Centraal Instituut voor opvoeding en onderwijs. De Bond van Ned. Ond. heeft aan verschillende organisaties op onderwijsterrein een uitnoodiging gezonden om een alg. conferentie te beleggen ten einde een Centraal Instituut voor Opvoeding en Onderwijs te stichten. --- Balans van het Ned. Ond. Genootschap. De balans van het Ned. Ond. Genootschap vermeldt een totaal van ƒ 43519.19 onder de hoofden: Onderwijzersspaarbank, Wachtgeldfonds, debiteuren en kassen ter eenre en: Vaste fonds, Weestandsfonds-crediteuren en contributie ter andere zijde. --- Afscheid van den heer P. Werkman. LEIDEN, 9 JulL — Vrijdagmiddag nam de heer P. Werkman, leeraar ln de Fransche taal aan de Hoogere Burgerschool voor Jongens te Lelden, aan wien met het oog op zijn hoogen leeftijd met het einde van dezen cursus eervol ontslag werd verleend, afscheid van de school waaraan hij sinds 5 Februari 187 7 werkzaam was. Van directeur en leeraren ontving de heer Werkman een kunstvoorwerp met Inscriptie ln zilver, de leerlingen boden hem een kostbaar boekwerk aan terwijl het personeel der school den gewaardeerden leeraar een gokleurde photo in lijst van het schoolgebouw aanbood. --- De laatste promotie op stellingen. UTRECHT, 8 Juli. — BIJ de promotie van den heer A. J. M. Conincx tot doctor ln de Rechtswetenschap op stellingen, dat de laatste promotie op steellngen was, heeft prof. mr. D. Slmons een kort woord gesproken waarin hij herinnerde dat het op stellingen promoveeren sedert 1895 plaats vindt en hoe langer hoe meer werd gedaan. In de laatste 10 Jaren hadden aan de Utrechtsche Universiteit ongeveer 400 promoties plaats op stellingen en slechts een 40-tal op proefschrift. Zoo ls thans de periode van de ..stellingen" ten einde en keert men weer terug naar het oude. Spreker richtte vervolgens het woord tot den gepromoveerde. --- Koloniale vacantiecursus. DEVENTER. $ Juli. — Van 27-29 December e.k. zal te Amsterdam wederom vanwege het Comité voor Indische lezingen en leergangen een koloniale vacantiecursus voor geogrnfen worden gehouden. --- ACADEEISCHE EXAMENS. DELFT, 9 JulL — Geslaagd aan de Technische Hoogeschool voor het ingenieurs-examen civiel Ingenieur: J. F. W. Bouma, J. D. A. M. ten Brink, C. Bronkhorst, W. Buddlngh, J. H. van der Burgt, A. 8. Carpentler Alting, W. T. E Ijsvogel, A. H. Fabius, B. C. Feekes, J. H. Gravesteln. W. C. D. Haarman. A. M. Haas, J. W. Halbisch, G. F. HelUnk, A. J. Ingenhousa, J. W. Jansen, J. C. Keiler, C. B. KraayeveM, W. K. Krabbe, F. A. Liefrinck, P. C. Llndenbergh. J. Llscaljet, "W. Mantel. A. O Maris Jr., 8. J. Marka, mej. J. G. Opsomer, J. Plantema, J. & ten Raa, J. M. Reljseger, J. C. N. Ringeling. C. H. van Schooneveld. L. Schollewijn Oelpke, A J. van Staaken, W. H. Steenaart, P. P. Steneker, W. Swaan. J. H. Timmer, A. B. J. Ungelcr. C. A. de Vassy. A O. M. Vermeulen, H. M. Verwey, N. H. Weistra. J. C. de Willigen. E. Wisse. J. O. Wijn, W. Zwaan. Voor het Ingenieurs-examen scheikundig ingenieur: J. Groot (met lof). De examens zijn hiermede afgeloopen. LEIDEN, S JulL — Geslaagd voor het doctoraal examen wla- en natuurkunde de heeren A, C J. Nordlotone, Rotterdam, F. C. J. van Agt. Zutphen; doctoraal examen ln de scheikunde de heer L. Bllon. Den Haag; eandidaatsexatnen ln de Ncdert. letteren de beer P. J. 3. Dlerznande, Den Haag. --- NIEUWE UITGAVEN. Bij NIJgb & v. DlUnar's Uitgevers MIJ-, te R'dam, verschenen „Oefeningen In de rekenkunde", door dr. B. Gonggrijp. ..Leerboek def Natuurkunde", door dr. A. M. P. Rocholl, en «Beknopt Leerboek der Aardrijkskunde", dojr J. Kouning. --- INVOERING VAN DEN GREENWICH-TIJD