(ADVERTENTIE) IBERIA MAAKT UW ~~~~ KEUZEMOGELIJKHEID KOMPLEET! vanaf 1 november per Caravelle, nonstop j Amsterdam - Madrid / Malaga | KIES DE SERVICE. KIES DE DAG. Iberla geeft u ook «en keuze In service. Want «Is Speent* " Er waren nog dagen, dat u niet nonstop Amsterdam-Madrld luchtvaartmaatschappij kan Iberla u het welkom, dat uln * kon vllegens maandag en woenadag. Nu kunt uop die dagen Spanla wacht, aan boord reeda laten proeven. Iberla biedt » de enelle Caravelle van Iberla nemenl En op vrijdag heeft u ook de beate aansluitmogelijkheden. Zonder overstappen U «en dubbelt keuze. Waarbij, alweer, de snelle Caravelle naar Malaga. Snelle aansluitingen naar Las Palmas, TenerUfe, p van Iberla en de prettige vertrektijd (18.15 uur) vooral voor Noord, en Zuld-Amerlka en Afrika, Dat la belangryk nieuws " da zakenman de keuz* makkelek maakt. voor zakenman ea toerist, ' -ri' ' * . • • ' .. t' * ; ; ' . - / * . ' * ' ' ■ ' . * . ..* ï* • ♦ • * ' : ■ ' 7'v- ■ : } _ * 9 r ' ■': *> V' ' *- ' . - ' 1 • .' ' - . •• S• ' " (i t ' ' «-■*■** jIBERIAI KLM MA £ * * ' mfl Tfc, UI ★ 7TZ a* leder* dag felfeen niet eg iondag) A;''KBJBgk JRTAA A&JÈBk ( % Wil jL nonstoD Amsterdam-Madrid volgens Jar MSêB Ès£ê9 £w.JÊUm •«— dit echema. iberla vliegt op maan- 'f Kf ËKffl fÊfaim IV ƒ nn -X- dag, woensdag en vrijdag om UU * 16.15 uur van Amsterdam. \Vendt SPAANSE LUCHTVAARTMAATSCHAPPIJ tin , u zich voor boekingen en Inlich- VU \ ★ tingen tot da deskundigs! uw reis- IBERIAWAAR ALLEEN HET VLIEG__ t i bureau of tot Iberla-Alrllnea, T///f5 MFFR AANDACHT KRIJGT -^MLtW ic 503 Amsterdam - Tel. (jj ° ' AWJU' --- (ADVERTENTIE) ■ .5 < HANDTEKENING VOOR KENNERS (.Dat zijn Du ff Gordon genieters) Al vóór u drinkt genieten van het geurige bouquet, van de "Flor del Vino"waarkennerBde Andaluslacha traditie uit proeven. Al 200 jaar... Saludl DUFF GORDON SHERRY IMP. --- (ADVERTENTIE) ' \ '.•* *. ■ \ ° , 'f* : s.. . vr^T'i r*l fl mam L.9 MS&L ™a.w jl V Jl Baai. jL. TMHL jMI b K jflL |I | t A_l l'Ü <%♦ m "-Tsrc fl fT Ul I Ik ?o*'sVr-Vt tö^.-r■JgSf3^B?i M ffl "v*n~*j #^M/\/ikM Mm iMHjjgyÉi^».::&VïiïJ ipgftlflgMflfKlg™ 1 l%*jgi7ffTTw tIJIHTfiTiTTTj TriJl iTi 1 W 1 fr"® M|| BBKMy* nPfjTTTITi] itJi uj w 1 ü H IBMIH É>lBli1"fll>l>filllllH *H *1B HI iM H' fli * 1111H j 1 p 8 11 iMI HIIJ jHBHbBI H jJlMHftii*! LH 3j ' 11HI r ! 11! v« 11 "B 4MIIIJ* ] lil js| 1111 jtMI 3. i.4 3 * 111111 if11 il IH i l\# V#i * jfpoai w? & * *f-l* ■'"' rv-:-"':V'C"W>^\l^ffi|3|Bßij^|dra BftaMyK|MßiiHi|jm *i< i i vt ® tewï ■ , I •>, o '-'■ • -~" ", > • -r^W»' '' • _ • " ' . -•••'• _ _ ■ ■__ -i •■ >■* '<4*#&o9^ --- Strenge ambtseed In de afgelopen jaren heeft, gestimuleerd door de koude oorlog die de inlichtingendien-, sten met elkaar voeren, er een zo grote wetenschappelijke en technologische vooruitgang plaatsgehad, dat het klassieke evenwicht tussen privé-sfeer, onthulling en bewaking verstoord dreigt te worden. De pogingen om de officiële bewaking van de gedachten, woorden en daden van het indi- ; vidu tot een minimum te beperken zijn een vitaal deel van ! de vrijheidsstrijd van de Wes- j terse maatschappij. Foltering en inquisitie zijn bij de wet verboden, het indringen in andermans huis eveneens, het briefgeheim ligt vast, telefoonambtenaren leggen een strenge ambtseed af, die het hun verbiedt ooit „enig geheim aan wie dan ook te openbaren" — kortom de privé-sfeer van de mens leek tot voor kort goed beschermd. Met de miniaturisatie in de elektronica en door de uitvinding van de transistor en de bedrukte bedrading is het elek- « Ironisch luistervinken pas goed;;; van de grond