WÏGTO)KI&« WITTER ii ioo % \ a t i i it ib n o i» i c t «— (Ingezonden Mededeellnr). HM --- KUNST. Sarha (iuitry in \ijf ped;unlen in zijn nieuwe film. --- NIEUWE FILM VAN GUITRY. Hij schreef het scenario, voerde de rejrie en vervult de hoofdrol. HONDERD PROCENT FRANSCH, TINTELEND VAN ESPRIT. (Parijsche correspondentie). CACHA GUITRY, befaamd tooneeispeler. schrijver van precies honderd tooneelstukken, heeft een film gemaakt Over het algemeen maakt niet iemand een film, maar doet een aantal mensehen samen dat. Bij Sacha Guitry's „Roman dun Trtchenr" (valschspeler) niet. Hij heeft het scenario geschreven, de regie gevoerd en de hoofdrol vervuld. Natuurlijk spelen er ook anderen in mee. maar die hebben geen woord in te brengen: Sacha Guitry alleen spreekt, van de inleiding tot het slot, de heele film door. Het is dus geen sprekende film en geen zwijgende film; eigenlijk is het de vraag, of het wel een film ls en niet een meesterlijk verteld verhaal, met ro'.prctjes geïllustreerd. Dit werk is echter zoo persoonlijk en origineel, dat het niet in een bepaald laatje met een bepaald etiquetje onder te brengen is en niet volgens een bestaanden maatstaf beoordeeld kan worden. Het is honderd procent Fransch, tintelend van esprit, die niet zoozeer in het komische, alt fh een fijne ironie tot uiting komt. en naar onze begrippen van tijd tot tijd ietwat lichtzinnig. Het is ook honderd procent Sacha Guitry, en zal daarom wel moeilijk te exporteeren zijn, aangezien deze verteller onmogelijk door onderschriften te vervangen Is. Alleen de begeleidende muziek is niet van Sacha Guitry, doch de componist. Adolphe Borchard. heeft den geest van deze film zoo door eu door begrepen, dat er een volmaakte eenheid ontstaan is. Van de spelers onderscheidt zich naast den lioofdpersoon vooral Serge Grave. die kwajongen, dien u al kent uit ..De geliefde vagebond". „Le Roman dun Tricheur", door Sacha Guitry zelf te Parijs geïntroduceerd op een galaavond, waar Inderdaad geen colbertje tusschen de avondkleeding te bespeuren viel, !s dts levensgeschiedenis van een man. wien zijn wan daden geluk brengen, maar die door de fortuin in den steek gelaten wordt, zoodra hij zijn leven beteren wil. Het begint al op zijn twaalfde jaar. Zijn eir htilsgenooten eterven na een maal van vergif tige paddenstoelen, waarvan hij niet mee had mogen eten, omdat hij een stuiver gestolen had om knikkers te koopen. In zijn verdere leven doet hij al zijn best om eerlijk te zijn, zoekt haantjes, die het practisch onmogelijk maken te knoeien (croupier in Monte-Carlo!). maar het lot is tegen hem. Dan geeft hij het op en -wordt valsch-speler. Dank zü een zestal geniale vermommingen weet bil onontdekt te blijven en een aardig sommetje te vergaren. Tot hij op een avond, niet vermomd, zijn mouwen vo'. kaarten, tegenover den man komt te staan, die hem in den oorlog het leven gered heeft. Hij bloost van schaamte en wil niet tegen hem spelen. De andere herkent hem en tien minuten later zijn ze samen, de va'.seh- en de fatsoenlijke speler. De fatsoenlijke man geneest den ander van zijn ondeugd, maar besmet hem met de zijne. Zoo wordt de bedrieger, wien het spel koud 11e'. eerlijk man, maar speler, en verliest natuurlijk — zoo is zijn lot — in korten tijd zijn oneerlijke winst, Maar nu blijft hij op liet goede pad en wordt sorteerder bij een speelkaartenfabriek, die hem echter ontslaan moet omdat onwillekeurig alle mooie kaarten hij elkaar komen. Dan i« er voor onzen held nog maar eén toevlucht: bij gaat in dienst bij de politie. --- TENTOONSTELLING VAN ANTWERPSCHE MEESTERS. BRUSSEL, Sept — Voor de eerste maal ■wordt ln de tentoonstelling van Teekeningen en Prenten van Antwerpsehe Kunstenaars, welke