Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE INGENIEUR.

Orgaan

He Jaargang. DER 1896' ~ ^2 4>1' VEREENIGING VAN BURGERLIJKE INGENIEURS.

wmbm wMm ie tiBFa iii bchiobi YagT~ÖBBn5arBnyBr^Bii bi liiil

Priis per Jaargang:

Franco per post.

Voor Nederland; / 8-—

Voor het Buitenland met vooruitbetaling . . - 10.50 Voor leden der Vereeniging van Burgerlijke Ingenieurs

worden bovenstaande prflzen met / 2.— verminderd. Men abonneert zich voor een jaargang. Over het bedrag der abonnementen in Nederland

wordt halfjaarlijks door de Administratie beschikt. Afzonderlijke nummers 20 cents. — Bewijsnummers

10 cents.

Verschijnt eikei Zaterdag.

abonnementen, stukkeu en mededeelingen, boeken brochures, enz. te richten aan de Redactie: Nieuwe Parklaan, te 's-Gravenhage.

Advertentièn uiterlijk Vrijdags 12 ure des voormiddags intezenden aan de Administratie van dit Blad, Pavelj oensgracht No. 19, te 's-Gravenhage.

Hoofdvertegenwoordiger voor Nederland: C. W. BETCKE, Advert.-Bureau, Rotterdam.

's-Gravenhage, 21 November.

Prijs (Ier Alvertentiën:

Per regel f 0,25

Groote letters naar plaatsruimte.

Abonnementen volgens afzonderlijke overeenkomst.

Bij eene eerste plaatsing van annonces voor Aanbestedingen is de prys per regel ƒ0.15; bij eene tweede en meerdere plaatsing van dezelfde annonce ƒ 0.10.

Bij abonnement op Advertentièn wordt het blad gratis toegezonden.

Verantwoordelijk Redacteur: J. van Heurn, Civ.-Ing., 's-Gravenhage.

INHOUD.

Mnrtoli door J v d B — vïsschershaven te IJmuiden. - Ingezonden stukken. tut, hetT Verslas van' dé Kamer van Koophandel en Fabrieken te Amsterdam over 1895. - Staten-Geneïaal. - Weerkundige waarnemingen. - Rivier berichten. - Binnen-en Buitenlandsche Berichten. - Benoemingen, Verplaatsingen enz. - Open Betrekkingen. — Gezochte Betrekkingen.

cement, wordt verkregen door kalk en leem innig te mengen en daarna samen te branden.

Verschillende theorieën zijn opgeworpen, om het proces der versteenino- te verklaren. Die van Le Chatelier wordt als de meest waarschijnlijke aangenomen. Volgens hem hangt de technische waarde van het cement af van de aanwezigheid van het silicaat 3 CaO. Si02, en ook, doch in minder mate, van de aanwezigheid van calciumaluminaat, hetwelk de eigenschap, evenals gips, bezit om met aanraking van water spoedig te versteenen.

Door Tetmajer en Galinelli zijn proeven genomen aangaande den invloed van de temperatuur op de versteening van het cement. Deze proeven hebben evenwel tot geen resultaten geleid.

Bij de versteening van cement in de lucht, zal de koolzuur zich met de vrije kalkbestanddeelen tot koolzure kalk verbinden, wat een verhooging van de vastheid ten gevolge zal hebben.

Zeer gunstige resultaten zijn verkregen met portland-cement vermengd met twee deelen zand en toevoeging van zout bij het metselen tijdens vorst.

Zeewater werkt nadeelig, door de aanwezigheid van magnesium sulphaat, waardoor de kalk wordt omgezet in calcium sulphaat. Eveneens is de aanwezigheid van chloor magnesium ongunstig te noemen, in zooverre het aanleiding kan geven tot de°vorming van chloor calcium. De aanwezigheid van gips kan tot dergelijke verbindingen aanleiding geven, dat door vergrooting van het volume de samenhang van het cement verbroken wordt. Aanbeveling dient in dit geval volgens Candlot een kleiner gehalte aan leem als uitgangspunt te nemen, verder gewaagt hij van het feit, dat portland-cement veel vaster bij de versteening wordt, indien men bij de bereiding der metselspecie in plaats van water, een 38 pCt.'s oplossing van chloorcalcium kiest. Ook hierdoor moet het «treiben» van den mortel verminderen.

