BUURPRAATJES. G a r t J a n. — Ah, daar doe je wel aan, Berend, dat je me weer eens komt opzoeken. Ik heb al eens naar je uitgezien, want we zijn de laatste maal niet aan een eind van de zaak gekomen. Berend. — Je wilt zeggen, dat we niet over de nieuwe strafinrichtingen, de tuchtscholen, die op i Dec. a. s. in werking komen, zijn uitgesproken. Daar heb je gelijk aan. Waar waren we ook weer gebleven ? G a r t Jan. — Wacht eens ! O ja, nu weet ik het weer! Je wildet me nog wat vertellen over het onderwijs, dat de verpleegden fn die Inrichtingen genieten. Berend. — Dat is waar ook, luister maar. Uit den aard der zaak is het onderwijs voer de verpleegden in de eerste klasse, die zoo veel mogelijk van elkaar gescheiden blijven, hoofdelijk, maar voor de anderen in den regel gemeenschappelijk. De handenarbeid wordt ingericht met het oog op de algemcene ontwikkeling en kan worden dienstbaar gemaakt aan de voorbereiding tot vakonderwijs. Het godsdienstonderwijs wordt gegeven door onderwijzers daartoe door den Minister, zooveel noodig in overleg met de betrokken kerkelijke overheid of besturen, benoemd; den anderen onderwijzers is het verboden zich met dat onderwijs te bemoeien. Op Zon- en algemeen erkende godsdienstige feestdagen wordt geen arbeid verricht; de R. Kath. en Isr. verpleegden zijn op de door hen als rustdag te vieren godsdienstige feestdagen van arbeid vrijgesteld. G a r t Jan. En onder wiens leiding staat dit alles? Berend. — Natuurlijk wordt dat door den directeur geregeld, die daarvoor een plan opmaakt, dat evenwel eerst door den minister van justitie moet worden goedgekeurd. Gartjan. — Zoo, zoo 1 En hoe wordt er nu gehandeld, met de kweekelingen, die in spijt van alles, wat er ter hunner verbetering wordt gedaan, niet willen deugen? Berend. — Wel, die worden gestraft 1 Ga r t Jan. — Ja, dat begrijp ik, maar welke straffen kunnen al zoo óp hen worden toegepast ? Berend. — Dat zal ik je wel gauw zeggen. De straffen, die ter bevestiging van de zoo noodige tucht kunnen toegepast worden, zijn bij de wet van 1901 geregeld en bestaan in : ie. onthouding van het schrijven of ontvangen van brieven, van bezoek, of van andere voorrechten; 2e. verstrekking van water en brood in plaats van het gewone voedsel; 3e. opsluiting in een cachot; 4e. sluiting in de boeien. Deze kunnen afzonderlijk of gelijktijdig worden opgelegd wegens elke inbreuk op orde en tucht, de regelen van zindelijkheid, arbeidzaamheid en gezondheid, en alle moedwillige beschadiging van goederen. Gart Jan. — Dat is nog al heel wat. En om je de waarheid te zeggen vind ik dat ook wel wat erg streng. Bovendien lijkt het me wel wat veel gewaagd, om de ambtenaren, waaronder er toch ook wel eens zullen voorkomen, die den tact missen om ze behoorlijk toe te passen, met de toepassing van die straffen de vrije hand te laten. Berend. — juist opgemerkt, buurman, en daarom is het toepassen er van dan ook aan regelen gebonden, die bij de wet zijn vastgesteld en moeten dienen om een onoordeelkundige toepassing tegen te gaan. De water- en broodstraf mag na a dagen slechts om den anderen dag worden toegepast ; zij mag bij kinderen onder 14 jaar niet langer dan 7 dagen duren; bij die van 14 — 18 ten hoogste 14, bij ouderen ai dagen. Bij de opsluiting in een cachot is de duur beperkt naar genoemde leeftijden tot 4, 8 en 16 dagen. De „sluiting in de boeien" mag enkel op jongens van de 4e klasse en ook daar alleen op ouderen dan 14 jaar worden toegepast, en wel voor ten hoogste 4 of 16 dagen, naarmate de verpleegde beneden of boven de 18 jaren oud is. De oplegging van een of meer dezer straffen moet in een register worden