Letteren en Kunst DE TENTOONSTELLING VAN PULCHRI STUDIO Werken van leden Men schrijft ons uit 's-Gravenhage: De tentoonstelling In Pulchri is heropend. Daar voorloopig slechts één zaal beschikbaar was, heeft men haar evenwel moeten inkrimpen. Inplaats van twee of drie werken hangt er van iederen inzender thans nog maar één. Enkelen zijn er aldus niet op vooruitgegaan. „Dolle Kervel" van Ina Hooft bijvoorbeeld, verwijderd, is toch wel veel belangrijker gebleken dan haar niet onverdienstelijk „Mandje met bloemen", bloemen ln vloeipapier, dat geen vloei is. Het stilleven met peertjes van Jeanne Oosting, hard van vorm- en stofuitdrukking, haalt niet bij haar •weggenomen zelfportret. Bleckmann's „Paddenstoelen" staat aanmerkelijk ten achter bij zijn „Distels", waarmede hij een maand geleden waarlijk heeft verrast. Toch heeft ook het weer opgehangen werk wel iets fijns in den toon en kan het twijfel opwekken of verklaarbare belangstelling voor het nieuwe en nieuwste niet soms het werk van ouderen ten onrechte doet veronachtzamen. Van L W. van Soest, die zelden aan een tentoonstelling deelneemt, z.et men e. rap, dat mei ziin overschaduwden voorgrond en zonnig verschiet, het akkerland in vlakken verdeeld, even zuiver in de schakeering van licht als evenwichtig door weloverwogen ordening van de plans ia en daarenboven ruimte heeft. Komen bejaarde leden dus goed voor den dag, een jongere, F. W. Verdonk, van wien men •enige jaren geleden zooveel verwachting had, stelt teleur. In „Tulpen" ziet men een tekort aan stofuitdrukking inderdaad als een gebrek, daar het niet door een aanvaardbare opvatting van het motief wordt verantwoord. Buitendien Is het coloriet onrustig, wat men behalve aan disharmonie van de kleursfelling, aan onverklaarbaar willekeurige plaatsing van lichten moet wijten. Bloemstukken meegerekend, zijn er betrekkelijk veel stillevens. Van Lucie van Dam van Isselt, Marie J. IC Vlielander Hein, Jan Bogaerts, Jan Franken, Dooyewaard, den aquarellist de Bruyn Ouboter e.*, kan men er waardeeren, zonder dat deze nieuwe bevindingen geven. Een krachtige compositie van kleur, om het wit van een kan heen geordend, is een stilleven met vruchten en keukengerief van Pol Dom. Jaap Gidciing, die het object gewoonlijk als aanleiding tot decoratieve schidering opvat, heeft in „Houtsnip" op belangwekkende wijze getracht, het plastisch uit te beelden en in zijn stof. Wat Herman Vreedenburgh toch wel eens is gelukt: zijn bekwaam geschilderde stillevens indringend expressief te maken, daar blijkt hij met zijn „Zwaan" niet in te zijn geslaagd; dit werk is veeleer stil doodsch dan stil levend. Paula van Heukelom heeft een „Mandje met koralen" geschilderd, verdienstelijk, doch zonder suggestie van het wonderlijke, dat in zulke dingen kan zijn. Fantastisch lijkt Filarski's „Pop met globe"; ware het coloriet wat lichter, als etherisch, dit werk zou visionnair, ware het zwaarder en dan wrang of bitter, het kon demonisch zijn geweest. Thans is het iets tusschen beide, men weet niet goed wat. Noemen wij nog een zuiver bloemstilleven van Adamse, een van Joop Kropff, die gaarne de dingen laat opschemeren uit een naar binnen gekeerd, als mijmerend licht en verder stillevens van Fresco, Andrea, mejuffrouw E. Knuttel en Bron. Overgangen van stilleven naar landschap of omgekeerd zijn schilderijen van W. Carbin-Gips, Jo Koster en M. P. Callenfels-Carsten. Verbindingen tusschen het eene en het andere vormen een bloemstuk van J. van Herwijnen en „Achter den kloostermuur" van Moulijn, beide eer uitbeelding van een gewaarwording dan een vin aanschouwbare realiteit; een stilleven met visschen van Max van Dam en „Scheepjes" van Fred. Brouwer, realisaties van zonnespel in tintelende kleur; „Pijpen" van Marie de Jonge en „In de wadden" van Bakels. Het sterke