plaats vindt van 10 October tot 2 November in de Stadsfeestzaal te Antwerpen, een volledig overzicht geboden van de Antwerpsehe Grafische Kunsten van het begin der 16e eeuw af tot op dezen dag. Deze tentoonstelling belooft een buitengewone kunstgebeurtenis te worden. Verdeeld over 20 zalen omvat zij méér dan 2000 stuk 3. De eerezaal wordt ingenomen door de teekeningen der oude Meesters (107 stuks). Het voornaamste werk dat in deze afdeeling wordt geëxposeerd ls de prachtige landschapteekening van Rubens, onlangs aangekocht te Londen op de veiling Oppenheimer en aan het Prentenkabinet geschonken door het Bestendig Dotatiefonds en een groep Antvverpsche maecenen. Verder zul len in de eerezaal teekeningen. gerangschikt In chronologische volgorde, te zien zijn van: den Anfwerpschen Meester van 151 S. Hiermymus Cock, Hans 801. Paul Rril. Joris Hoefnagels. Marten de Vns. P. P. Rubens. Antoon van Dijck. Jacob Jordaens. Hendrik van Palen. Frans Snijders. Jan Drnegel, Jan Fyt. Paul de Vos, David Teniers e.a. Een andere zaal wordt gereserveerd voor de teekeningen van de moder ne kunstenaars (ruim 200 stuks), o.a. van: Hendrik Lcys. Hendrik de Rraekeleer. Willem Linnig Jr., Theodoor Verstraete, Piet Verhaerl. Romaln Kooymans. Hendrik de Smet. Jakob Smits. Eugeen van Mleghem. Karei Mertens Walter Vaes, Rlehard Bae*e!eer, Emlel V'nnrs Isldoor Opsomer en ook van de jongere gene ratip: I/en Bervoets en Aütert van Dijck De achttien overblijvende zalen zijn gewijd aan de oude en moderne Anhverpscbe prentkunst: die van de de 16e eeuw heheerscht door de groote figuren van Pieter Bniejel den Ouden, Frans Floris en Hieronymus Cock, die van de 17e onder den invloed van Rubens, die van de 19e eeuw tot de laatstgekomenen Henri van Straten, Joris Minne, Floris Jespers en Antoon Herckenrath. --- DE OPERA BLIJFT NOG IN HET THÊÀTRE SARAH BERNHARDT. De brand in de Tarijsche opera heeft de heropening drie maanden vertraagd; ook gedurende dien tijd zullen de opvoeringen gegeven worden in het Théatre Sarah Bernhardt. --- NEDERLANDSCHE FILMGEMEENSCHAP KOOPT FILMRECHTEN. Gerard Hutten heeft voor de Nederl. Filmgemeenschap de verfilmingsrechten aangekocht van alle boeken van den Indischen auteur dr. C. W. Wormser. waaronder ook de rechten op diens Javaanschen roman „Het graf van den Soembing". Deze roman, zou oorspronkelijk verfilmd worden door een groep onder leiding van Christine van Meeteren en den heer Melis, welke plannen echter geen doorgang zullen vinden. Dr. Wormser ls toegetreden tot de Nederlandsche Filmgomeensehap en zal voor de productie van haar Indische films als adviseur optreden. --- Hollandsche gala-vertooningen te Brussel en Antwerpen. Het bestuur van het Kuropeeseh Kunst Agentschap (K. K. A.) bericht, dat voor het seizoen 1936/1937 uitgenoodigd zijn de volgende gezelschappen op de volgende data: 16 November in Brussel (Paleis voor Schoone Kunsten) het Hofstad Tooneel, 17 November in Antwerpen (Kon. Ned. Schouwburg) hetzelfde gezelschap. 14 December 1936 het gezelschap van den Kon. Ned. Schouwburg, dir. Joris Diels voor een voorstelling te Brussel. IS Januari 1937 en 19 Januari 1937 het De Boer—Van Rijk-ensemble, voor Brussel en Antwerpen. 