opgeteekend. Zij geschiedt door den directeur na overleg met de bij reglement aan te wijzen beambten, en behalve over no. 1 moet eerst de geneesheer worden gehoord, die tevens door dagelijksch bezoek tegen schadelijke gevolgen waakt. De oplegging kan ook voorwaardelijk geschieden met het stellen van bepaalde verplichtingen waaraan de verpleegde heeft te voldoen, en de straffen kunnen bij daadwerkelijk berouw worden ingekort. Omtrent de cachotstraf is bepaald dat zij wordt ondergaan in een verlicht vertrek, waar in den regel gelegenheid wordt gegeven tot arbeiden, en dat onthouding van matras en deken op de brits als strafverscherping mag worden opgelegd. De boeien straf wordt ten uitvoer gelegd, hetzij door middel van handboeien alleen, hetzij tevens met voetboeien. Gart Jan. — Dat verandert veel. En het kan ook niet ontkend worden, dat er krachtige middelen dienen te bestaan om de kweekelingen te kunnen regeeren, want daaronder komen natuurlijk heel wat persoontjes voor, die het hunne opvoeders en bewaarders wel eens geducht lastig zullen maken. Berend. — Dat zou ik zoo denken 1 Gartjan — En hoe gaat het nu, als de kweekelingen weer aan de Maatschappij worden teruggegeven, zet men die zoo maar buiten de deuren van het gesticht? Berend — Wel neen. Er is nog bepaald dat bij het ontslag de verpleegde in net bezit kan worden gelaten van een stel rijkskleeding; dat hij, die niet door of na mens ouders of voogd wordt afgehaald, door beambten in burgerkleeding naar de plaats van bestemming wordt geleid; ten slotte dat 200 noodig van rijkswege reisgeld of reisgelegenheid wordt verstrekt. Ook wordt er voortdurend op zijn doen en laten toegezien en tracht men hem van verkeerde invloeden verre te houden, en hem te onttrekken aan de macht van slechte ouders, die vaak de oorzaak waren van zijn ongeluk. Gartjan — Dat zal ook wel noodig zijn. Maar zeker is het dat door den wetgever getracht is, een regeling te ontwerpen, die waarborgen oplevert voor een doelmatige verzorging en behandeling naar den aard der jeugdige verpleegden, en hen verbeterd aan de maatschappij teruggeeft. Het spreekt van zelf dat de uitkomsten in hooge mate zullen afhangen van de wijze waarop de directeuren en het verdere personeel zich van hun moeilijke taak zullen weten te kwijten, ] --- DE WILDT. Omtrent de geschiedenis van het huis de Wildt of Het Wilt bij Gendringen schijnt weinig bewaard te zijn gebleven. We vonden in een (niet uitgegeven) handschrift uit het jaar 1838 opgeteelcend: ~de Wildt is eene zeer nette Heerenhuizing met een achtkanten stompen toren en is bijzonder aan go naam op tien minuten afstands des Dorps aan den jgrooten weg naar Anholt, en onmiddellijk aan de Hollandsche grenzen in zijne grachten gelegen en is den heer J. Diemont toebehoorende, dewelke het aanmerkelijk verfraaid en in dezen staat heeft gebragt." Dat de Wildt in de lGde eeuw een zeer sterk kasteel moet zijn geweest, mogen we opmaken uit Sligtenhorst, „Geldersche Geschiedenissen", waar we in Boek XIV, fol. 535 de Wildt vermeld vinden. Zooals men uit de geschiedenis des Vaderlands weet, ■waren in 1576 de goederen van Graaf Willem IV van den BcTgh door de Spanjaarden „aangeslagen". We lezen nu in Sligtenhorst letterlijk het volgende: ~Grave -W ille m van den Berg li, die zich nu een wijl stil ende als ballingh had 'gehouden, begon met dat Hoffelijke weder ïnede uut de muyten 1) te komen (voor den dag te komen), mot de Staeten te Brussel to handelen, ende hoop te scheppen van syne aenglieslaeghene ervenis en veroverde Steden wederom tot syne wil te krijghen; echiekende op disen tijd vertrouwde vrienden vleyende zend-brieven aen eenighe