facetteeren van een kleurrijk licht, in „Pijpen", is in het werk van Bakels veeleer flakkeren. Natuurlijk ware er over meer dan een van de genoemde werken nog wel meer te zeggen, doch wij moeten ons onthouden van uitvoerigheid. Ten aanzien van landschappen, nog niet vermeld, bepalen wij ons dan ook tot de opmerking, dat Bongers, Bodaan, Schulman, Wenning en Witjens zich door den winter hebben laten lnspireeren; Weyns, Henk Kuipers, Frans Hartman en Paul Arntzenius het in den zomer hebben gezocht, ieder op eigen, waardeerbare wijze; Seckel. Ritsema en Rol bij den herfst te gast zijn gegaan. De jubileerende Bemard Schregol heef een exterieur „Onder het lommer" ingezonden. Een gevoelig rivier-^zicht, „La Garonne bij Bordeaux", is een werk van W. vim Hasselt Als de lucht van „Zonnige zee" van Van Raalte even zuiver van toon was als het kien- water, zou de groote schilderij gaver zi; - Kramer beeft een Belgisch landschap in zijneigen gfeer getransponeerd en aldus iets opmerkenswaardigs geschilderd. Wat H. H. Kamerlingh Onnes met den titel ~Septeml->cr 1940" bedoelt? Zijn dorpshaventje, fijn van kleur, doet ons een tooi e, als 7/mdagsche rust ervaren. Portretten zijn er van Kelder, I.öb. H. J. van Lent-Gort, Pollones en Bobeklijk. En als schilderij èn als karnktoii-rering is dat doot den eerstgenoemde eve -lijk a's het portret van den medailleur Wienecke door den laatste burgerlijk en onbeduidend is. Een portret van A.irienne Canivez door mevro w var. Lent verdient afzonderlijke vermelding; de kop kon wel wat vaster zijn gebouwd, doch van de schouders tot het middel Is er corps en een geslaagde hand verrast Belangwekkende figuurstukken zijn een naakt van Wolter, „Desillusie" van Jos. van den Berg 'de kleur kon zinrijker zijn» en „Meisje in het rood" van J. Franken Pzn. Bus, Termote, Wolbers en M. Rosse hebben beeldhouwwerk Ingezonden. Termote's „Barmhartige Samaritaan" is een studie voor een beeld in den tuin lof de hal?» van een ziekenhuis te Voorburg, dat daar dan wel zal boeien door zijn sterke expressie van menschelijkheid. Nog teekeningen en grafische werken van mevrouw Etie van Rees, Suze de Lint, Escher en Ie Roy worden genoemd. L. W. van Soeit, Bouwland. --- HET MAURITSHUIS. Het Maurilshuis te 's-Gravenhage zal, te beginnen met Donderdag 6 dezer, weder voor het publiek toegankelijk zijn. Er zullen voorloopig drie zalen en een ziikamer beneden geopend zijn. Onder meer zullen worden tentoongesteld werken van Rembrandt, Vermeer, Jan Steen, Rinsf korrelig zand heeft bereikt — een ze< gezicht is zwakker, een duinlandschap niet meer dar. een schets — dat is zeker opmerkenswaardig. Het kunnen enkel een niet-alledaagsch, fijn-sterk gevoel en een reeds aanmerkelijk gevorderde bedrevenheid zijn, die hem ln staat stellen, glinsterend wit en teeder grijs of violet van schelp of el of het zachte rood van een verdwaalden steen zoo zuiver ln den blanken, min of meer genupneeerden toon van het zand te schilderen. Een schelpen-stilleven van Ina Hooft heeft meer directe kleure?:pressie; toch ts het niet sterker. Noemen wij nog een ruim, vochtigatmosferirseh Maasgezicht ln aquarel van NiJland, twee al meer tentoongestelde schilderijen van den altijd belangwekkenden Andrea en een merkwaardig landschapje van Stiphout, waarschijnlijk al eenige jaren oud, romantisch van visie, zakelijk ln den vorm. --- TENTOONSTELLINGEN Kunsthandel Aaldtrink te Amsterdam, tot 5 I Juli, werken van Nederlandsche schilders. --- SPIEGEL VAN DE OUDE LANTSCHAP Drenthe's bevolking herstelt zich en vestigt het oog op enkele oeconomische lichtpunten (Van onzen bijzonderen correspondent In het Noorden.) Tijden van ernst en hevige bewogenheid zijn als een spiegei, waarin we iets van onzen diepsten aard en geest aanschouwen. Ook in het Drentsche leven van de laatste