BINNENLAND. Nog een oordeel over Dr. Kuyper als Staatsman. Dat mr. Tydeman, afwerend de aanvallen yan de heeren Heemskerk en Van Vlijmen, vroeg: op welke wijze de grootheid van Dr. Kuyper als Staatsman, uit nationaal oogpunt beschouwd, zich had gedemonstreerd, acht de „Nieuwe Ct." zeer ter snede. „Inderdaad" — schrijft de „Nieuwe" — „bij al de schitterend.: hoedanigheden, waarmede Dr. Kuyper schier ieder, die met hem in aanraking komt, verblindt, bij al de onechatbare diensten, die hij aan zijn partij en aan de propaganda zijner geestelijke en politieke medestanders heeft bewezen, wachten wij nog altijd op do aanwijzing van het nationale werk, dat hij tot stand gebracht, van iets groots, dat hij voor heel het volk (niet voor een volks deel) gewrocht zou hebben, en waarvoor hem hoogere eer zou toekomen dan die hem als een van Nederlands meest begaafde denkers, schrijvers en redenaars allerwegen tc beurt valt. Zulk een werk, zulk een werkzaamheid zou mén moeten kunnen aantoonen, om van Nederland te eischen, dat het den schepper idaarvan, als staatsman, als staatkundig leider van het Nederlandsche volk, als regeerder, zou eeren, en het bitter te mogen verwijten, dat het schande op zich laadde door hem uit het bewind te verjagen. „Wat wij daarentegen waarnemen is, dat juist die daden, welke hem door zijn medestanders tot hooge en onvergankelijke eer gerekend worden: wij noemen slechts de schepping der Vrije Universiteit, de „doleantie", de consolidatie der anti-revolutionaire partij, den strijd tegen het openbaar onder.wijs, de verscherping der tegenstellingen onder het volk bestaande, door de helft zijner landgenooten krachtens innerlijke overtuiging geacht worden uit nationaal oogpunt verderfelijke daden te zijn, voor de eenheid der Natie, voor d; gemoedsrust en het gezonde verstand der burgers en voor den landsvrede gevaarlijk. ,\Vie deze „antithese" in de bcoordeeling van Dr. Kuyper constateert — en zij is niet te loochenen — mag van den „anti-Kuyperiaan" eerbied voor diens machtigen geest en andere groote gaven vragen, maar niet idat deze dien eerbied zou aan den dag leggen door Dr. Kuyper de invloedrijkste plaats .toe te kennen in het bestuur des lands. --- Een schoone rede! Bij het lezen der „Handelingen" dringt zich riet zelden een gevoel van wrevel aan ons op, als we zien, hoe een aantal sprekers den nationalen tijd vermorsen door het houden van., redevoeringen, die niet het minste nut Sdoen, wij' ze niets zeggen, dat al niet eerder en veel beter gezegd is. Niet zelden wordt het een geleuter, zoo vervelend, dat het niet dan met veel opoffering aan te hooren is. Des te aangenamer, 'verkwikkender mogen we wel zeggen, is een redevoering, zoo degelijk, zoo frisch, als de heer Tydeman er op 4 December eene heeft gehouden. Het is ons een behoefte, den lezers van ons blad daarvan eenige gedeelten te genieten te geven. Zeer belangrijk was, wat de heer Tydeman zeide over de politiek' der laatste jaren. Mijnheer de Voorzitter! De politiek van de laatste vier jaren moeten wij beschouwen in haar geheel, wanneer wij over den verkiezingsstrijd spreken. Die politiek is beheers eht door het stelsel van dr. Kuyper, het stelsel genaamd de antithese, voerende tot de scheiding en classificeering van het Nederlandsche volk in twee kampen, uitgewerkt en toegepast voor wet en bestuur in het evenwichtssysteem of het parallelisme, zooals dat indertijd door den geachten afgevaardigde uit Assen is gekarakteriseerd en volkom». . juist iu het licht gesteld; het valsche parallel'ismc d;js. De geheele rechterzijde is' in die politiek opgegaan, het zij dan meer of minder meegesleept. Niemand heeft zicii van die zijde ooit daartegen