hem toe-gheneyghdc edele, als Jacob van Hekeren, Ernst Witten, Willem Van Ileucklom en Winand van Ommeren, om met hen van alles raed té pleeghen; te meer nademael Barend van Hevel hem hadde gewaorschouwt, dat het .volk van bezettingh uut 's Heerenbergh naar Arnhem was getooghen, ende dat Kaubtenham en Willem van Angeren sich van zelfs aenbooden de Stad van binnen tot sijn behoef te openen, ende 600 mannen op te brenghen, om daer mede een aen-- slagh op den. Burght (het Kasteel te ïerborgli) ende op U 1 f t voor te neemen, ofte, zoo dit misviel, sich op de Wilt voor Gendringen te beschantze n." In den „T ege n w. Staat" vinden we * vermeld, .dat in 1741 de Wildt niets meer was dan eene. boerenwoning in vuil begroeide 'grachten gelegen, ~dan dcszelfs vroegere grootheid en sterkte was nog zichtbaar aan een zeer oude en groote Burgpoort, hebbende aan deszelfs eene zijde een achtkanten en aan deszelfs andere zijde een zeskanten toren, van schietgaten voorzien. 2) Naast en vast aan het gebouw was in 1833 ook nog een' „Rosolijmolen." In het handschrift van 1838 vinden we nog: „Op een kleinen afstand van de Wildt staat de Dorps-Koornmolen; hieromtrent vindt men aangeteekend bij Sligte; n h or s t (®- ï> fol. 81), dat Willem, van der Leek, Xlle Heer van den Bergh, Ao. 1436 de Muren ya,n Gendringen (hetwelk toen nog „bevest" was) deed slechten, en dezelve steenen gebruikte tot het bouwen der eerste steenen Koornmolens van Gendringen, Zeddam en Didam en tot het Bolwerk van ,* 's Heerenbergh aan de Emmerichsche zijde. Zooals men weet, is de Wildt tegen.woordig een boterfabriek van de heeren Vogel ea Geurts en ziet er keurig onderhouden uit. ■De achtkante toren is nog over, en ook inwendig zijn de teekenen der vroegere bestemming fcog zichtbaar. --- 't Huis Oploo of Brumpshuis. lIOCVCCI L O O's 6l* ■in „ ■* '1 - •• /j urr» . tl „ X m ons land ziin? Wie zal t zeggeuï Loo of L6h is een heel oud woord, dat m het Oud- on hefc Middelduitsch voorkomt met de beteekeuis van 1 a a £r h o u t ï> os c h(grond). We treffen het door de geteele Graafschap in allerlei samenstellingen en ook alleenstaande, als eigennaam aan. Het Huis Oploo, waarvan we een afbeelding geven, bereikten we door van de >,Bottram" (halte lijn Zutphen—Emmerik) in richting van Kilder te wandelen. Dat is zeggen, we kwamen bij de plek, waar een muyte mute is eigenlijk een Verbergen/0* V°gels 7'ich afzonderen of 2) Zie onze teekening. kasteel van dien naam eenmaal heeft ' gestaan. Thans is er een boerenplaats,, (eigendom. van baron Michiels van Kesscnich) en wordt bewoond door Willemsen, als „Willemsen op 't Loo" bekend. Van. het vroegere Iluis ia niet veel méér over. Do jonge Willemsen was zoo vriendelijk ons de plek te wijzen, waar het gestaan had. Nog duidelijk kan men door het hout de sporen van vroegere lanen bespeuren, die naar het voormalig kasteel' geleid hebben, waarvan than3 niet dan een stompje van den toren over ia. Velen heugt het nog, dat de muren oprezen tot aan de bekapping van vroeger. Om den torenstomp loopt nog als overblijfsel van de vroegere gracht, een duidelijk zichtbare diepte.' Op een kleinen afstand wezen eeriige verwaarloosde afscheidingen de,plek aan, waar in vroeger dagen da tuin moet liebbén gelegen, onmiddellijk tegen het Ililis aan. Wie de resten nog zien wil, moet er gauw bij zijn. Van het Huis Oploo of Brumpshuis vonden we niets verder opgeteekend, dan dat het in den tijd der teekening die we geven, „een sierlyk zeskantig Toorentje" had en eenige jaren vóór 1741 dén Ileere Conradi to Emmerik toebehoorde. " Vermoedelijk zou na te sporen wezen, wie do latere bewoners geweest zijn, doch de moeite, daarvoor noodig, wordt door den mogelijken uitslag in geen geval beloond. G. V. --- 't HUIS het Wilt by [niet leesbaar] --- 't Huis OPLOO by 's Heerenberg. 