Men schrijft on» van astronomische zijde: Zooals reeds vroeger door Prof. Nijland, bij gelegenheid van de invoering van den zomertijd is voorgesteld, spreken ook wij nu weer de wenschelijkheid uit van het invoeren van den Greenwichtijd voor ons land. Waar Nederland toch geheel ten Westen ligt van den meridiaan 7 graad 30 min. O. L,., moesten wij niet zoo eigenzinnig zijn, een eigen tijd in te voeren tegen de internationale overeenkomst in, volgens welke de standaardtijden der verschillende landen zoo geregeld worden, dat alle klokken overal slechts een geheel aantal uren verschillen (voor een enkel uitzonderingsgeval als b.v. Nleuw-Zeeland, dat een afgesloten geheel vormt, ook wel eens een aantal halve uren) en nauwkeurig dezelfde minuut en seconde aanwijzen. Waar zelfs de Franschen ondanks de rivaliteit tusschen het gebruik van de meridiaven van Parijs en Greenwich voor kaarten, die vroeger bestond, er ten slotte toe zijn overgegaan, den Greenwich-tijd in te voeren, daarbij een internationale afspraak stellende boven hun nationale trots, volharden wij nog steeds in onze „non splentid isolation" en gebruiken den tijd van den Westertoren te Amsterdam 19 min. 32 .sec. later dan Greenwich. , Nu weten wij wel, dat er In geval van tljdswijziging vele stemmen zouden opgaan voor een aansluiting aan den tijd van onzen Ooatelijken nabuur, omdat wij daar immers meer mee te maken hebben, dan met het Zuiden en Westen, maar o. I. 13 het bezwaar, dat aldus voort sou vloeien uit de Invoering van den ; Greenwichtijd, niet zoo j jel groot, vergeleken bij het voordeel, dat zij biedt. Immers, een geheel uur verschil in den tijd geeft slechts weinig last, terwijl wij thans als éénling staan tusschen vrijwel geheel Europa. Hoe 't zij, welke tijd ook Ingevoerd worde, den mlddel-Europeeschen (of Gorlitz) of den Greenwichtljd, een verschil van e.en uur aan de eene zijde, en gelijkheid aan de andere, is verre te verkiezen boven twee verschillen van 40 min. 28 sec. en 19 min. 32* B. En het is daarom, dat wij nü, waar er overal eoa opbloei van het streven naar internationalisatie is waar te nemen, er krachtig op aandringen, dat wij ons eindelijk aansluiten bij de afspraak van de geheeie beschaafde wereld. --- NEDERLANDSCH OOST-INDIË ONDERWIJS EN OLIE. (Eigen correspondentie.) WELTEVREDEN, E Juni. — .Men is hier met het onderwijs ook al niet op tien gelukkigen weg, gedreven als men wordt door het steeds meten met vela maten. • DH jaar is voor het eerst de proef genomen met de nieuwe bepalingen voor het toelatingsexamen der Hoogere Burgerscholen. Wij zijn hier nog niet zoo ver, dat men die admissieexamens voor een groot gedeelte tot het verledene heeft doen overgaan, ten minste voor wat betreu de leerlingen, die van een betrekkelijk schoolhoofd de daarvoor benoodigae verklaringen hebben verkregen. Nog steeds wordt het jonge intellectuecle slachtvee gedreven ter slachtbank van den strijd om het bestaan. Reeds op pril-jcugdigen leeftijd moeten de arme slachtoffers in de verzengende klimaten van de drie groote kuststeden woraen getreiterd en' gemarteld voor een hoogst eenvoudige eerste klasse der H. B. S., alvorens toegelaten te kunnen worden. En wat is nu het malle? Men drijft hier de eischen voor de Nederlandsche taal zco dwaas op, uitgaande van de gedachte, dat het Indisch kind geen goed Hollandsch kent. Hebben wij als vader niet moeten vernemen uit den mond van een onderwijzer in Holland.dat onze zoon eea minder goed cijfer voor Nederlandsch had gekregen omdat men kon hooren, dat hij een Indisch accent hd. hetgeen zooveel beduidde, dat