Oeconomie en Financiën Nederland Het handelsverkeer tusschen Nederland en Duitschland Boter, kaas en eieren 111. Do veeteelt vormt den tweeden pijler van het landbouwbestaan. Hoe het haar producten in den Nederlandsch-Duitschen goederenruil verging, zal hieronder blijken. D»; totale invoer van dieren en dierlijke voortbrengselen in Duitschland is tusschen de jaren 1930 en 1938 aanzienlijk achteruitgegaan. Tegenover de 2340 mill R.M. van 1930 stond nog slechts 1073 mill. R.M. in 1938. Ook Nederlands aandeel gaf een aanzienlijke daling te zien. In de jaren 1930— 1934 bedroeg het nog ongeveer 12 pet; in 193 i was het nog slechts 6.6 pet. Van onzen uitvoer ad 272.9 mill. R.M. in 1930 was in 1933 nog slechts 70.6 millioen R.M. over. Het bedrag, dat Dutischland voor levende kippen beschikbaar stelde, daalde van 10.8 mill R.M. in 1930 tot 6.7 mill. R.M. in 1938. Vrijwel dit geheele bedrag ging ook voor Neoerland verloren. In 1930 leverde ons land meer dan de helft van Duitschland's invoer; in 1938 was hiervan nog ruim 20 pet. over. Met Nederland leden ook Hongarije en Roemenië groote verliezen. Nieuwe leveranciers traden in hun plaatsen, waaronder als eerste Zuid-Slavië, thans Duitschland's grootste leverancier. Voorts Bulgarije en Denemarken. Bij den invoer van geslacht pluimvee deed zich een soortgelijk verloop gelden. Daar verloor met Nederland ook Rusland een grooten afzet. Ook hier waren Bulgarije en Denemarken de voornaamste winstboekenden; Litauen, Zuid-Slavië en Finland bevonden zich op bescheidener schaal in hun gezelschap. --- Vleesch. Ook de vleeschinvoeren leggen getuigenis af van de groote geografische verschuivingen, welke in de jaren voor den oorlog in Duitschland's handel hebben plaats gevonden. Nederland zag van den totalen vleeschinvoer zijn aandeel dalen van 13.57 pet. tot 4.87 pet, zulks ondanks het feit, dat ons aandeel in 1934 bijv. bijna 27 pet had bedragen. Wat het versche rund- en kalfsvleesch betreft, was Duitschland's invoer in 1938 nog j'echts 15 pet. van wat hij in 1930 was. Nederland leverde daarvan in 1930 meer dan 40 pet; ir. 1938 niets meer. Veel belangwekkender is echter de Invoer van varkens vleesch. Deze nam n.l. sterk toe. maar ging tezelfder tijd gepaard met een zr-"e geocrafische verplaatsing voor wat de herkomst betreft. Deze verschuiving spreekt uit onderstaande c fers lalleen voor landen met een invoer van » 1 mill. mark of meer»: land van herkomst. 1930 1938 meer minder in mill. R M. Totaal 18 5 29 7 11.2 — Denemarken ..12 0 5 8 — «2 Litauen 1.0 0 3 — <17 Nederland.. 3.6 1.6 — 20 Zweden 1.3 0 6 — 0 7 Hongarije — 39 39 — Bulgarije — 16 16 — Polen — 11.6 118 — Zuid-Slavië .. — 2 3 2 8 — Finland — 08 08 — Roemenië — 0 4 0 4 — Voor varkpn;?pek hebben zich soortgelijke j • voorgedaan Ind van herkomst 1930 1938 meer minder Rm Rm Rm Rm Il 9.6 45 — 51 Nederland .... 60 15 — 45 Spanje 0.8 — — 0 8 rnrije 01 13 1.1 — Ver Staten 2 6 — — 2 6 België — °* "3 — Bulgarije — 01 — Denemarken — 01 0 1 — Zurd-Rlav.ë — 10 10 — Roemenië — 0.1 0.1 — Hoe groot het verlies van Nederland ten kog'e van anderen is geweest, blijkt uit de rende recapituleerendV npe'olling over de verschuivingen in den invoer van levende dieren en vleesch. 'Ontleend aan Von Saher. het N'»der',aid'-eh n.i'sche handelsverkeer, aan «tik iVek h«t overige cijfermateriaal op basis dr Durtaehe statistiek evenzeer on'leend Vergelijking van 1938 met 1930 (in mill Rm » meer minder e invoer in Duitschland 48 — Ir,voer uit: Nederland — 198 [4 2 — Polen 14 5 — Zuid-Slavië 8 7 — Bulgarije 7 0 — Hongarije 43 — Roemenië 32 — Meer dan het geheele verlies, door Nederland geleden, is hier dus aan Zuid-Oost-Eurnna ten goede gekomen Het zal uiterst moeilijk zijn er vee] terue te winnen Dit beeld is immers een fotorrafie van de ueconomisch opkomst van de jonge landen van Europa. Deze fotografie, kan. indien het beeld nog verder in de geschiedenis werd teruggedraaid, ons het volr—de leeren: Vortr IPI4 kreeg Duitschland zijn producten van één zijde; in 1938 kreeg het deze van alle zijden. --- Boter en kaas. Boter Is van nuds een van de belangrijkste producten in het Nederlandsch-Duitsche handelsverkeer geweest Het reeds zoo vaak beschreven verschijnsel herhaalt zich ook hier: Duitschland's invoer ging achteruit en Nederlands aandeel daarin bewoog zich in dezelfde richting Htot invoer uit N'land % aandeel v in mill RM Nederland 1930 .. 