gekomen. En aangeiien het een multi-miljoenen zaak is waar schatten mee te verdienen vallen, is het belagen van andermans geheimen de nieuwste plaag die de V.S. teistert, in Duitsland op uitbreken staat, Frankrijk begint binnen te dringen, Engeland nog ongemoeid laat en Nederland zou kunnen overvallen wanneer er niet snel iets gebeurt. Want gebeurt er niets, dan zitten wij binnen de kortste tijd met de situatie dat niet slechts overheidslichamen (BVD, militaire inlichtingendiensten, rijksrecherche enz.) deze apparatuur gebruiken (wat zij al doen) voor de handhaving van de wet, maar — veel ernstiger — dat zakenlieden hun concurrenten ermee gaan bespioneren, directeuren hun personeel, personeel zijn bazen, mannen en vrouwen elkaar en gangsters, inbrekers en oplichters hun toekomstige slachtoffers. « D. Neuteboom, chef opsporing van de Bijzondere Radiodienst en de man die een jaar ( geleden de razzia's ondernam de toen openlijke verkoop van afluisterapparaten, zegt: „Het enige waar wij op dit ogenblik tegen kunnen optreden zijn die „bugs" (alle afluisterapparaten worden in de V.S. onder die naam gevangen — ook al weer: . een Nederlandse naam is er nog : niet) die een draadloos signaal produceren. Het radioreglement van 1930 verbiedt „de aanleg, aanwezigheid of het gebruik van een radio-elektrische zendinrichting" en daarmee komen wij wel aan een eind, omdat de meeste afluisterapparaten die in een huis zijn aangebracht nu eenmaal een signaal moeten uitzenden. Zenden zij uit, dan zijn zij met een veldsterkte meter ook te vinden en dan kunnen wij een verbaal opmaken, want dan is er een strafbaar feit begaan. Ik geef toe, dat wij op dit ogenblik nog niets kunnen doen tegen die afluisterapparaten die met radar of met laserstralen werken en dus zonder draadloze microfoons." „,Hebt u wel eens verzoeken gekregen om een huis op de aanwezigheid van aflüister-aoparaten te onderzoeken?" „Ja, dat wel, maar het bleken altijd mensen te zijn die enigszins psychisch gestoord waren en aan een vorm van vervolgingswaanzin leden. Afluisterapparatuur gevonden hebben wij nog nooit." Hier dus nog geen Amerikaanse toestanden waar het voor een zakenman al geen uitzondering meer is om zijn kantoor eens in het half jaar te laten „de-buggen", waarbij met veldsterktemeters en mijndetectors iedere centimeter van het vertrek op zoek naar ongewenste „oren" wordt afgezocht. Vreemd is wel, dat wanneer men opsporingsambtenaren vraagt of zij nu al die nieuwe afluister-apparatuur bezitten of kennen, ten einde haar te kunnen analyseren en aldus tegenmaatregelen te kunnen beramen, hun antwoord dan is: „Neen, wU hebben het niet — behalve dan die paar dingen die we een jaar geleden in beslag hebben genomen. Neen, ik zou ook niet weten waar het hier wél ou kunnen zijn, zodat wij het eens zouden kunnen bekijken." : --- Links boven de cijfers 5 en 6 zit een afluisterapparàt, dat niemand, behalve een technicus, zou opvallen. Het registreert alles ivat u zegt of ivat tegen u gezegd wordt over de telefoon. --- „Vergeten” koffer Ver behoeven zij toch niet te zoeken, want een grote Amerikaanse fabrikant en exporteur van deze apparatuur schrijft in een (confidentiële) prijscourant dat zijn Europese cliënten zijn spullen kunnen betrekken uit de transito-opslagplaats van de Amsterdamse luchthaven Schiphol! En ik heb deze week in Amsterdam enkele uren nadat ik aan het zoeken was gegaan op verschillende adressen alle afluisterapparatuur die maar te bedenken valt gezien, in handen gehad en ermee geëxperimenteerd. Op een van deze adressen botste ik op een politieman in