verzet, nèch do heer Savornin Lohman, nöch de heer Nolens, nöch ook de heer Schokking. Die politiek der rechterzijde is geweest het positieve, aggresïieve element in de politieke verhoudingen van de vier laatste jaren. De politiek der linkerzijde is geworden, hoe langer hoe meer, een politiek van reactie, van verdediging daartegen. De groote lijnen zijn door die politiek bepaald, andere scheidingslijnen zijn meer en meer verdwenen. Aan de overzijde zijn de vooruitstrevende, de democratische elementen geëffaceerd, zij hebben zich zelf geeffaceerd en ter linkerzijde — ik spreek in dit verband niet van de sociaal-democratische fractie — sloten zich in dien verdedigingsstrijd de groepen meer en meer aan elkander; zij werden in en door de politiek van dr. Kuyper tot elkander gedreven. Die strijd heeft zich toegespitst naar mate de principieele politiek van dr. Kuyper zich ontwikkelde en is geworden één groote strijd van het vrijzinnige liberale volksdeel van Nederland tegen de antithese, als grondslag waarop de staatkunde en het staatkundig leven zou worden opgebouwd en gebaseerd. De sociaal-democratische fractie heeft zich i bij dien grooten strijd aangesloten, al geloof ik, dat er nog andere motieven waren welke die fractie bij dien strijd dreven en voortstuwden. Een groote strijd, ik zou bijna willen zeggen, een grootsche strijd, want al mogen de heeren Heemskerk en van Vlijmen de beteekenis van dien strijd trachten te verkleinen, en beweren, dat het hier voor een groot deel een strijd van persoonlijken aard gold, gevoed door nijd en gericht tegen den persoon van dr. Kuyper, dat is in hoofdzaak en in den grond onjuist. De strijd gold de politiek, het stelsel van dr. Kuyper en dat die strijd bij een zoo sterk sprekende natuur, bij een zich met zijn stelsel zoo zeer vereenzelvigend karakter als dat van dr. Kuyper, bij een zoo machtige en vurige verdediging van zijn stelsel, over het hoofd van dien strijder en verdediger of langs hem zou heengaan, kan niemand In redelijkheid denken. Zoo lokte ook het persoonlijk zich sterk op den voorgrond stellend optreden in het buitenland rechtmatige bedenkingen en vragen uit, niet alken in de Tweede, maar ook in de Eerste Kamer. Men her/eze eenvoudig het Adresdebat van 1902, om een antwoord te vinden op de vraag, of er hier, zooals de heer van Vlijmen tot mijn verwondering heeft gezegd, toen door onzen toenmaligen hooggeachten ambtgenoot uit Rotterdam een niet loyale oppositie zou zijn gevoerd. Men zal dan ook het antwoord vinden op de vraag, of er niet inderdaad grond was voor de ernstige bezorgdheid, dat het met Nederland zou kunnen gaan als met Uat typisch vaderlandsche diertje, dat de fabeldichter ons en anderen tot een waarschuwend voorbeeld heeft gesteld. Indien men dien strijd gaat verkleinen, zooals de heer Heemskerk heeft gedaan, begrijpt men de beteekenis van dien strijd niet. Tot mijn allergrootste verbazing heb ik van hem in dit verband gehoord, dat de antithese eigenlijk het werk was van de linkerzijde, die deze stelling aan de rechterzijde zou hebben opgedrongen of ontlokt door het ongeduldig vragen, waar toch de Christelijke politiek.van dr. Kuyper bleef. Hoe heb ik het nu? Welk een declineermg van dr. Kuyper en zijn stelsel ligt daarin. Verbeeld u, dat dr. Kuypers staatkundige beginselen, zijn groote uitgangspunt, zouden ontkiemd zijn door vragen en opmerkingen der linkerzijde. Dat rs onbeschrijfelijk naïef. Neen, het schijnt, dat de heer Heemskerk van dien strijd niets verstaan, niets begrepen heeft 1 Het was een groote strijd, want het was een strijd om de vrije gedachte, om de vrijheid van de gedachte van den Nederlandschen staatsburger; dit was het grootsche moment