377 R 4 22 1931 .. 220 39 18 1934 ..74 23 31 1935 ..87 19 22 1936 ..98 17 18 1937 .. 115 21 19 1938 .. 121 17 14 Hierbij moet men. het is goed dit ook voor de overige cijfers in herinnering te roepen, bedenken, dat de gemiddelde prijzen sterk gedaald zijn. De uitvoerwaarde van een kg boter uit Nederland bedroeg bijv. 1930 295 RM: in 1938 138 R.M. De quanti'a'ieve vermindering van Duitschland» invoer is dus heel wat kleiner dan het waardeverloop. Met Nederland boekten ook vele andere lsnden een achteruitgang. --- Duitschland boterlnvoer (in mill. R.M.) land van herkomst 1930 1933 meer minder totaal 377 121 — 257 Denemarken 129 4R — 81 Polen 18 3 — 15 Es'land 25 7 — 18 Finland 14 8 — 6 Letland 40 8 — 32 Litauen 15 5 — 10 Nederland .. 84 17 — 66 Zweden 31 16 - 15 Hongarne 2.9 2,8 — 0,3 Sowjet-Rusland ..9 — — 9 Nieuw-Zeeland .. IJ 1,9 0,6 — lerland — 2,6 2.6 — Hier staat tegenover, dat het boteraanbod voor Duitschland thans veel grooter moet zijn geworden Scandinavië en de Baltische landen zijn volkomen afgesneden van de landen, waarheen zi; den Ratsten tija leverden Deze landen verkeeren meest in de zelfde positie als ens land, n 1. dat zij den teruggang van den bcteruitvoer naar Duitsc'-l->nd hadden gecompenseerd door vergrooting van den uitvoer naar andere bestemmingen Nederland bijv. verloor in de 10 jaren van 1929 tot 1938 in Duitschland een afzet van 21 mill. kg.; het zette daarentegen in Engeland 30 mill. kg. meer af. Zoo is het met vele landen gegaan.welke tot Duitschland's leveranciers behooren. Het gaat daarom nu vooral een vraagstuk werden, in hoeverre de productie in sommige der landen beter op peil kon blijven dan in andere. Wat de kaas betreft, heeft het bedrag van Duitschland's aankoopen wel een vermindering ondergaan, maar Nederlands aandeel is niet zoo erg gedaald. Invoer van kaas (in mill. R.M.I. tot mv. in daarvan uit % aandeel v. Duitschl. Nederland Nederland 1930 39 54 60.8 1931 63 40 63 8 1934 .... 31 21 66 4 1935 27 15 57.4 1936 28 12 43.0 1937 .... 37 19 50 9 1938 .... 31 16 51.4 Als grootste leverancier kreeg Nederland ook de grootste klapp»n. In kg uitgedrukt, verminderde onze export van 40 mill. kg tot 17 mill kg. Het beeld van Duitschland's leveranciers onderging de volgende veranderingen, voor wat de voornaamste leveranciers betreft. Invoer van kaas (mill. R.M), land van herkomst 1930 1938 meer minder Totaal 88.7 31.4 — 57 3 Denemarken ... 5.8 4.0 — 1.8 Finland 2.1 2.2 0.1 — Frankrijk 3.1 0.3 — 2.7 Engeland 2 8 0 6 — 2.2 Italië 29 13 — 1.6 Litauen 0.9 0.7 — 0.2 Nederland .. 53.7 16.1 — 37.5 Noorwegen 0 3 0 9 0 6 — Zwitserland 129 4 1 — 8 8 Hongarije 0.2 0.3 0.04 — De absolute winsten van andere landen zijn dus niet groot. Wel hebben daarentegen verschillende landen, zooals Denemarken en Finland hun relatief aandeel aanzienlijk kunnen vergrooten. --- Eieren. Bij het artikel eieren krijgen wij wederom te maken met zeer groote verschuivingen in de landen van herkomst. Hoewel sinds 1929 de uitvoer van eieren uit ons land in zijn totaal toenam \-n 81 6 mill. kg in 1929 tot 88 3 mill. kg in 1938, daalde de export naar Duitschland van 57.5 mill kg tot 33 2 mill. kg Vrijwel de geheele export ging naar Duitschland en Engeland. Het laatst genoemde land zag het opgenomen quantum stijgen van 21.3 mill kg to' 52 7 mill kg. Men zal dus moeten afwachten of deze hoeveelheid — verondersteld, dat de productie niet vermindert — nu door Duitschland kan worden opgenomen. Nederlands aandeel in den Duitschen eicrinvoer heeft aanzienlijk geschommeld. Invoer van eieren imill. Rm > tot tav. in daarvan uit % aandeel v. Duitschl. Nederland Nederland 1930 .... 228 fi9 30 3 1931 .... 170 58 34 3 1934 .... 74 35 47 7 1935 .... «2 22 36 0 1938 .... «7 17 253 1937 .... 84 22 28 1 1938 .... 82 21 25 0 Hne andere landen hun afzet wisten te vergrooten. blijkt uit onderstaande opgave: Invoe, van eieren (mill. RMi Land van herkomst 1930 1938 meer minder Totaal 22» 82 — I4i. België 1e.4 5.8 — 12 8 Bulgarije ... 