is toegevoegd aan uw favorieten.

De ingenieur; Orgaan van het Kon. Instituut van Ingenieurs- van de vereeniging van Delftsche Ingenieurs jrg 30, 1915, no 5, 30-01-1915

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

M. ö.

72

De werken van het Yeso-Meer.

Een studie in het hooggebergte van Chili.

Voordracht gehouden in de Vergadering van het Kon. Instituut van Ingenieurs van 10 October 1914,

door het lid

Prof. G. H. VAN MOURIK BROEKMAN c. i.

(Met afbeeldingen.)

De uitnoodiging van den Raad van Bestuur van het Koninklijk Instituut van Ingenieurs, om in deze algemeéne vergadering een voordracht te houden, heeft mij — hoezeer ik haar ook waardeerde — wel eenige zorg gegeven. Niet alleen omdat ik mij door mijn langdurig verblijf in het buitenland niet geheel vertrouwd gevoelde met de moeilijkheden van onze moedertaal, maar vooral omdat de keuze van een onderwerp mij niet gemakkelijk viel.

Over het eerste bezwaar heb ik mij heengezet, in de gedachte dat in een kring van ingenieurs de technische mededeeling zelf, meer dan de taal, waarin ze vervat is, hoofdzaak mag zijn.

Wat de keuze van een onderwerp betreft, heb ik — ook na overleg met den geachten Algemeen Secretaris — gemeend, dat mijn voordracht zooveel mogelijk een beeld zou moeten geven van de speciale moeilijkheden, die het hooggebergte den ingenieur bieden kan. Vandaar dat mijn keuze viel, niet op een reeds uitgevoerd werk, maar op een studie, welke leidde tot het projecteeren van verschillende thans nog niet in uitvoering zijnde werken in het hooggebergte.

Ze werd ondernomen om te onderzoeken in hoeverre het mogelijk zou zijn de kunstmatige bevloeiicg van de Centraalvallei van de rivier de Maipo, waarin Chili's hoofdstad Santiago ligt, te verbeteren en den toevoer van drinkwater en spoelwater voor de rioleering, benoodigd voor deze stad, te vermeerderen.

Ze gaf tevens gelegenheid de hydraulische energie voor de verschillende riviertrajecten te bepalen en leidde tot het ontwerpen van een hydraulisch krachtstation in de rivier de Maipo.

Zooals begrijpelijk is, zal ik geen tijd vinden al deze punten eenigszins volledig te behandelen; ik zal mij dan ook voornamelijk beperken tot de algemeéne uiteenzetting van het bevloeiingsvraagstuk zooals zich dat hier voordeed.

Een officieel gedetailleerd rapport, bevattende de verschillende hydraulische en hydrologische studies en het project van de werken in het hooggebergte, bevindt zich in de Boekerij van het Instituut (1).

Mag ik, alvorens tot mijn eigenlijk onderwerp over te gaan, u met een enkel woord de geografische ligging van Chili in herinnering brengen ?

De Republiek, met een gemiddelde breedte van ongeveer 150 tot 200 K.M., strekt zich van 17° tot 56° Zuiderbreedte uit. De Westkust wordt bespoeld door den Stillen Oceaan, terwijl de Oostgrens nagenoeg wordt aangegeven door de waterscheiding van de hooge bergketen „Las Cordilleras".

Het is niet te verwonderen dat bij een lengte van meer dan 4000 K.M., d.i. een afstand van het Noorden van Europa tot aan Afrika, de gesteldheid der verschillende deelen van Chili sterk uiteenloopt. In het noordelijk deel — waar een regenbui als een meteorologische afwijking beschouwd wordt — veroorzaakt de in het hooggebergte gevallen sneeuw slechts weinig belangrijke stroompjes. Deze verdwijnen veelal door opslorping in den bodem of worden door middel van onbelangrijke irrigatiekanaaltjes afgetapt. Deze dorre streek, waarin vele harer bewoners zich geen denkbeeld van een plant of boom kunnen vormen, heeft een grooten rijkdom aan mineralen en levert de bekende Chili-salpeter. Sterke tegenstelling hiermede vormt het zuidelijk deel, waar overvloedige regens een weelderigen plantengroei onderhouden en waar oerwouden in groote uitgestrektheid voorkomen.

De middenzone heeft een prachtig klimaat; hier stichten de Spanjaarden in 1541 de hoofdstad Santiago op een hoogvlakte, 500—600 M. boven zeepeil gelegen, aan den voet van de Cordilleras. In deze streek, de meest belangrijke, zijn de terreinen buitengewoon vruchtbaar.

(1) Lago del "Yeso. — Texto i Atlas del Proyecto Gerardo van M. Broekman.

Een goede bevloeiing is echter noodzakelijk omdat de regen (in de vlakte van Santiago 10 tot 80 c.M. met een karakteristiek gemiddelde van 30 c.M. per jaar) voornamelijk valt gedurende de wintermaanden en slechts bij uitzondering in den zomer, wanneer de behoefte aan water voor weiland, bouwland en vruchtentuinen het grootst is.

Tegenwoordige bevloeiingstoestanden in de Centraal-vallei van de rivier de Maipo.

Met Centraal-vallei — de naam Centraal-hoogvlakte zou misschien juister zijn — wordt aangeduid het plateau tusschen de 5000—6000 M. hooge Cordilleras en een tweeden lageren meer zeewaarts gelegen bergrug. In de verschillende deelen draagt ze den naam van de rivier, welke haar doorkruist.

In de zoogenaamde Centraal-vallei van de rivier de Maipo, met Santiago als centrum, liggen de meest waardevolle landgoederen; de verbetering van de irrigatietoestanden aldaar was van actueel belang.

De kaart, waarop deze vallei en het voedingsgebied (ongeveer 5000 K.M2.) van de Maipo zijn aangegeven (fig. 1), toont tevens het net van hoofdkanalen, hetwelk het water uit de rivier afleidt, en de zóne (ongeveer 1500 K.M'2.) die door deze kanalen wordt bevloeid. Met den aanleg dier kanalen werd reed3 in het begin van de 19de eeuw op order van den Koning van Spanje een aanvang gemaakt; kort nadat in 1810 Chili zich onafhankelijk verklaarde, werd het werk tot een einde gebracht.

Na dien werden verschillende irrigatie-maatschappijen gevormd ; de belangrijkste hiervan is de Sociedad del Canal de Maipo (fig. 2), welke recht heeft op den hal ven afvoer van de rivier de Maipo; ze ontneemt het water in de punten A en B (fig. 1).

De afvoer van de Maipo is verdeeld in ongeveer 5000

Centraal-vallei van de rivier de Maipo, met voedingsgeiïied.

Schaal 1 : 1.000.000. Fig. 1.