Merkel blijft dus altijd hard, onbarmhartig hard in het openlijk oordeel over zijn speler*. „Waarom niet? Waarom moet ik verdoezelen wat So.ono toeschouwers hebben gezien. Bovendien, ze zijn profs". KOOS DE BOER --- Respect Dr. Dokkum: „Dat er wrijvingen u-aren wist ik wel. Ik wist ook dat er onweer dreigde". Hoe kon hij dit weten? Heel eenvoudig'. De chef de mission heeft na zijn benoeming, nu twee jaar terug, bergen werk verzet om enig inzicht te krijgen in de problematiek die de olympische takken can sport beheersen. Om de maand had hij besprekingen met de contactmannen, de voorlopers van de chefs d'equipe. Hij bezocht het laatste jaar alle wedstrijden »an enig belang. „Ik leerde veel". Over ,Westphal:„lk heb groot respect voor z'n technische kennis". Over Westphals besluit niet naar Mexico te gaan zei hij, feller dan men fan hem gewend is: „Hij heeft de moeilijkheden zwaar overschat. Hij had hier de rotzooi moeten scheppen en niet in Amsterdam. Ik zat al in Mexico toen het geschil door hem werd aangepakt. Ik wist dat hij in de clinch lag met de KNAU. Maar hij wist, dat ik hem zou helpen. Ik heb hem dikwijls gezegd: als er wat is, kom je maar naar mij toe. Hij had dat moeten beseffen. Hij kent mij. Kijk, als het mij niet gelukt wat hem te helpen, had hij mij kunnen zeggen: je bent een waardeloze vent. Maar hij heeft dat niet eens geprobeerd. Laat ik het voorzichtig uitdrukken, dat lijkt op een motie van wantrouwen. De reden waarom ik hem niet hier naar toe kon roepen, terwijl ik er van overtuigd ben, dat de zaak in der minne geschikt had kunnen Korden." Jo Moerman, de chef d'equipe van de atletiekploeg, over de oorzaken van de rel: ..Tijdens het afscheidsdiner van de KNAU heeft de voorzitter Frans Jutte een globale taakverdeling geschetst, niemand tekende protest aan. Ook Westphal niet. Daar is duidelijk gezegd, dat er elke avond een bijeenkomst zou zijn van de ploegleiders. Jutte vertelde mij later: Het zit Westphal niet lekker. Wat dan wel? De benoeming van Eijkenboom. Hij ging er uiteindelijk wel mee akkoord, maar die kwestie za» hem erg hoog. Na dat diner dat dinsdag, dus drie dagen voor het vertrek van de ploeg, plaatsvond, zei Westphal mij, dat hij nog enige zaken wilde bespreken. Ik vond dat juist. Wij spraken dus af, dat wij vrijdagavond de puntjes op de ~i" zouden zetten". --- Geen emotie Ton Eijkenboom over de laatste bespreking: „Hij. Westphal, zei: „Als ik niet de chef-trainer kan zijn, is dat voor mij onaanvaardbaar". Het zijn misschien niet zijn letterlijke woorden, maar daar kwam het op neer. Hij zei ook: „Ik wil hem, dat was ik dan. alleen als hulpje zien". — Ik stond perplex, Wat mij nog meer verbaasde was, dat hij heel rustig was. Hij toonde geen enkele emotie. Vraag je me nou eerlijk, wat ik er van denk. dan moet ik zeggen, dat ik het niet snap. Als je goed gaat doordenken dan waren al zijn verlangens vervuld. Hij kon met de training naar voren komen. Hij als eerste man, ik vind dat nog volkomen normaal. Ik wil zijn gezag op geen enkele wijze aantasten. Toen hij stelde, dat hij mij wilde controleren op nummert, de technische nummers dus, waarop ik gespecialiseerd ben, heb ik m'n mond gehouden. Logisch was, en Moerman heeft dat begrepen, dat dit voor mij onaanvaardbaar was." Waarom heeft Jo Moerman mij niet --- Küppers: „Ik ben door de trainer in de boeien geslagen" MERKEL: „WIJ HEBBEN GEEN KANS DIE HORDE VAN AJAX TE NEMEN" (Van onze speciale verslaggever) HALTERS AM SEE, 30 sept — /tl Keurenbergs „kamp der vertwijfeling" legde Max Merkel eveii het masker af. Heel even. Bij het zoveelste gesprek met de zoveelste Nederlandse journalist. Geroutineerd, quasi nonchalant zou-el als geïnteresseerd bij vragen die niet nieuw tneer kónden zijn. keek hij voortdurend een tafel verder waar de blonde ~Hennes" Küppers een ander Hollands vragenuurtje onderging. Merkel tripte van links naar rechts op zijn stoel en nauwelijks had Küppers weer zij n kaartende makkers in de eetzaal van het luxueuze hotel ~Seestern" aan het stuwmeer bij Haltern opgezocht, of Merkel kwam toeschieten. Hij moest het weten. Had Küppers zich uitgesproken? Zou het raadsel Hennes