Er mankeert iets aan. Het blijft voor een blad steeds moeilijk, onderwerpen ter sprake te brengen, waarbij personen betrokken zijn. Als men dan min gunstige dingen moet zeggen, volgt allicht het verwijt; dat de schrijver zich door persoonlijke sympathieën of antipathieën heeft laten leiden. Of ook wel krijgt men te hooren, dat de bediller geen verstand heeft van de zaak, waarover hij zich een oordeel aanmatigt, dat hij onbevoegd is tot meespreken. Wanneer we nu gaan schrijven over den uitslag der examens voor ouderwijzer, zooals die tot heden is gebleken, ook in dit jaar, laten we de verzekering voorafgaan, dat we daarbij geen bepaalde personen op 't oog hebben, geen bepaalde in- of samenstelling zelfs; we wenschen zoo objectief mogelijk te zijn, als we trachten aan te toonen, dat er iets, neen veel ontbreekt aan de opleiding der candidaten, of aan de wijze, waarop de examens worden afgenomen. En wat het recht om mee te spreken aangaat, daarop maken we met vrijmoedigheid eenige aanspraak, als hebbende gedurende een lange reeks van jaren ten minste de gelegenheid gehad om van nabij waar te nemen, wat er op het gebied ook van het Lager Onderwijs omgaat. In vroeger jaren, die we nog gekend hebben, toen er geen opleidingsscholen waren en de ~kweekelingen" al blij mochten zijn, als ze van den een of anderen belangstellende een lesje kregen (en hoe dan nog vaak!), in dien tijd was het vrij natuurlijk, dat er veel candidaten werden afgewezen. Maar nu de meeste candidaten hun vorming ontvangen op scholen, waar onderwijs wordt gegeven door personen, die ach'op het vak, waarvoor ze geroepen zijn, meer bijzonder kunnen toeleggen, moest niet-slagen een uitzondering wezen, indien de inrichtingen aan redelijke eischen beantwoordden. De leerlingen worden toch niet toegelaten dan na een soms vrij moeilijk examen te hebben ondergaan, waardoor hun aanleg voor verdere studie en ontwikkeling is gebleken. Hun bevordering naar een lioogere klasse jaarlijks hangt weer van een afgelegd examen af, waarbij dan nog het advies der leeraren van invloed is. Is het nu een ongegronde verwachting, dat leerlingen, die onder de genoemde omstandigheden zulk een school tot het einde doorloopen, zullen slagen bij liet onderwijzersexamen, vooral wanneer ze ook nog „verlof" hebben gekregen om daaraan deel te nemen ? . Men zou denken, dat dit examen een bevestiging zou wezen van de veronderstelling, dat het onderwijs aan de voorbereidende scholen, die onder toezicht staan der autoriteiten, aan het doel beantwoordt, en dat dus de leerlingen in den regel aan de eischen der examinatoren moeten voldoen. We weten, dat het resultaat lang niet aan die billijke verwachting beantwoordt, dat er velen worden afgewezen, tot groote teleurstelling van hen zeiven en van hun ouders of voogden. Voor dat verschijnsel moet een verklaring gezocht worden door hen, die alle gegevens in handen hebben; zóó mag de toestand niet blijven, aan dat getob en gejammer moet een einde komen, hoe eerder hoe beter. Daar zijn er, die de schuld geven aan de inrichting der Normaalscholen (lessen): de leeraren kunnen alleen over den tijd beschikken, dien ze van hun andere bezigheden overhouden; de lessen zijn dus zeer onregelmatig verdeeld, op enkele dagen te veel uren, op andere slechts enkele of in 't geheel gee n e. Voor een geleidelijken gang van het onderwijs kan zulk e>cn onregelimatige verdoeling zeker ongunstig werken, kweekscholen verkoeren te dien aanzien in vrij wat gunstiger conditie; maar ook de kweekscholen worden niet zelden zeer teleurgesteld in hz*r verwachtingen. ' Herhaaldelijk ook hoort men beweren, dat de oorzaak van het verschijnsel