1743 H.S.f. --- Geschiedenis van de week. De paardenhandel is steeds een bijzonder soort handel geweest, en talrijk zijn de verhalen van paartentuischers en paardehronselaars. — Deze week hoorden we zulk een vertelling, waarbij naam en toenaam der betrokken personen werd genoemd. — Opeen der markten kocht een landbouwer van zulk een koopman een paard, en ... merkte na eenige dagen, dat hij bedrogen was, dat het paard ernstige gebreken had, dat 't 'n „slim peerd" was. — Het bedotte boertje nam 't geval ernstig op en deed een voetreis naar het dorp van den ronselaar, die# hij niet te huis vond; wel de vrouw, die hem gastvrij ontving, koffie kookte en brood opzette enz. — Na eenigen tijd begon hij het doel van zijn komst bekend te maken, zeggende: „Jao, vrouw D., züt, oew man hèf mien 'n slim peerd verkocht, en noe wö'k wel geerne ...— Maar vrouw D. liet hem niet uitpraten en zei: „Jao, mien beste man, wat z&'k oe daor völle van zeggen! auw-we alle slimme peerden weerumme zöllen nemmen, diê mien man wel hèf ekocht, dan h&w we hier gêên stallen genóg um ze te bargen. Drinkt en êt daorumme dan maor, en gaot zeüte weer nao huus." — Nu is bij den paardenhandel dikwijls onkunde de oorzaak, dat men zich een slim peerd „in de hand" laat stoppen, of „in de maag" maar ook hebben de „knollen" vaak verborgen eigenschappen, die zelfs de beste deskundige zoo dadelijk niet kan ontdekken. — We hoorden daa» over dezer dagen op reis van een cavalerist merkwaardige staaltjes, die we nooit hadden vermoed. Als we ooit 'n paard mochten koopen, zoeken we naar een koppig exemplaar, want daarvan is, volgens den verhaler, altijd wat te maken. — We hebben altijd gezegd, dat er menschen moesten zijn, die zich door den berucht geworden, „Spaanschen schatgraver" lieten bedotten. — En we grondden ons beweren op het feit, dat hij en zijns gelijken nog maar steeds met het schrijven van brieven doorgaan, waaraan toch steeds eenige kosten en moeiten verbonden zijn. — Gewoonlijk vernemen we alleen van de wijzen en voorzichtigen, die de ontvangen brieven publiek maken, teneinde anderen te waarschuwen. — Nu hebben we evenwel een paar broeders, die er in zijn geloopen, en leelijk ook! — Het zijn een barbier en een schoenmaker te Hannover. — In 't begin van October had de schoenmaker zoo'n brief ontvangen; hij moest zelf 6000 Mrk. naar Madrid komen brengen, opdat de daar gegijzelde bankroetier tegen betaling van de gerechtskosten weer in het bezit kon komen van zijn koffers met het daarin verborgen vermogen. — De redder in den nood zou dan een half millioen peseta's krijgen voor de betoonde hulp. — De schoenmaker overlegde met een vriend, die het vak van barbier uitoefende, en beiden besloten ze met de gevraagde som naar Madrid te trekken, in de blijde verwachting om als rijkaards weer te keeren. — Nu, zooals schriftelijk meegedeeld was, werden ze vóór de detir der gevangenis door een bediende opgewacht, die de 6000 Mrk. in onvangst nam en daarmee naar binnen ging. — Spoedig kwam de gedienstige terug met den hartelijken dank zijns meesters en een chèque van 40.000 Mrk; de overige 460.000 Mrk. zouden hun nagezonden worden. — Om allen twijfel weg te nemen werd in tegenwoordigheid der vreemdelingen aan de Berlijrvche „Bank", waarop de chèque getrokken was, geseind, en het antwoord was: „chèque goed, alle 3 in orde". — Die „Bank" was ook een onderof tusschengestoken kaart, want toen de beide Hannoveranen, na een dag of wat geboemeld en een duizend Mrk. in vreugde