2.1.3 9 5 — 15.R Denemarken 12 i 20.1 7,8 — Polen 143 21» — 11.4 Est arrd 24 1.1 — 13 Finland 0.1 42 41 — Italië 9.1 03 — 88 Zuid-Slavii IJO 4.1 — 88 Letland - 02 0.1 — Nedeilend 99 1 JOJ — 48 6 Noorwenen — OJ OJ — Roemenie 22 o 0.8 — 22 2 Zweden 2.4 1.8 — 0 1 Tstechoslowaklje .. 2.7 — — 2.7 Hongarlji 9.2 2 6 — 6 6 Rnvand 111 — — 12.8 China f 9 IS — 25 Argentinië — 0J 0.5 — 3 5 11 — 2.4 lerland — 23 2.3 — Heruit blijkt vooral, welke beteekenis Denemarken heeft gekregen. In 1930 was dat land nog een der minder belangrijke leveranciers, dat nog niet een vijfde deel aanvoerde van wat wij aanvoerden. In 1938 was zijn uitvoer reeds bijna even groot als d:e van Nederland. Verbetering In het tweed* artikel heeft de zetter een paar keer invoer en uitvoer verw; Ofschoon de lezer deze fouten zelf wel verbeterd zal hebben willen wij er toch op wvjzen. dat er In -»• eatsl van de 2e alinea gesproken diende '» worden van Invoe rbehoef e . enkele regels verdevin Duitschen Invoer van aardappelen; In het begin der 6e alinea van invoer van versene aardappelen en verderop nog van druiven! n vo e r in Dui»rting in het aigemeen zonder bezwaren is geschied. --- Reservepositie der Bank O' er de herwaardeering van den goudvoorraad zegt de president o a dat het een ernstige teleurstelling was, toen het wetsontwerp een ingrijpende verandering onderging, zoodat het aan de reserves der Bank toegedachte bedrag van ƒ 22."9,452 werd teruegebracht tot ƒ 6.502.654. De aanvankelijk voorgenomen versterking van de reservepositie der Bank zou een in het algemeen belang wenschelijke voorziening zijn geweest. In het licht der ontwikkeling der latere jaren kan die positie niet als voldoende worden aangemerkt Zulks is het geval zoowel met het oog op de onzekerheden en moeilijkiieden, welke de Bank kunnen nopen grootere risico's dan in normale tijden te nemen, als in verband met den achteruitgang van de rentabiliteit van het bedrijf der Bank, die eenige versterking langs den weg der belegging van de aan haar reserves toegevoegde bedragen kan vinden. Het heeft intusschen geen zin na te pleiten; het streven zal er thans op gericht moeten zijn op meer geleidelijke wijze te bereiken hetgeen wij wenschelijk achten en wat met één slag bereikt had kunnen worden, wanneer liet oorspronkelijk wetsontwerp ongewijzigd ware aanvaard. Dat de last is weggenomen, die gedurende acht jaren op de Bank gedrukt heeft wegens de delging van het op haar pondenbe/it geleden verlies, stemt althans lot tevredenheid. Dienter.gevolge is de wi ns t verdeel ing, zooals deze in artikel 31 van de Btinkwel Is voorgeschreven, hersteld. Ook voor het overige bracht de hei waardeering \an den goudvoorraad niet onbelangrijke wijzigingen in de positie der Bank mede. welke voor de eerste maal haar invloed oefenden op de weekbalans per 1 April 1940. De waaide van den goudvoorraad steeg tot ƒ 1.235,293,964; de toeneming bedroeg f 221,739.327. Onder den invloed vnn de crediteering van het Egalisatiefonds verminderde de P'-st beleeningen en voorschotten in rekeningcourant van ƒ 270.992.697 tot ƒ 215,542,405. Aan de credit/ude der balans toonde het rekeningcoarantsaldo van het rijk een vermeerdering van ƒ 62.t>tf.r>,s'4 in verband met de tegoedschrijving met ƒ 132,.r>ÜC.2OB wegens het aandeel van 's rijks schatkist in de baten der herwaardeering. Het reservefonds der Bank ontving uil die baten ƒ 3,302,654, terwijl de bijzondere reserves met ƒ 1.000.000 gedoteerd werden. Een belangrijk gedeelte dezer bedragen moest worden besteed voor het opvangen van den achteruitgang in de waarde der beleggingen van het kapitaal en de reserves. Wat betreft de nadere vaststelling van de verhouding, waarin het gezamenlijk bedrag van de nmlnnprndr bankbiljetten, bankassignatiën en rekening-couranlsaldi 's door munt of muntmateriaal gedekt moet ;ijn »Kon. besluit van 26 Maart 19401, wijst het verslag erop. dat voor de berekening van de minimum-dekking van 40 pet. «Je waarde vun de gouden munt en het gouden muntmatenaal wordt gesteld op ƒ 20»iy per kilogram fijn, terwijl zilveren imint materiaal, hetwelk de Bank reeds