zou te vinden zijn in de samenstelling der examencommissiën en in de wijze, waarop de leden examineeren. Nu is examinee.'en niet ieders werk; om te onderzoeken wat een candidaat van ©enig vak weet, moet men zelf dat in die mate meester zijn, dat men hem (of haar) e behoorlijke vrijheid kan gunnen zich naar zijn (of haar) meening en opvatting uit te spreken. Nu aoudon er moer dan eens leden in de examen-oommissiën benoemd zijn geweest, die voor een dergelijke vervulling hunner taak niet berekend bleken: te beperkt van kennis en te eng van opvatting waren, om zich met de gewensehte gemakkelijkheid te bewegen tcii aandien va_i den daardoor in verlegenheid werd gebracht. Ook werd meer dan eens geklaagd over examinatoren, die zich. tot specialiteiten verwerkten en hun grootlieid zochten in een eigen, afzonderlijke inklecding der wetenschap. Om aan de eischen van zulke mannen te voldoen, kunnen ook de degelijkste leeraren van normaal- en kweekscholen hun leerlingen niet opleiden, of ze moeten nog meer in de dressuur vervallen dan nu toch. al noodzakelijk is. _ Hoe het zij, en waar de schuld ook moge liggen, de toestand, zooals die nu is, d e u g t niet. Och, kwamen er eens frissche, nog niet door de gewoonte verlamde krachten, die den ellendigen toestand durfden hervormen, opdat er een einde kome aan dat gemartel van zooveel jonge levens. --- Geschiedenis van de week. De Amsterdamsche bladen maken met groote ingenomenheid melding van de voorstelling van „Ware-Nar," een vernederduitsching van het Latijnsche blijspel (of klucht?) van Plautus, genaamd „Aulularia" (Potterij). — Meer bekend bij de Nederlanders is de Fransche navolging van hetzelfde stuk door Moliere, die „l'Avare" (de Vrek) tot titel koos. Ook Hooft's Ware-Nar is een navolging, geen vertaling, van het oorspronkelijke, en een zeer merkwaardig stuk. — Hooft, die anders de deftigheid in eigen persoon was, laat de Amsterdamsche burgerlui van zijn tijd optreden en spreken in hun eigenaardige taal, en geeft ons een kijk op de zeden en gewoonten van het Amsterdam zijner dagen, alles voor ons, die zooveel meer verfijnd zijn, vreemd om te hooren en te zien. — De hoofdfiguur is de vrek (Ware-Nar), dien de gierigheid zoo te pakken heeft, dat hij steeds in angst verkeert, dat de pot, waarin hij zijn geld geborgen heeft, hem zal ontstolen worden, en dien hij daarom in den grond wegstopt, en weer opgraaft, als hij onraad vermoedt. — Ondertusschen hebben er in zijn huis zonderlinge dingen plaats met zijn dochter, waarvan alleen de meid afweet. — Als hem dan eindelijk toch de pot ontstolen wordt, komt het hoogte- en tevens het keerpunt. — Als toch na zijn uitbarsting van wanhoop over 't verlies van zijn geld en van de eer zijner dochter, de pot hem weerom wordt bezorgd en zijn dochters eer gered wordt, volgt zijn werkelijk plotselinge bekeering, in de volgende regels geschetst: --- Warenar: O Potl wat hebjeme hartseer ekóst, : 'k Wil niet weer an den dangs, 'k hebber qualijck by evaren, 'k Sel mijn leven gien Potten mit ghelt mier bewaren, lek bin dat spul al moe, dats < rayn uyt eseyt. — De .vertooning heeft plaats, door oudleerlingen der H. B. School te Rotterdam, onder leiding van den beroemden acteur en declamator Royaards, die de rol van Warenar speelt. — Om nog een klein proefje te geven schrijven we een paar verzen over uit Warenars wanhoopscène: „Och had ick het weer, en waer slechs esturven dan; Wat komt my over; ick bin een bedurven man. Hout den dief) hout den dief: wat dief ?! 