verteerd te hebben, weer te Hannover kwamen, bleek hun, dat de chèque een waardeloos vod was. — Of het den schatgravers te Zoeterwoude naar wensch zal gaan? — We twijfelen! — Ondertusschen is het droogmaken van den vijver, die bij het voormalig slot Ten Zwieten heeft behoord, zoo bekend geworden, dat er van alle kanten menschen heen trekken om het werk in oogenschouw te riemen. — De arbeiders maken van de gelegenheid gebruik en hebben een jongen op post gezet, die entrée vraagt, van de heeren een kwartje, van de boeren en burgerlui een dubbeltje — Gisteren zijn ze met graven begonnen, doch dat geschiedt alleen 's nachts, want daar heeft niemand iets mee te maken." — Tot heden hebben ze nog niets gevonden dan paling, op zich zerf ook niet te versmaden, maar toch lang nog de gouden wieg niet die in het eilandje, waa de torens hebben gestaan, verborgen tnoei zijn. — Er zitten rare dingen in den g on'J, het is waar. — Een geoloog te Blackburn beweert, dat hij een vóórhistorischen worm heeft gevonden, die 20.000 jaren heeft geslapen in een steen, „geslapen", ja, want de wurm bewoog zich nog om teekenen van leven te géven. "- — Jammer genoeg, dat het stomme dier. eenige minuten na deszelfs bevrijding doodging. — De overgang zal te groot geweest zijn. — We denken hier als van zelf aan den „Treurzang bij het lijk van een worm", dien „Braga" in vroeger dagen gaf. „Ontsliept ook gij dan, moe gekropen mooglijk, En schudde uw ziel de kluisters afvan't stof? Of — was 't de schoen eens wandlaars die u trof, En, arme! u hier een graf dolf, zoo onooglijk Hoe 't wezen moog, 'k betreur uw droevig lot, O gij, die thans ten prooi aan hoon en spot, Zijt weggerukt in't bloeijen van uw dagen; Helaas! wie helpt den droeven , zanger klagen ? Ach Tyrus viel! zoek op de waereldglobe Waar Iroie 'stond : wat vindt gij? puin en slijk!... Gestorven worm, eens word ik u gelijk; Vermolmt mijn luit, verrot mijn garderobe! De tand des Tijds schsurt, knaagt verteert het al : Het blozend rozenblad in Sarons dal; De reuzenrij der eeuwige Appenijnen, Gij en uw Bard, — 't moet saam in 't niet verdwijnen". — Zonderlinge soorten van dichters wandelen er rond onder de kinderen der menschen! In lang zagen we niet zulk een somber stuk proza als dal van den ouden heer te Jena, die, verschrikt door de talrijke onheilen, welke de monsters dezer dagen aanrichten, telkens als hij uitgaat om een wandeling te gaan doen in de schoon e en vroeger ongevaarlijke omstreken, een adreskaart bij zich steekt, waarop geschreven staat: „Automobilisten, die mij overreden hebben, worden beleefd. verzocht mijn stoffelijk overschot thuis te bezorgen". — Een zonderlinge zuster is te Alkmaar aangehouden, een juffrouw, die ons aan Corndia Slimpslamp doet denken. — Dat was de vriendin van broeder Benjamin en een- zeer vrome dame naar den schijn. — Wie er nu meer van weten wil, geven we den raad om Sara Burgerhart" te lezen, den mooien roman van de dames Wolf en Deken, die thans vour een schuifje te koop is (2 dln. k 20 ets!) — De dame, die we thans bedoelen, noemt zich J. M. Ze was vijf weken geleden uit Rotterdam vertrokken en werd op haar voorgeven, dat een broeder van haar uit Amerika haar in Alkmaar zou komen bezoeken, tijdelijk opgenomen in het gebouw „Waakt, en Bidt". — Haar komst te Alkmaar zou een gevolg zijn van haar ziekelijken toestand: door de frissche lucht van Egmondaan-Zee en Bergen hoopte zij beter te worden. Met koffers en doozen, geadresseerd aan liet „Tehuis voor vrouwen" te Alkmaar, nam zij intrek in het gemelde gebouw aldaar. — Niet lang duurde het of verschillende artikelen uit het gebouw werden vermist en al spoedig