sedert vele jaren niet meer bezit en, naar te verwachten is. ook in de toekomst niet zal verwerven, niet langer als dekking is toegelaten. (Het zilver ge ld dus wal. Red» --- Het particuliere bankwezen. Het Nederlandsche bankwezen heeft zonder moeilijkheden aan de gevolgen van de oorlogsdreiging en daarna van het uitbreken van den oorlog het hoofd kunnen bieden De ondergang van een bekend, te Amsterdam gevestigd, infrnationaal emissiehuis, welke op 12 Augustus ïy-il» aan het licht trad. kan niet op rekening van de ongunstige ontwikkeling van de internationale politieke betrekkingen geschreven worden De/r déconfiture was in hoofdzaak te wijt» o aan het veronachtzamen van de regelen, welke bij het leiden van een bednif als het hier gold, op den voorgrond moeten staan. De Nederlandsche Bank. die een crediet had verleend, hetwelk moest dienen voor de voorziening m tijdelijke 'iquiditeitsnioeilijkheden, kon dit crediet op korten termijn afwikkelen zonder verlies. Intusschen hebben wij. aldus de president, In het gebeurde aanleiding gevonden, nader met de leiders van het particuliere bankwezen overleg te plegen over de samenwerking, welke ■adert \W2 liaaofhl II dat bankwezen en de Circulatiebank bestaat De grondslag van deze samenwerking wordt niet gevormd door den wensen naur een controle op de gestie, in het bijzonder op de credietgeving. van het particuliert bankwezen. De verantwoordelijkheid voor het beheer en voor de liquiditeit en Ooniteit behoort te blijven bij en kan slechts gedragen worden door de besturen der individueele banken zelven Die verantwoordelijkheid kan door De Nederlandsche Bank ook ten deele niet worden overgenomen De bedoeling was en blijf», volledig op de hoogte te zijn van de tendenties, die de ontwikkeling en de gesti* van de particuliere banken vertoonen, teneinde daarover, indien wenschelijk. met de leiders dier instellingen overleg te plegen. --- Geld- en kapitaalmarkt Uitvoerig staat het verslag ook ditmaal stil bij de -"eldmarkt welke in het algemeen gekenmerkt werd door groote ruimte en betrekkelijk geringe omzetten Nadat de noteer.niien zich iv December ongeveer op het hoogste peil gehandhaafd hadden, trad een lichte ontspanning in, die, met kleine onderbrekingen, tot het einde van het boekjaar aanhield. Het beroep, dat in het afgeloopen boekjaar voor de verkrijging van nieuwe middelen op de Nederlandsche kapitaalmarkt werd gedaan, was aanmerkelijk grooter dan in het voorafgaande boekjaar Het totaal der publieke emissies zonder onderhandsche en daarmede gelijk te stellen plaatsingen en zonder conversies bedroeg f 510 millioen, tegen ƒ 238 millioen in 1938/1939. De stijging is uitsluitend toe te schrijven aan het feit, dat de staat, die in het boekjaar 1938/1939 in het geheel geen beroep op de kapitaalmarkt deed, thans belangrijke bedragen emitteerde. In het totaal der binnenlandsche emissies deelde de Staat ditmaal voor meer dan 98 pet. Provinciën, gemeenten, waterschappen enz. deden ditmaal geen beroep op de kapitaalmarkt: Int totaal der door de overige geldnemeis geëmitteerde bedragen bedroeg niet meer dan ƒ 9 millioen. tegen ƒ 153 millioen in het voorafgaande boekjaar. Het ten behoeve van laatstbedoelde geldnemers uitgegeven bedrag had hoofdzakelijk den vorm van aandeelen; obligaties werden ditmaal slechts voor ƒ 16 millioen geëmitteerd. Bij de beoordeeling van de bedragen der binnenlandsche emissies moet rekening worden gehouden met het feit, dat verschillende provinciën en gemeenten, evenals in het voorafgaande boekjaar, ook ditmaal belangrijke bedraden teilen onderhandsche schuldbekentenis opnamen. Na de déconfiture van Mendelssohn Sc Co. vonden geen buitenlandsche emissies meer plaats Conversies, in het voorafgaande boekjaar nog / 214,690,250 groot, kwamen in verband met den (tijgenden rentestand vrijwel niet voor. Het rendement van een achttal Nederlandsche obligaties (bij de berekening waarvan aflossiugstermijn en couponbelasting in aanmerking zijn genomen) bewoog zich tusschen 3.46 pet als minimum (Mei 1939) en 4.44 pet. als maximum (Maart 1940). Ter vergelijking moge worden gememoreerd, dat de overeenkomstige cijfer* voor het