15 Februari 1937 „Het Masker-, in Brussel en tot slot 15 en 1$ Maart 1937 het Neder!. Indisch Tooneel. te Brussel en zoo mogelijk te Antwerpen. In het voorjaar van 1937 is voorts een Vondel-herdenking in voorbereiding, te verzorgen in het Palais des Beaux Arts door een der voornaamste tooneclgezelschappen. --- VOLKSDANSCURSUS IN HEI MUZIEKLYCEUM. Te beginnen met Maandag 12 October as. zal in het Muzieklyceum, Albert Habnp'antsoen 2, de eerste volksdansavond worden gehouden van een cursus ln contradansen, welke onder leiding staat van mej. Mies Müller. gediplomeerd danseres van het N. C. B. V. (adres Stadhouderskade 49. tel. 20777). --- RONDLEIDING ENGELSCHE TENTOONSTELLING. Dinsdagavond 29 September, om 7 uur, zal er nog gelegenheid bestaan om deel te nemen aan een rondleiding op de tentoonstelling ..Twee Eeuwen Engelsche Kunst" in het Stede lijk Museum. Kaarten zijn verkrijgbaar bij den portier. --- CYRANO IN DE „COMÉDIE"? „Cyrano de Bergerac" staal nog steeds niet op bet repertoire der Comédie Francaise. waar het thuis hoort. Het schijnt echter dat Emile Eabre er thans voor zijn vertrek ln geslaagd is het Maison de Molière de opvoeringsrechten te verzekeren, die halsstarrig werden vastgehouden door den directeur van de Porte St. Martin. --- Voorstelling van Boefje. Woensdag SÖ September as. geeft het Ver. R'd. Hofslad-Tooneel, directeur Cor V. d. Ligt Melsert in den Stadsschouwburg alhier een populaire voorstelling van ..Hoefje", met Annie v. de Lugt Metsert-v. Ees in de tftelrol. welke opvoering tegen populaire prijzen zal plaats vinden. --- Belangrijk programma i. h. Concertgebouw. Castdirigent: Ed. Flipse; wederoptreden van Louis v. Tulder. „BOETPSALMEN" VAN MARIUS MONNIKENDAM IN EERSTE UITVOERING. ■"7WAAR, heel zwaar was h"t programma. dat gisteravond door den gast-dirigent Eduard Flipse met het Concertgebouworkest werd uitgevoerd. Zulk een samen- J stelling verwacht men eerder in het hartje van het winterseizoen dan gedurende den aanloop tot dit seizoen, waartoe de Septembermaand zich bij uitstek leent. Of eigenlijk: leende. Want het Is onmiskenbaar, dat de programma's van de Zondagavondconcerten steeds zwaarder, steeds gewichtiger en. het dient erkend, ook belangrijker van allure rorden. Met Rudolf Mengelberg's Weinlesc-Cantate werd de avond geopend. En al was niet elk detail van deze doorzichtige, met veel overleg en kunde geschreven partituur onmiddellijk op zijn plaats in dit soms subtiele geheel, al waren er enkele haperingen in de vertolking, enkele fragmenten, die het onontkoon bare van de overtuiging misten, men kon genieten van een uitvoering die een voornaam niveau bezat. Kd. Flipse, de dirigent, die voor het Itotrerdamsch muziekleven veel, heel veel heeft gedaan, de kunstenaar, wiens herhaalde pleidooien voor de moderne kunst de aandacht trekken, gaf al zijn vaardigheid aan de weergave; het Pbllhartnonlscn Koor zong met frisschen klank zijn zeer dankbare partij. Men achtte zich gelukkig den tenor Louis van Tuidcr na diens langdurige ziekte op dit podium te mogen begroeten. Reeds bij zijn opkomst werd de kunstenaar zeer hartelijk toegejuicht. Hij zong zijn solo met een verrassende kracht en een mooi egaai getimbreerd geluid. Het applaus zwol tot een ovatie toen Budo!! Mengelberg op bet podium kwam om den uitvoerenden dank te zeggen; staande juichte het publiek den toondichter toe. Kr was een krans voor Flipse. er waren bloemen voor Van Tulder. De eerste uitvoering van Marl ns Monnikendame Boetpsalmen bracht bet auditorium in contact met een hoogst opmerkelijk werk. Flipse had aan de vertolking van dit enorme eischen stellende stuk heel de kracht van zijn echte muzikantennatuur geschonken, het f'hilbarmonisch Koor gaf blijk met ijver gestudeerd te hebben, het orkest — dat ook in Weinlese uitmuntend was — gaf heel zijn toewijding aan deze vertolking. Er waren fragmenten, die een sterken indruk maakten, fragmenten waaruit onweerlegbaar Monnikendam's groot talent sprak. Voor zooverre deze eerste reproductie toestond zich in de taal van dit soms machtige, aangrijpende werk te verdiepen, kon men 't belang van deze hier en daar door Mahler sterk beïnvloede partituur overzien, voelde men de stijgende zekerheid naar een