BINNENLAND. Begrafenis baron Mollerus. ! Zaterdagnamiddag had de plechtige ter kardebestelling plaats van den heer mi,- J. H. M. baron MolLerus van Westkerke, in leven Commissaris der Koningin in Gelderland. Te twaalf uur had vooraf in het sterfhuis, oan de Groote Markt, die voor een Öeèl was afgezet ten behoeve van den stoet, een lijkdienst plaats, waarbij ds.: Roosemeijer en ds. Hoekstra voorgingen. De vertegenwoordiger van H. M. de Koningin, namens wie reeds vroeger een groote bloemkrans aan het lijkkleed was gehecht, mr.; A. Ph. R. C. baron van der Borch van Vcrwoldc, kamerheer i. b. d. van H. M., was onder de aanwezigen. Ook door H. M. de Koningin-Moeder v.tus een krans gezonden.; > • . • ' Omstreeks een uur zette de stoet zich In beweging. Ter rijde van den lijkwagen gingen de boden en knechten van het Gouvernement. Er waren met het Hof rij tuig veertien volgkoetsen en 7 rijtuigen met ambtenaren van griffie en waterstaat. In de huizen, die de stoet passeerde, waren de gordijnen neergelaten. ' Op Mosoowa kwam de stoet tegen twee uur aan,; I Hier waren aanwezig: baron Mackay, minister van Staat; staatsraad de Neréey van Babberioh; de Commissarissen der Koningin van Zeeland, Noord-Brabant en Utrecht; de president-directeur der Nederlandsche Bank; de dir.-gen. der Staatsspoor-Mij.; leden der Provinciale Staten; enkele burgemeesters van Geldersche gemeenten; afgevaardigden uit de Geldersche ridderschap en vele anderen. Aan het graf werd gesproken door jhr.: Dommer van Poldersveldt namens Gedeputeerde èn Provinciale Staten; baron van Voorst tot Voorst, Commissaris der Koningin in Noord-Brabant, namens zijn ambtgenooten; mr. Brants, griffier der Provinciale Staten, namens griffie- en waterstaatsambtenaren; mr. Roëll, burgemeester van Arnhem, namens de burgemeesters in Gelderland; baron van Heemstra van Doorn, namens vele vrienden; graaf Van Limburg Stirum, namens de St. Nicolaï broederschap. Ds, De Bie, predikant te Arnhem, sprak een afscheidswoord. De zwager van den overledene, jhr. Van Reigersberg Vrjsluys. dankte yccr de bewezen eer; --- Aansporing om te knoeien. Een offïcieele vrijbrief voor knoeiers. — Onder dit opschrift zegt de redactie van het „Mbl. t. d. Vervalschingen": We hadden gelegenheid in het Meinummer van onzen vorigen jaargang te wijzen op het feit, dat door de vrijspraak van een fabrikant, die ca. 40 pCt. water in margarine gewerkt had, een vrijbrief gegeven was geworden aan alle fabrikanten knoeiers, die waren verkoopen, welker samenstelling niet zooals boter door de wet geregeld is. Onze meening te dezer zake is ten volle bevestigd geworden door het rechterlijk vonnis dezer dagen te 'sGravenhage uitgesproken, betreffende margarine met een abnormaal hoog watergehalte. De kantonrechter overwoog, dat de margarine, welke hier ter processe gold, wel is waar kan beschouwd worden als een minderwaardig fabrikaat, maar zulks nog niet wettigt de conclusie dat men hier te doen heeft met margarine van ondeugdelijke samenstelling. Wij willen ons in geenen deels begeven op een gebied, dat het onze niet is en derhalve de juridische gronden van dit vonnis onbesproken laten, — doch alleen de vraag stellen, die het gewone gezonde verstand doet rijzen: Indien een margarinesoort met ca. 40 pCt water wel «minderwaardig" is, doch nog niet „ondeugdelijk van samenstelling" genoemd mag worden, — waar begint deze „ondeugdelijkheid" dan eigenlijk? — en mag een nog „bekwamer" menger, die de kunst verstaat, b.v. 70 & 80 pCt water in zijn waar te werken, deze nog „minderwaardigere," doch misschien (volgens het voornoemde vonnis) nog niet genoeg ondeugdelijke waar vrij verkoopen ? j Wij zijn overtuigd, dat men bij gebrek aan een behoorlijke wettelijke regeling der levensmiddelen-vervalsching, inderdaad tot de meest absurde gevolgtrekkingen zal kunnen komen, en dat de rechters, al zouden zij gaarne anders oordeelen, van hun standpunt somtijds niet anders kunnen