'k weet niet, hij is al deur. Zijn mijn ooghen oock ghestolen denck ick, hoe heb ick 't ? Gae ick after of veur ? Ick weet het warachtich niet, ontstelt zijn de pypen. Seg jijt myn iens goeluy, kün je 't beter begrypen ? Heefter niemant de dief esien ? niemant niet? niemant niet? Of hy gaet, of hy staet, of hy loopt, of hy vliet, Ick zal hem nae schryven in alle langden." — We mogen er niet langer bij verwijlen; wie het stuk in zijn geheel wil leeren kennen vindt daartoe gemakkelijk de gelegenheid; de heer G. 'Velderman bezorgde er een uitgave van, met een groot aantal verklarende aanteekeningen voorzien, d>> bij de firma D. Bolle te Rotterdam voor eenige | stuivers te krijgen is en door eiken boekhandel geleverd kan worden. — Van de alledaagsche gebeurtenissen in den loop der week teekenden we er een paar op, die van groote brutaliteit getuigen. — Zoo wordt uit Denekamp bericht: — Zondagavond kwamen bij den landbouwer J. H. te Beuningen, gem. Losser, die daar eenzaam woont, twee mannen en een vrouwspersoon die onderdak verzochten. — uaar ze van den beginne af brutaal waren, werd hun dit geweigerd, waarop ze zekeren N. met het mes toetakelden. Buiten de woning gekomen, -a V" *.T/-,rr Vfii-3iuv.kv.il X.V. - auv. I auiv.ll ovua. Daan, braken ze in en sloegen alles kort en klein. — De bewoners vluchtten en werden met een mes nagezeten. — De landbouwer G., bij wien assistentie werd gevraagd, ging met zijn knechten mee en werd ook uitgedaagd, waarop G. met zijn revolver in de lucht schoot. — Het gelukte hun twee personen beet te krijgen, die aan de veldwachters Van der Kamp en Weerkamp, welke gewaarschuwd waren en spoedig verschenen, werden overgegeven. — N., die erg gewond is, heeft o.a. een snede gekregen aan zijn hoofd, die circa 16 c.M. lang is. Genoemde drie personen hadden dien dag heel wat jenever naar binnen gewerkt. Proces-verbaal is natuurlijk opgemaakt. — Ook de arbeider L. te Leemberg kreeg een dezer avonden een zeer vreemd bezoek. — Tegen tien uur kwamen er twee kerels bij hem binnen, die verlangden, dat hij hun onderkleeren zou geven, of anders ... dan zouden ze hem .! Dat was voor L. een lastig geval; hij zelf wist zoo den weg niet in de linnenkast, en zijn vrouw en dochter waren bij het verschijnen van de kerels op de vlucht gegaan. — Gelukkig keerden ze nog al spoedig terug, elk voorzien van een veldwachter, die de beide snaken zonder onderkleeren in beslag en meenamen naar Oosterwolde. — 't Waren twee kostgangers van Veenhuizen. — Aan het .Centrum" ontleenen we het volgende vermakelijke verhaal, dat we letterlijk weergeven : 't Is gebeurd, (nu ja, om niemand te couipromitteeren, zullen we zeggen: ergens) als de lezers maar zoo ter goedertrouw willen zijn om te gelooven, dat 't gebeurd is. Gebeurd toch in een gemeente met een afdeeling van een districts kiesvereeniging. — Deze zou een jaarvergadering houden. En op die jaarvergadering zou o. a. door den secretaris-penningmeester verslag worden uitgebracht. — D'r bleek 'n saldo in kas van om-ende-om f 14. Resultaat van een wonder tactisch beheer door een penningmeester, wien ze minister van financien moesten ma ken. Immers: twintig centen contributie be talen de leden. Daarvan moeten afgedragen worden 10 cent aan .., en 10 cent aan... (Die tikkeltjes staan daar wel wat raad selachtig, maar dat moet nu zoo, omdat ik niemand mag compromitteeren.) Onze leden hebben op school geleerd, dat 20 — 2 maal 10 precies o is, en toch... — Een geboren minister van financiën, zoo'n penningmeester, is 't waar of niet? — En nu was er een bestuursvoorstel, Let wel, 'n bestuursvoorstel (en voor 't bestuur deed hoofdzakelijk meergenoemde bekwame secretaris-penningmeester 't woord), om die f 14 nuttig, let wel, nuttig te besteden. — En wat is er nou nuttiger dan een teeravondje met