belangrijke aanwinst van de jonge, Nederlandsche muziek te luisteren. Marius Monnikendam werd öp het podium geroepen, zichtbaar erkentelijk dankte hij Ed. Flipse voor diens zeer vaardige leiding, het koor voor zijn slagvaardigheid — welke ook in enkele zwakke oogenblikken bewezen werd — het orkest (in het bijzonder den concertmeester Hclmann en den hoboïst Blanchard) voor het brillante spel. Na de pauze werd Roussel's op. 15, de vocatlons, ten gehoore gebracht. Men kent de daadwerkelijke belangstelling, welke Flipse voor het oeuvre van den grooten Franschman heeft. In deze weergave voelde men met welk een liefde de dirigent dit oeuvre dient, met welk een mateloos enthousiasme hij zich aan zulk een van schoonheden overvulde partituur geeft. Heel mooi zong het H'damsch I'hilh. Koor ln het derde deel; Louis van Tulder gaf zijn solo expressief, de korte bas-solo werd door Bas de Groot verdienstelijk voorgedragen. Het orkest speelde het heerlijke werk, dat men hier té weinig hoort, met een verrukkelijk geluld, met een overgave, die weldadig aandeed. Men dankte den dirigent van den avond met een spontaneïteit, welke men : a zulk een lang en zwaar programma niet mogelijk achtte. Amsterdam moet aan déze zware programma's blijkbaar nog wennen; de zaal was voor een derde bezet. Louis 1. luider. --- DE HARPISTE A. SCHWIERRUTTERS 70 JAAR. Bekwame instrumentaliste, die jarenlang aan ons muziekleven heeft deelgenomen. IV AORGEN wordt mevrouw A. Sehwicr— * A Rutters, de zoo bekwame harpiste, die jarenlang aan het Nederlandsche muziekleven haar talenten en bekwaamheden schonk, zeventig jaar. Aanvankelijk opgeleid voor plano en zang, bracht haar huwelijk met den beroemden harpist Joh. Snoer, een wijziging in haar plannen. Zij besloot zich aan de harp te wijden en volbracht haar studies met zooveel succes, dat zij jarenlang als een der meest gezochte vertegenwoordigsters van haar instrument in ons land gold. Zij heeft o.a. van het Residentie-orkest deel uitgemaakt en ook als leerares aan het Haag* sche conservatorium haar paedagogische inzichten getoond. Mevrouw Sohwier—Rutters, musiceerde in verschillende landen, zoo trad zij zoowel in Zuid-Amerika als in Duitsehland met succes op. Jarenlang heeft de instrumentallste van de vele orkesten deel uitgemaakt, die te onzent aan opera en operette medewerkten Aan de door wijlen Royaards in het Paleis voor Volks vlijt gegeven voorstellingen, waarbij de groote regisseur aan 't muzikale element een belangrijke plaats inruimde, heeft zij eveneens vele malen haar medewerking verleend. Door de wijze, waarop deze musicienne zich met hart en ziel aan haar taak gaf, heeft zij zich in de Nederlandsche, speciaal in de Amsterdamsche muziekwereld een eigen plaats verzekerd. --- Brief als steloefening. In vroegere tijden bepaalde het stelonderwijs zich grootendeels tot het leeren schrijven van brieven. Ongetwijfeld is dit practïsch. Wanneer men van een moeder een briefje krijgt: „Meneer, Ali kan niet op school komen vanwege de hoeveelheid kramp", of wanneer een zelfbewuste vader een epistel onderteekent met: ..Vriendelijk groetent. de Wel Eeedele Heer Hoekmans". dan gevoelt men. dat het stelonderwijs den brief, die voor velen den eenigen vorm van „stellen" vertegenwoordigt, niet uit het oog mag verliezen. Het zou natuurlijk hoogst ongewenscht zijn, den brief tot den eenigen vorm van stelonderwijs te willen maken. Het zou vervelend worden voor de kinderen cm niets te doen, dan steeds maar brieven te schrijven, en buitendien zouden daaraan ernstige onderwijskundige bezwaren kleven. Kinderbrieven bestaan veelal uit een aaneenrijging van nieuwtjes: „Mijn vader heeft een bok gekocht. Hij heeft grote horens op de kop. en is