weken zag men krachten en spanningen doorbreken, de in rustiger perioden nauwelijks vallen waar te nomen. Kenners van Drt-nthe wijzen u op de fijngevoeligheid van den geboren Drenth, zelfs bij de allereenvoudigsten. De vreemdeling verwondert zich over de uitingen waarin deze trek zich weerspiegelt, en beseft dat In die eigenschappen als fijne tact en natuurlijke be. scheidenheid het onweegbare cultureele erfgoed aanwezig is, dat de eeuwen in dit Saksische gewest hebben achtergelaten. Daar was in zeker Drentsch dorp één ge- sneuvelde, die ver buiten de palen van eigen gewest voor het vaderland den 'm ogsten strijd gestreden had. Heel de dorpsgemeenschap voelde deernis met het ouderpaar, dat maar één wensen mec-r had: den eem, in zoon thuis een laatste rustplaats te bereiden. Voor het transport van het stoffelijk overschot was evenwel een zoo ho--* som vereischt, dat de ouderwensch t ■...■•-. uid zou zijn gebleven, ware de dorpsgenv-enschap er niet geweest, die in een oogwenk tiids een bedrag van vierhonderd gulden bijesn bracht. De oeroude zede van ~de boerhoorn roept" werd hier tot een reëele kracht, en zoo stond op zekeren droeven dag heel het dcrpsvolk rondom een haastig gedolven graf. .. Er was op de lijsten zoo spontaan en voel geteekend, dat er nog geld overbleef, waarvan men nu een gedenkteeken zal plaatsen op het doodsbed van den eenen zoon, die de dorpsgemeenschap als haar offer bracht. Boerenerf In Drenthe. --- De boer ploegt voort Drenthe is met eén ruk op de nieuwe versnelling omgeschakeld. Ook hier konden sommigen de wending niet bijhouden, waarvan kleine erupties het gevolg zijn geweest. Enkele directeuren van zuivelfabrieken waren zoozeer ten prooi aan dwangvoorstellingen met betrekking tot hun boteroverschot, dat zij de geleegde melkbussen op de fabriek met boter lieten vullen en terugbrengen naar de boeren.... Uit de beste bron weten wij, dat sommige burgemeesters den directeur eener zuivelfabriek m hun gemeente wilden dv. n- gen, de aanwezige beter af te staan tegen margarineprijzen, aangezien de aanvoer van de R eloos was gedesorganiseerd. Vanwege den Drentschen Zuivelbond is toen direct aan de fabrieken gcadviseeid, uitsluitend tegen den normalen prijs de boter — zooveel mogelijk en detail — te verkoopen. Vrij spoedig is de boteruitvoer w~er op gsr, ■ gekorT-n en de duizenden vat in boter die de vorige week nog In het koelhuis te Assen waren opgeslagen, zijn reeds op transport gesteld naar Duitschland. Sedert een week worden van Assen uit regelmatig wagons boter via Nieuweschans naar Duitschland verzonden. Dank zij vooral het parate optreden van de N.C.Z. 'Nationale coöperatieve zuivelverkoopcentrale te Amsterdam) kon, in overleg met de bezettingsautoriteiten in Drenthe, een voorloopige regeling ten aanzien van den boteruitvoer worden verkregen. Sedert 10 Mei heeft het eigen verkrxipkantoor 'N.C.Z.> 4 a 500.000 kg boter geplaatst In Duitschland. Uiteraard is men in Drentsche landbouwkringen ingenomen met deze gunstige wending in den boterafzet, die, vóór Mei op Engeland georiënteerd — welk land lis bekend viermaal zooveel boter van ons afnam dan Duitschland — te lijden had van de blokkade van den afzet, zoodat het koelhuis te Assen op 10 Mei letterlijk tot aan de hanebalken vol met boter zat. Zoo hoopt men in Drenthe, ook in de naaste toekomst, goed functionneerende kanalen te hebben gevonden voor den afzet van de boterproductie, die ->er week 300,000 kilo bedraagt. De 56 zuivelfabrieken in de provincie zijn derhalve weer met moed aan den slag gegaan; de beklemming der autarkie heeft men:g vi • nar hier eindelijk kunnen . likken. Het nut uit Boekelo la weer op rails gezet, de aanvoer van andere hulpstoffen van de afdeeling centrale aankoop van de A.N.Z. i Amhem> mitsgaders die van stremsel uit Leeuwarden