doen, dan een voor de knoeiers voordeelig vonnis te vellen. Reeds veel te lang wachten wij op de in 1901 door de Regeering toegezegde wet. Wat wij met nadruk in het belang van volksgezondheid en industrie verlangen — en wy gelooven hierdoor uiting te geven aan den eisch van alle degelijke fabrikanten en handelaren — is: ie. Een behoorlijke strafrechterlijke regeling der vervalschingen; en 2e. een van Regeeringswege vastgestelden Codex van voedingsmiddelen en verbruiksartikelen, die als basis, zoowel voor; den handel als voor gerechtelijke uitspraken, zal aangenomen moeten worden. --- Centraal Genootschap voor Kinder- Herstellings en Vacantiekolonies. Kort Verslag over de Verpleging, 1908. ia ut: vcrbcninenae Koionienuizen van net traal Genootschap werden in het afgeloopen seizoen verpleegd 861 kinderen, d. i. 311 meer dan fa 1907. ■ : De 3 -zee-tehuizen herbergden 653 kinderen of 279 meer dan in 1907. 1 De beide bosch-tehuizen toonden ecne ver. meerdering van 32 kinderen bij een totaal van 208. 't Koloniehuis „Keidijk" blijft uitnemend voldoen. In den afgeloopen winter zijn verschillende verbeteringen aangebracht, ten koste van tamelijk groote finantieele offrs. Te Egmond a. Zee kon het dagelijksch bestuur, na herhaaldelijk elders te zijn teleurgesteld, een voor het doel geschild huis huren om den voortdurend wassenden stroom van kinderen naar behooren onder dak te brengen. Zonder a! te grccte csköstcn, a! »as daar ccn som van ruim f 3000 gulden mee gemoeid, werd dit pand, genaamd „Kurhaus Bar", tot koloniehuis ingericht en gemeubeld. , Het villatje te Egmond a. d. Hoef werd ook weder betrokken, nu voor het 3de jaar. Te Nunspeet voldeed het wederom gehuurde pavillcen van de Weevenkas zeer goed. Het koloniehuis „ZornieheuveV te Haren (N.-Br.) van de Ooudsche VereenJging vopr Ge. zondheidskolonfes kon, evenals beide vorige jaren, 2 maanden worden gebuurd. De koloniehuizen — uitgenomen het laatste — herbergden alle 5 verschillende groepen, elk gedurende 27 dagen. 1 Wanneer alleen gewichtstoenetnlng een juiste maatstaf was om de zegenrijke gevolgen der gezondheidskolonies na te gaan, dan zouden op grond van de wegingen de resultaten dit jaar reeds schitterend zijn te noemen. Eén kind verkreeg in 27 dagen een gewichtsvermeerdering van nagenoeg 10 pond, verscheidenen bereikten een verhooging van 9 pond, een groot aantal van 7 en 8 pond, terwijl de meesten 3, 4 en 5 pond aankwamen. Slechts weinigen bleven onder de 2 pond" en heel enkelen verminderden. Deze waren steeds kinderen, die èf ziek geweest waren tijdens het verblijf, öf zulken, die met de bedoeling om te verminderen, naar zee waren gezonden. Zwak en stumperig komen de kleinen aan, te moe om te spelen, te zwak soms om te eten. Slechts enkele dagen zijn noodig om hun genoegen in 't spel en om hun eetlust te geven. Dan gaan ze ziendeweg vooruit en na 4 weken zijn uit de vroolijke groepjes kinderen met gej bruinde gezichtjes, de bleekneusjes van vroeger niet meer te herkennen. Uit de afdeelingen kwamen weder vele hoopvolle berichten over teruggekeerde verpleegden, welke alle overeenstemden, waar het betrof het zeer verhoogd weerstandsvermogen der kinderen. Bij de directrices kwamen tallooze briefjes in van dankbare ouders. Bijzondere feiten te vermelden, zou dit overzicht te uitgebreid maken. Alleen één enkel voorbeeld. Een jongetje, dat heel erg leed aan Engelsche ziekte, kon bij aankomst zijn krom vergroeide beentjes niet uitstrekken. Toen de moeder het kind na vier maanden terughaalde, liep het ventje aan haar hand. Evenals verleden jaar kreeg elke kolonie een feestje. Die te Egmond werden steeds door de 3 te huizen samen gevierd in „Kerdijk". De kinderen hebben uitermate genoten van het kersenfeest, den wedstrijd in forten, den vliegerwedstrijd en van de uitvoering van „Asschepoester" en „Klein Jantje in Modderstad". De kinderen op „Zonneheuvel" maakten o. m. een rijtoer naar het Liesbosch. Te Nunspeet