Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Ago, ergo credo". En een woord van Troeltsch: „Die Ehre Gottes liegt für Calvin eben nicht in der restlosen Selbsthingabe des Sünders an die vergebende Liebe als solche, sondern in der Hervorbringung der heiligen Gemeinde durch die Selbsthingabe an Gott imd seine Gebote". Dr. Merkel zelf spreekt van „die praktischaggressive, rationell-planmaszige Lebensrichtung der reformierten Kirche", en haalt dan ten slotte nog Schneckenburger aan, die zegt, dat de Zending in de Luthersche Kerk pas met het piëtisme is begonnen, maar bij de Gereformeerden is het zendingswerk, „wo Calvin den Gedanken an dasselbe zu realtéieren begann und Cromwell mit seinem groszartigen Missiönsplane auftrat, s o alt als s i e s e 1 b s t".

Op grond hiervan moet ook tegen de voorstelling, die de Roomsch-Katholieke Dr. Galm van het ontwaken der Nederlandsche Zending geeft, veel krachtiger geopponeerd worden dan door Dr. Merkel op S. 127 nt. 3 gedaan wordt. De Dordtsche Synode spreekt niet over de Roomsche Zending, maar over het Gereformeerde beginsel „gloria dei hominumque salus". De ascese die Dr. Galm bij de „mannen der nadere reformatie", de zendingsmannen der 17e eeuw, opmerkt, is allerminst invloed van Roomsche ascetische opvattingen (werkheiligheid, goede werken), maar is de zuiver-Gereformeerde preciesheid van leven, zooals vooral door de Engelsche Puriteinen dezen Nederlandschen Gereformeerden is bijgebracht. En van deze Gereformeerde piëtisten is invloed op de Luthersche piëtisten uitgegaan. Dat de Gereformeerde theologen zich van de Roomsche zendingsliteratuur goed op de hoogte gesteld hebben, is geen bewijs van afhankelijkheid in beginsel. Wel heeft dit op de methode invloed geoefend, en naar 't mij voorkomt, juist een verkeerden invloed.

Wij willen evenwel niet eindigen zonder onze groote waardeering uit te spreken voor den ontzaglijken arbeid, die door Dr. Merkel aan dit boek ten koste is gelegd, en voor het vele belangrijke en nieuwe dat hij ons hier biedt. A. M. B.

Sluiten