is weer op gang gekomen. Ook dit is bemoed-gend. Het kolengebrek is nog een moe remis, maar men hoopt dat deze na eenigen tijd zal kunnen worden opge even. F.r is in Drenthe nog een beperkt motorisch vervoer van melk mogelijk. Doch men stelt z.c-, ook hier op paardentractie -in. --- HET HOLLANDSCHE KOLONIALE BAROKMEUBEL Her ebbenhouten meubel Dr. V. J. van de Wall, de schrijver van het hier aangekondigde boek •), heeft als ambtenaar van den Nederlandsch-Indischen Oudheidkundigen Dienst speciaal bemoeiing gehad met de Hollandsche monumenten uit het koloniale tijdperk, waarvan voor een ruimer publ'ek vooral is gebleken door zijn buiten ambtelijk verband uitgegeven publicaties over „De Nederlandsche Oudheden in de Mulukken" en „Indische landhuizen en hun geschiedenis". Na zijn Indische jaren heeft de heer van de Wall behoefte gevoeld, zijn grootendeels in de practijk opgedane kennis door het behalen van een academischen graad te verdiepen. De bekroning van zijn studie aan de Gentsche universiteit vormde zijn werk over het Hollandsche koloniale Barokmeubel, dat aanvankelijk als proefschrift diende. In de N.R.C van Dinsdag 13 September 1939 is reeds een omstandig overzicht gegeven van den inhoud dier toen nog niet ter perse gelegde dissertatie. Wij bepalen ons daarom tot een korte waardebepaling. Het zou ook thans nog gemakkelijk zijn te wijzen op leemten in kunsthistorische kennis of inzicht van den schrijver. Zoo waar hij aan de Hollandsche Stadhouderlijke dynastie invloed op kunst en cultuur van haar tijd meent te mogen ontzeggen of klaagt over het feit, dat het koloniale meubel slechts een zeer ondergeschikte rol mocht spelen in onze 17e en 18e eeuwsche interieurs; wat toch begrijpelijk is, daar dit in het algemeen niet paste in het, brj allen F.-anschen en anderen invloed, zelfverzekerde stijleigen dier dagen. Toch is het de vraag, of de koloniale kunst- nijverheid niet ietwat meer nawerking in het moederland heeft gehad, dan ook deze schrijver schijnt te meenen. In het bijzonder in de noordoostelijke gewesten, waar barokke sierlust zich vrijer kon uiten, zal bijvoorbeeld soms het vele draaiwerk of de overstroomende plantaardige versiering van kerkmeubelen op zulken invloed teruggaan. De daar meer men wellicht meent voorkomende connecties met de Oost — niet voor niets heetten de meeste oude patriciërswoningen in de itad Groningen ~Indische huizen" — leveren daarde verklaring. Het ware echter hoogst onbillijk, op dergelijke details, die tenslotte aan den inhoud weinig af of toe di>en, te veel den nadruk te leggen. De schrijver is er namelijk door zijn groote kennis van en liefde voor het onderwerp in geslaagd een zeer deugdelijk en boeiend boek te schrijven, dat men in eén ruk Kan uitlezen; dit ondanks de veelheid en in zekeren zin bontheid van het gebodene, zij bet dan dat het hoofdzakelijk om een enkele meubels»x>rt te doen is. Voor dr. van de Wall toch la ons koloniale meubel bij uitnemendheid het ebbenhouten of ook wel van andere harde houtsoorten vervaardigde meubel uit de tweede helft der 17e en het beg:n der 18e eeuw. Daarbij Immers alleen kwam een dusdanige verbinding tot stand tusschen Hollandschen opbouw en rijke Oostersche versiering, dat van bastaardeering nauwelijks meer kan gesproken worden. Het maak; inderdaad den indruk, dot de lnheemsche en Chineesche ambachtslieden of slaven, die in de Molukken, Batavia, Ceyloo of de kust van Coromandel deze prachtstukken maakten, zichzelf geen geweld hebben aangedaan. Aanstonds verschijnt daarmede echter ook de tegenkant dezer schijnbare harmonie. Het meubel ln kwestie, het moge dan meestal lage stoelen en banken, koffers en kabinetten van zeer onderschelden vorm, speciale tafeltjes of bedden betreffen, was zoozeer veroosterscht, dat het nauwelijks eenige evolutie