voorafgaande boekjaar waren: 3.14 pet. en 3 37 pet Meer nog dan de gang van znken op hel gebied der internationale politiek heeft hier de verwachting, volgens welke, nadat het uitbreken van den oorlog een feit was geworden, de behoeften van den Staat een snelle stijging zouden vertoonen en aldus den rentestand zouden opdrijven, de voornaamste rol gespeeld. --- AANPASSING IN DE METAALINDUSTRIE Inplaats van het verlies van enkele exportmarkten kunnen de bestaande betrekkingen met Duitschland nauwer worden De Heemaf streeft naar een nieuw evanwicht: bij Stork ontbreekt een gedeelte van het materiaal voor belangrijke orders Zooa'.s wij reeds eerder opmerkten, valt thans nog niet bij benadering '.e zeggen, welke bedrijven wèl en welke niet, of ïi'hans gebiekk.g, in staat zuilen zijn, om zich bij de veranderde omstandig* r, aan ;e passen. Zoo heeft ook de Heemaf te Hengelo haar groote exportri'cn verloren en tal van andere bedrijven uit de metaalbranche staan voor dezelfde moeilijkheid, waarbij nog komt, dat vele be rijven voor de defensie I adden gewerkt. Over het grondstoffenvraagstuk valt nog niets positiefs te zeggen. In het aigemetn beschikt men ovnze metaalindustrie In het algemeen niet, maar wel artikelen, welke het geheele bedrijfsleven noodig heeft Hetlsduldelijk, datbedrijven als Heemaf niet zullen nalaten, op hun Duitsche betrekkingen de aandacht 'e vestigen. Wellicht valt daardoor het vraagstuk van den vervallen sxport naar elders iets gemakkelijk e r op telossen. Wat betreft de orders voor de Nederlandsche ■poolwegen en de posterijen, zoo vernemen wij. dat daaraan wordt doorgewerkt, il zal men hiervoor op den duur, of reeds zeer binnenkort, ie mede wrrk ing van de bezettingsautoriteiten noodig hebben. Thans kan er niet genoeg de aandacht op worden gevestigd, van hoe groot belang het voor de geheele Nederlandsche metaalindustrie is, 'lat zij technisch aan ie hnog«te eischen voldoet en ook in Duitschland als zoodanig wordt erkend. De leiden van onze industrie zu'.ien zich ongetwijfeld bij de veranderde omstandigheden weten aan te Dassen en van de arbeiders mag worden verwacht, dat ook zij daarvoor ten volle besef weten te toonen. Aan vele voordeden, die men meende te kunnen ontleenen aan bescherming en onderlinge afspraken inzake prijzen en loonen zal een pinde komen, maar wanneer een ieder nu zun offer» weet te brengen, zal het Nederlandsche bedrijfsleven zijn zelfstandigheid kunnen handhaven --- Begrip voor den toestand bij werkgevers en werknemers Reeds thans kan worden vastgesteld, dat er zoowel bij werkgevers als werknemers een sfeer van begrijpen heerscht en ongetwijfeld zal het worden gewaardeerd, dat de Nederlandsche bedrijven zich de laatste jaren ook financieel hebben gereorganiseerd, waarbi: hel zwaartepunt werd gelegd bij de financiering van vernieuwingen en uitbreiding uit eigen middelen, eer. mcthr'dr, welke de Dui»«rhr minister van r-eronomisrhe zaken, dr Funk. steeds heef» voorgestaan Nu onze kapitaalmark», evenals in Duitschland. geheel in dienst zal moeten worden gesteld van den wederopbouw, waarvoor van bovenaf richtlijnen worden gegeven, kunnen de vruchten worden geplukt van de zg. zelffinanciering en de aanwezige liquiditeiten. Uit den aard der zaak zullen tal van bedrijven worden gehandicapt door het feit, dat aanzienlijke liquide middelen tijdelijk in het buitenland zijn geblokkeerd — ter dekking van inkoopen had men in het buitenland accredi'ieven gesteld — maar voor een voortzetting van de zaken vormt dit geen onoverkomelijke hindernis. Wat de Heemif betreft, zoo blijft de directie van meening, dat zij voorloopig niet meer dan 40 * 45 pet. van de werkgelegenheid zal behouden. Men is van de overzeesche markten afgesloten, waaronder Indië — een factor, die uit den aard d»T zaak ook voor een bedrijf als Stork geldt, die steeds groote leveranties had te verrichten voor Indische bedrijven. Omtrent de verplichtingen van debiteuren valt slechts te /egyen, dat deze bij de Nederlandsche metaalindustrie in het algemeen van zoed gehalte zijn en waar moeilijkheden zullen rijzen, mag worden verwacht, dat de betrokken autoriteiten de noodige medewerking