worstebrood en bier, vooral met het oog op 't binnenlokken van nieuwe leden. — Dies werd dan voorgesteld, bepleit en besloten... — Ja; natuurlijk besloten, al waren er dan ook 'n paar eigenwijze dwarsdrijvers onder de vergaderden, die meenden, dat liet nog nuttiger kon zijn, het geld aan de propaganda te besteden, of er voor '11 spreker te laten komen, hetzij nu, hetzij-later, voor eon ruimer honorarium, wijl zoo'n spreker allicht iets nieuws zou weten te vertellen; en al werd 't nieuwe leden-argument be- stookt met de onbeschaamde tegenwerping, iat 't dan worstebrood-loden zouden zijn... — Besloten werd, met op drie na, algemeene stemman, dat er zkl van worstebrood en bier gesmuld worden. Op dc eerste vergadering van 't volgende jaar. —Onder de kleinere mededeelingen toekenden we op, dat te Zelbem in het Armenhuis der Ned. Herv. Gemeente gevraagd worden een vader cn moeder, welke „liefde hebben voor de armen en bekend zijn met landbouw en vee." — Kennis van muziek is dus. niet noodig. ;— De qolijke vader van het wees- huis der Herv. Gemeente te Assen, die met een 17-jarige verpleegde oen snoepreisje maakte, is met liet jonge meisje weergekeerd. — Op den Beiier weg zijn ze samen aangehouden. — Ze hadden zich in Duitschland ergens willen vestigen, doch dat ging niet zonder papieren. — En zoo kwamen re daar dan samen weer aan wandelen. — Vader werd in arrest gesteld, en de jongedochter opgenomen in ~Ons Huis". — Die Amerikanen zijn toch origincele lui en vindingrijk in de hoogste mate. — Nu wordt uit New-York weer bericht, dat daar een inrichting is geopend om ouders te huren. — Menigeen zal hierbij verbaasd opkijken, doch. dê zaak is heel eenvoudig èn zeer practis-ch. — Men moet weten, dat die jockey-club aldaar, doordrongen van de noodzakelijkheid om de zinkende moraal van de aankomende jongelingschap te verheffen, besloten heeft, dat geen minderjarigen zullen worden toegelaten tot de localiteitien, waar de weddenschappen worden afgesloten, dan in gezelschap van hunne ouders. — De millionairs-zoontjes van 17 jaar en jonger zijn 1 nu in de gelegenheid oen pa of een ma, of ook een compleet stel ouders, te huren en 1 zoo de wet te ontduiken. — En ze mogen met drie onwettige ouwelui gezien worden, piekfijn! — Aan wetsontduiking moet ook ' te GLmerbrug sterk gedaan worden, maar dan meer door liet smokkelen van suiker. — Vooral de winkelier W. wordt daarvan sterk verdacht; maar, hoe de kommiezen ook loerden, tot heden hebben ze hem nog niet te pakken kunnen krijgen. — Ja, oen enkele maal i« hij wel eens verbaliseerd, maar dan moest toch vrijspraak volgen, zoo sluw had hij 't aangelegd. — Maandagavo-I hadden zich woer twee rijksambtenaren achter zijn woonhuis, onmiddellijk aan de Duitsche grens, verdekt opgesteld. — 1 Juist waren zij voornemens op te breken, toen ze een man zagen aankomen met een waren zak op zijn schouders, die suiker bleek te bevatten. De man, dien men wilde arrestecren, verzette zs-ch. hevig en bij de worsteling, welke ontstond, wist een vrouw, die zeker bij den smokkelaar behoorde, ongemerkt den zak suiker machtig te worden, waarmede zij naar de Duitsche grens ijlde. — Een der kommiezen, het bemerkende, toen ze reeds een eindje weg was, rende haar na en hield haar nog staande even vóór de grens. Ze bleek evenwel geen katje te zijn, dat men zonder handschoenen kon aanpakken. — Ook van haar kant kwam hevig verzet en zij wist op Duitsch grondgebied te ontkomen. — De smokkelaar, die door den anderen ambtenaar werd vastgehouden, slaagde er in zich eveneens los te rukken en over de grens te verdwijnen, zoodat de vangst dus op niets uitliep. De plaats, waar de worsteling plaats vond, was bestrooid met suiker uit den zak, die was opengescheurd. — Naar wij nog vernemen heeft de vrouw bij de Duitsdie politie aangifte gedaan, dat zij nog aan gene zijde van de grens door de Hollandsche ambtenaren was vervolgd en mishandeld. --- BINNENLAND. Een Ontslag. Onder dat opschrift Lezen we in de „N. Arnh. Ct.": Blijkens een bij het departement van koloniën van. den gouverneur-generaal van Nederl.