toonde en hoogtepunten op zichzelf staande anonieme toppen beteekenden. Het viel in den ouden vorm weg met den gewijzigden smaak van zijn bestellers, die na den aanvang der 13e eeuw de motieven der opeenvolgende Lodewijkstijlen 'ieten navolgen. Een tusschenpositie nam bij dit alles het eenvoudige Kaapsche meubel ln, dat zeer veel dichter bij liet moederlandsche stond, al was het gewoor.lijk het werk van geïmporteerde Indonesische krachten. Ook bij deze opzettelijke beperking Is de stof van dl' boek intusschen rijk genoeg, daar in de twee ie helft der 17e en het begin der 18e eeuw dijor de koloniale Hollanders in hun interieurs een echt Oostersche weelde moet zijn tentoongespreid. Zoowel ln kerken op Am bon en elders in de Molukken, de Compagnie-kamer van het Bataviaas(--h Genootschap, het Haagsche Gemeentemuseum, het EthnografLM.'h Museum te Leiden en het Koloniaal Instituut te Amsterdam, om ven buitenlandsche verzamelingen, die de ome verre voor waren, te zwijgen, kan men zich nog eenigen indruk daarvan vormen. Alles wat over plaats van ontstaan of ~scholen" dezer meubelen, hun makers, houtsoorten, siermotieven en derzelver veelzijdige herkomst, tot gebruik en niet te vergeten latere lotgevallen en waardeering toe maar op te merken of te vinden dan wel bij gebrek aan stellig bewijs te opperen was, is hier vrijwel bijeengebracht; zoo niet op oversystematische, dan toch op pakkende wijze. De overgroote massa van de behandelde meubelen, zoowel in Indië als het moederland en elders, moet de schrijver niet alleen in zijn onderzoek betrokken maar ook onder oogen hebben gehad. Slechts een hoogst enkele maal weet althans een niet speciaal op dit gebied georiënteerde hem op een omissie te betrappen, zooals de niet-vermeld ing van eenige interessante stukken op den Fraeylemaborch in Slochteren. Voor den uitslag was dit van geer. beteekenis. Ai.es bijeen genomen mag dit rijk geïllustreerde bock dus een gelukkig pendant van dcs heeren van de Wall's studiën over onze koloniale architectuur genoemd worden en zeker ook een bijdrage van beteekenis voor de kermis der Nederlardsche beschaving. M. D. OZLNGA. •) Het Hollandsche Koloniale Barokmeubtl. Bijdrage tot de kernla van het ebbenhouten meubel omstreeki het midden der XVIIe en het begin der XVIIIe eeuw dror dr. V. I. van de Wall, met 138 afbeeldingen in den tekst. i..De Sikkel", Antwerpen en Martl ïvs Nrjhoff. i-Graver.hage). Tafel, ionne"»out, einde 17e eeuw, ichool van Batavia (eoll. mevr. D. 5. J. F. ven GyWand OosterhoH-Neyi). --- TIJDSCHRIFTEN. DeNleuweGids opent met ulteenloopende opmerkingen en beschouwingen van L. van Deyssel. Helene Swarth heeft gedichten bijgedragen. S. M. Noach gedenkt het feit, dat 25 Jaar geleden het laatste stuk van Felix Timmermans' Pallieter in De Nieuwe Gids is verschenen. we dan den schrijver niet bedillen, omdat zijn boek „diepte" mist, heidenschzinnelijk en overdadig is, of de nooden en idealen van eigen tijd miskent. „Alst Godt behaghet, beter benijt dan beclaghet". Rusteloos heeft Timmermans voortgewerkt, door geen lof beneveld, door geen critiek ontmoedigd. De belofte van Pallieter heeft hij ln Boerenpsalm vervuld." D. A. de Graaf schrijft over James Joyce, dr. E. D. Baumann geeft beschouwingen over de volkszlel, dr. J. Vandervelden heeft aan een artikel over Vondel en Christina van Zweden nog twee kortere stukken over den dichter toegevoegd: de Faustidee btj Vondel en „De dienaar der armen". --- De uitvoer van aardappelen, varkens, enz. Vóór den oorlog had DmUchland 1500 ton pootaardappelen in Drenthe besteld. Deze waren bes'emd om als plantgoed te worden gebruikt. Aangezien de tijd daarvoor verstreken is, is het gelukt, dit quantum voor de consumptie naar onzen Oosterbuur af te zetten. Dit transport, dat reeds heeft plaats gevonden, zal straks gevolgd worden door een veel grooteren afzet. De bond van aardappelexporteurs heeft aan Duitschland acht duizend ton aardappelen verkocht. Door deze transactie zal de voorraad aan aardappelen :n Drenthe en Groningen aanzie:. -. I l ken. Het is echter een ongedwongen levering; de !