in den strijd, dat niet verkleind kan worden. Men wilde in Nederland kunnen zijn geloovig of ongeloovig, zonder dat daarnaar werd onderzocht, paganisf of Christelijk zonder navraag. Men wilde niet, dat zou onderzocht worden naar de geestesrichting, noch ambtelijk noch prlvatim; dat men ingedeeld zou worden in een van de beide kampen; men wilde niet worden gemerkt met het merk van den geloovigen of met het merk van den omgeloovigen. Doch dat onderzoek was inhaerent aan het stelsel van dr. Kuyper; het stelsel van dr. Kuyper bracht dat onderzoek mede. Immers, de burgemeester moest zoo mogelijk de geestesrichting van de meerderheid der ingezetenen zijn toegedaan. Des moest er onderzocht worden. Nu gebeurde het ten platten lande, dat een burgemeestertje meende — het is historisch — dat hij ook de politieke richting, d. i. dus de geestesrichting van de sollicitanten voor concierge van zijn gemeentehuis moest onderzoeken en hij deed dat natuurlijk Ln de volle overtuiging, dat hij zoodoende naar den geest van dr. Kuyper handelde. Daartegen is het ten slotte geworden een groote stormloop, verschillende groepen, op andere punten gescheiden, door kloven van elkander verdeeld, hebben zich ten slotte, niet formaliter maar realiter, bijeengevoegd in dien strijd om de vrijheid van gedachte, om de vrijheid van een eigen niet onderzochte levcns- I beschouwing of ook' om ln het geheel geen levensbeschouwing te hebben. Daarom hebben de socialisten op den heer van Karnebeek in Utrecht gestemd, niet omdat zij daartoe door htin leiders of door kiesvereenigingen waren aangezet. De Utreclifsehe verkiezing, die gewraakte verkiezing, is juist zoo teekenend, of gevoelt men niet, dat er iets moet zijn, waardoor de gemoederen in hevigen opstand zijn gekomen, als het zoo toegaat als daar is geschied? En dan die jubel, na de herstemmingen door het vrijzinnig volksdeel aangeheven, niet alleen te Utrecht, maar ook elders, — en misschien is ook wel hier of daar een stille jubel opgegaan — acht men die spontane, zij het ook ietwat overdrevene, maar inderdaad geweldige uitbarsting, het werk van verkiezkigsagenten of het gevolg van volksmisleiding? Ik denk dat zij die zoo spreken de teekenen niet verstaan en weinig begrepen hebben van datgene wat er is omgegaan in de harten en hoofden van zoovele ernstige mannen en vrouwen in Nederland, die met groote bezorgdheid hebben gadegeslagen waarheen het politieke stelsel van dr. Kuyper ons voerde. --- Nederlandsche Heidemaatschappij. Dinsdag, 28 November, werd te Rotterdam, ter bespreking van de belangen der visscherij op de beneden rivieren, eene vergadering gehouden van beroeps v/sschers en verdere belanghebbenden. Deze vergadering werd geleid door den Heer Dr. Leo de Leeuw van Bergen op Zoom. Na uitvoerige discussies werd besloten ter bereiking van het gestelde doel samen te werken met de Hoofdafdeeling „Zoetwatervisscherij" der Nederlandsche Heidemaatschappij, en te dien einde te trachten in de verschillende centra van visscherij, langs de benedenrivieren afdeelingen op te richten van genoemde Maatschappij. Daarna werd reeds opgericht de Afdeeling „Het Kralingsche Veer", gevestigd te Rotterdam, waarvan als voorloopig Voorzitter en Secretaris optreden de Heeren Dr. Leo de Leeuw te Bergen op Zcom en B. W. de Jong te Sliedrecht. Voorts werd nog eene propaganda commissie aangewezen, welke in andere plaatsen de oprichting van afdeelingen zal voorbereiden. --- Berichten uit de Graafschap. DOETINCHEM. — Wij vinden in de „N. Arnli. Courant" van Dinsdag 11. het volgende berichtje: Gistermorgen werd op den Ve! per weg aangetroffen een man, die een zwervend leven leidt, aan spiritus drinken verslaafd is en