zijn opgelost? De inleiding van dit démasqué lag op de grasmat van de „Glück Auf-Kampfbahn", het terein van Schalke 04, dat de 1. FC Neurenberg zaterdagmiddag met 4—l vernederde. Daar, in een tempo-loze, rommelige en voor Neurenberg dramatische wedstrijd voor de Bundesliga. werd bevestigd wat Max Merkel (en hij niet alleen) al veel eerder had ervaren, namelijk dat de van München 1860 overgenomen „Hennes" Küppers geen schaduw is van de Küppers uit München en eigenlijk wat verloren bij Neurenberg rondloopt. Merkel had hem deze keer in de spits gezet. Küppers faalde. Merkel trok hem na rust terug tot in de voor hem normale tweede lijn. Küppers faalde nog steeds. Merkel kon dat niet langer aanzien, vooral niet toen Schalke met een tweede onverwachte treffer Neurenberg liet duizelen. Eén simpele handbeweging en Küppers verdween naar de kleedkamer. De dartele Beer mocht het beter proberen te doen. (Tussen haakjes: het lukte hem niet). harder dan de anderen en als dat voldoende was zouden wij nu opnieuw aan de kop staan, geloof me"; daarna verduidelijkte Merkel dat hij niet alleen een „onmenselijke beul" is voor zijn spelers, juist niet in het geval Küppers. „Ik heb met hem gepraat. Op zijn kamer, in de kleedcabine. Ik heb de arm over zijn schouders gelegd en gevraagd: eerlijk, „Hennes" wat scheelt eraan?! Ik ben er niet uitgekomen. Vraag hem. vraag hem alsjeblieft, wat er aan de hand is. Misschien uit hij zich tegen vreemden. Wacht, ik zal hem halen". Küppers kwam. Getrouw aan de bevelen van de trainer. Toch fluisterend over de trainer: „Ik begrijp hem wel, maar hij heeft zich vergist. Hij heeft die jongens Beer en Nüsing in de training bezig gezien en wonderen zien doen met de bal. Daaruit putte hij de moed om de oudjes te verkopen. Maar die ttree zijn nog te jong. Te onervaren. Ze komen er. A'üsing moet voor mij ook tegen Ajax in de tweede wedstrijd spelen, maar ze zijn er nog niet. En ikzelf? Ik «reet dat de trainer venracht dat ik ook bij de Club het spel maak. Maar de buitenspelers Volkert en Cebinac zijn heel andere spelers als mijn vroegere makkers bij 1860. Bovendien, bij München kreeg ilc alle vrijheid. Ik had geen enkele opdracht en kon doen vat ik wou in het veld. Ik kon mij terugtrekken en naar voren schieten, het spel r*n de rest werd door mij gedirigeerd en aan mij aangepast. We speelden als in een droom. Maar hier bij Neurenberg heeft de trainer mij rast geankerd. Ik moet ook dekken. Ik moet mijn man houden, vóór en achter. Ik ben door de trainer in boeien geslagen. Natuurlijk heb ik de techniek niet verleerd, maar ik heb te veinig vrijheid." Max Merkel, en Zvedzan Cebinac. de twee „goden" van Neurenberg, dat ondertussen zijn intrek heeft genomen in het Amsterdamse Hilton. De ploeg reisde per vlieg• tuig, alleen Cebinac per auto. --- VERPOLITIEKT HIJ ZAG ER op de foto amper herkenbaar uit. Het onderschrift vertelde dat de man in het i'rove streeppak, met het dunne brilletje en de hoed met de slappe rand Emil Zatopec was. Zatopec deelde in de straten van Praag vlugschriften uit. De veelvoudige Olympische kampioen voerde actie tegen de bezettende troepen van het Warschaupakt. Hij was een van de heldhaftige Tsjechen die zijn leven in de waagschaal stelde voor de vrijheid van zijn land. De wereld zit absurd in elkaar. Emil Zatopec is een der schitterendste pronkstukken vari het communisme geweest. Niet zo maar een Tsjech, niet zo maar een wonderatleet. (Op de Olympische Spelen van 1952 won hij gouden medailles op de vijf- en tienduizend meter, en in de Marathon. In totaal heeft hn negentien keer een wereldrecord verbeterd.) Maar althans bij mij wekte de fabelachtige en weergaloze Zatopec altijd irritatie, die niet alleen verklaard kon worden uit dat beangstigend verkrampte gezicht, waarmee hij zich over de baan sleurde. Ik weet precies waardoor dat kwam. Hij liep daar niet als een vent die zich met een ijzeren discipline tot geweldige prestaties had opgewerkt, neen, hij liep daar als een paradepaard voor communistische despoten, niet alleen van zijn eigen land, maar ook van zulke onvriendelijke machthebbers als Klement Gottwald en Josef Stalin. Hij was een