werden zeer geanimeerde huiselijke pretjes gevierd. Dergelijke feestdagen alsmede de voorkomende geboortedagen der kleinen, zijn een beproefd middel om de herinnering aan een geregelde levenswijze in gezonde omgeving en zedelijk reinen kring bij de kinderen levendig te houden; alleen de oude klacht: ze kosten betrekkelijk veel geld, omdat het er pl.m. 25 per jaar moeten zijn! In de verschillende tehuizen werden wederom de kinderen in groepjes verdeeld. Elke geleidster had steeds een groep van 7—lo kinderen, een enkele maal van 12 Nog strenger dan verleden jaar werd er gewaakt tegen samensmelting der clubjes. Dit systeem voldoet in de ■ praktijk werkelijk uitstekend. Het komt ons voor, dat, ingevd oiice groep een eigen zit-: kamer of afgeschoten deel van een serre fcczat, alle nadeelen van het gestichtsleven in eert groot huis c.idervangen konden worden, ter-; wijl tevens de economische voordeelen van een groote inrichting, alsmede die van beter toe-: zicht en geringer kosten per kind van huisvesting behouden bleven. Wanneer de ouders of voógden zulks wenschten, hebben rje kinderen van verschillende gezindten steeds getrouw hunne godsdienstplichten vervuld. Klachten kwamen in dezen niet voor. ' : Alles te zamen genomen, zou er voor het Centraal Genootschap reden zijn tot bijzondere dankbaarheid, indien niet een donkere wolk, een zeer dreigende wolk, de horizon der jeugdige vereeniging verduisterde. Verblijdend is zeker de gestadige vooruitgang van het aantal afdeelingen. Reeds nu wijzen allerlei teekenen er op, dat het oprichten van nieuwe afdeelingen nog vlugger zal gaan dan vorige jaren en dat deze groei nog wel enkele jaren zal aanhouden. Meer hoopvol is, dat niet alleen het aantal afdeelingen vooruitgaat, maar ook de innerlijke groei van bijna elke plaatselijke vereeniging in 't bijzonder steeds toeneemt en dat niet alleen het aantal verpleegden vermeerdert, maar ook de toeneming per jaar steeds grooter wordt. Een heerlijke belofte op de toekomst is, dat de belangstelling in het lot van het zwakke kind zich steeds meer op allerlei wijze begint te uiten en niet het minst bij onderwijzers en geneesheeren. Zelfs de spoorwegmaatschappijen worden milder in hare bepalingen voor het vervoer, • Maar nu de duistere wolk. Het Centraal Genootschap dreigt uit zijn kracht te groeien. Het zal bij de meest matige berekening in 1909 300 kinderen meer moeten plaatsen dan in 1908 en in 1910 600 kinderen meer. Ten spoedigste zal dus een tweede eigen tehuis moeten gesticht worden. En wanneer dat tehuis dan niet voor een deel ook als winterverblijf kan worden ingericht, moet onderdrukt worden het steeds sterker wordend streven, hoe mooi dit ook zij, van vele afdeelingen naar langduriger verpleegtijd voor zwakke kinderen. ' De plannen zijn kant en klaar. Zcodra de gelden bijeen zijn, kunnen ze worden uitgevoerd. Moge de noodkreet gehoord worden door het gansche land. Het geldt hier het belang, het leven van het zwakke kind. Laat dan pasmunt en groot geld toestroomen bij den penningmeester, Th. M. Ketelaar, Ceintuurbaan 256. Amsterdam (op aangefeekend* brieven te vermelden: bijkantoor Van deT Helst-i straat).. Directe hulp is dubbele hulp. Het hoofdbestuur van het Centraal Genootschap voor Kinderherstellings- en Vacantieko. ionies is samengesteld ais voigti Dr. A. Sikkel Az., Arts te 's-Gravenhage, voor. zitter; Mr. L. N. Roodenburg te 's-Gravenhage, waarn. voorzitter; Mr. A. v. d. Eist te Leiden, secretaris; Th. M. Ketelaar, lid der 2e Kamer der Staten-Generaal te Amsterdam, penningmeester; A. C. Bos, onderwijzer te Egmond aan Zee, Gedelegeerde voor de verpleging (Dagelijksch Bestuur); A. E. J. Bertling, inspecteur der registratie te Leiden; C. L. Fahro, onderwijzer te Zutphen; Mej. S. Lefèbure, Directrice der School voor Maatschappelijk Werk te Amsterdam; C. Misset, uitgever te Doetinchem; P. K. Peerlkamp, onderwijzer te Middelburg; Mej. R. Pierson te