heel sterk. En er is verleden week brand geweest In een fabriek bij ons In de buurt, maar die was gauw geblust. En wij hebben ook een nieuwen jongen op school gekregen, enz." Het kind moet nu eenmaal leeren. een verhaaltje, dat hem wordt voorg-lezen, en dat het straks moet navertellen, te overzien: het moet oog krijgen voor den bouw, het moet leeren onderscheiden, waar de pointe ligt. De brief geeft daartoe weinig gelegenheid: het voorgelezen verhaaltje, dat wordt naverteld; de plaat, die eenige close-ups van een geschiedenis geeft, kunnen daartoe belangrijke diensten bewijzen. Naast het opstel naar aanleiding van een verhaal of een plaat, staat als een uiting van een geheel andere paedagogische richting het „vrije opstel". De kinderen kirtzen zelf een onderwerp, en worden in de behandeling van de stof geheel vrijgelaten. Hierdoor wordt ruimte gelaten aan het scheppende beginsel: wat innerlijk in het kind leeft, wordt langs dezen weg op geheel kinderlijke wijze geuit. Er zouden tegen deze richting wel eenige bezwaren zijn aan te voeren, en de p-actijk zou met een uitsluitende beoefening van het vrije opstel niet gehaat zijn. Maar men kan ten slotte het eene doen. zonder het andere na te laten --- Experiment in schoolcorrespondentie. Zieken wij in het verslag naar de wijze, waarop het stelonderwijs wordt gegeven, dan blijkt dit in verreweg de meeste gevallen te bestaan ln het navertellen van een verhaal, waarmee men in den repel te laat begint en v.aaiaan men dan blijkbaar noy niet voldoenden tijJ ten koste legt. Slechts enkele uitzonderingen worden vermeld. In de Inspectie Delft wordt door de leerlingen van een R.K. school correspondentie gevoerd met scholen uit andere deelen van het land. „De brieven worden eerst met potlood gemaakt in het werkschrift en daarna op een vel van een schrijfbloc, na goedkeuring, overgeschreven. Vervolgens in één enveloppe verzonden. De eerste brief dient ter oriënteering van weerszijden: naam, adres, bijzonderheden worde.) meegedeeld omtrent school, huis (wat vader doe:, mogelijk iets over broertjes of zusjes of andere huiselijke omstandigheden), woonplaats, enz. Een soortgelijke brief wordt terugverwacht, en zoo Is dus de kennismaking ontstaan." Over de resultaten van deze briefwisseling toonde het hoofd der school zich op grond van een twaalfjarige ervaring zeer tevreden. De Inspectrice In de inspectie Dokknm deelt het volgende mee. nadat zij geklaagd heeft over hit slechle stelonderwijs In haar ambtsgebied: ..Ken verademing was het me. op een school schriften te vinden met het opschrift: Kigen gedachten; in deze cahiers gaven de kinderen hun eigen gedachten veer. wat aardig soms. en niet de voorgelezen gedachten van den een of anderen auteur.' Van andere experimenten op het gehled van het stelonderwijs blijkt uit het verslag weinig of niets. Wel wordt er over geklaagd, dat aan het vrije opstel zoo weinig aandacht wordt geschonken. --- Aardewerk en plastiek van Willem Brouwer. Tentoonstelling te s-Gravenhage. IN den kunsthandel „Kunst van dezen • Tijd" te Den Haag is een groote collectie aardewerk en plastiek van wijlen Willem Brouwer te zien. Willem Brouwer blijft altijd recht hebben op onze waardeering voor zijn aardewerk als een der eersten, die het vak zuiver en met talent heocfende. Zijn witte aardewerken behoorden steeds tot het beste, wat daarin gemaakt werd. en het is misschien jammer, dat wij daarvan hier niet of weinig te zien krijgen. Wel kunnen wij hier goede potten en vazen, origineel van vorm en fijn van glazuur opmerken en bewonderen: in turkooisblau w, in een soort loodkleur, in verschillende nuances van craquele. In zijn plastieken van gebakken en geglazuurde aarde heb ik Brouwer