NOG DIT JAAR ZENDVERBOD VOOR ETHERPIRAAT Het schip Veronica lijkt al zinkende --- DE NADAGEN VAN RADIO VERONICA Eind na zeven jaar politiek geschermutsel FJEN BROKJE recente vaderlandse geschiedenis: in april 1960 wordt het door de Duitsers afgedankte lichtschip „Borkum Riff" omgedoopt in „Veronica". Onder die welluidende naam gaat het op de Noordzee voor anker, zeven mijl uit de Nederlandse kust. Nog geen week later komen de eerste klachten: de Loodsdienst en de dienst Kustverlichting melden, dat hun zenders worden gestoord door de p^oefuitzuridingenivatf'ißadiotVeroniéa-. Het blijft klachten regenen. „De-dagen van de etherpiraat zijn geteld", melden de kranten keer op keer. Zij vergissen zich. De grote strijd moet nog beginnen; de politieke strijd met als belangrykste inzet de gunst van het publiek. De meerderheid verkiest het luchtige amusement van Veronica boven de politiek en levensbeschouwelijk geladen programma's van de ~zuilen". Zeven jaar lang blijken de regeringen niet opgewassen tegen de druk van huisvrouio en commercie. Zeven jaar, waarin het anker van het piratenschip zich steeds dieper in de zeebodem kan vasthechten. Er zijn aanwijzingen dat de regering van plan is Veronica nog dit jaar het zwijgen op te leggen. Was dat niet het geval, dan zou de start van de legale radioreklame, begin volgend jaar, van weinig werkelijkheidszin en zakelijk inzicht getuigen. Zolang het bedrijfsleven onbekommerd bij Veronica terecht bekrachtiging door de Nederlandse regering laat 20 lang op zich wachten, omdat eerst de Telegraafwet moet worden aangepast. „Als die wet waterdicht was, hadden wij allang een Wet tegen de piratenzenders", meent een woordvoerder van Buitenlandse Zaken. Drie ministeries houden zich met de kwestie bezig: cultuur, justitie en verkeer en waterstaat. Ook dat kan alleen maar vertragend werken. Toch wijst alles er op, dat de nadagen van Veronica nu zijn aangebroken. Intussen gaat de omstreden middengolf-zender van het piratenschip rustig door met het uitbraken van twintig uur reklame en popmuziek per etmaal, Dat gebeurt onder verantwoordelijkheid van de gebroeders Hendrik (voor zijn vrienden Buil), Jaap en Dirk Verweij. Deze etherpiraten sijn ook eigenaars van een bloeiende groothandel in textiel. Zij zetelen in een somber kantoor aan de Hilversumse Herenstraat, temidden van stapels ondergoed, overhemden en geluidsbanden. Slechts enkele tientallen meters scheiden hen van de studio, waar onder het waakzame oog van de le'gendarlsche disc-jockey en programmaleider Joost de Draayer de veel beluisterde programma's in elkaar worden geknutseld. Een simpel plakplaatje tegen de binnenkant van een raam aan de Zeedijk (een rustiger en kleurlozer straatje dan de naam doet vermoeden) wijst bezoekers de weg naar het „thuisfront" van Radio Veronica. Joost de Draayer (28 jaar, van huis uit Wim van Kooten genaamd) zit er achter een kwistig met fanmail bestrooid bureau onder een grote kaart van West-Europa, waarop in blauwe inkt het schip Veronica staat afgebeeld. Deze gewezen student Nederlands ziet zijn werk voor Veronica nog steeds als een boeiend avontuur en ieder officieel dreigement als eer uitdaging. Op het bureau van minister Klompé ligt al drie jaar een zendaanvrage van zijn fanclub, die het voort bestaan van de activiteiten van „Nederlands populairste disc-jockey" wil de verzekeren. kan, zal het geerv behoefte hebben, aan de — beperkte — reklame-mogelijkheden op de Hilversumse zenders. ; De Stichting Ether Reclame acht het technisch niet mogelijk vóór 1 maart met de