Scheveningen; G. Scheltema, kinderarts te Groningen. De Raad van Toezicht op het geldelijk beheer bestaat uit: Mej. M. Schönberg, secretaresse van de Israëlitische Vereeniging voor Gezondheidskolonies te Rotterdam; Mevr. J. M. Knappert—Jansen, lid van het bestuur der afd. Kinderdijk te Kinderdijk; terwijl er één vacature is. --- Berichten uit de Graafschap. STAD-DOETINCHEM. — In de societeit ,de Vriendschap" werd Zaterdagavond de protest-vergadering gehouden in zake het raadsbesluit tot combineering der scholen i en 3 in deze gemeente. De vergadering werd gepresideerd door den heer H. Heetjans, die er in zijn openingsrede op wees, dat hij de leiding op zich had genomen ter wille .van het algemeen belang en dat deze vergadering bedoeld is te zijn een protest tegen .het besluit, genomen in een zeer onvoltallige vergadering met slechts 5 stemmen. Nadat spr. de quaestie uitvoerig heeft uiteengezet komt hij tot de conclusie, dat voor een volksschool de tijden niet rijp zijn en dat men daarom moet trachten den bestaanden toestand te handhaven met uitbreiding van school 1 met een lokaal en een leerkracht. Na deze inleiding verkreeg de heer v. Det, voorzitter van het centraal bureau voor adviezen in onderwijszaken, het woord Spr. zou het publiek willen vragen of hij na de inleiding van den voorzitter nog het woord zal voeren. Spr. had tot onderwerp gekozen „Een school voor allen". Nu dit echter hier niet te bereiken is wil spr. echter de aanwezigen doordringen van de noodzakelijkheid der volksschool. Toen spr. zag hoe door B. & W. hier het volksonderwijs verknoeid werd heeft hij zich gaarne beschikbaar gesteld om zulks te helpen beletten, al lacht hem de manier, waarop dit hier geschiedt, niet toe, maar men moet zich naar de omstandigheden voegen. Onze burgemeester (spr. permitteert zich om maar te spreken van „onze") is blijkens door spr.^aangehaalde citaten uit de „Graafschapbode geen voorstander van standenscholen. Zoolang de burgemeester echter met de eene hand terug neemt, wat hij met de andere geeft, mag hij zulks volgens spr. niet zeggen. Daarna critiseert spr. uitvoerig den heer v. Enst, ook naar aanleiding van het door dienheei cesorokene in de jongste raadszitting vol- Sens het verslag in de G.-B. In tegenstelling inet dén heer v. Enst, zou spr. als hij raadslid was, zorgen voor de heele gemeenschap en niet de meergegoeden van gemeentewege nog meer geven. Het thans genomen raadsbesluit past in dezen tijd niet meer. Niemand minder dan de Haagsche wethouder v. Sandick zegt in zijn brochure „Democratische opvoeding" ongeveer het volgende: -Het is een schande, dat we ons allen in pokjes afzonderen en groepjes vormen in plaats van een groote gemeenschap". Nog een citaat haalt spr. aan van een Duitsch onderwijzer, thans volksvertegenwoordiger In Pruisen. Verder bestrijdt spr. den heer v. Enst, waar deze beweert dat de kinderen pit het volk minder ontwikkeling zouden hebben genoten. De kinderen der volksschool hebben niet minder gezien, maar hebben anders gezien, zij hebben werkelijke ontwikkeling genoten. In onze gemeente moest zijn een volksschool met circa 300 kinderen. Uit deze 300 jnoest men de goeden uitpikken en deze ook .M. U. L. O. laten genieten. Dit is echter een vrome wensch. De nadeelen der standenscholen wreken zich aan beide kanten. Zij maken, dat op een der scholen het cachet van armenschool gedrukt wordt met het gevolg, dat er minder zorg aan besteed werd en grootere klassen zouden worden gevormd. - Aan den anderen kant wordt de school voor de meergegoeden bedorven door de gejaagde opleiding voor middelbaar. Thans rijst de vraag wat hier in de gegeven omstandigheden moet worden gedaan. Het ideaal heeft spr. reeds genoemd. Nu dit hier echter niet te bereiken is moet men zorgen, dat-men niet verder van het ideaal verwijderd raakt. x Ook de schoolgeldheffing onderwerpt spr. aan een heftige critiek. In de eerste 4 klassen is zij progressief van fß.— tot f 20.