is toegevoegd aan uw favorieten.

Vrij Nederland; je maintiendrai-onafhankelijk weekblad voor alle Nederlanders, jrg 4, 1943, no 14, 30-10-1943

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het verzet der Nederlandsche kunstenaars

Jan de Hartog voor “ Pro Patria ”

VOOR PRO FATRIA heeft, Jan de Hartog de geachiedems verteld van de Nederlandsche kunst onder Duitsdhe bezetting en ■meer in het bijzonder die der tooneelkunst.

Men voelde en zag, terwijl deze schrijver-acteur sprak, de nopelooze verwarring der door de nederlaag overrompelde kunstenaars, den angst van velen, de slappe capitulatie van anderen. Doch hoog boven deze zwakken verrees grootscih en sterk de onneembare vesting van het verzet der vele, scheppende en uitvoerende kunstenaars, die elk compromis afwezen omdat—ja, omdat ze nu eenmaal niet anders konden. _ _

De Hartog heeft hen zoo treffend voor ons geplaatst, deze door het noodlot getroffen mensdhen. Hij vertelde van hun wanhopige pogingen om te redden wat er te redden viel, hun nerveuze acties en organisaties, welke de dreigend naderende cultuurkamer voor moesten zijn. Hij schetste de vergiftiging der vrije critiek en den georganiseerden broodroof en de uitbanning.

De Hartog deed voor ons de tragedie leven van kleine kunstenaars, die tot reuzen van moed en vastberadenheid werden “ omdat er erger dingen op de wereld zijn dan dood te gaan.” Van die erger dingen was het anti-semitisme, belichaamd in de cultuurkamer, het ergste. In den strijd tegen dat “ ergste ” offerden uitnemende kunstenaars hun geliefd beroep op, gingen tooneelgezel-

sohaippen uit elkaar, sloten letterkundigen hun werk in de kast. Er waren schipperaars, die een excuus wisten te vinden om toch de cultuurkamer te aanvaarden. Zij werden steeds dieper in de modder getrokken. Doch in stilte ontwikkelde zidh het ondergrondsch tooneel.

Al deze kunstenaars hebben als erfvijand het anti-semitisme, niet enikei als verschijnsel, maar als een ziekte, welke het kostbaarste in ons leven aantast. Wanneer eenmaal de Duitschers verdreven zijn en het zou blijken, dat Nederland anti-semitisch was geworden, dan hebben we den oorlog verloren.

De Hartog heeft na deze voordracht het derde bedrijf voorgelezen van zijn tooneelstuk “ Schipper naast God,” het verhaal van

een geloovigen kapitein, die zijn schip opoffert om te bewerken, dat aijn passagiers, uit Duitschland gevinkte Joden, Amerikaanschen bodem kunnen betreden. Omdat hij het in Nederland herhaaldelijk voordroeg en het niet veilig was het manuscript bij zich te hebben, leerde hij het stuk van buiten. In Engeland heeft bij het herschreven. Het is nauwelijks mogelijk den diepen indruk weer te geven, welke dit drama en de voordracht maakten.

Te midden van honderden landgenooten luisterde Koningin Wilhelmina naar deze stem uit het bezette vaderland. H.M. sprak na afloop met de Hartog en drukte hem met warmte de hand. Een hartelijk “ Leve _ de Koningin ” weerklonk, toen zij de zaal verliet.

“Entente des Parlementaires des Pays Occupés” (EPPÜ)

De Heer Marcel Cahen, lid van het parlement van het Groothertogdom Luxemburg, Secretaris van de “Entente,” schrijft: In de bijeenkomst van 5 October in de “ Belgian Institute ” begon M. R. Gillon, President _ van den Belgischen Senaat, President van de “ Entente,” er zijn groote voldoening over uit te spreken, dat zoo volledige overeenstemming is bereikt met de “ Union Interparlementaire,” waarin de Entente voortaan een zelfstandige plaats als groep voor de bezette landen zal innemen. Hij verheugde zich over de aanwezigheid van Colonel Evans, President van de Union Interparlementaire en van de Britsche groep van parlementsleden, en heette den aanzienlijken gast hartelijk welkom.