die meester wist, dat wij met verlof waren en uit Indië kwanten. Minder hoffelijk en wellevend dan wel zeer juist, kon ons verontwaardigd vadergemoed hem slechts troeven met den sneer, dat wij meer waarde hechtten aan het accent van onzen jongen, hetwelk er niet was, dan aan zijn plat-Amsterdamsch. Het eenige antwoord was een gegeneerde kleur op het gelaat, het gevolg betere cijfers voor den Jongen. Maar ln zachtere nuancen kent men dat vooroordeel ook hier, behalve bij die onderwijzers, die zich uit hoefde van langoren dienstijd meer den Indischen onderwijzer voelen dan den Hollandsehen. ■ Toch neemt het Hollandsch nog Immer een voorname plaats in op de lagere scholen en nu is men zoo ver gegaan dat men voor de toelatingsexamens van de Hoogere Burgerscholen ls gaan eischen als minimum ecn zes voor de voertaal, men schrikke vooral niet , de kleine slachtoffers, die nauwelijks begrip hebben van lijdend of meewerkend voorwerp, van bijwoorden van hoedanigheid of hoe al dat grammaticale acrobatisme mag worden genoemd, die kleintjes worden gehangen aan de trapéze van de voertaalmoellijkheden met de grootste kans van te pletter te vallen en het volgend jaar met uiterst geringen moed opnieuw naar de tnartellokalen der onderwijsinrichtingen te trekken. Wij bekleeden nu een eervolle positie, met bescheidenheid gezegd, één der meest ln aanzien staande betrekkingen in de Indische samenleving, maar wij herinneren ons nog goed, dat wij speciaal „bcpluimd" werden, toen wij ■eens, dus een keer, op de II B. S. ecn mooi cijfer wisten te bereiken voor Nederlandsch. En nu wordt dat als eisch gesteld voor onzen jongen van 12 jaar. 't Is werkelijk om de vuisten to sluiten. Maar er zit een dieperen ondergrond aan het geval, men wil in het ethische, vooral vrijdenkende Nederland, den inheemschen den toegang bemoeilijken tot de H. B. S. De echte inheemsche, dus de Indo. de Chinees en de Iulander, zal, hoe goed ook het Hollandsch sprekende, een sterk kenmerkend verschil maken met den uit de geprononceerde Europeesche tnilieu's voortspruitenden jongen, dat is do leuze. Of do Indo, Chinees en Inlander over een uitmuntend stel hersens beschikt en ondanks hun minder correct Hollandsch, uitnemende werkkrachten vormen, daar schijnt het vrijdenkende moederland of de ethische Indische Regeering minder aan te denken; die Jongelui moeten maar naar een Mulo of naar den bovenbouw van de Algemecne Middelbare School, scholen, die dus niet evenwijdig loopen met het H. B. S.-onderwiJs en die ook niet wat haar - einddiploma betreft, gelijkwaardigheid geeft. • Ja, men doet hier erg raar; of dit verband houdt met die vervloekte demarcatieplannen, kunnen wij niet zeggen, tnaar dat de maatregel een striem in het gelaat Is van een breede lage der inheemsche bevolking, daarover rept men niet. Evenwel, de „echte" Europeesche vaders worden ernstig getroffen, want de eischen van toelating tot de H. B. S. hier worden voor zijn kinderen zwaarder gemaakt dan in Holland. Zijn kind heeft thans meer kans om in Holland normaal te kunnen afstudeeren, dan in Indië. Hebben Indische ouders met hunne overplaatsingen al niet genoeg zorgen met de studiebelangen van hunne kinderen? Moeten zij nu nog de groote kans loopen, dat hun kind zakt voor de H. B. S., noodgedwongen een leergang gaat volgen aan een Mulo of A. M. S., om dan met verlof gaande,' in Holland heelemaal geen aansluiting te krijgen op de H. B. S.? Wordt zoo'n kind dan niet. ten aanzien van zijn toekomst, benadeeld door regeeringspersnnen, dia lichtvaardig regelingen treffen, gedreven door een met schoone leuzen