voorbeeld voor de rode jeugd, een bewijs van de voortreffelijkheid van het socialisme, inderdaad waren de trainingsprogramma's van Zatopec zo knap, dat de Sovjet-Unie er een nieuwe generatie lange-afstandslopers mee kon vormen (Bolotnikov c.s.). ZATOPEC LIET ZICH dit allemaal aanleunen, die rode bewieroking. Het was eerst een sergeant die als een trein over de sintelbanen ging, maar een jaar later was het luitenant Zatopec. toen kapitein Zatopec en toen hij met drie gouden plakken thuiskeerde werd hij majoor Zatopec. Uiterst gewillig liet hij zich door politieke bonzen manoeuvreren. Zo kon hij met een naïef soort stoerheid aankondigen dat hij ter herdenking van de Russische Oktober-revolutie van plan was enkele wereldrecords te breken. En inderdaad, Zatopec — asgrauw, kop scheef, tong uit de gekwelde mond — deed dat even, want dat hoorde zo als je tot een van de ideaal bestuurde communistische staten behoorde. Toen het lopen hem wegens het vorderen der jaren wat minder goed afging, werd hij staatstrainer en propagandist voor het wereldcomheb, een karwe munisme. Dat was, als ik het wel heb, een karwei waarvoor hij met de rang van overste werd beloond. Hij reisde de wereld rond en bleef een beroemdheid. Tsjechoslovakye benoemde hem kortgeleden opnieuw, tot sportman van het jaar, hoewel de onversaagde Zatopec daarvoor niet meef had hoeven hardlopen. Zatopec was een der vroegste en brutaalste voorbeelden van de verpolitiekte sport Tot meerdere eer en glorie van een politiek stelsel trok een Tsjechische hardloper vendelzwaaiend aan 's werelds sportjeugd voorby. Deze vertroebeling van waarden heeft mij indertijd verhinderd erg" enthousiast te worden over de verrichtingen van Zatopec. hoe fantastisch ze op zich ook waren. Benepen van mij, weet ik wel. maar ik maak mij sterk dat er veel meer mensen zijn geweest die moeilijk konden verwerken dat van sport politiek werd gemaakt v HET IS ER niet bij gebleven. Open en bloot wordt met sport politiek bedreven, en we verbazen ons er niet meer over. De Gaulle doet het om de zegeningen van zijn patriarchaal beleid te onderstrepen, de Zuidafrikaanse premier Vorster om zijn apartheidsidealen te prediken. Mexico wil Olympische Spelen organiseren om te laten weten hoe modern en democratisch het is, en West-Duitsland haalt hetzelfde circus vier jaar later over de vloer om nog een vieze nasmaak van het Duizend- --- ZATOPEK ALS ACTIVIST jarig Rijk weg te spoelen. Noorwegen houdt zijn sportlieden uit de buurt van perfide communisten, omdat ze Tsjechoslovakije verraden hebben, en Amerikaanse negersportlieden benutten hun bijzondere aanleg om een wat betere positie voa: het zwarte ras te bevechten. Sport is politiek. Ach. je hebt natuurlijk ook argeloze landjes als het onze. Ik heb niet het idee dat de bewoner van het Haagse Koetshuis ooit bij het haardvuur heeft zitten peinzen over wat ene Tam Okker of Rudi Lubbers zou kunnen doen als bijdrage voor het aureool van ene Pieter de Jong. Maar toch... de dageraad breekt aan. Als Jan Janssen de Tour de France wint krijg* hij een gelukstelegram van de CHU, en de kiene perschef die de tekst aan de juffrouw van de PTT dicteert belt in één moeite het ANP om te voorkomen dat zijn initiatief onbekend zal blijven. NU SPORT TOCH allang niet meer alleen maar mooi, clean sport is, nu hardlopers en zwemsters toch propagandisten van politici zijn geworden, kan men ook oog hebben voor de sympathieke ki.nt ervan. Tommy Smith loopt de vierhonderd meter in een verbijsterende tijd om de zaak van de Amerikaanse negers te bepleiten. Ronald Clarke demonstreert voor de Sovjet-ambassade in Londen voor de zaak van de Tsjechen. De Engelse cricketer D'Oliveira wordt naar Zuid-Afrika afgevaardigd om de politiek van de heer Vorster op haar morbide kwaliteiten te testen. En wat doet Emil Zatopec, het pronkstuk van het communisme? Hij stelt zijn leven in de waagschaal voor het ideaal van de vrijheid. Zestien jaar na zijn irriterende gouden plakken, constateer ik plotseling voor mijzelf: wat een geweldige kerel is Zatopec. Emil zet me tot de omclusie: met sport wordt slechte, maar ook goede politiek bedreven. OLYMPUS ---