—. In de sde klasse bedraagt het schoolgeld plotse ling fso.— zoodat op 't verhoogen dan een straf staat van f 42.— tot f3o.—. Een dergelijk boetestelsel heeft spr. nog nooit gezien. Blijft de toestand zooals hij nu door den raad is aangenomen, dan zijn 9 leerkrachten beschikbaar voor 140 leerlingen, d.i. gemiddeld 1 voor 15, terwijl voor de armenschool overblijven 5 leerkrachten voor 200 kinderen, d.i. gemiddeld 1 op 40. Daarom dringt spr. er op aan, dat men alles zal aanwenden dit te verhinderen. Als samensmelting der scholen x en a onmogelijk is, dan moeten we ons tevreden stellen met het mindere en den toestand zien te behouden, zooals die thans is. Qn» " «•«..»J — —*■ UUh vts» outi 11 CiilgVil uv. uill worpen denkbeelden hebben opgenomen en dat. zij overtuigd zijn, dat het onderwijs voor allen gelijk moet zijn. Men zal niet kunnen verkrijgen wat men wenscht, als men echter zal kunnen verhinderen wat inen hier wil, dan heeft men reeds een goede daad verricht, daar men belet dat het standenonderwijs dan verder voortwoekert. Door straks dan het op deze zaak betrekking hebbende adres aan den raad te teekenen houdt men een slechte regeling tegen. Hiermede eindigt spr. zijn eenige malen door applaus onderbroken rede. De heer Loke, hierna het woord nemend, licht de quaestie der aansluiting nog eenigszins toe en leest daarna een ontwerp-adres aan den raad voor met verzoek terug te komen op de genomen beslissing en den bestaanden toestand te handhaven met uitbreiding van school 1 met een lokaal en een leerkracht. Met applaus wordt dit adres goedgekeurd en in de hierop volgende pauze door 79 van de 127 aanwezigen onderteekend. Na de pauze vraagt de heer Loke de machtiging der vergadering een afschrift van het adres te zenden aan den arrondissement - en districts schoolopziener, den inspecteur van het lager onderwijs en aan Ged. Staten. Deze machtiging wordt onder applaus verleend. - Na de duidelijke uiteenzetting van den voorzitter meent .de heer Loke verder van het woord te moeten afzien, teneinde gelegenheid te geven voor debat. De heer Dijkerman geeft.in overweging het adres ter teekening te deponeeren. De heer Lbke wenscht het bij de ingezetenen aan te bieden, waartoe besloten wordt. De heer Mogendorff vraagt of de school voor M. U. L. O. ook toegankelijk is voor onvermogenden. De heer Loke antwoordt bevestigend. Onvermogenden kunnen geheel worden vrijgesteld en van minvermogenden wordt het halve schoolgeld gevorderd. Naar aanleiding van deze vraag wenscht ook de heer v. Det nog een enkel woord te spreken, daar het antwoord van den heer Loke wel eens een verkeerden indruk kon vestigen. Uit de mogelijkheid tot gratis toelating moet men niet distilleeren, dat het volk gelegenheid heeft M. U. L. O. te genieten.-Zulks hangt hier af van het believen van B. & W. Hoe het met dit believen gesteld is kan wel hieruit blijken, dat voor korten tijd nog niemand gratis was toegelaten. Thans ontvangen 3 kinderen gratis onderricht en 10 voor half geld. InAmsterdam daarentegen heeft ieder burger, die slechts een bepaald inkomen heeft, het recht zijn kinderen gratis naar school te zenden, zonder dat B. & W. hier iets aan kunnen doen. De vergadering werd hierna door den voorzitter met een woord van dank aan sprekers en aanwezigen gesloten. Onder de aanwezigen merkten we o.a. op een groot deel van het onderwijzend personeel uit Stad- en Ambt-Doetinchem en de raadsleden Dr. Kievit, Stroom en Velsink. Een in de pauze gehouden collecte ter bestrijding der gemaakte onkosten bracht f 11.60 op. — Maandagavond gaf de Tooneelver. „O. V. U.", onderaid. van den Volksbond Ver. tegen drankmisbruik, haar sde Openbare Uitvoering in de zaal van de Societeit „de Vriendschap," welke tot in alle hoeken was bezet. Na een inleidend woord van den heer J. G. Snoeck, Voorz. van den Volksbond, die de aanwezigen een „Hartelijk Welkom" toeriep, en de nog zoo jonge vereeniging herdacht als een, waarvan