gemaskeerde rassenhaat? Zou de Minister niet beter doen. in plaat? van te grasduinen ln Djambi-productie en ollawlnsten, voor den Staat natuurlijk, niet voor hemzelf, meer aandacht te schenken aan Be? verkeerde, dat mon bezig Is te wrochten 'n deze koloniën, waar de bevolking vraagt naar onderwijs en gelijkwaardigheid eischt? Maar de Minister 1B geen vriend van wat bruin is, dat was al zoo, toen hij Directeur B. B. was; hij is geen waarachtig vriend van Indië en als zoodanig is het Jammer, dat hij de hoogste plaats bekleedt. Wij zouden een bekend, doch historisch voorbeeld weten aan te halen van zijn on-vrlendelijke en onwelwillende gezindheid jegens een zeer verdienstelijk, doch getinten Hollander. Ea deze man is minister van Koloniën! • . • Wij hadden het over de Djambl-olle. Evenals ln Nederland, misschien ook in de wereld, is In Indië de belangstelling groot voor de ont- wikkeling van deze onverkwikkelijke affaire. Een Hollander is natuurlijk nationaal gezind, ook voor nationale olie, maar als de nationale olie haar landgenoot monopoliseert en kapitalistisch ringeloort, dan is hij wrevelig eu verlangt naar concurrentie. Java levert heerlijke olie, mooie benzine volop; de prijzen worden a la minute opgevoerd. Natuurlijk zijn e. zeer „aannemelijke" redenen voor, maar ..le public payera" als variant op de Fransche wenschen ten aanzien van de Duitsehers. Nu krijgen wij het genot te smaken en natuurlijk de groote eer van een bezoek vaa zeven, liefst zeven! Amerikaansche destroyers on dit te midden van de internationale vertogen-wisselingen op zijn heetst. Natuurlijk is het slechts vlagvertoon en houdt het heelemaal geen verband met Djambi; het ls louter vriendschap. Zou Mr. Fock den eskader-commandant niet als een heer, die kiespijn heeft, ontvangen? Want Zijne Excellentie zond den Haagschen kolonialen Excellentie een telegram, in hoeverre het waar is, dat de Bataafsche Petroleum Maatschappij ging bezuinigen. Dit telegram kan niemand in verband brengen met het algemeen belang. En intusschen is er zoo af en toe eenig verkeer tusschen Tanah Abang (do HoofdadmlniBtratle der B. P. M.) en Buitenzorg, zelfs per auto. En heel toevallig scheepta zich de Hoofdadministrateur indertijd in op hetzelfde schip. d. w. z. te Belawan-Deli, waarmede Mr. Fock nar.r Indië kwam. Niemand doet in de olie kwaad, alles gaat juridisch langs rechte paden, eigen belangen worden onbaatzuchtig weggeworpen, maar, de levenspraktijk eischt toch ook wel ecn beetje, dat de schijn vermeden wordt. Wij hebben echter het volste vertrouwen! I --- PERSONALIA. Uit de Indische bladen. De majoors der artillerie Pitlo en Loekemeyer zullen zich met verlof naar Europa , begeven, waarna de kapiteins Bosman en de Koningh tot majoor rullen worden bevorderd. --- VAN DIEREN EN PLANTEN. De Cactus. Tot de merkwaardigste gewassen van het plantenrijk behooren zeker de aan zoovele soorten rijke familie der Cacteeën. Vroeger, vooral in de jaren 1S30 1S50, werden deze planten met voorliefde gekweekt. Daarna volgde een tijd, dat ze geheel veronachtzaamd werden, slechts eenige fraai bloeiende konden zich handhaven. In den laatsten tijd begint de liefhebberij voor deze planten weder te herleven. De Cactussen behooren tot die planten, die zich uitstekend leenen, om in de kamer voor het venster gekweekt te worden en daar ze langzaam groeien, zoo kan de liefhebber er heel wat jaren genot van hebben. De Cacteeën, die in haar vaderland, vooral in Mexico, op een zeer onvruchtbaren, zanderigen bodem groeien, stellen zeer weinig eischen. By de behandeling dezer planten moet men zeer