Zeer belangrijk zijn de mededeelingen van Tomei aangaande de eigenschappen welke het versteende cement aanneemt, door toevoeging van een oplossing van salmoniak en azijnzure ammonium. . , ,

Hierdoor bleek cement en vooral cementmortel minder onderhevig te zijn aan chemische veranderingen.

Candlot nam vervolgens nog eenige proeven aangaande de eigenschappen, welke aan het cement medegedeeld worden, dooide toevoeging van gips. Cement met gips en water bereid, wordt harder dan bij een enkele toevoeging van water. Aangezien gips in water oplosbaar is, wordt door toevoeging van calciumaluminaat een verbinding tot stand gebracht, die kristallijn is en in water moeilijk en in kalkwater in het geheel met oplosbaar is. Een kleine toevoeging van gips (niet meer dan 4 pCt.) verhoogt de dicht- en vastheid van het portland-cement.

Ten slotte zij opgemerkt dat, volgens G. Hude en W. J bMiTH, goede cement na de verharding volkomen ondoordringbaar is voor water, hetgeen niet het geval is voor cementmortel.

J. v. d. B.

Mortels.

Palkmortel wordt in den regel verkregen door de verft menging van één gewichtsdeel vaste kalkbrei met 3 a 4 gewichtsdeelen zand, welk mengsel zoolang onder ü> toevoeging van het noodige water omgewerkt wordt-

totdat de mortel gemakkelijk van den trunei valt. ue toevoeo-ino- van zand heeft ten doel om de kalk bij het drogen poreus te houden, opdat de lucht gemakkelijk kan toetreden en waardoor tevens de kans van krimpen en scheuren verminderd zal worden. , , , <,.. .

Door de toetreding van de lucht wordt de kalk in calciumcarbonaat (_CaCo3) omgezet, hetwelk langzamerhand kristallijn wordt, en dus in zekere mate in kalksteen wordt omgezet.

Door E. Donath is nader onderzocht, of ook het versteenen van den mortel van invloed is op de vorming van kiezelzure kalk. Zeer oude kalkmortel bevat werkelijk oplosbare kiezelzuren, hoewel niet onmogelijk is, dat deze kiezelzuren afkomstig zijn van de kalksteen, waaruit de kalk verkregen is. Het onderzoek van elf versteende mortelsoorten, waarvan de ouderdom tusschen 400 en 900 jaren geschat kan worden, bevatten slechts een zeer klein procent (2 pCt.) aan kiezelzuren. Uit dit onderzoek blijkt dus volkomen, dat het niet aannemelijk is, om de vormino- van silicaten toe te schrijven aan de door den ouderdom toenemende versteening van den mortel. Eerder zal dit gezocht moeten worden in de eigenschappen van het toegevoegde zand. Volgens Gattgetzeu is grofkorrelig, scherphoekig kwartszand, hetwelk 5—10 pCt. door verbrijzeling en afschuring losgeraakte deeltjes van kwartsgesteenten bevat, het zand dat her meest aanbevelenswaardig is, om een goeden mortel te krijgen. Deze deeltjes werken toch waarschijnlijk gunstig op de versteening van den mortel" door de vorming van silicaten.

Juist uit dit oogpunt wordt dikwijls om de versteening van den mortel te bespoedigen, hoogovenslakken, bruinkolenslakken enz. toegevoegd, welke dan tot meel gemalen worden. Onder de hydraulische mortels zijn het meest bekend : a. Eomeinsche cement, hetwelk veel kalk bevat; is dit in groote hoeveelheid aanwezig, zoodat het cement in water onder groote warmteontwikkeling oplost, zoo spreekt men in dit geval van hydraulische kalk.

b Slakken- of pussolaancement, een afvalproduct bij het uitsmelten van ijzerertsen. Ook wordt het wel verkregen uit lava, tras en dergelijke elementen van vulkanischen oorsprong door vermenging met vette kalk.

c. Portland-cement, het voornaamste en meest gebruikelijke

De vereeniging van BurgeriiKe Ingenienrs stelt zien in geenen deeie yerantwoorfleUIK tooi de dentteelden in de onderscneidene Miiragen ontwiMd ol toegeiicnt

Sluiten