niet altijd zoo goed kunnen volgen. Die uit blokken saamgestelde plantenbak doet mij. evenals de bank voor het Itapcnburg te Leiden, (waaraan hij ioet denken) niet zinrijk genoeg aan om zooveel .complicaties van vorm te wettigen. Plastieken als dat naakte vrouwtje met het hertje, en het beeld „Declamatie" voor de Cijema Royal te Amsterdam, 7.IJVi te aanvaarden, goed van proporties, stand en expressie, maar in een tijd als de onze, die aan goede beeldhouwkunst zoo rijk is gaan worden, weinig boeiend. CORNEMS VETO. --- ONDERWIJS EN OPVOEDING. SLECHTE RESULTATEN VAN ONS STELONDERWIJS ONDANKS DE SPELLINGMARCHANT. door C. Wilkeshuis. „De cahiers met Nederlandsch blijven riezelen van de meest elementaire fouten", zegt Zwolle's inspecteur. BAN VAN „SPELCOMPLEX" MOET GEBROKEN WORDEN. Men kan niet dadelijk zeggen, dat he'. Onderwijsverslag-1933 het karakter vertoont van een op 's Laad* kosten gedrukt klachtenboek: waar lets te waardeeren valt. wordt niet gezwegen. Kn daarom ls het des te opvallen der, dat men slechts mineurtonen verneemt, zoodra het stelonderwijs ter sprake komt. De eene klacht klinkt na de andere, en een woord van voldoening hoort men zelden of nooit. De nieuwe spelling heeft heel wat tijdbesparing gebracht, maar „de voorspelde verschuiving van meer tijd voor het stelonderwijs is achterwege gebleven." (Inspectie Maastricht). „BIJ het vak Nederlandse taal was gehoopt, dat de invoering der spelling-Marrhaut meer tijd zou vrijmaken voor het stelonderwijs Die hoop Is tot op heden niet vervuld." (Tweede Hoofdinspectie) naar mijn ervaring blijven de cahiers met Nederlands maar al te zeer riezelen van de meest primitieve spel- en stelfouten." (Zwollel. In het Zuiden des lands heeft men den vrijgekomen tijd benut voor het maken van uitstapjes op 't glibberige terrein van de grammatica, doch wanneer men tegelijkertijd in htt verslag van den Maastrichtsehen inspecteur leest: Het stellen op onze scholen Is veelal gebrekkig." dan vraagt ieder zich af. of men niet verstandiger zou doen, den vrijgekomen tijd te besteden aan het maken van opstelletjes, in plaats van aan ontledingen, waarvan het nut in hooge mate twijfelachtig is. vooral voor de Volksschool. Er wordt slecht gesteld, en er wordt te weinig gesteld! Dit is de pessimistische conclusie van het Verslag. --- Steekhoudende bezwaren? In vei land met de stiefmoederlijke bedeeling van het stelonderwijs heeft dc Inspecteur te Dordrecht zijn oor te luisteren gelegd in de onilerw ijskringen. om naar de redenen daarvan te zoeken. De bezwaren, die men tegen het stelonderwijs koesterde, waren de volgende: a. het ls te moeilijk; b. de kinderen maken te veel fouten in de spelling; c. de kinderen kunnen geen lange zinnen maken: d. de kinderen drukken hun gedachten zoo moeilijk uit; e. de kinderen hebben geen woordenschat; f. er is geen geschikte stof. Veel van deze bezwaren zijn weinig steek houdend. Zoo is het zeker geen verelschte. dat de kinderen in hun opstellen zinnen maken, die men met den ellestok kan uitmeten. En wanneer het opstellen maken zoo moeilijk is. en de kinderen hun gedachten n*et gemakkelijk uitdrukken, bestaat er geen andere remedie, dan hen dit veel te laten doen. Aan stof is, gezien de rijke verzamelingen opstelverhaaltjes, de series platen en de gebeurtenissen, die het kind beleeft, nu niet dadelijk gebrek, tprwijl de woordenschat van een kind zeker rijk genoeg Is. om het een eenvoudig opstelletje te laten maken. Indien daar een tekort ligt. dient het leesonderwijs dat aan te ruiten. Een ernstig bezwaar, dat echter heel wel te ondervangen is. bestaat hierin, dat de kinderen werkelijk veel spelfouten in hun opstellen maken, doordat zij bij het slellen de orthografie