men het streven moet op prijs stellen, terwijl hij er ten slotte op aandrong om de vereeniging te steunen door als lid toe te treden. Na een kleine pauze (waarin men genoot van de schoone muziek onder directie van den heer D. J. Kappert) ging het scherm op en werd opgevoerd: „Een oud Soldaat," oorspronkelijk tooneelspel in 3 bedrijven waarvan de strekking was, dat, hoe slim een bedrieger ook handelt, de waarheid toch zegeviert en de onschuld aan het licht komt. Te betreuren was het, dat, zooals wel eens meer voorkomt, de bedoeling niet door allen werd begrepen en enkelen lachten, waar een traan beter zou gepast hebben. Het tweede stuk was een blijspel met zang in één bedrijf getiteld „Het bedrogen drietal", waar het bijdehante Geertje een drietal ongewenschte vrijers op een afstand wist te houden om met No. 4 te trouwen. Dit vroolijke stukje, dat evenals het eerste zeer goed gespeeld werd, viel algemeen in den smaak en deed de aanwezigen bij de dwaze situaties telkens hartelijk lachen. Een gezellig bal, dat tot laat duurde, besloot deze genotvollen avond. Wij sluiten ons aan bij den wensch door den heer Snoeck in den aanvang uitgesproken, dat de jonge vereeniging moge groeien en bloeien! — Bij Kon. Besluit is goedgekeurd de oprichting door het departement van Oorlog van bergplaatsen voor patronen in de kelders van het gemeentehuis alhier. — Naar wij thans reeds vernemen, zal er a.s. Zondag eene groote voetbalmatch van den Gelderschen Voetbalbond worden gespeeld, tusschen „Daventria I" uit Deventer en „D. V. C. I", alhier. Uur van aanvang zal nader bekend gemaakt worden. — Vrijdag a.s., des avonds ten 7 ure, hoopt ds. C. Laan van Brussel in het gebouw „Irene'' alhier te spreken over „De Evangelisatie in België'% — Tot ons leedwezen was onze muzikale verslaggever verhinderd Zondag 1.1. de opvoering van „Die Schöpfuing" van J. Haydn te Emmerik bij te wonen.; Een bezoeker was zoo vriendelijk' ons daaromtrent het volgende mede te deelen: De Stadtische Gesangverein te Emmerik liccfi Zondag j.J. iets bijzonders wiüen geven en ze heeft woord gehouden ook. Door niets had de vereeniging haar directeur, die dien dag zijn 25-jarig jubileum herdacht, beter kunnen huldigen dan door de opvoering van „Die Schöpfung" en zich hierbij te verzekeren van den steun van een drietal solisten, wier namen een goeden klank hebben in de muziekwereld. Het waren Frau Hedy Iracema-Brügelmann te Keulen (sopraan) en de heeren Anton Kohmann te Frankfort a. M. (tenor) en Ernst Everts te Keulen (bas). Met dergelijke krachten en onder leiding van een directeur als dein heer Poppe, moest de uitvoering wel een succes zijn, waarvoor wij niets dan lof hebben.; Bijzonder in den smaak viel ongetwijfeld de samenspraak van Adam en Eva aan het slot en de daarop gevolgde toespraak van den engel Uriel, zonder hiermede echter te beweren, dat op het overige iets aan te merken was.; ;V In de pauze nam Justizrat Dane het woord om den directeur, den heer O, Poppe, geluk te wenschen en te huldigen ter eere van zijn jubileum.- Met daverend applaus ontving het publiek de mededeeling, dat de heer Poppe, tot loon voor zijn verdiensten, benoemd was tot Stadtischer Musikdirector. Namens de Gesangverein bood spr. den jubilaris een prachtigen lauwerkrans aan, met de volgende inscriptie in zilver: „1884—1909. Dem Jubilar in dankbarer Verehrung des Stadtischen Gesangvereins's Het concert werd bijgewoond door een vrij groot contingent landgenooten, hoewel het aantal stadgenoot en dit keer zeer gering was.: . • : ■ ■ -r> _ ... • .. „ — Ontvangsten der Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik in de maand December Hoofden. 1908. 1907. Personen . . . f 4020.3 f 4241.34® Goederen . . - 1858.22® - 1592.11 Diversen ... - 738.92 - 532.95 Totalen . . . 16617.48 - 6366.405 Aantal .... D . . 