-Indië ontvangen telegram, is de gerveraal-majoor G. T. L. van Daalen overeenkomstig zijn verzoek, door den landvoogd ontheven van zijn functiën van civiel en militair gouverneur van Atjeh. en onderhoorighoden en ter beschikking gesteld var. den legercommandant. Tot zijn opvolger als civiel- en militairgouverneur van Atjeh en onderhoorigheden is door den gouverneur-generaal benoemd de luitenant-kolonel 11. N. A. Swart, civiel en militair-gouverneur van Celebes én onderhoorigheden en tot gouverneur van laatstgemeld gewest de resident van Amboirta, A. J. baron Quarles de Quarles. Zooals men weet, komt deze ontslagaanvrage niet onverwacht. De positie van gouverneur Van Daalen was reeds sinds ecnigen tijd zeer moeilijk geworden; de doorslag heeft waarschijnlijk gegeven liet door den gouverneur-generaal ingestelde onderzoek. De uitkomsten van dat onderzoek zijn tot lieden geheim gehouden en wat daarover door sommige Indische bladen is gepubliceerd, werd later, als onjuist, tegengesproken. Doch algemeen ook onder zijne voorstanders heerschte de verwachting, dat de ontslagaanvrage spoedig zou volgen. Dat dc gouverneur-generaal deze heeft aangenomen, wettigt het vermoeden, dat er inderdaad verband bestaat tusschen dc uitkomsten van het onderzoek cn het ontslag. Den 6 Nov. j.l. toch verklaarde de Minister van Koloniën nadrukkelijk bij de medcdèeling van de reis van den G.-G. naar Atj-'■ cht dit niet geschiedde „uit wantrouwen tégen den gouverneur Van Daalen, want dat wantrouwen bestaat bij den G.-G. niet; bij heeft volle vertrouwen in den gouverneur Van; Daalen, hij gelooft niet aan ruwheden eri wreedheden door den gouverneur aangemoedigd en gedeeld, maar dan is het alloen. ook opdat het publiek overtuigd worde van datgene waarvan de G.-G. overtuigd is, dat wij in Atjeli op den goeden weg zijn." Bestond, na het onderzoek, deze overtuiging nóg, dat ware het onverantwoordelijk den gouverneur Van Daalen te laten heengaan. Het vermoeden ligt dus voor de liand, dat de gouverneur-generaal tot de overtuiging is gekomen, dat wij in Atjeii niet op den goeden weg zijn. Eene bevestiging dus van wat door Wekker e. a. is beweerd. Ook deze gouverneur van Atjeh gaat dus nu weder heen, zonder oen schrede nader te zijn gekomen tot het doel: de pacificatie.; — De hoeveelste? — Integendeel laat hij den toestand ongunstiger achter dan deze was bij zijn optreden. Wat is daarvan de reden ? Het „Handelsblad" heeft liet antwoord gereed: „commérages" oftewel geklets, oudewijvenpraat, reclamegeschetter, enz. Docli het is bezwaarlijk aan te nemen, dat ook de gouverneur-generaal daardoor beïnvloed zou zijn geworden. Daar is de heer Van Heuta stellig niet de man voor. Veeleer gelooven we, dat de heer De Stuers de juiste verklaring1 gaf, toen hij al de uitstekende eigenschappen; den gouverneur door den Minister toegekend erkennend: flink, tactvol, energiek, hem een eigenschap ontzegde: zachtmoedigheid, hem een „hard man" noemde. Zeker, men voert geen oorlog met fluweelen handschoenen, doch evenmin wint men een ondeT[ worpen volk door hardheid. Dat kan alleen; geschieden door de Overtuiging bij te brengen, dat het vreemde gezag inderdaad be>- gecrlijk is. Zal dit den nieuwen gouverneur, luitenantkolonel