Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE INGENIEUR.

515

9e Jaargang.

Orgaan

DER

VEREENIGING VAN BURGERLIJKE INGENIEURS.

1894. - JTe 43.

Ban^^ ie fficonomie Tan OwUrn Urm b

Prils per Jaargang:

Franco per post.

Voor Nederland f 8'—

Voor het Buitenland met vooruitbetaling ... - 10.50 Voor leden der Vereeniging van Burgerlijke Ingenieurs

worden bovenstaande prijzen met / 2.— verminderd. Men abonneert zich voor een jaargang. Over het bedrag der abonnementen in Nederland

wordt hal/jaarlijks door de Administratie beschikt. Afzonderlijke nummers 20 cents. — Bewijsnummers

10 cents.

Verschijnt eikei Zaterdag.

Abonnementen, stukken en mededeelingen, boeken brochures, enz. te richten aan de Redactie: Sundastraat No.' 6, te 's-Gravenhage.

Advertentién uiterlijk Vrijdags 12 ure des voormiddags Intezenden aan de Administratie van dit Blad, Pavelj oensgracht No. 19, te 's-Gravenhage.

Hoofdvertegenwoordiger voor Nederland: C. W. BETCKE, Advert.-Bureau, Botterdam.

's-Gravenhage, 27 October.

Prijs ier Aiverteitiën:

ƒ 0.25

Per regel

Groote letters naar plaatsruimte.

Abonnementen volgens afzonderlijke overeenkomst.

Bij cene eerste plaatsing van annonces voor Aanbestedingen is de prijs per regel ƒ0.15; bij eene tweede en meerdere plaatsing van dezelfde annonce ƒ 0.10.

Bij abonnement op Advertentién wordt het blad gratis toegezonden.

vérantwoqrdelijk Redacteur: J. van Heurn, Civ.-Ing., 's-Gravenhage^ INHOUD.

Het doel van het onderwijs in de scheikundige Technologie - De prijsvrageri van aeHDuitS°che vfsscherij-Vereeniging -W£*&S^~(&YT^^i^ nische Tijdschriften, Engineering Mei 1894, lB«r«" ^ J- Z_l Binnen en BuiMaetinet). - Weerkundige waarnemingen. — Riv eibericnten. - Bmnon , ïenTandsche Berichten. - Benoemingen, verplaatsingen, enz. - Open betreïkrage — Vragenbus.

Het doel van het onderwijs in de Scheikundige Technologie.

èü de opening van het College over Scheikundige Technologie aan de Polytechnische School te Delft, weid door Professor Dr. L. Aeonstein een toespraak gehou-

I, .... a — 1 V.ur nnrjprwiis in dit vak.

e,n i „ Aiï h\aA in dit nnderwem belang zullen

stellen hebben wij den heer Aronstein verzocht ons wel vergunning te willen verleenen, zijne toespraak in haar geheel te mogen opnemen, aan welk verzoek welwillend werd voldaan.

Zij luidt als volgt:

Mijne Heeren!

Door het vertrouwen der Regeering, op voordracht van den Raad van Bestuur der Polytechnische School geroepen om ais leeraar der scheikundige technologie voor u op te treden, wii ik mijne taak niet aanvaarden, zonder u vooraf te hebben meaegedeekl, hoe ik haar wensch op te vatten en welk doel ik mij voorstel, met het onderwijs in dit vak te bereiken.

Dat de scheikundige technologie de kennis omvat van aue bedrijven, die zich ten doel stellen door stoffelijke veranderingen der materialen, zooals de natuur ze biedt, nieuwe producten voort te brengen, die een hoogere handelswaarde bezitten aan de stoffen, waarvan men is uitgegaan, en die toepassingen vinden waartoe de ruwe materialen niet kunnen worden gebruist — dat is u bekend. Dat verder bij deze bedrijven niet alleen chemische, maar ook mechanische hulpmiddelen worden toegepast, en dus een nauwkeurige kennis van beiden een vereiscnte is voor de uitoefening daarvan, spreekt van zelf. Maar de vraag dient gesteld te worden : Is het mogelijk en is het wenschelyk, het onderwijs in de scheikundige technologie zóó in te richten dat de technoloog, na den cursus te hebben doorloopen, m elk der behandelde bedrijven zich tehuis gevoelt niet alleen, ^ooraat hij de beginselen kent, waarop het berust, maar ook, dooi dat hij vertrouwd is geworden met alle bijzonderheden der uitvoering, met den bouw van de ovens en toestellen, met de analytische controle, waarmede de leider het bedrijf heeft te bewaken en met de velerlei groote en kleine dingen, waarvoor iuj dagelijks heeft te zorgen? Onmiddellijk beantwoord ik die vraag in ontkennenden zin. „