40061 43939 Reizigers . . . Van 1 Jan. tot ulf. Nov. 1908 f 81058.97 tegen f 78678.59 in 1907. --- De Regeeringsmededeelingen betref fende de zending van den heer Liefrinck. ('t Duurt lang, voor 't komt.) „Nieuwe Courant" en „Vaderland" blijken onderling uiteen te gaan in hun waardeering van de mededeelingen, door minister Idenburg op 29 en 30 Deo. j.l. gedaan betreffende de zending-Liefrinck. De „Nieuwe Ct." is gerustgesteld. Het „Vaderland" niet. Eerstgenoemd blad meent, dat duidelijk genoeg uit 's ministers woorden bleek, welke de aard en de bedoeling zijn der opdracht aan het lid in den Raad van Indië verleend. Zij draagt in geenen deele het karakter eener beperking van de bevoegdheid, van de eigen verantwoordelijkheid van den gouverneur van Atjeh. Integendeel kan zij het juist mogelijk maken dezen in zijn optreden zooveel vrijheid te laten als met zijn ondergeschiktheid aan de opperste leiding der regeering bestaanbaar kan worden geacht.; Slechts onder de voorwaarde toch van het bestaan van zulk een schakel kan op den langen duur aan gewestelijke bestuurshoofden uitgebreide vrijheid van handelen worden toegekend. Indien gouverneur Swart goed over de zaak nadenkt, zal hij begrijpen, dat de opdracht aan den heer Liefrinck, in stede van hem in rijn bewegingen te be' lemmeren, juist de mogelijkheid voor hem openstelt, de vleugels wijder open te slaan dan indien hij, zonder van zoo nabij in zijn vlucht ie worden gadegeslagen, naar het trekken van het touwtje van de bezorgden op Java had te luisteren. Een eigen politiek of systeem heeft de heer Liefrinck niet aan den Atjehschen gouverneur op te dringen. Op uitnemende wijze schetste de heer Idenburg de gewenschte verhouding in zijn hierboven aangehaalde woorden, welke tevens een tactvolle terechtwijzing bevatten; zelfs zou hij, in Swart's positie geplaatst, het waardeeren, zoo nu en dan met een man van rijpe ervaring op bestuursgebied samen te spreken. Maar het „Vaderland"- herinnert er aan, dat 's ministers beschouwingen niet in staat waren de ongerustheid in onzen Senaat geheel weg te nemen. In het bijzonder generaal Staal maakte zich tot tolk dier ongerustheid, door uiteen te zetten, dat hij de benoeming van den heer Liefrinck in de gegeven omstandigheden toejuichte, maar tevens, dat de werkelijke toestand toch weinig klopte met de idyllische voorstelling, die de minister in de Tweede Kamer had gegeven van de samenwerking dezer beide regeeringspersonen.: De minister kon «lechts antwoorden, dat het hem voorkwam, dat alles zou afhangen van de wijze waarop de heer Liefrinck zijn taak zou vervullen (niet hoe de gouverneur dat zou doen?); dat hij verwa ch 11 e, dat dit zou geschieden op een wijze, waardoor goede vruchten zouden worden geplukt, zonder dat de nadeelen, die er mogelijk het gevolg van zouden kunnen zijn, zouden worden ervaren; dat de gouverneurgeneraal htm geschreven had te hopen, dat het misverstand, hetwelk bij den Gouverneur van Atjeh bestond, uit den weg zou kunnen worden geruimd; en dat hij (de minister) overtuigd was,— het gezond verstand van den gouverneur stond er hem borg voor — dat in een samenspreking tusschen den gouverneur-generaal en den gouverneur Swart, en misschien ook tusschen den gouverneur Swart en den heer Liefrinck, de bezwaren, die tegen dien maatregel bij den heer Swart bestonden, rouden worden weggenomen, en de zending van den heer Liefrinck inderdaad zal geven, wat er van verwacht mag worden, ni. een gedurig en geheel op de hoogte blijven met den gang van zaken in Atjeh door den gouverneur-generaal en een volkomen samenwerking tusschen Buitenzorg en Kota-Radja.- Dit alles is weinig positief en klinkt zeer optimistisch. En ofschoon wij erkennen, dat optimisme een deugd kan rijn in een minister, zijn wij toch met den heer Staal van meening, dat zekerheid nog meer waard is. De heer Staal zei de dat van het beleid op Atjeh; wij bedoelen meer de gebeurtenissen zelvej « ' j :1 i ,•' j.}". ; i • Wij zijn nu een week verder, en .