(Daarna wenidde hij zich tot den spreker van den namiddag, Prof. Dr. J. A. Veraart, en begroette den Nederlandschen spreker _ als den eersten, die op onze bijeenkomsten een' voordracht zou houden. Niet alleen heeft Professor Veraart geest en hart van de leden van de Conseil veroverd, maar zijn stimuleerende wetenschap heeft hem faam gegeven tot ver over de grenzen van zijn land. In hem begroette M. Gillon boven-

dien Holland, altijd van zoo groote vermaardheid in bet internationale leven der volken.

Prof. Veraart sprak daarna in de Pransche taal een doorwrochte rede uit over “ La Démocratie est en danger,” waarmede de vergadering haar volle instemming betuigde.

Het woord was daarna aan Colonel Evans, die, dankende yoor het welkom, zijn vreugde betuigde over de verkregen samenwerking in het kader van de Union Interparlementaire. Met groote voldoening was hij onder het gehoor geweest van Professor Veraart. Hij hoopte, dat Prof. Veraart weldra een rede zou willen uitspreken voor de Britsche groep van parlementsleden, die thans meer dan drie honderd leden uit Lagerhuis en Hoogerhuis telt.

Zich wendend tot den Heer Gillon noodigde Colonel Ervans dezen uit aanwezig te willen zijn en daar het woord te voeren in de samenkoimst van Britsehe en Noord-Amerikaansche parlementsleden, die spoedig in Londen zou plaats hebben en waarbij de Secretaris van de Union, die zich reeds opmaakte uit Genève te vertrekken, eveneens aanwezig zou zijn.

LEZERS

PARLEMENT

HET GEVAAR VAN SARCASME

Geachte Redactie, Naar aanleiding van het ingezonden stuk van “ Vaderlander ” in het nummer van 23 Oct. j.1., waarin deze inzender sprak over een “ onbegrijpelijke blunder ” van Radio Oranje, dat bij monde van ondergetekende “ plechtstatig ” gesproken zou hebben van “ Maarschalk Badoglio', Hertog van Addis Abbeba,” diene het volgende: Het sarcasme, waarvan het gehele stuk doortrokken was, dat ondergetekende voor Radio Oranje schreef en voorlas, is “ Vaderlander ” blijkbaar ontgaan. Aangezien je voor sarcasme, humor en ironie nu eenmaal aanleg hebt of niet, moet “Vaderlander” mij maar geloven, wanneer ik hem met de hand op het hart verzeker, dat

de door hem voor plechtstatig versleten titel van den vergasser van Abessynië heus met sarcastische bedoelingen in het stuk werd opgenomen. In het oorlogsverloop zullen er misschien nog meer Badogliaanse salto – mortales komen. Mocht ik dan weer neiging tot sarcasme voelen, dan zal ik voor de betreffende passage ter vermijding van verder misverstand drie keer hard in de microfoon fluiten.

Hoogachtend,

A. DEN Doolaard.

P.S. nader inzien zal ik toch maar niet fluiten.

Het is een waarheid, die onze journalistieke leermeesters en tevens bittere ervaring ons hebben geleerd: Gebruik in het Nederiandsoh 'nooit ironie of sarcasme. Ge wordt verkeerd begrepen en krijgt er last meel Red. “ V.N.”

* Toegangskaarten zijn verkrijgbaar voor leden van de strijdkrachten en opvarenden der koopvaardij bij Lt. t/z Van Meerkerk, 4, Nortb Row, W.l; Lt. Domhot, Adington House, Ariington Street, S.W.I; Mr. P. van Andel, Welfare Committee for the Neth. Tighting Forces, 55-57, Newman Street, W.l; den heer J. Noest, Club van Nederlandsche Strijders, Imperial Hotel, Russell Square, W.C.I: en aan The Netherlands House. Burgers kunnen slechts toegangskaarten krijgen In The Netherlands House en hij den Heer J. van Ingen, Aslatlc Petr. Co., Lenahury Club, Teddlngton, Mlddlesex. Ten einde het mogelijk te maken een deel der kosten te dekken van de dansorkesten, die op onze z.g. “ Thés Dansants ” optreden zijn de volgende toegangsprijzen voor deze middagen vastgesteld:— 1/- voor militairen beneden den rang van officier. 2/6 voor anderen. Deze prijzen zijn inclusief thee.