voorzichtig zijn, daar veel soorten scherpe dorens bezitten, waaraan men zich licht verwonden kan. liet is daarom geraden bij de behandeling van zulke planten, leeren handschoenen aan te trekken. In begin Mei, wanneer de groeiperiode der Cactussen begint, is het de beste tijd, om ze, zoo noodig, te verplanten. Het is echter niet noodig Cactussen jaarlijks te verpotten. Slechts voor jonge planten van snel-groeiende soorten kan het wenschelijk zijn. Gewoonlijk is het voldoende ora jonge planten om de tweeen oudere om de drie- of vier jaar te verplanten. In tegenstelling met andere planten, mogen verpotte Cactussen niet direct worden aangegoten; men laat ze eenige dagen staan, om ze eerst daarna water te geven. Verplante Cactussen moet toch, voordat zij bewijzen van groei beginnen te geven, uiterst matig begoten worden en wel bij voorkeur op goed zonnige dagen. Da voortkweeking van deze planten kan door zaaien en door stekken geschieden. Voor het kweeken uit zaad is Maart of April geschikt Dit kweeken is echter tamelijk omslachtig en vereischt veel zorg. Het stekken gaat veel gemakkelijker en sneller. Het gewichtigste hij het kweeken van Cactussen is het juiste gieten. Het gieten hangt niet uitsluitend van het jaargetijde en de groeiperiode af, maar er moet ook rekening gehouden worden met de levensvoorwaarden en den gezondheidstoestand der planten. Is het donker en kil weer, dan mag men in 't geheel niet gieten, terwijl bij helder warm weer regelmatig gieten noodig is. Van groot belang is bij de cactus-cultuur ook het besproeien, dat met een fijnen broesgieter kan gedaan worden. Op avonden na heete dagen moet men ze matig besproeien. Tegen het einde van September en bij ongunstig weer, worden de cactussen in de win'->rkwartieren gebracht. De overwintering is, vooral wanneer ze des zomers buiten gehard zijn, niet lastig. De teere soorten zet men in de woonkamer, de hardere kunnen in een vertrek met een temperatuur van 45—50 gr. Fahr. zeer goed overwinteren. Het spreekt vanzelf, dat ik hier geen volledige beschrijving kan geven van deze cultuur, doch alleen heb willen wijzen op de mogelijkheid deze mooie en ook fraai bloeiende gewassen meer dan tot nog toe, onder de kamerplanten op te nemen. Wie in deze cultuur lust gevoelt, verwijs ik naar het speciale Cactu s-n u m m e r van Floralia, het geïllustreerde Weekblad voor Liefhebber en Vakman. Uitgave der N. V. Koninklijke Drukkerij „Floralia", to Assen. Daarin hebben verschillende bekende cactuskweekers met de noodige illustraties de mooist bloeiende soorten onder de aandacht gebracht Vooral de fraaie bloem van de Phyllocactus, die in kleurendruk bij dit nummer gegeven wordt, moet den plantenliefhebber doen watertanden, om deze plant te bezitten. De heer L. Jde Hoog, te Honselersdijk, schrijft daarover het volgende: Deze. plant, die nu 19 jaar oud is, vertoonde bijna elk jaar haar schitterende bloemen en prijkte het vorige jaar met niet minder dan 15S heerlijke bloemen. Op ecu koele plaats gezet, bloeide zij ruim 3 weken onafgebroken voort en velen kwamen zich in dit schitterende schouwspel verlustigen. Dit voorjaar ontwikkelde zij 40 groote bloenen. Hieruit blijkt wel wat een liefhebber met deze planten bereiken kan. De bekende cactuskweeker. de heer L. Jouvensz, te Amsterdam, laat op iedere vitrï*' dering der afd. Amsterdam van de Nederlandsche Maatschappij voor Tuinbouw en Planti kunde producten van zijn kweekkunst bewonderen. --- NED. HERV. KERK. In de Ned. Hcrv. Kerk waren op 1 Juli J1' 240 vacante, prcdikantsplaatsen of 5 nie*r dan op 1 Jan. jl. Naar de provincies was het getal vacature" aldus verdeeld: Gelderland 24, Zuld-Holl»»" B2, Noord-Holland 51, Zeeland 16. UtrecV 13, Friesland 27, Overijsc! 