-. ', weten nog niets meer, ofschoon, de telegraaf den j minister ten diénste staat om zich en hét ! land op de hoogte te stellen van den stand van zaken, berichten waarnaar met meer dan gewone belangstelling wordt j Waarom blijven zij uit? --- Gemeenschappelijk Christendom der rechterzijde. ('t Ouwe liedje.) „Standaard" en „Tijd" pjn 't oneens over de interconfessionele vakorganisatie; de samensmelting van Protestantsche en Roomsche arbeiders in dezelfde vakvereenigingen. De „Standaard"- bleek er vóór. De „Tijd" verklaarde zich er tegen. Toen bond de „Stand." ini het Roomsch-Katholiek bezwaar moest, meende het blad, geëerbiedigd worden. In het „Kath. Soc. Weekbl." wordt door mr. Aalberse de opvatting van de „Tijd" krachtig voorgestaan. Christelijke vereenigingen — zegt mr. A. — die Protestanten en Katholieken beiden willen omvatten, zijn eigenlijk niet Christelijk in den waren zin des woords, maar aanvaarden het Protestantisme als basis.- M».; A. haalt aan en beaamt het woord van den Katholieken schrijver Hettinger: „Het ware Christendom is, volgens onze opvatting, slechts in de ware Kerk. Er is geen Christendom zonder Kerk: een Christendom zonder Kerk is slechts een gedachtending, een doode, wezenlooze abstractie."' En daarom wil mr. A., dat Katholieke arbeiders hun eigen vakvereenigingen houden, afgescheiden van de Protestantsche. Dat is de leer en het standpunt, ons van ouds bekend, herinnert de „Nieuwe Ct." Maar zij wil er nog een 3 bijzonder de aandacht op vestigen, omdat het zoo duidelijk in het licht stelt, wat men heeft te denken van de idealistische voorstelling, welke in het bijzonder bij de nadering van en gedurende de verkiezingen opgeld doet, als hadden de „Christelijke"-. partijen het zich tot gemeenschappelijke taak gesteld, de Nederlandsche natie voor ontkerstening te bewaren en als ware daarin het kenmerk en cement van de „Christelijke"- coalitie gelegen. Uitspraken, als de hier aangehaalde, stellen daarentegen de waarheid in het scherpste licht, dat louter partij-belang, of liever louter het belang der R.-K. Kerk de Roomschen aan de rechterzijde bindt. Men versta, dat wij geen enkele partij het recht betwisten om zelve uit te maken welke bondgenootschappen haar tijdelijk of op den duur het voordeeligst zijn en daarnaar haar actie te bepalen.- Maar dan verlangen wij ook de erkenning dat dit een zaak is van takt ie k. En dan misleide men in en buiten verkiezingstijd de menigte niet met de leus van gemeenschappelijk Christendom de leus der antithese I --- Vrijheld van gedachte-uiting in de Sociaaldemocratische partij. uk ai wat er gesbrapeven is gn nog dagelijks geschreven wordt in het Jvolk", &in ellenlange kolommen, vóór en tegen het buitengewoon partijcongres, springt één hoofdtrek naar voren, die getuigt van. den afkeer van vrije gedachten-uiting binnen dezte partij, — aldus merkt de „Nieuwe Courant" op. Het begon al met de poging van het partij-6estuur om censuur te oefenen op een blaadje, niet orgaan van de partij zijnde, dat de Kamerleden onaangenaam critiseefrt. Daarna protesteert datzelfde partijbestuur tegen de mededeeüing van Troelstra, dat hij een brochure wil uitgeven over den toestand in de partij; dit mag niet, het is onbehoorlijk van Troelstra, als leider buiten de partij op te treden en nog wel op eigen gelegenheid en voor het congres. Tegelijk beveelt Duys aan, dat het buitengewoon congres niets anders te doen heeft 'dan „van de „Tribune"- heeren een daad te eischenEn die daad is: opheffing van hun blad". Smoren van de critiek dus —• i n het belang van de partij. Welk recht hebben toch deze lieden om laan de Roomsch- Katholieke Kerk het knotten der vrije gedachten-uiting te verwijten — in het belang van de Kerk? Is de overtuiging van den geloovigen Roomsch-Katholiek, dat hiermede de gansche mènschheid gebaat en een God-welgevallig werk verricht wordt, minder echt of eerbiedwaardig dan die van den geloovigen sociaal-democraat, dat de belangen van het proletariaat het eischen? . : ---