uit het oog verliezen. De Zwolsche Inspecteur wijst nog op de handicap, die het kind heeft in zijn dialect. Inderdaad. Maar er is geen reden, om op ieder dialectisch slakje in een opstel van een kind zout te leggen. Het kind, dat het Algemeen Beschaafd van lieverlede beter leert kennen, zal op den duur de dialectische uitdrukkingen in zijn opstellen vanzelf leeren vermijden. --- Eenvoud en natuurlijkheid. Het grootste voordeel van een goed stelonderwijs bestaat m i. hierin, dat men de jeugd vrijwaart voor wat ik zou wiilen noemen, het „stelcomplex". Veel ouderen, en vooral menschcn uit den eenvoudigen stand, vinden het schrijven een zoo geheimzinnig*! en verheven bezigheid, dat zij zich daaraan niet zonder aarzeling wagen. Men denke hierbij aan den befaamden brief aan des loteling van Hendrik Conscience! Zij uiten zich niet eenvoudig, maar maken gebruik van woorden en uitdrukkingen, die zij anders nooit bezigen en die een so'.em neelen zwier hebben: dit blijkt ook uit de briefjes, die ik in het begin van dit artikel heb gereleveerd. Schrijven moet voor het kind en voor den volwassene niet anders zijn dan gewoon spreken op papier. Men moet het kind durf geven om te schrijven, en dit kan men alleen, door het kind daartoe in de gelegenheid te stellen Het geschreven woord Is zoon belangrijk cnlliiiirmlddel, dat men het kind toch wel veel onthoudt, indien men bet met het vrije gebruik daarvan niet vertrouwd zou maken. C. WTLKESHUIS. --- DEMOCRATIE CONTRA DICTATORSCHAP. „Partijen, die de beginselen van geestelijke vrijheid en gelijkheid voor de wet aantasten, zijn staatsvijandig" INAUGURATIE PROF. v. d. BERGH. AMSTERDAM. 2S Sept. — Hedenmiddag heeft mr. dr. G. van den Bergh het hoogleeraarsambt aan de universiteit van Amsterdam aanvaard en daarbij een rede uitgesproken over: „De democratische staat en de nlet-democratische partijen." Welke houding, vraagt spr., moet onze democratische staat aannemen tegenover de cletdemocratische partijen? Het vraagstuk wordt veelal niet juist gesteld en wel ten gevolge van het feit, dat de bedoelde partijen niet altijd voor het gebruik van onwettige middelen terugschrikken. In verband hiermede pleegt men te spreken van partijen, die verandering van de rechtsorde voorstaan met „toepassing of bevordering van onwettige middelen". Het groote, principleele probleem wordt volgens spr. echter gevormd door de partijen, die uitsluitend niet wettige middelen aan de democratie een einde willen maken. Vele democraten zijn van oordeel, dat deze partijen, naast de overige partijen, als gelijkgerechtigden moeten worden erkend. Sommigen btschouwen deze stelling zelfs als een axioma. De gedachtengang. die tot deze opvatting ieidu is duidelijk. In een democratische!! staat heeft een leder het recht, te pogen het volk voor zijn denkbeelden te winnen en aldus zijn idealen te verwezenlijken. Deze meening schijnt geheel in overeenstemming met het wezen der democratie, voor wie alle beginselen gelijkwaardig zijn. De vreedzame strijd der geesten moet tusschen die beginselen beslissen. Hij nauwlettend onderzoek toont zich ech- ter spoedig een belangrijk verschil tusschen alle andere met wettige middelen te verwezenlijken staatkundige doeleinden en dit eene doel: de dictatoriale staat. Een der sterkste zijden van de democratie wordt gevormd door haar ..zelfcorrectie". Het volk neemt zijn beslissingen en voelt de gevolgen aan eigen lijve. In beginsel is iedere democratische beslissing herroepelijk. Er is maar één uitzondering, die niet voor democratische herroeping vatbaar Is. dat is de beslissing, welke de democratie zelf opheft. Met Struycken Is spr. van oordeel, dat men de z.g. grondrechten niet als eeuwig en onveranderlijk