10, Gron ngen Z»- Drente 6, Noord-Brabant 14, Limburg 5. --- GEREF. KERKEN. Kerkbouw te De Bilt. De Geref. Gemeente te De Bilt bouwt «»I eigen kerkgebouw aan den weg naar Bil'' f hoven. I --- Beroepen. Beroepen te Haarlemmermeer: ds. J, Wlelinga te St. Anna.-1'aroohie. Te Broek: ds. H. van Dijk to Wlerum. --- BESTRIJDING VAN KANKER. (Van onzen oerrespondent). BERLIJN, 8 Juli. — De onderzoeker op het gebied van kanker, prof. dr. Wintz, directeur van de vrouwenkliniek van de universiteit te Erlangen, heeft aan een persvertegenwoordiger eenige bijzonderhtden medegedeeld, over ! trekking en vermeld sta*», zjnder eeniir ander bewijsstuk, in ta sehrgven Spl jg op de nieuwe leaniug en wel in da vorhouiliug vaa l op t tal den koer* vit fr* 44). kg 9 lts.1 ictia op da imsar jvingja vin it lnoroj nut p art*. Netto ta ttarte.i fr* 465.41, P» SS met het oog op de verrekening der coup >n por 16 Jan. t*j Sï 2". Houders v.*a obligatie* der Leouing 191? hebben hot recht hun obligatie* i'M K Btuk vonr stuk om te wisselen in obligatie* 1931, gereieni frs JX» Deze ra ff« inschrijvers behoeven niets ta storten eu krijgen bjvond.en tor vereffening van het fa vers-hli fr* 15 per obligatie uitbetiald of tr* -i per coupure van frs 1 *J —. im «i 8*, Vrje inschrijvers — dus geen houders van obligatie* 1917 of 1919 — kunnen KM 4ïl inschrijven op heelo obligatie* of gedoaltea daarvan op bi*is van fr* 5DJ nominaal -9 [Sl perst i.i, waarvoor netto werdt gestort fr* 43?.7i>. Direct te voldoen frs 50. Naar vor- El l&\ kiezing van dan in-,chr.jver kan het be.lr.12 direct geheel of ln termijnen worden voljiaa gei «]9i Do inschrijving zal ztfn opengesteld van 4 tot en met til Juli ts l'aryjf Af* In de Provincie en in Elzas-Ijotliarinjren. rden:_...«I" Een ander bezwaar is, dat de film* vreeselljk lijden door de vertooning in deze toestellen. De filmverhuurkantoren noemen deze apparaten „filmmoordenaars" en „onderzeeërs" en zij weigeren films af te staan, wanneer ze door deze toestellen en zonder deskundige leiding vertoond worden. Van de kwestie der leerfllms zegt de schrijver o.m. het volgende: „Tk heb nu drie jaar in de echoolbioscoop gewerkt en gedurende die tijd zelf voor onze films moeten zorgen. Ik heb dus ruimschoots de gelegenheid gehad, om op de markt der onderwijsfilms tuis te geraken en te weten te komen, wat er op dit gebied aan goed werk bestaat. Welnu, lk mag zeggen, dat er buiten de door ons behandelde schoolfilms weinig of geen goeds ln ons land voorhanden ls, anders zouden toch ook de leiders der andere schoolbioskopen niet steeds nagenoeg dezelfde films vertonen, die wij hier gehad hebben- En uit wat ik ln bet buitenland gezien heb, ben ik te weten gekomen, dat ook daar niet erg veel voorhanden la, dat we maar zo een, twee, drie, hier moeten importeren. O o e d e leerfllms moeten speciaal gemaakt worden onder leiding van onderwijzers of leraren Als lk lees van «en film getiteld: „Tocht door Nederland", let wel: door geheel Nederland! van 90 meter lengte, dan weet leder, die wel eens Iets meer op dit gebied gedaan heeft dan erover te praten of te schrijven, dat hij met nietswaardig gepruts te doen heeft. En zo zijn er meer; al die kleine ongelukfilmpjes, die in de gewone bioskopen in het z.g. Journaal of het bijprogramma draaien en dan door de fabrikanten en de importeurs als „wetenschappelike films" aan de markt worden gebracht, zijn onbruikbaar. Als lk ze hier in de schoolbioskoop zou