viel de aandacht |op de inwonende juffrouw, die echter (godvruchtig als zij zich voordeed) daarvan de schoonmaakster van het gebouw betichtte, totdat ten laatste de politie een onderzoek instelde en de juffrouw arresteerde. — De koffers en doozen werden in beslag genomen en onderzocht en nu bleek, dat zij honderd verschillende, alle splinternieuwe voorwerpen bevatten, zijden en andere blouses en onderrokken, dames hemden, nachtjaponnen, nieuwe schoenen, ceintuurs, waaiers, toiletbenoodigdheden, dassen, odeurs, en tal van kleine snuisterijen, alles keurig.in doozen gepakt enz. Vele artikelen waren omwikkeld met papier, afkomstig uit den „Grand Bazar Francais" te Rotterdam, andere bevatten de aanduiding „Chateau Belmont", Montreux. Ook verschillende kledingstukken en andere zaken, die door haar beleend waren, bleken gestolen. — Met de daderes is een onderzoek ingesteld te Amsterdam. Een paard met veel aanleg, waarvan onze cavalerist (zie boven!) schik zou hebben gehad, heeft een brouwer te Maastricht gekocht. — En ziet, het dier bleek bezield met een hoogeren paardengeest en klom in de stilte van den nacht een trap op, die uit zijn stal naar den zolder voerde. — Daar gearriveerd, maakte 't ros het zich heel gemakkelijk en dacht er niet aan om weer naar beneden te gaan. — Zeer ingenomen met het klimpaard is de houder van het „Café van Mechelen", waar men het wonderdier zien en waarnemen kan. — Daar in het zuiden kan men rare dingen beleven. — Zoo heeft de Gennepsche Gemeenteraad het manmoedig besluit genomen om de jaarwedden der wethouders met de helft te verminderen, om de gezonde en zeer te billijke reden, dat die heeren toch niets uitvoerden. — Er zijn allerlei teekenen, die op een strengen winter doelen. — Vooreerst het Noorderlicht van verleden week, dat bijzondet mooi moet geweest zijn en „zoo natuurlijk", naar we ergens lazen, dat ze bij Breda gedacht hebben, dat er brand was en despuiten voor den dag haalden. — Dan ligt in de Vogezen de sneeuw 10 c. M. hoog, en te Parijs is een agent van politie des nachts op straat doodgevroren. — We geven onze lezers den welgemeenden raad om voortaan vensters en deuren goed te sluiten, vooral 's nachts, want de inbrekers beginnen zich weer te vertoonen, d. w. z. ook in de stilte der nachtelijke duisternis. — Verleden week te Arnhem 4 inbraken in één nacht. — Ze hebben toen niet veel gevonden, maar een snaai van belang heeft een inbreker in de pastorie der St. Walburgskerk gemaakt. — 't Was om er van te watertanden, als men die lange lijst van geldswaardige papieren en kostbare voorwerpen las, behalve dan nog de sommen in klinkende munt. — Veel schade is er evenwel niet geleden, want de dief is reeds spoedig te Amsterdam gevat, waar hij op den Zeedijk de logé van verschillende dames was geweest, bij eene derwelke hij zijn oude plunje had afgelegd en laten liggen. — Zij bracht het pakje naar de politie, die er kaarsevet op vond en aan 't zoeken ging en den 27-jarigen H. J. B. vond, geboortig te Zevenaar, die den 30Sten October pas uit de gevangenis te Dusseldorf was ontslagen. — Vrij spoedig kwam hij tot bekentenis en noemde de plaats, waar hij de trommels met effecten te Arnhem had weggeborgen, onder een bruggetje n.l. aan den Westervoortschen dijk, waar ze ondertusschen reeds gevonden waren door een voorbijganger. — Hij was in 't bezit van ongeveer f 1000 aan papier en vijf gouden tientjes. — Natuurlijk is hij naar Arnhem teruggebracht. --- BHT Advertentiën, geplaatst in dit Blad, worden gratis opgenomen in „DE BERKEL-BODE" en in de ~ZEVENAARSCHE COURANT". * O X: - ■iI ii iii ■ i r-r-T ii i 1111 ii i i h 1 ~--i ii i ii ii i m ---