is toegevoegd aan je favorieten.

Nieuwsblad voor den boekhandel jrg 73, 1906, no 2, 05-01-1906

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

NIEUWSBLAD VOOR DEN BOEKHANDEL.

43

De Oprechte Haarlemsche Courant,

beschouwd als bron voor de geschiedenis van den boekhandel, van de boekdrukkerijen, lettergieterijen enz. in Nederland, door W. P. J. OVERMEER.

Het plagiaat was een heerschende kwaal, vooral van kleinere werken. In (Ons Tijdschrift' heb ik reeds een merkwaardig feit van letterdiefstal meegedeeld, zooals dit dooi' mij is vermeld gevonden in de O. H. C. van 1667. Een «baetsuchtige» Amsterdamsche drukker gaf niet minder of meer dan een valsche Haarlemsche Courant uit, zelfs met het wapen van den werkelijken eigenaar!

Brutaler kon het al niet.

Kleinere geschriften werden dikwijls nagedrukt. Ter illustratie van zoo'n geval — een uit zeer vele —, ontleen ik hier aan de O. H. C. van 3 Januari 1673 de volgende waarschuwing:

»Also Willem Tichelaar, Mr. Chirurgijn tot Piershil, in 's Gravenhage heeft uitgegeven sijn Verantwoordinge, behelsende een Waerachtigh Verhael van 't gepasseerde tusschen hem en den Ruwaardt van Putten, nopende de conspiratie tegen Sijn Hoogheyt: en verstaen hebbende, dat het selve Tractaet is naegedruckt tot Amsterdam; soo is 't, dat hy alle Liefhebbers der Waerheydt wil gewacrschouwt hebben, geene van de Originele te ontfangen, sa\s dewelcke op vier Bladeren Papier gedruckt, en met syn eygen hant aldus schriftelijck onderteeckent zijn W. T.«

Doch er werden nog wel leelijker feiten bedreven. Bij herhaling komt het voor, dat een libel of schotschrift werd uitgegeven, waaronder men stoutweg den naam van een of anderen bekenden drukker of uitgever had geplaatst, zonder dat deze er iets van wist! Zoo b.v. zag de drukker Jan Rieuwertsz zich verplicht, in de O. H. Cv, n». 19 van den jaargang 1665, mede te deelen, dat een blauwboekje, getiteld: Compromis tusschen Dr. Galenus Abramsz. en Tobias Govertsz. (N.B.), gedruckt by Jan Rieuwcrtsz was verschenen zonder dat hij er direct of indirect iets meê te maken had.

Zulke feiten waren hoogst ernstig, want men kent de strenge bepalingen en placaten van regeeringswege tegen dergelijke geschriften uitgevaardigd.

Met meer ingenomenheid merken we dan ook de scherpe concurrentie der uitgevers onderling op. Ze adverteerden tegen elkaar

! in. Had A. de uitgave over een actueel onderwerp aangekondigd, men kon verzekerd zijn,

j eenige nummers latei' ook vermeld te vinden dat B., C, of D. een dergelijk werk ter perse had, waarvan de inhoud natuurlijk nog meer werd opgehemeld. Men boude wel in 't oog, dat de reclame oudtijds van de uitgevers zelf moest uitgaan, want de boekhandelaars dankten er feestelijk voor, de uitgaven van anderen te adverteeren, hoewel niet vergeten mag worden, dat het bedrijf van uitgever en boekhandelaar destijds één was. Over het debiet viel waarlijk niet te klagen; want, wie onzer huiszittende vaderen

i hield er geen bibliotheek op na?

In bijna elk courant-nr. vindt men een of meer aankondigingen van veilingen van nagelaten bibliotheken, handschriften, schilderijen, prentkunst enz. enz. Alleen van 1656— 1700 teekende ik meer dan 1400 veilingen op, waarbij in acht te nemen, dat het werkelijke aantal grooter is, doch, door de ontbrekende jaargangen, niet kan worden gecontroleerd.

De oudste advertentie op dit gebied, welke ik heb gelezen, in n». 34, jrg. 1660 (oudere exemplaren ontbreken bijna alle), meldt den verkoop van de nagelaten bibliotheek van Domine Petrus van Hoogwerven, te Rotterdam op 27 Augustus 1660, ten huize van kapitein Hess el Abingh, in de Weste - Wagen straat.

Het waren gewoonlijk dezelfde boekhandelaars, die veilden, een systeem dat trouwens steeds gehandhaafd en gemakkelijk te verklaren is. Evenals tegenwoordig de namen van Frederik Muller, Nijhoff, Van Stockum, R. W. P. de Vries, Burgersdijk en Niermans, Gouda Quint, Bom e. a. onafscheidelijk aan de veilingen zijn verbonden, zoo lezen wc in de 2e

j helft der 17e eeuw b.v. bijna dadelijks aan-

| gekondigde veilingen van P. Lessen, Th. Hoorn, S. Wagenaer, H. Kluppel, F. Lopez, F. Klinckhamer, C. Driehuysen, J. Pluymer , de Hack's, S. Swart, Th. Duurkant, G.

j Amelingh, L. Haes, S. du Mont, P. van den Bergh, G. van Goedesbergh, de Van Someren's, A. v. d. Burgh, de Gaesbeeck's, J. Narenus, J. Borst, de Boom's, P. de Wees , H. Valgkenruck, A. van Blancken, /. S