vertonen, zou er een storm van gerechtvaardigde kritiek over mijn arme hoofd losbarsten. Voor zo'n tocht door Nederland — het onderwerp zelf is al ten enemale ongeschikt voor éen film; daar zijn minstens veertig of vijftig films voor nodig — in 90 meter of voor „Het Vierwoudstedenmeer" in 54 meter, „Bali" in 123 meter en „Taferelen op Java" (Stel U dat onderwerp nu een» goed voor de geest!) In 87 meter, voor al die nietswaardige prullenrommel haalt ieder waarlik deskundige de schouders op. Ik heb de genoemde titels opgepikt uit het lijstje, voorkomende in de Haagse brosjure. in welk lijstje van 29 stuks naar mijn mening er stellig geen drie bruikbaar zijn als leerfilm. Wil er werkellk ooit iets komen van „een bioskoop ln elke school", dan zal er eerst Jaren na jaren gewerkt moeten zijn aan de zorgvuldige deskundige samenstelling van een flinke kolleksie onderwljsfilms voor Nederland. Voor ieder insider ls het duldelik, dat de weg naar de schoollnstallatiea — zo die dan al afgelegd zou moeten worden, wat ik oprecht betwijfel — ln alle geval reeds hierom zal moeten lopen over de centrale schoolbioskoop". In de verschillende brochures wordt hoog opgegeven van de geringe kosten, die een schoolinstallatle medebrengt — b.v. ƒ 350—. De schrijver acht een bedrag van ƒ 2500.— per school het minimum. „Dat zou dus uitsluitend voor Den Haas. waar natuurlik alle biezondere scholen gratisinstallaties zouden eisen, als de openbare ze kregen, komen op ongeveer 600 000 gulden, oftewel een half miljoen, alleen voor de Installaties! Daar komen nog bij de films, waarvan ik de aanschafflngskosten, stel eens, dat ze tc krijgen zouden zijn, op ruim elf ton schat En wie zou de films moeten kopen, de titels verzorgen, toestellen kopen, films kontroleren, bewaren, verzenden, administratoren, repareren en nog al die honderde andere dingen meer? Daarvoor zou een aparte dienst nodig zijn, die dat alles zou kunnen verzorgen met verscheidene ambtenaren cn beambten onder pedagogiese en techniese leiding, met een flink groot gebouw voor kantoren, werkplaatsen, bergplaatsen, demonstratiezaal en wat dies meer zij- Te zamen krijgen we dan zo ongeveer 2 miljoen lnstallatlekostcn alleen voor Den Haag. En dan de exploitatiekosten? Ik heb ze berekend op ongeveer 5 ton per jaar; ook alleen voor Den Haag! uitsluitend voor de schoolbioscoop!" De schrijver betoogt, dat de Centrale Schoolbioscoop de eenige oplossing Is, omdat ook andere categorieën hiervan kunnen profiteeren. --- WETENSCHAPPEN. PROF. DR. MORRIS JASTROW. † NEW YORK, 23 JunL — Eenige weken geloden ontmoette ik prof. Jastrow bij vrienden ln Port Chester (N. Y.). Hij haalde oude herinneringen op en sprak mij over zijn verblijf in Nederland, waar ik hem leerde kennen. Voor hem was Nederland als voor zoo vele Amerikanen, eon tweede vaderland geworden. Hij hield van het land en van het volk ea speciaal wus hij gehecht aan de stad Leiden, waar hij weken lan-g logeerde en bijna eiken dag samen kwam met prof. Tiele. „Nederlandsche geleerden hebben zooveel bijgedragen tot de kennis van den bijbel en da godgeleerdheid, zij hebben zulk prachtig studiewerk geleverd op het gebied van de oude talen, dat de gansche wereld hen nooit genoeg kan prijzen'", zoo vertelde hij mij eens. Ik vroeg hem toen of hij van plan was binnenkort weer eens een bezoek aan ons land ta brengen, waarop hij ten antwoord gaf, dat hij naar Palestina wilde gaan en daar ten minste zes maanden of langer wenschte te blijven. Hij die veel van reizen en trekken hield, zag niet tegen deze reis op, ofschoon hij reeds de K) jaren overschreden