zullen verleenen. De machinale inrichtingen baren zeen zorgen. Onze industrie had de laatste jaren hiervoor groote kapitalen geïnvesteerd en men mag hopen, dat dit technische apparaat ••oor den wederopbouw uitnemende diensten ■al kunnen verrichten Omtrent de huidige situatie bij de Machinefabriek gebr. Stork Sc Co. is in de Fabrieksbode een uiteenzetting van de directie opgenomen, waaraan wij het volgende ontleenen. Ook wij ondervinden, aldus de directie, dat de toestand in ons bedrijf in dezen korten tijd geheel is veranderd en dat onze positie ten opzichte van de „werkbezetting" uiterst onzeker is geworden. Voor de afwerking van onze belangrijke orders ontbreekt een gedeelte van het materiaal, waarvan de aanvoer gelijk men begrijpt, nu zeer twijfelachtig n geworden. Wij hebben reeds dadelijk pogingen in het werk gesteld om het ontbrekende materiaal te krijgen en wij ontvingen toezeggingen dat men ons alle mogelijke hulp daarbij zal verleenen. In de onzekerheid van de afwachting van een rn ander is het evenwel noodig den werktijd althans to» nader order te verkorten. Wij moeten er op bed, ht zijn, zooveel menschen al» mogelijk is in onze fabriek zoo lang mogelijk aan het werk te houden. Mocht het blijken, dat wij bedoelde ontbrekende materialen inderdaad kunnen ontvangen, -ian kan de werktijd wellicht weer worden verlengd; mocht dit tegenvallen, dan zullen wij genoodzaakt zijn nog verder in te krimpen. De directie heeft besloten een gedeelte der fabriek op de Zaterdagen «top te zetten, en het overblijvende gedeelte, wasrvoor een sterkere inkrimping nnverm'Melijk is, bovenrMen op <"• Vrijdagmiddagen stil te leggen. --- De bedrijfsultkomsten De uitkomsten van het bedrijf der Bank doen zien, dat de netto-winst slechts weinig van die van het vorige boekjaar verschilt; zij daalde van f 2.551.833 tot f 2,550.996. Een vergelijking met 1938 1939 geeft de volgende verschillen te zien: Opbrengst Verschil f f Rente binnenl. wissels 712,490 + 630.643 id. buitenl. wiss. en saldi 30,505 — 2.071 koerswinst buitenl. saldi 26,318 + 1">.745 rente beleeningen 2.231.391 + 62,105 id. rekening-courant .. 2.424.753 +1,501.177 id. kapitaal en reserves 1.020,004 + 26.383 provisie 1,373,459 — 241,010 .iftieschrevon disconto .. 111.219 — 402.353 muntmateriaal 171.781 — 261,377 aandeelen B. I S 92.427 J- 3.297 niet opgek. bankbiljetten 1,948,200 +1,395,450 10,142,548 -,2,727,985 Relatief is de rente van binnenlandsche wissels het sterkst gestegen, als gevolg voornamelijk van de groote posten schatkist pa pier, die na het uitbreken van den oorlog in disconto werden genomen. De rente van voorschotten in rekening-courant steeg met ƒ 1.5 millioen. Die van beleeninaen vertoonde slechts een lichte stijging, verklaarbaar uit het feit, dat de uitzetting, die ook bij dezen vorm van credietverieening viel waar te nemen, eerst in de laatste maand van het boekjaar is ingetreden. Uit hoofde van niet opgekomen bankbiljetten kon ƒ 1.948,200 winst worden geboekt. Het bi betrekking op de bankbiljetten van ƒ 300. ƒ 200. ƒ 100, ƒ 60 en f 40, gedateerd van 1 Januari 1890 af. alsmede op de zoogenaamde hulpbiljetten van ƒ 100, ƒ 60, ƒ 40 en ƒ 10. gedateerd 1 Augustus 1914. waarvan de houders waren opgeroepen om bed*>e!de biljetten ter betaling aan te bieden Ten aanzien van de debetposten Is op te merken, dat de onkosten ƒ 252,525 hooger waren dan over 1938/1939 Deze vermeerdering is toe te schrijven aan reserveering voor de betaling van winstbelasting. Dat bij een stijging van de creditposten van de winst- en verliesrekening met ruim f 27 millioen en een toeneming van de onkosten met slechts even ƒ 250.000 de nettowinst ongeveer gelijk bleef, laat zich verklaren uit het feit, dat ditmaal ten laste van de wias-t- en verliesrekening ƒ 3,150,000 werd gereserveerd, tegen slechts ƒ 675,000 in het vorige boekjaar. --- De verdeeling van da winst Als gevolg van de herwaardeering van den goudvoorraad vindt voor de winstverdeeling artikel 31 der Bankwet volledig toepassing. Van de netto winst ad ƒ 2.550.996 komt aan d e B a n k 3-, pet over ƒ 20.000.000 of ƒ 700.1MH1 Van het overblijvende deel ad ƒ 1,850,996 komt 15 pet ten bate van het reservefonds of ƒ 277.649. terwijl het overblijvende bedrag ad ƒ 1,573.346 aldus wordt verdeeld: één vierde aan de Bank ƒ 393.336, drie vierden aan den Staat ƒ 1.180.010 Voor de aandeelhouders is dus beschikbaai gekomen: .I.