AANMELDING, VDDr lidmaatschap

Het bestuur wenscbt dat degenen die lid willen worden, geen ongemak zullen ondervinden van het feit dat eenige dagen moeten verloopen tusscben de ontvangst van de aanmelding (voorzien van de aanbeveiing van twee leden) en de beelissing van bet “ Membersbip Committee." Daarom is besloten dat de gegadigden alle voordeelen van bet lidmaatscba{> zullen kunnen genieten door zich voor den tijd van een maand te laten inncbrijven als “ tijdelijk lid,” waarvan de kosten (2s. 6d.) naderhand bij de jaarliikscbe coDtributie in mindering _ zullen worden. Kaarten voor tijdelijk lidmaatschap zijn verkrijgbaar bij don conciërge.

THE NETHERLANDS HOUSE

Hieronder volgt het programma van The Netherlands House voor de komende weken.

*ZONDAG, 31 Oct., 4u.—7 u. n.m. Thé Dansant. Militair Dans Orkest en andere attracties.

NO VEMBER-PROG RA M MA

WOENSDAG, 3 Nov., 6.30 u. n.m.

Voorlezingen uit de Nederlandsche Literatuur onder auspiciën van Mevr. R. Marsman en Mevr. B. Kiek.

VRIJDAG, 5 Nov., 5 u. n.m.

Anglo-Batavian Society, thee en lezing door Sir Josiah Crosby, K.C.M.G., K.8.E., C.I.E. (voormalig Britsch Consul-generaal te Batavia) over: “Java as I knew it.” De bijeenkomst wordt gepresideerd door Sir Edward Campbell, M.P.

7 u. n.m.

“ Neerlandia ” bridge en biljartavond.

ZONDAG, 7N0v.,4u.n.m.-7u. n.m.

Thé Dansant (alleen voor de Koopvaardij). Kaarten voor dezen dansmiddag uitsluitend verkrijgbaar bij ; J. Noest, Club van Nederlandsche Strijders, linperial Hotel. Russell W.C.I.

*ZONDAG,I4Nov.,4u.n.m.-7u.n.m.

Thé Dansant. Miiitair Dans Orkest en andere attracties.

*DINSDAG, 16 Nov., 6.30 u. n.m.

Lezing door Mr. C. W. A. Sehürmann over: “De Moderne Nederlandsche Muziek.”

*WOENSDAG, 17 Nov., 6.30 u. n.m.

Concert van het Kersey Long

Whitehead Trio.

VRIJDAG, 19 Nov., 7 u. n.m.

Bijeenkomst van “ Neerlandia.”

ZATERDAG, 27 Nov., 2.45 u. n.m.

Bijeenkomst van de Anglo-Dutch Christian Pellowsbip.

*ZONDAG, 28 Nov., 4 u.-7 u. n.m.

Thé Dansant. Miilitair Dans Onkest en andere attracties.

Er worden door het Departement van Onderwijs, 16, Charles Street, W. I Lessen in de Engelsche Taal georganiseerd voor Gevorderden die hun uitspraak en vocabulair wenschen te verbeteren. De lessen worden gegeven door een ENGELSCHE. Er worden CLUBLESSEN van niet meer dan 6 leerlingen gegeven op DINSDAG, DONDERDAG, VRIJDAG van 5.30-6.30. PRIVAATLESSEN of Clublessen op Woensdag van 10-12, Donderdag van 10-2 en 3-S, Vrijdag van 10-2 en 3-5. Alle opgaven en corréspondentie omtrent deze lessen te richten tot Mevr. R. Marsman, “The Netherlands House,” 16, Charles Street, W. I. Er bestaan reeds mondelinge cursussen en correspondentie lessen voor beginners en gevorderden.

Bij voldoende deelneming zal door het Departement van Onderwijs een schriftelijke en mondelinge cursus in het MALEISCH worden georganiseerd. Opgaven en correspondentie omtrent dezen cursus te richten tot Mevr. R. Marsman, The Netherlands House, 16, Charles Street, W. I.