burger die niet bezig was iets in beslag te nemen, maar een zak-bandrecorder van enkele honderden guldens aan het kopen was waarmee alle gesprekken die in een vertrek worden gevoerd, worden vastgelegd zonder dat men er iets van honit of bemerkt! Ik heb «en diplomatenkoffer in werking gezien die, open of gesloten, bij een gesprek op de grond staat en die men daarna kan „vergeten" teneinde hem een aantal uren later weer op te halen en die inmiddels alles registreert wat in die kamer wordt gezegd. Bovendien is de microfoon zo gevoelig dat hij de bandrecorder in de dubbele bodem van de koffer alleen in werking zet wanneer er gesproken wordt. Wordt er in de kamer niet gepraat dan neemt de recorder ook niet op. Expert op het gebied van af- . luisteren is de Amerikaanse jurist Alan Westin- die in een recente studie „Privacy and Freedom" erop wijst dat „de elektronische aanval op het privé-leven een bedreiging vormt die niet kan worden overschat. Wij hebben nog maar een paar jaar voorsprong voordat het hele probleem ons vermogen om het te controleren zal hebben overvleugeld". Westin ziet het ernstig in. Hij erkent, dat het luistervinken tot het dagelijks leven van de mens behoort en dat deze daaruit een normale hoeveelheid bevrediging (en informatie) put. „Wijs mij een mens aan die niet meeluistert en ik verzeker je dat die mens een ernstig gehoorgebrek heeft," zo stelt hij, maar waarschuwt fel tegen de Big Brother-mentaliteit, tegen het stelselmatig afluisteren, tegen het prijsgeven van de privé-sfeer. „Met hun verlangen naar totale loyaliteit jegens het regime wordt zowel in de fascistische als in de communistische literatuur de gedachte aan de privé-sfeer van oudsher aangevallen als zijnde „immoreel", „anti-sociaal" en „een stuk individualiteits-cultuur". Elk nieuw totalitair regime komt altijd weer tot de fase, waarbij het individu zijn privacy wordt ontnomen, de van oudsher vertrouwelijke relaties tussen groepen mensen worden vernietigd door middel van spionnen en allerlei bewakingssystemen, de burger in de gaten wordt gehouden, uitvoerige dossiers over miljoenen mensen worden samengesteld door een politieke politie. En Westin haalt het woord aan van een socioloog: „Wanneer de meeste mensen het grootste deel van de tijd als huns broeders hoeder zouden optreden, dan zou dè vrijheid, die'floreert in de onverschilligheid van de privé-sfeer, worden vernietigd." In een preadvies aan de Nederlandse juristen-verenidat het verweer tegen de afging zegt dr. Th. W. van Veen luister- en bespiedapparatuur voortkomt uit vrees voor die Orwelliaanse wereld: „een maatschappij waar in een ieder geobserveerd en geanalyseerd wordt. Een samenleving die de volledige controle op het doen en laten, het spreken en ten slotte het denken van haar leden krijgt." ' De radio-pil: een zender zo klein dat hij het slachtoffer makkelijk kan worden ingegeven in plaats van b.v. een anti-histamine of anti-allergie,pil en die de man onbewust en voor een paar uur verandert in een levend baken. Waren de microfoons tot voor kort nog ter grootte van een suikerklontje, nu zijn zij al niet groter meer dan de kop van een lucifer. Er zijn microfoons ingebouwd in telefoons, t.v.