>>eren. die hun prodi | ever in het binnenland afze*'en, ziin daarin volkomen vrij. Wat verder den vee-export betreft hoopt men :n Drenthe, dat Duitschland als afnemer in de plaats van Engeland zal komen. De fokkerij was geheel ingesteld op de wenschen van de voormalige Engelsche afnemers en hel Nederlandsche publiek, dat er een anderen smaak op nahoudt, staat geheel ander tegenover den ..iichten zouter", ri.e populair was aan gmdschen zijde van het Kanaal. Daarentegen verlangt Duitschland een zwaarder type verken. Van me zijde bestaat er een streven, voor den afze* van varkers uit dit gewest een betere transpcctgelegenheid te soheppen. De afzet van eieren is reeds aan den gang Via Coevorden zijn de eerste wagons eieren naar Duitschland vertrokken. Men hoopt het wekelijksch overschot van ruim anderhalf millioen eieren voortaan aok in Duitschland te kunnen plaatsen. Drenthe eet sedert 23 Mei het nieuwbakken product tarwebrood. Een overgang van beteekenis is dit niet; de Drenth is in zijn levenswijze sober en derhalve met dit uitstekende tarweproduct dadelijk verzoend geraakt. Ook overigens baart de voedselvoorziening — naar de prov. voedselcommissaris ons verzekerde — er geen zorg. Met de kwestie van het gebrek aan veevoeder staat het anders. Er wordt in Drenthe meer graan voor vee dan voor menschen ge bruikt. Voor varkens en kippen heeft men er 200 ton en voor den mensch in Drenthe 60 ton graan per dag noodig. Dat mag niet meer zoo zijn en daarom zal er In Drenthe heel wat pluimvee moeten worden opgeruimd. Op de hoeven zal de kakelende schare pijnlijk moeten worden ingekrompen. Ook de varkensfokkerij zal van dezen maatregel de gevolgen ondervinden. Een ander inconveniënt is het tekort aan stikstofmeststoffen. Per week komt men in Drenthe 1500 ton stikstoffen tekort En dat juist in een periode, waarin de Drenthsche boer deze meststoffen zoo hoog noodig heeft. De zaak U met de bezettingsautoriteiten besproken, maar van die zijde kon men niet veel hoop geven op de totstandkoming van een regeling. --- Herstel De provincie Drenthe prijst zich geiukk:g, dat deze streken zoo go»»d als ongeschonden uit den oorlog naar voren zijn getreden. Zelfs een stad als Coevorden, waaromtrent fabels door het land zijn gegaan, heeft van het krijgsgeweld zoo goed als niets te lijden gehad. Wel :s er nog veel vertraging in het spoorwegverkeer en het autobusvexkeer in Drenthe herstelt zich slechts langzaam. Van de Gado-dagdiensten, in totaal 32, zijn er 25 uitgevallen. Het schijnt in de bedoeling van de verkeers.r.spectie te liggen de autobuslijnen, die parallel met de spoorwegen loopen, uit het autobusnet te lichten. Misschien zullen hier straks bussen-mct-aanhangwagentjes rijden, die post, bagage in het voorste gedeelte en levensmiddelen op de achterste wie'.e'.jes vervoeren! Allerwegen constateert mei. energie en lust tot opbouw van de gekwetste deelen van het provinciale organisme. De door den commissaris der Koningin, mr. baron de Vos van Steenwijk, ingestelde commissie van handel en nijverheid, is onverwijld aan het werk gegaan. Inmiddels heeft de Kamer van Koophandel en Fabrieken in Drenthe de bevolking opgeroepen om elkander hulp te bieden en eendrachtig bij ts staan. „Een leder zette daarom al zijn krachten in om tot een spoedig tel van 'iet norma! oeconomische verkeer te geraken". Ook ia de oude I-antsi.hap gaan vele handen ineen tot nieuwe gewest en vc". :«n zegen. --- Onderwijs Monressorl-opvoeding De redactie van Montessori-opvotdlng heeft aan