Swart, gelukken? Overste Swart heeft een verdienstelijke loopbaan achter; ach; als civiel- en militair bestuurder in de Z. en O. afdceling van Bornco, daarna als gouverneur van Celebes, hoeft hij getoond niet enkel militair, maar ook civiel gezaghebber te kunnen zijn. Atjeh is echter geeri Cekbcen de gevolgen van een 35-jarige worsteling .zullen ziek nog lati£ doen gevoelen. Zal hij tponen de man te zijn, die strengheid aan zachtmoedigheid paart, hard weet te zijn als het no-odig, zacht waar het mogelijk is en met dien geest ook zijne ondergeschikten weet te bezielen? In dat geval zal men reden hebben; den, „lasteraar" .Wekker te zegenen. --- Nog niet goed. Wie meenen mocht, dat met den draai \an „de Standaard" — die op den onschuldigsten toon der wereld kwam vertellen, dat als rechts in 1909 aan de stembus wint nr.« tuurlijk het ministerie-Heemskerk aanblijft, — nu in de coalitie weer alles pais en vreê zou zijn, hij heeft buiten „de Standaard" gerekend. Geprikkeld door haar stoken tegen het Kabinet Heemskerk, het „in onvoorzichtigheid geboren," „abnormale," niet zuiver „homogene", enz. „ministerie ad hoe?' had „de Tijd" het dreigement geuit, dat zij als vijand zou beschouwen, wie het leven van het ministerie bedreigde, en nu komt „de Standaard" haar zoo waar met de volgende, naïeve of brutale — hoe moet men ze noemen? — „vraag" van langen adem aan boord: „De redactie van „de Tijd" rept nu geen woord meer noch van haar dreigement, noch van haar scherp woord. Het schijnt uit te loopen op een misverstand. „Toch meenen we ons de vraag te moeten veroorloven, waar de redactie de voorstelling vandaan had gehaald, dat de anti-revolutionairen in 1909 de tegenwoordige Ministers verjagen wilden ? „Mogelijk, dat een enkel min doordenkend particulier zoo iets heeft uitgelaten, maar daarom zou de redactie niet zoo onzacht heel onze partij te lijf zijn gegaan. „Ze moet wel anderen grond onder de voeten hebben gehad. „Welke is die? „Tn onze pers is, zoover ons bekend, elk der nieuwopgetreden Ministers met hooge ingenomenheid begroet. Ook de Roomsch-katholieke Ministers. „Dat de overgang van een Kabinet uit abnormale in normale politie zonder uittreding van een der Ministers kan plaats hebben, spreekt vanzelf. Dat dit Kabinet rechts was, en homogeen, is ook door ons in den breede bepleit. „Dat zelfs de toetreding van een nieuw Minister niet noodzakelijk het aftreden van een der tegenwoordige na zich zou sleepen, hoeft wel geen nader betoog. „We zijn daarom au bout denotrelatxn om te verstaan, uit wat hoek toch deze zoo averechtsche voorstelling in de wereld is gekomen. „Stemming is een zoo teeder iets, en een uitval als waartoe deze voorstelling aanleiding gaf, werkt zoo licht prikkelend. „Misschien kon nadere opheldering dit weer te niet doen." Als de redactie van „De Tijd" van de verbazing over dit wonderlijke stukje bekomen is, zal zij het antwoord daarop wel geven; wij vermeiden het slechts als curiosum, als merkwaardig staaltje van „Standaard"-journalistiek en als verrassend nieuw tje: „de Standaard" au bout de sott lattnl Slechts op ééne zinsnede zij de bijzondere aandacht gevestigd, in verband met het geheele kabaal, dat na den draai van „de Standaard" door velen als geëindigd beschouwd werd, maar dat zij integendeel schijnt te willen gaande houden: 't is de verrassende bewering, dat nog wel een nieuw Minister in het Kabinet zou kunnen treden zonder dat één der tegenwoordige Ministers zijn plaats inruimt. Wordt soms de droom van een Nederlandsch Kanselierschap voor verwezenlijking vatbaar geacht? „Nadere opheldering" van deze orakelspreuk ook zou niet overbodig wezen. (Arnk. Cl.) ---