kan beschouwen, maar hij meent toch, dat. zoolang bepaalde fundamenteele zedelijke beginselen ln een volk leven, een poging tot wijziging dezer beginselen in strijd met de goede zeden is. trof. in r. N. y. d. Itergh --- Bij de wet verboden vereenigingen. Welnu, de dictatuurgedarhte. althans in de gedaante, waarin de niet-democratische partijen haar huldigen, vormt de negatie van den eerbied voor de persoonlijkheid van lederen mensen en bedreigt dan ook in mindere of meerdere mate de onaantastbare beginselen van ons volksleven, zooals de godsdienstvrijheid, het beginsel der vrijheid van overtuiging en het principe der gelijkheid voor de wet. De conclusie kan dus geen andere zijn dar. deze: Het doel der niet-democratische partijen ls in strijd met de goede zeden. In strijd met de openbare orde. Daarom zijn ze volgens het geldende recht verboden vereenigingen. Is de demorratle verplicht, uit hoofde van haar beginselen van verdraagzaamheid, dezen rechtsregel te verwerpen en de niet-democratische partijen als gelijkgerechtigden naast de andere partijen te erkennen? Partijen, die de beginselen van geestelijke vrijheid en gelijkheid voor de wet aantasten, zijn zijn vijanden. De staat moet hen niet al zijn machtsmiddelen bestrijden. Zijn volgens geldend recht de dictatuurpartijen verboden vereenigingen, spr. aanvaardt dit beginsel eveneens jure constituendo. Maar hij zou de uitwerking, welke dit beginsel in de geldende wet heeft gevonden, niet gaarne onveranderd handhaven. Jure constituendo zal z. i. de politieke partij, die er van wordt beticht een verboden vereeniging te zijn, voor het forum privilegatium van den Hoogen Itaad berecht moeten worden. Er zal op den grondslag van het tweede lid van artikel 9 van de Grondwet, naast de al dan niet te wijzigen wet van 1555. een afzonderlijke wet op de staatkundige vereenigingen moeten komen. Nadat spr. dit nog nader had toegelicht, richtte hij zich tot de curatoren der universiteit, de bestuurders' van Amsterdam, zijn ambtgenooten en de studenten, waarbij hij eenige woorden wijdde aan de nagedachtenis van zijn voorganger prof. Huart en van zijn leermeester prof. Struycken. --- CONFERENTIE VAN MONTESSORILEERKRACHTEN. Op de „Zonnehoeve" te Blaricum. lU.AIUCUM, 28 Sept. — Zaterdag en Zondag had in de jeugdherberg „De Zonnehoevc" alhier een conferentie plaats van de vereeniglng ~Bijeenkomsten van Montessorileid(st)ers in Nederland". Deze conferentie was bezocht door ongeveer 70 personen, allen leerkrachten van Montessorischolen in Nederland, Zaterdag had de jaarvergadering van bovengenoemde ver- ; eeniging plaats, terwijl de avond gewijd was aan een verslag van het 5e internationale Montessoricongres, dat in Augustus te Oxford gehouden werd. Hierbij was aanwezig de heer Ma r i o M o n t es s o r i, die namens dr. Montessori kwam mededeelen. dat zij tot haar spijt verhinderd was. deze conferentie te bezoeken, doch dat zij op een volgende bijeenkomst hoopte aanwezig te zijn. Verder was de conferentie op Zondag de g3st van de Larensche Montessorischool, van waaruit een excursie plaats had door bosch en hei, met het doel paddenstoelen en vruchten te verzamelen. Deze werden meegenomen naar de jeugdherberg en hier werd een mooie tentoon- ' stelling opgebouwd, waarbij op zeer boeiende wijze een inleiding over paddenstoelen werd \ gehouden. --- Operatreinen naar Aken. Hot bureau van de Nederlandsche Spoorwecen | te Keulen heeft besloten ook dit Jaar wederom eenige nperatreinen te laten loopen voor het bezoeken der voorstellingen in het Stadttheater te Aken, ten behoeve der Nederlander». Kon vijftal npvoer'ngen zijn reeds definitief vastgesteld, waarvan de eerste zal plaats hebben op 31 October a.s. ---