heeft, en zijn charmante vrouw vond het, zoo zeide zij, wel weer eens prettig, om voor een jaar Philadelphia vaarwel te zeggen. Nu is deze buitengewoon knappe en intelligente persoonlijkheid plotseling gestorven en ofschoon gij hem slechts vaag of In het geheel niet ten uwent kent moet ik al was het slechts uit piëteit deze woorden over hem in „De Telegraaf" schrijven. Zooals ik reeds schreef, zullen verschillende Lcidsehe geleerden zich den naam van d«zcn vriend van prof. Tiele wel herinneren of bekend zijn met het werk van dezen Poolsch-Amerikaanscfcen geleerde. Allang is de geweldige storm voorbij.die eens de „higher criticism" van den bijbel verwekt heeft Af en toe glimt er tegen den avondhemel nog wel eens zoo lct3 als een zeebrand, wanneer fairatici het woord „kritiek" hooren no?- raen. Het gewone publiek stolt in ztilke wetenschappelijke problemen, die door leeken nog wel eens met het woord haarkloverijen moedeloos ter zijde worden geschoven, betrekkelijk weinig belang. Dn toch hebben die letterkundige bljbeische „opgravingen" er zeer we! toe bijgedrasen, om de zuiver historische waarde van bet boek der boeken, te vermeerderen. Dooi de critiek van mannen doorkneed in de oude talen, en de geschiedenis dier verre tijden, door hun vergelijkingen en preciese bestudeeringen van slecht vertaalde of slecht begrepen hoofdstukken, is de wereld rijker geworden. Een dier ijverige beshideorders van den bijbel was prof. Jastrow en zijn onderzoekingen kunnen op een lijn geplaatst worden, met die van de beste Furopeesohe geleorden. Bovendien rezat prof. Jastrow een eigenschap d!e de meeste Nederlandsche geleerden missen om zijn buiteneewone knapheid ook in populaire geschriften onder het publiek te brensen. een daad die men niet hoog genoeg kan prijzen. De laatste taak die prof. Jastrow volbracht heeft, was de interpretatie van de drie bijbelboeken: de Prediker, .Ich en het Hooglied. He*, was zijn bedoeling, om die boeken dichter tot de menschhoid te brengen, ze „menscheiijkcr" te maken. In ,A Gentle Cynic" geeft hij de redenen waarom hij en andpre geletterden gelooven dat de auteur van het Prediker-boek een der eersten in de geschiedenis is geweest,, die er een „nom de plume" op nahield. Hij verschuilde zich ul. achter Salomons naam. Hij verbetoogt, dat het origineel? boek een verhandeling was, over de ijdelheid en doelloosheid van het leven en later door de Joodsche „orthodoxen". De geheeie Amerikaansche pers eert de nagedachtenis van dezen opgewekten monteren geleerde en zij doet daar wel aan. Er ziin te weinig Jastrows in dit land. G. SIMONS. --- Het eeuwfeest van den schouwburg. In het „Bat. Nwsbl." wijst de heer Hans van der Wal er op, dat op 7 December van dit jaar de schouwburg hier ter stede 100 jaren zal hebben bestaan, en schrijft o.m.: „Het was de dilettantcn-tooneelvereeniging „Ut desint vires, tarnen est laudanda voluntas" die in 1S20 een bedrag van ƒ 43.600 wist bijeen te brengen, om in de dringende behoefte van een steenen gebouw met behoorlijk tooneel voor haar opvoeringen te voorzien. De Regeering hielp een handje nn:c, door het daartoe benoodigde terrein kosteloos af te staan, en beschikbaar te stellen de afbraak o.m. van het voormalig tuchthuis en het Chlneesche hospitaal tn de beneden stad. Tijdens den bouw, door een Chinceschen aannemer ondernomen, kwam men ƒ 6000 tekort voor het tooneel, de inwendige versieringen en het decoratief. Direct werd deze som gesuppleerd door den gouverneurgeneraal Baron van der Capellen en door eenige handelsfirma's. Het gebouw dat in dénzelfden trant was opgetrokken als de