- jxrt over ƒ 2(1.000.00(1 en een vk ide gedeelte van ƒ 1,573,346, of samen / 1,093,336, waarbij komt het onverdeeld saldo over 1938' 1930 ad ƒ 9."i29, zoodat het wmstsaldo ter beschikking van aandeelhouders bedraagt f 1.102.866 (681.8291. Dit bedrag veroorlooft de uitkeering van een dividend van si pet (v. j. 3 pet). --- DE VERPAKKINGSINDUSTRIE Wat men ter vervanging van blik kan gebruiken Door het departement van handel, nijverheid en scheepvaart is bekend gemaakt, dat het verwerken, verbruiken of vervoeren van vertind blik is verboden. Voor zoover da voorraadspositie zulks toelaat, zullen slechts vergunningen worden verleend voor het gebruik van zulk blik ten behoeve van de melken conservenindustrie. Zooals wij reeds eerder opmerkten, staat en valt onze blikindustrie met de mogelijkheid tot aanvoer van ruw blik, welke de laatste maanden plaats vond uit Amerika en Engeland. Deze mogelijkheid bestaat thans niet meer en zoo zijn wij dus voor de blikverpakking van den aanwezigen voorraad afhankelijk. Het ligt daarom voor de hand. dat er op deze verpakking flink moet worden bezuinigd en in vele gevallen zal zij wel tot het verleden behooren. Biscuits en sigaren, schoensmeer en andere artikelen, zij zullen voortaan op andere wijze moeten worden geemoalleerd.. In dit verband is het we' van belang, kennis te nemen van een artikel in de Deutsche Volkswirt over de veranderde positie van de verpakkingsindustrie. Uit vakkringen vernamen wij, dat de tn dit artikel genoemde geëmailleerde blikverpakking ook reeds in ons land in oogenschouw werd genomen. Men noemde het „geel" blik in verband met de kleur. Instede van het dunne plaatijzer in een tinbad te doopen, wordt het n.l. gedoopt in een bad van lak van kunsthars en dan heeft de fabricage ongeveer eenzelfde verloop als bij „wit" blik. De lak wordt hard in een oven en men krijgt aldus een bliksurrogaat, dat o.a. heel goed bruikbaar zou zijn voor het conseiveeren van vleesch en groenten. De Deutsche Volkswirt schrijft, dat dit procédé ook in den vorigen wereldoorlog voor het eerst werd toegepast, maar dat men er toen geen gunstige ervaringen mede heeft opgedaan. Op het oogenblik is de techniek evenwel zoo ver gevorderd, vooral op het gebied van de kunsthars-lakfabricage, dat de onaangename ervaringen uit den vorigen wereldoorlog niet meer behoeven te worden gevreesd. Alhiminium is eveneens zeer bruikbaar, maar dit metaal heeft men blijkbaar voor tul van andere doeleinden noodig. Hoe staat het nu met de overige verpakkingsmiddelen, zooals kisten en cartonncn doozen? In Duitschland werd voor tal van artikelen, o.a. van de keramische industrie, zooals wandtegels, de houtverpakking reeds vervangen door golfkarton. Hetzelfde geldt voor de textielindustrie, het verpakken van schrijf- en rekenmachines, ja, zelfs voor not grootere en zwaardere toestellen, als radiotoestellen en motoren. De kartonverpakking bied. in vele gevallen uitkomst, niet alleen wegen] de volumebesparing, maar ook door een geringer gewicht, dat bij het vervoer van belang is De bekleedingsindustrie gebruikt vrijwel uitsluitend carton en de leerindustrie doet hetzelfde Men is voorts van jute op papier i vergegaan, waarbij gunstige resultaten velden bereikt. Met de spoorwegen werd te de/en aanzien voeling gehouden, hetgeen begrijpelijk is. daar ook de wijze van vervoer, althans de b»handcling, van invloed op de verpakking kan zijn. --- Het conserveeren van levensmiddelen Dit vraags uk is intusschen van een andere orde dan dat van een goed conserveerende verpakking, zoodra het levensmiddelen betreft. Hier g»at het immers niet om de vraag, hoe wij de artikelen kunnen vervoeren, maar hoe het bih o u d er van wordt verzekerd Zooals gezegd, meent men hiervoor dan een doeltreffend middel gevonden te hebben in het vervangen van blik door geëmailleerd plaat ijzer. Daarnaast zal het glas een 'e rol can tot nu toe gaan spelen, in de eerste plaats voor