all» besturen en leerkrachten van Montessori scholen en lycea, ean allen, die werken in of voor de Nederlandsche Montessori Vereeniging en allen, die belang stellen in het Montessorl-onderwijs da volgend» boodschap gericht: „Arbeiden en niet vertwijfelen"*. Dit woord van Carlysle moet ook ons devies zijn. Daarom moet ieder van ons op zijn post wezen. Alle scholen moeten haar werk voortzetten. Alle afdeelingen gaan door met haar arbeid. Zoo alleen doen wij onzen plicht tegenover de kinderen en de ouders, die hen aan ons toevertrouwden. Er is geen reden het werk atop te setten. Meer dan ooit is juist nu ons werk noodzakelijk. Daarom herhalen ook wij de boodschap: Laat ons krachtig en beheerscht voortarbeiden, vervullende onzen dagelijkschen plicht. Het bestuur der Nederlandsche Montessori Vereeniging sluit zich in bovenstaande boodschap bij de Redactie aan. Ook de Nederlandsche Montessori Vereeniging — aldus het bestuur — heeft haar aandeel te geven in den opbouw, de rust en de orde in onze maatschappelijke samenleving, na de hevige schokken, die zij in zoon korte spanne tijds had te door[taan. De algemeene vergadering zal op de vastgestelde data niet kunnen doorgaan Echter hoopt het bestuur, dat rHen nog dit jaar zal samenkomen. Het bes'Stfur zal daartoe zooveel mogelijk het zijne trachten t« doen --- Scholendistributie te 's-Gravenhage Van Augustus 1939 af Is de residentie zwaar „belegd" geweest met militairen Een telken» vorieerend getal van ongeveer honderd scholen moest zijn gebouwen afstaan voor hun onder» dak. Van den beginne aan is er uitstekende samenwerking geweest tusschen de gemeente en de verschillende schoolbesturen, om zoo eerlijk mogelijk de beschikbare schoolrulmte tusschen alle scholen te verdeelen en zoodoende elkander te helpen. Van het bureau onderwijl derr gemeente werd alles geregeld door een commissie bestaande uit den rijksin-pecteur J. N. Patt'st, den gemeentelijken inspecteur W. P. Blok poel en den waarnemenden chef der afd. onderwijs D. E. Nieborg, daartoe aangewezen in een vergadering, onder voorzitterschap van den wethouder prof. C. L. v. d. Bilt gehouden met vertegenwoordigers van den R K. School» raad. den Prut. Chr. Schoolraad, den Bond van neutrale bijzondere scholen, Rijks- en gemeentelijke inspectie. T • ongeveer Mei kon zóó de schoolrulmte, die overbleef, centraal overzien worden en volgens afgesproken regelen met aller medewerking naar recht en billijkheid worden verdeeld Daarna echter steeg het aantal ln beslag genomen scholen in groote mate, twee derde der aanwezige lokaliteiten werd voor andere doeleinden gebruikt voor het overgroote deel voor Nederlandsche militairen, verder voor het Roode Kruis, voor vluchtelingen, ln een sporadisch geval later voor Duitsche soldaten. Van centrale distributie kon bezwaarlijk meer sprake zijn. de dagclijksche wrjzi[erj in de bezetting van de gebouwen, maakte een overzicht, wat tot regelingen aanleiding kon geven, onmogelijk. Als de regeling er was, was de toestand veranderd. aten moest dus tot decentralisatie overgaan; na een besprekirg met de vertegenwoordigers van bovengenoemde schoolorganisaties weni de stad verdeeld in twaalf schoolkringen. Ir. lederen kring werd een drietal hoofden van scholen, openbaar, bijz. prot., r. kath , neutraal belast, na overleg met de overige collega's uit die groep scholen, een regeling vast te stellen, waarbij de aanwezige schoolruimte eerlijk verdeeld werd. Een dergelijk klein verband kon ook gemakkelijker de komende wijzigingen opvangen en terstond verwerken. Examenklassen van u.h.o. en lager onderwijs zouden zooveel doenlijk normale schooltijden krijgen; daarna zevende, zesde klassen als eindonderwijg en eerste klassen om minderwaardige concurrentie bij de aanneming van leerlingen te vermijden. De nadruk van het