Want in de eerste plaats zou het onmogelijk zijn, zuik. een nlan al wenschte men het, ten uitvoer te brengen. Den tijd, r ' ■ , , —. i „;„Ann . in nlaats van

één docent, zou een gansche schare u als leidslieden moeten dienen in plaats van hoorders met een normaal brein en een normaal geheugen, zouden technologen moeten zijn phenomenale wezens, die het vermogen bezaten, den inhoud van gansche boekerijen en buitendien nog veel, wat niet in boeken staat en dat soms van nog meer belang is dan hetgeen er wel m staat, in zich op te nemen en te verwerken.

En het onmogelijke te wenschen is altijd onverstandig. Daarmede kan ik volstaan, om de ontkennende beantwoording ook van de wenschelijkheid te betoogen. Maar gij hebt het recht van mi] te hooren wat ik dan wel zal trachten te bereiken. Vergun mij, dat ik voor dit doel eerst den aard der onderwerpen; die ons in deze uren bezig zullen houden, een weinig nader

Wanneer men de verschillende takken der chemische nijverheid opnoemt, dan valt de rijke verscheidenheid op. Het maken van zwavelzuur, zoutzuur, salpeterzuur, soda en potasch evengoed als het winnen van metalen uit hunne ertsen de fabricage van glas- en aardewerk, evenals het brouwen van bier en het

looien van leder, de macntige Kieui^ui-nmu^i.o cu ^ ~ kina der vetten tot zeep en stearinzuur — ziedaar enkele der onderwerpen, willekeurig gegrepen uit den rijken inhoud van elk handboek onzer wetenschap. Gelijkt dat met meer op een bij elkander rapen van onsamenhangende dingen, dan op een geheel! Bestaat er wel samenhang en waarin is die gelegen?

Welnu, in de eerste plaats in den gemeenschappelijken chermschen grondslag. Laten wij nimmer uit het oog verhezen, dat wie een chemisch bedrijf wil kennen, de chemische processen waarop het berust moet kennen en wel grondig kennen Laten wij ons altijd herinneren, dat, wie een chemisch bedrijt wil uitoefenen, vooral moet zijn een chemicus, die de wetten en feiten zijner wetenschap heeft leeren kennen en beheerscnen. Niet altijd is dat zoo geweest. Men heeft bier gebrouwd lang voordat het gistingsproces onderzocht was. In voorhistorische tiiden maakte men koper en tin uit de ertsen, en van de eerste overlevering af wist men ijzeroxyde tot ijzer te reduceeren niets vermoedende van de rol, die de toegevoegde brandstof daarbij vervulde. Zeep werd gemaakt, en gelukkig, lang voordat Uievreuil de natuur der vetten had opgehelderd en leder looit men ook »„i i„„ „;,>k roirpnschan te seven van den

nu nog, meesiai iuuuci r ., ° . ... , ,

chemischen grondslag van het looiproces. Zelfs zoo ingewikke de verbindingen als geelbloedloogzout wist men volgens zorgvuldig o-eheim gehouden recepten te bereiden, zonder dat men zelts de samenstelling der bereide verbinding kende Dat heeft Liebig ervaren bij een bezoek, dat hij omstreeks 1830 in Engeland bi acht. Voor hém waren de fabrieken, anders zorgvuldig voor eiken bezoeker gegrendeld en gesloten, open — omdat men zijnen raad begeerde De fabrikanten maakten namelijk hun bloedloogzout, door asch met bloed en afval van leder en haren en nog allerlei andere dingen, elk zorgvuldig afgewogen en dan gemengd m ijzeren potten aan sterke gloeihitte bloot te stellen en wisten van ouds, dat geen van die potten die bewerking kon doorstaan, zonder voorgoed door ingebrande gaten bedorven te worden. In plaats van met ijzeren vaatwerk hadden zij het nu met aarden notten beproefd en tot hunne verbazing opgemerkt, dat wel is

^ , 1 i. ..i v.i ,)„* hot fahrirant ceen h nedloOS-

waar aeze neei uieven, maar uai • o °

Sluiten