reklame-uitzendingen te beginnen. De regering heeft niettemin laten weten, dat de streefdatum 1 januari dient te worden aangehouden. «Ook de Nederlandse Radio Unie vindt, dat er nu lang genoeg geaarzeld is. De recente maatregelen van de Engelse regering tegen de piratenzenders zullen zeker het indienen van de benodigde wetsontwerpen bespoedigen. De Engelse regering zal niet zwijgend toezien, hoe de door haar verdreven piraten in Nederland geen strobreed in de weg wordt gelegd. Politieke waarnemers geloven ook, dat de regering haast maakt met maatregelen tegen Veronica, omdat zij anders bij de volgende verkiezingen wel eens de rekening gepresenteerd zou kunnen krijgen. Als Veronica dit jaar verdwijnt is het pop-mjnnende volk zijn verontwaardiging tegen de verkiezingen wel weer vergeten, veronderstellen zij. Joost de Draayer maakt zich geer zorgen. Als het mis gaat met Veronica is hij van plan lets te gaan doen in de muziek-uitgeverij. Alles wat met muziek-auteursrecht te maken heef) interesseert hem bovenmate. Hij heeft een studie gemaakt van het verschijn sel „popmuziek", de afkorting vooi populaire muziek met als hoogste kwalifikatie de „hit". De Nederlanders zijn volgens hem nog 'niet voldoende ~hit-bewust", in tegenstelling tot dt Amerikanen, die van het ~hit-wezen' ongeveer een wetenschap hebben ge maakt. Er liggen in Den Haag twee wetsontwerpen gereed. Het eerste voor de bekrachtiging vj»n de conventie van Straatsburg (1963), een internationaal verdrag dat medewerking aan piratenzenders ter zee en in de lucht onmogelijk moet makerh Het tweede is een ontwerp tot wijziging van de Telegraafwet. De conventie van Straatsburg wordt pas Internationaal van kracht, nadat drie landen dè „oorkonde van bekrachtiging" hebben gedeponeerd. Tot nu toe hebben alleen Denemarken en Zweden dat gedaan. Engeland heeft wel een wet tegen de piratenzenders aangenomen, maar de conventie nog niet bekrachtigd. De Aan boord van het schip verblijvei bij toerbeurt omroepster Tineke en d disc-jockeys Jan van Veen, Chiel Mon tagne, Eddy Becker („de man met d( wekker"), Gerard de Vries (cowboj Qerard), Rob Out en Rob van Dijl (speciaal voor . klassieke program ma's). Zij zijn niet bang voor de toekomst en hebben het meestal te druk om zich in de politieke schermutselingen te verdiepen. De geruchten, over spoedige regeringsmaatregelen bezorgen ook de gebroeders Verweij geen slapeloze nachten. Er kan hun weinig gebeuren, want < zij hebben hun textielzaak achter de hand. Ze hebben aan Veronica de afgelopen zeven jaar goed verdiend, geven zij na enig 'aarzelen toe. Zij schuiven per jaar héél wat af voor liefdadige doeleinden en betalen hun medewerkers een salaris, dat de Hilversumse omroepen nooit zouden kunnen opbrengen. Wat gebeurt er met de disc-jockeys als Veronica moet verdwijnen? Dirk Verweij, de oudste en onmiskenbaar de slimste van het drietal, is zeer op zijn hoede: „Dat moet de staat zich maar afvragen, willen ize niet kwijt." ledere poging van onze kant om gedetailleerder gegevens over Veronica's financiën te verkrijgen beantwoordt hij met een korzelig: „Dat is voor u een vraag, voor ons een weet." Met meer enthousiasme praat hij over de prettige contacten met verschillende grote fir- * ma's en over de ruim 700.000 luiste, raars, die dagelijks op Veronica afstemmen.' Over de Hilversumse radio-reclame hebben de gebroeders hun eigen gedachten. ~De omroepen hebben er jarenlang tegen gevochten, alsof het om iets onfatsoenlijks ging. Als ze in hun hart geen reclame willen, moeten ze er niet aan beginnen, anders zijn het huichelaars. Geld stinkt kennelijk toch niet." De directeuren van Veronica voelen zich geen etherpiraten. Dirk Verweij: „Een piraat is iemand, die de uitzendingen van anderen stoort. Dat hebben wij nooit gedaan. Wij hebben onsj altijd aan de regels gehouden. Wie ons piraten durft noemen, moet eens nagaan hoe het met het derde programma van Hilversum zit. Dat heeft zijn golflengte ook in een onder-onsje met Hongarije gekregen. Ruim 66 procent van de Europese radiostations zit in feite op verkeerde golflengten. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor Lopik en het Vatikaan." Dit nieuwste argument van de Veronica-bazen blijkt niet helemaal te kloppen. De Europese golflengten zijn verdeeld op\een conferentie in Kopenhagen in 1956. Hilversum heeft door afspraken met buitenlandse stations een plaats in de ether bemachtigd voor Hilversum 111. Eigenlijk zou in een dergelijk geval de internationale unie voor telecommunicatie opnieuw ' een conferentie moeten beleggen, maar geen land ziet daarvan de noodzaak in. Nederland heeft van Hongai rije, Spanje en lerland toestemming gekregen om" hun golflengte te gebruiken, op voorwaarde dat hun programma's er niet door worden gestoord. Omdat de kans op storing na zonsondergang groter is dan overdag, zendt Hilversum 111 's avonds niet uit. Radio Veronica heeft niemand toestemming gevraagd. HERMAN POST --- Eerste klachten In die tijd kreeg de PTT de eerste klachten van. radiostatibns, die hinder ondervonden van de uitzendingen van Veronica. Er bleek niets tegen te doen. Toen enige tijd later de programma's van Veronica zelf werden gestoord, sloegen de piraten hard terug. Zij spanden een kort geding aan tegen de PTT, dip een stoorzender tegen hen zou gebruiken. De PTT ontkende in alle toonaarden en wees op de mogelijkheid, dat een zender van de marine In Noordwijkerhout de schuldige kon zijn. De marine haastte zich te verklaren, dat het station geen zender, maar een ontvangststation was. Veronica kon er onmogelijk door gestoord worden. De PTT hield het toen maar op een stoorzender buiten de Oostgrens van ons land. Een paar maanden later was het piratenschip weer in het nieuws: het stoorde de radioverbindingen van de KLM. Omdat de PTT geen onderzoek wilde instellen, voeren enkele technici van de luchtvaartmaatschappij met een motorbootje naar het schip en losten de storing in twee uur op. Een vraag, die de gemoederen lange tijd bezig hield was: welke vlag voert de Veronica? Het eerste jaar had-de vlag vén Panama aan de mast gewapperd, maar deze moest, worden opgeborgen na het Ingrijpen van het Panamese "consulaat. f.Wij varen nu onder de vlag Van Guatemala", berichtte de leiding. De regering van Guatemala deelde het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken mee, dat de Veronica niet in Guatemala geregistreerd stond. Tot op de dag van vandaag is niet bekend of het schip een vlag voert, en zo ja van welk land. Dirk Verweij: „Voor u een vraag, voor ons een weet." --- TUSSEN GELUIDSBANDEN EN TEXTIEL D® gebroeders Jaap, Dirk en Hèndrik (Buil) Verwelj bij hun nieuwste aanwinst, een rijdende discobar --- Nieuw conflict In februari 1962 ontstond een nieuw conflict. Twee medewerkers van de NCRV, Johan Bodegraven en Gerard Hoek, stuurden een protestbrief aan het bestuur van het Koningin Wilhelminafonds voor de kankerbestrijding, naar aanleiding van het besluit van dit bestuur om gebruik te gaan maken van de zender Verónica. Zij schreven dat zij het dragen van het gouden ereteken van het fonds, ontvangen naar aanleiding vaij de radio-actie „Haak in" in 1952, nauwelijks meer als een eer konden beschouwen. Dat was het eerste protest uit de Hilversumse . omroepwereld Je gen het bestaan van Radio Veronica. Een maand later maakten de NTS en de NRU bekend, dat „instellingen die5 voor hunf propaganda gebruik maken van zenders aan welke geen golflengte is toegewezen, van de unie en de stichting geen omroepsteun meer zullen ontvangen." Er werd een vereniging opgericht: Vrienden van Veronica. „Nederlandse ondernemingen hebben in één jaar waarschijnlijk ongeveer twaalf miljoen gulden geïnvesteerd in uitzendingen door Radio Veronica, met verbluffende resultaten", verklaarde de voorzitter van het genootschap . voor reclame, jhr. W. van Andringa de Kempenaer. Hij is nu voorzitter van de reclameraad, dié de richtlijnen geeft voor de legale radio- en televisie-reclame. Het verdwijnen van Veronica zal gepaard gaan met protesten tegen het „Monopolie van de zuilen" en de „bedillerigheid" van de regering. De gebroeders Verweij zullen wel als martelaars voor de vrijheid de geschiedenis in gaan. --- UIT HET LOGBOEK HET PIRATENSCHIP De geschiedenis van het zendschip is opwindend genoeg om bij het afscheid in een „snelboek" te worden vastgelegd. De basis voor. de illegale zender is gelegd in oktober 1959, toen in Amsterdam de Bond van Vrije Radiohandelaren werd opgericht. Op de oprichtingsvergadering was een van de felste woordvoerders een zekere M. Lewin uit Diemen, initiatiefnemer van de VRON (Vr;je Radio Omroep Nederland). Deze organisatie had het plan een reclamezender te vestigen buiten de Nederlandse territoriale wateren. De Amsterdamse showman Kees Manders zou de publiciteit verzorgen, maar hij trok zich binnen een week terug, omdat hij de plannen niet haalbaar vond. Hij kreeg ongelijk, want nog geen jaar later was de zender in de lucht. De naam luidde: Radio Veronica. In 1961 namen de gebroeders Verweij de Intussen door ruzie uiteengevallen leiding over. Disc-jockey en programmaleider Jooèt de Draayer: „Nederland is nog niet voldoende hit-bewust". --- Vandaag . v'V« * ' DE ARTIEST ala verslaggever is een oud verschijnsel. Hij is bij ongelukken, veldslagen, rampen, revoluties en in de Tweede Kamer. Na een terreinverlies aan de fotografen zijn cJe tekenaars thans weer in opmars. 3 GEEN MENS kan de Augustijnse oceaan in zijn schelp vatten. Nochtans heeft Peter Brown weer een poging gedaan. Naar het oordeel van prof. dr. Frits van der Meer zal de biografie van Brown spoedig worden erkend als de volledigste en beste die we bezitten. '4 POLITIEK MUZIEK De Arabische propagan- 01T. w'e treurt om het da bazuint rond dat de jo- verdwijn* uit de radio van den het Moslimheiligdom Paulus de Boskabouter is op de berg Moria zullen ?r nu de j troost,, vaji een slopen om er hun eigen langspeelplaat. Ini de - rutempel weer op te bouwen. Til™ • Er is veel misverstand en k' 2»» f Ef« verwarring rond de even- F uit de oUde 5 tuele herbouw van de tem- draaidoos. Pel* 2 JEUGD I ITFRATI II IR JULLIE EIGEN TIJD uicnHiuun een antwoord op de vraag In „England Have my -13,?*l3,?*?111 We de af^erkant Bones" ontmoeten twee L-r!i„™.maa7 no° .z,en grote Engelse figuren el- !» J muizen veretoren kaar: T. S. White, de au- £?nJI!ÏÏ? i ee" P C" « teur van het boek, en kinderen vissen met een g Cheshire. Een kostelijke « wortel. autobiografie. L VOORTS Boekenwereld Asterix en de Gothen Een boek vol-broeders Tijdopnamen nommer 24 van gene wereld, zij het Zaterdagpuzzel en de rumet de titel „Broeders van _ brieken voor dammers cu deze wereld". ó schakers 5 ' - ' r ---