Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deze behandeling komt het meer aan op de bijzondere levensopvatting, ziens-, denk- en handelwijze van die mannen, dan op het karakter der zending in het algemeen.

Ook uit de geschiedenis van bijzondere zendingen valt veel te leeren. Doch deze verplaatst ons op een afgesloten veld. Veel van hetgeen daarop voorkomt vindt alleen in dien kring zijne toepassing; zou elders overgebracht ongepast, ja schadelijk bevonden worden.

Worden in de algemeene geschiedenis der zending de land- en volkenkunde, de godsdiensten opgenomen, dan begeeft men zich op een onafzienbaar veld. Men wordt afgeleid door de groote verscheidenheid, vervalt lichtelijk in verkeerde voorstellingen, en wordt daardoor licht eenzijdig in zijne beschouwingen. Daarbij komt, dat de ethnographie en de godsdienstwetenschap in onzen tijd hare eigene beoefenaars hebben, en het ook voor den zendeling noodig geworden is, zich, binnen zekere grenzen, op die wetenschappen als zoodanig toe te leggen.

Brengt men de geschiedenis der zending in verband met die der volken, van welke zij uitging, dan komt men tot de overtuiging, dat de wijze van voortplanting van het Christendom naar volksaard en tijden aanmerkelijk heeft moeten verschillen. Men leert inzien, dat de nationaliteit van den zendeling invloed heeft, ja noodzakelijk moet hebben op den aard zijner prediking. Als gevolg daarvan leert men te beter eiken zendingarbeid waardeeren, maar ook de daarin voorkomende leemten, gebreken en hindernissen, met hunne oorzaken onderkennen. De zendeling kan daardoor leeren overal het zijne te nemen, waar hij het vindt, maar zich te onthouden van nabootsen, van copiëeren. De lessen der geschiedenis kunnen daardoor te vruchtbaarder worden, mits men de feiten plaatse in de lijst