het conserveeren van fruit Voor zoover niet alle groenten in blik en glas kunnen worden geconserveerd, worden de groenten gedroogd en wel op zoodanige wijze, zoo schrijft het blad, dat het water er bij geringe verhitting aan wordt onttrokken. Ook het conserveeren door middel van bevriezen zou technisch thais zoo ver zijn gevorderd, dat buitengewoon gunstige resultaten werden verkregen. Voor deze producten blijkt het '-crpakkingsvraagstuk te zijn opgelost. In de vleeschwarenfabrieken blijkt men zich met goed gevolg te bedienen van kunstdarmen. Men is nu ook bezig om alluminlumbussen door zinkbussen of geïmpregneerd papier te vervangen en in het brouwerij- en moutbedrijf worden pogingen aangewend om eikenhouten vaten door vaten van beukenhout te vervangen; de met zink bekleede ijzeren vaten worden met goed gevolg door gelakte of geëmailleerde vaten vervannen. In den veldtocht tegen Polen zou met succes gebruik zijn gemaakt van het procédé om bepaalde oliën in papieren flesschen te vervoeren. Dit alles gaat gepaard met een normaliseering en uniformeeing tot bepaalde standaardverpakkingen, hetgeen tot een enorme besparing leidt. Men ziet, waar een wil is, daar is ook een weg. --- De Deviezennoodmaatregel Een nadere Interpretatie van De Nederl. Bank ten aanzien van coupons De Vereeniging voor den Effectenhandel te Amsterdam schrijft aan hare leden: Naar aanleiding van de interpretatie van De Nederlandsche Bank van de bepalingen van den Deviezennoodmaatregel, welke de Vereeniging voor den Effectenhandel in haar circulaire no. 944 d.d. 29 Mei 1940 heeft opgenomen, (zie ons ochtendblad van Zaterdag j.l. — Red.) zijn nog drie volgende vragen gesteld: 1. Mag men de coupons en dividenden van fondsen, welke tot onderpand dienen van het debetsaldo van een niet-ingezetene verzilveren tot het bedrag der door den nietingezetene verschuldigde debetrente? 2. Moet een firma of instelling, die coupons of dividenden ter incasseering ontvangt van een correspondent in de Provincie, als de firma of instelling niet als betaalkantoor voor de desbetreffende coupons of dividenden optreedt, zich vergewissen bij die correspondent of de coupons of dividenden, welke haar zijn toegezonden, afkomstig zijn van niet- ingezetenen, of is de firma of instelling te dien aanzien gelijk te stellen met betaalkantoren? 3. Is een administratiekantoor, dat geld heeft ontvang envoor betaling van coupons of dividenden, als betaalkantoor te beschouwen? In overleg met De Nederlandsche Bank kunnen hierop de volgende antwoorden worden gegeven: Antwoord op vraag 1. Coupons en dividenden mogen niet ten behoeve van niet-ingezetenen worden verzilverd. Ook het incasseeren ter verrekening met de dente van een debetsaldo is als zoodanig te zien Tot nader order mag dit dus niet neschieden en moeten de coupons of dividendbewijzen in natura worden bewaard. Antwoord op vraag 2. De firma of instelling, die coupons of- dividenden ter incas seering ontvangt van een correspondent, zal zich bij die correspondent moeten vergewissen of de gezonden coupons of dividenden afkomstig zijn van niet-ingezetenen. Wij zijn van meening, schrijft De Nederlandsche Bank, dat de betaalkantoren van de coupons als zoodanig buiten de hier bedoelde aangelegenheid dienen te blijven. Zij kunnen aan de coupons niet zien, of deze al dan niet ten gunste van niet-ingezetenen worden aangeboden; en het ware onjuist aan deze kantoren den eisch te stellen, dat zij van de aanbieders der coupons een verklaring vragen, dat de coupons uitsluitend aan ingezetenen zulen worden afgerekend. Voorts is aan De Nederlandsche Bank de vraag gesteld of een bankier of commissionnair, die op een of andere wijze gelden ontvangt ten gunste van een niet-ingezetene, die gelden behoort te storneeren, waarop De Nederlandsche Bank als volgt heeft geantwoord: Het komt ons voor, dat dit niet noodig ia De desbetreffende gelden mogen echter ingevo|ge den Deviezennoodmaatregel niet ter beschikking van den niet-ingezetene komen. Wij raden bankiers en commissionnairs, die gelden ten gunste van met-ingezetenen ontvangen, aan die gelden voorloopig onder zich te houden op geblokkeerde rekening ---