-toestellen, bloempotten, asbakken, luchtverversers, klokken, lampen, matrassen en letterlijk elk ander gebruiksvoorwerp. Wanneer geen microfoon in het vertrek kan worden aangebracht, wordt een contact-microfoon tegen de buitenmuur van het vertrek geplaatst. De luchttrillingen die veroorzaakt worden door de stem worden opgevangen en weer in klanken omgezet. In moderne gebouwen worden trillingen, door klanken veroorzaakt, vaak tientallen meters geleid langs ijzer- en meters geleid langs ijzer- en be- die aan het ijzer-betonframe wordt bevestigd kan het | gesprokene opvangen.' ... Klank-trillingen kunnen van ramen worden „afgelezen" door een Döppler radar-microfoon, die er uitziet als het spotlight van een auto. Op meer dan anderhalve kilometer afstand kan de man in de auto horen wat u in uw kamer zegt. Een miniatuur inductiespoel die in de buurt van een telefoontoestel wordt aangebracht of bij een van de draden, kan, aangezien hij in het magnetische veld van het stem-signaal ligt, het gesprek opvangen en doorgeven aan een ontvanger. --- De wereld staat voor. de grootste plaag aller tijden Elektronische invasie in ons privé-leven door H. F. VAN LOON Een Döpplcr radarmicrofoon, verborgen in het spotlight van een auto en gericht op het raam van de kamer waar u zit te praten, vangt de trillingen van het raam op en „vertaalt" die tveer in hoorbare klanken. f' ■ - In een maatschappij die een elektronische invasie van de privé-sfeer beleeft, is de bescherming van de individuele rechten van de Nederlander een ingewikkeld juridisch probleem, waar de wetgever hard aan werkt. Want, vergeet het niet, alles is mogelijk en een heleboel daarvan gebeurt ook: met draadloze microfoons ter grootte en dikte van een postzegel, met onzichtbare Laserstralen die door elke hindernis heendringen, TV-camera's zo klein, dat zij in een jaszak passen, met een lens ter diktp van een sigaret, infrarood-kijkers, die op een halve kilometer afstand een mens in volslagen donker „zien", bestaat er geen privacy meer. Die privacy waar de Nederlander nog zo weinig over heeft nagedacht, dat wij er nog geen eigen woord voor hebben en het moeten doen met het begrip „privé-sfeer" dat juristen sedert enige tijd hanteren. Want zij , bereiden een wetsontwerp voor, waarin de bescherming wordt vastgelegd die de burger verwacht in zijn wens naar privacy — en zij willen voorkomen, dat de situatie die thans in de V.S heerst ook in Nederland zal ontstaan. Een Orwelliaanse elektronische invasie van zijn privé-leven maakt dat geen enkele Amerikaan van ook . maar de geringste importantie voor concurrent, collega, buurman of echtgenoot ei* zich vrij 'van kan wanen bespied of afgeluisterd worden. Dit is een van de apparaten, waarmee de elelctronicus kan controleren of er in uw hamer af luisterapparaten met zenders zijn verborgen. Het is een veldsterk teniet er die u vertelt, of en zo ja op welke golflengte de verborgen zender opereert. * - ■ 1 **:V Paul Wilhing, bij wie in het verleden af luisterapparaten in beslag zijn genomen, demonstreert de werking van een „richtgeweer", waarmee op honderden meters afstand een gesprek kan worden opgepikt. In de koptelefoon hoort de man die het apparaat hanteert, wat u zegt. (Foto: Peter Zonneveld) --- Vijf voor twaalf En dit zijn dan nog maar enkele voorbeelden. Voorbeelden echter die erop wijzen dat het vijf voor twaalf is en dat wij aan de vooravond staan te gaan leven in „een naakte maatschappij waar elke burger een vis is in een vissenkom". En mocht u denken, dat het bij deze afluisterapparatuur ophoudt, dan moge het volgende ter overdenking dienen: Amerikaanse onderzoekers zijn bezig een „richtgeweer" te maken waarmee zij de menselijke impulsen in de hersens kunnen aflezen. Nog vóór u een -woord gezegd, een gebaar gemaakt hebt, "zou uw observator dan al weten wat u gaat zeggen, wat u gaat doen. Dan is de invasie van de privé-sfeer compleet. Dan is er geen privS-sfeer meer. Zelfs niet in de hersenen. ---