gewoonlijk met schuurpapier vent. Hij had den nacht onder struiken bij den weg doorgebracht en was bij zijn ontwaken zóó door de koude bevangen, dat hij ineenzakte. In het Tolhuis werd hem onderdak en voedsel verstrekt, waarna hij zijn weg kon vervolgen. Blijkbaar ts dit dezelfde persoon, die de vorige week door de politie hier ter stede in Dichteren werd gevonden en die dus blijkbaar nog steeds een slachtoffer te ran zijn onzaligen hartstocht. — Men verzoekt Ons te wijzen op achterstaande advertentie, waaruit blijkt, dat het gezelschap „Peters" op Maandag a.s. in de societeit „de Vriendschap" alhier zal optreden. Te oordeelen naar de gunstige beoordeelingen omtrent het optreden Van dit gezelschap hier en elders, meenen Wij dat niemand het zich beklagen zal, wanneer hij van deze gelegenheid om zich te ontspannen, gebruik maakt. — Zij, die wenschen deel te nemen aan het eerlang te houden examen, hetzij voor militaire bekwaamheid hetzij voor lichamelijke geoefendheid, dan wel voor budo, worden nogmaals herinnerd dat de aangifte daarvoor op Zaterdag 9 Dcc. gesloten wordt. — In 1904 werden in deze gemeente uitgegeven : Voor het Hooger Onderwijs . f 21837.25 Voor het Middelbaar Onderwijs, waaronder een belangrijk bedrag aan oprichtingskosten ■ 3999.005 Voor het Lager Onderwijs . - 18059.995 Voor armverzorging, waaronder verpleging van armlastige krankzinnigen . . , > . • 1874.64* Voor politie 5 . . . . » . • 1382.68 Voor openbare verlichting . •, • 2988.88 Voor brandweer * . . » . ? 171 -186 Voor gemeentebestuur, waaronder jaarwedden, materiaal, vuur en licht en onderhoud van het gemeentehuis enz. - 5357-M6 De gasfabriek kostte de gem. - 38755-°5 en bracht op . . . . •. • * 4925°-65 Aan schoolgelden werden geheven en aan subsidiën ontvangen 1 Voor het H. O. f 7125.— en f 7160.—: Voor het M. O. - 222.47 en - 800.— Voor het L. O. - 4364 — en - 3724-17 De Hoofdei. Omsl. bracht op f 11015.61 De Hondenbelasting. . . • 409-75 terwijl verschillende opcenten op de Rijksbelasting een inkomst gaven van ï ï • >: . - 7236-97 — Zondag j.l. des nam', om 2 uur werd op de weide „de Veentjes" alhier eene voetbalwedstrijd gehouden tusschen de vereenigingen D. V. V. II en Swift I, beiden alhier gevestigd. Al heel spoedig kon men aan het spel zien, dat beide clubs aan elkander gewaagd waren, doch na ecnigen tijd gespeeld te hebben had D. V. V.'s voorhoede het geluk den bal onder zijn bereik te krijgen, welke door goed samenspel in eene goal werd omgezet. Na even den bal uit Het middenpunt getrapt te hebben kreeg D. V. V. weer de kans om op Swift's doel te schieten, welk schot ongelukkig door den linksbuiten | van Swift in hun eigen doel werd geplaatst. Na eenige ©ogenblikken gespeeld tc hebben kreeg de linksbuiten van D, V, V. het geluk jeene hoekschop te mogen opzetten, welke jdoor hem prachtig werd genomen en dan jook in eene goal verwisselde, nu werd er van beide partijen zeer goed gespeeld, doch zonder meer te doelpunten, floot de referee halt' time, zoodat de stand was 3—o in voordeel van D. V. V. 11. Na even omzetten van doelgebied werd de wedstrijd weder aan vaard, doch nu begon Swift het succes van D. V. V. moe te wotrden en gelukte het haar voorhoede den bal onder haar bereik te krijgen en werd er dan ook tot driemaal toe op het goal van D. V. V. geschoten, doch de keeper van D. V. V. wist al deze aanvallen met succes af te weren, zoodat de D. V. V.'ers den bal weder kregen en opnieuw wisten te doelpunten. Nu begon het elftal van Swift geheel op te dringen, maar het mocht hen niet gelukken een doelpunt te behalen, eindelijk kreeg de rechtsbuiten van D. V. V. wedeir den bal onder zijn bereik en zette voor, de voorwaarts wisten doo