onderwijs moeet vallen op de hoofdvakken, en zoo noodig tn zwaar bezette groepen, kon men vier school- Uiden per dag maken van B—lo, 10'^—12 H, I—3, 3'i—s't, zoodat dan elke klasse tenminste nog 2 uur les per dag had. Uit een sociaal oogpunt werd besloten, het voorbereidend onderwijs zooveel nvngellijk intact te laten. Naast deze schoolregeling werd gewezen op schoolwandelingen, spelen onder leiding, lessen in gymnastieklokalen enz, waarvoor de leerkrachten beschikbaar zijn en die instructief werken kunnen, terwijl ze tevens de jeugd van de straat afhouden. Door de gedeeltelijke demobilisatie komen er langzamerhand scholen vrij, elke vrijgekomen school brenet verruiming Al is de samenwerking van alle schoolrichtineen ln dezen uitstekend geslaagd, toch verlangt iedereen naar den tijd, waarop alles zijn geregelden gang zal kunnen gaan. --- Prijsvragen Afdeeling bouwkunde aan de Technische Hoogeschool De senaat der Technische Hoogeschool maakt bekend, dat in de afdeeling der bouwkunde de volgende prijsvragen worden uitgeschreven: I. Gevraagd wordt een verhandeling over het onderwerp: Schoonheid en doelmatigheid in de bouwkunst. De afdeeling der bouwkunde vraagt hierover een opstel van ongeveer 6000 woorden, waarin de inzender zijn inzichten duidelijk uiteen zet. 11. Gevraagd wordt het ontwerp van het interieur van een nationale eerehal. Bedoeld wordt de uitbeelding \an de binnen-architectuur van een gebouw dat bestemd is de nagedachtenis te eeren van voor het vaderland gevallen soldaten. Het interieur bestaat uit een overdeKte hoofdruimte met op zijn minst één daarbij aansluitende vnnrruimte. Op nationale gedenkdagen zal op een groot bezoek eerekend moeten worden De situa»ie en het exterieur dienen op een kleine schaal schematisch aangeduid te worden. Gevraagd worden alle benoodigde plattegronden, doorsneden, opstanden en een of meerdere perspectivische schetsen van het interieur. De deelnemers zijn vrij in het aantal teekenineen dat zit wenschen in te zenden, ook in de wijze van uitvoering en de schaal, waarop zij hun ontwerp in beeld wenschen te brengen; echter mag de afmeting der teekeningen 1 m bij 1.5 m niet te boven gaan en moeten ook die teekeningen, die deze afmeting niet bereiken, zoo mogelijk volgens deze uniforme msat gemonteerd worden. Een op de machine geschreven toelichting, ook betreffende de wijze van uitvoering, materialenkeus enz. moet aan leder ontwerp worden toegevoegd. De deelneming staat open voor studeerenden aan een Nederlandsche instelling van hooger onderwijs. De antwoorden moeten voor of op 14 September 1941 worden toegezonden aan den secretaris van den Senaat der Technische Hoogeschool. met opcave van een correspondentieadres van den inzender. Zij moeten geteekend zijn met een spreuk of hetzelfde kenteeken en daarbij moet gevoegd worden een verzegeld briefje, dat diezelfde spreuk of hetzelfde kenteeken tot opschrift heeft, en den naam, het studievak en he*. einen adres van den inzender bevat. Het staat den inzender vrij aan de door de afdeeling in de prijsvragen gestelde eischen nog uitbreidingen, gevolgtrekkingen enz. toe te voegen, maar hij moet in de eerste plaats aan de gestelde eischen voldoen. Op 8 Januari 1941 zal de Senaat het oordeel der afdeeling over de ingekomen antwoorden bekend maken en aan de inzenders der meest voldoende antwoorden, die de bekroning z;;n waardig gekeurd, de gouden eerepenning worden uitgereikt. Een met een gouden eere-pennlng bekroond antwoord wnrdt teruggezonden aan den inzender; niet bekr~or.de antwoorden worden teruggezonden aan het opgegeven correspondpr •ir-rrr»>-~c --- Examens Diverse Roiif ....a. MacMnistensehool Eindgetulgiehrlft avondschool ullierelM aan R Bijkerk, ï. C. Groen. J, Groeneveld. J. M. Nok*. 1. V. Rietveld, J. C. Steennli «n J M. erdoes. ---