is toegevoegd aan je favorieten.

Maandblad van de Nederlandsche Vereeniging van Staatsburgeressen, jrg 10, 1926-1927, no 2, 15-02-1926

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

92'-

0tlen. Ook in de Ukraine en andere gedeelten van het rijk, zijn van erschillende zijden dergelijke instellingen in het leven geroepen. %t openbare waschhuizen worden nog proeven genomen, maar . 2>jn er nog slechts weinige en het schijnt daarmede dus nog niet ' goed te vlotten.

tig' 'Jtn de vrouw verder aan te moedigen tot het verrichten van zj^'Oepsarbeid worden in de clubs voorzieningen getroffen voor rif' verzorgen en bezighouden van kinderen door geschoolde oti'/^hten, zoodat de ouders samen zich kunnen ontspannen en v'^stelijk ontwikkelen. Bij de fabrieken vindt men kinderbewaarig v aatsen.

n 1' delegatie bezocht gezinnen waar de vrouw haar werk had afjr'tenshuis en ook waar zij zelf nog haar huishouden deed. Deze itgpitJnen behoorden tot alle klassen van de samenleving en haar tm^eel is, dat het gezinsleven in Rusland over het algemeen genJa n ^eel gelukkig is, „zooals trouwens" zeggen zij, „in Engeid'' "d ook menig gelukkig gezin is, waar man en vrouw beide •di-6rken, beide hun aandeel nemen in het openbare leven, beide hun tv^4altijden meestentijds buitenshuis gebruiken, zonder dat het gezinsleven te gronde gaat.

o» * H. v. B.—H.

oI£;e ) Wij lazen in een artikel van Duivendak in „de Telegraaf" pO1 zinsnede, die dit schijnt te bevestigen, n.1. dat de zo1 Petibare onzedelijkheid door de Sovjet-autoriteiten niet wordt rV'j^uld en dat men ?s avonds laat in de straten van Moskou veiliger dan ergens elders in Europa. Red.

JjL Boekbespreking.

éve! \

(P DE OPSTANDIGEN.

van JO VAN AMMERS—KüLLER.

boek van conflicten, zooals de titel reeds aanduidt. De op.a«digen, dat zijn de kinderen, die hunnen eigen weg willen gaan, Opstaan tegen het dwingend, ouderlijk gezag. Het zijn de vol°jiitSser> zonen en dochters, die de wereld wijder zien en het leven V elser en bewuster willen leven, dan de vader het hen toe wil d \\rant in alle drie de deelen is het voornamelijk de vader, a de conservatieve geest is, die in zijne volwassen zonen en '[i^jiters het beeld wil zien, dat hij in zijn ziel van hen geformeerd

t 'L^stond het alleen uit de twee eerste deelen, ik zou zeggen, dat °Uc^ers' a^e volwassen kinderen het eens moeten lezen, want ^ D ^re vader of moeder heeft ook nu nog wel iets van den Lodewijk Coornvelt in zich, en alle thans volwassen ulpa('eren mogen zich nog wel eens bewust maken in welk een .^J^ijs van vrijheid zij leven, dat ten koste van zooveel strijd en n'f^eel opstandigheid is verkregen. Vooral het eerste deel geeft *oo markant beeldje van het huislijk leven in Holland van om"Jj «ks 1842, vooral van het vrouwenleven uit die dagen, dat gij zouc^ '3erooven van een exquis genot, door het ongelezen te

isCiw'i leeft mee met dat pittige, opstandige Miebetje, dat het durft •,&t0 den grooten heer en meester te weerspreken als hij den noemt de adem van Beëlzebub en een spoorwagen een voer3!#e ^es duivels, tot groote bewondering van den zoon Nicolaas, i elf t°ekomstdroomen droomt van eene machinale weverij, geil M6" cl°or stoom.

'Xuar de vader met zijn harde, eigengereide machtsvertoon, r>0 t a' die droomen den kop in en de stille opstandige Nicolaas, ' als de ruwe schooljongen Bram bukken onder het vaderlijk ' L g. En de dochters, die meenden, zelf de hand naar het eigen ^ * te kunnen uitstrekken, zij buigen ook het hoofd en trouwen e Wannen, die de vader voor haar uitzocht. Alleen het Fransche ^4rJe Sylvain, groot geworden ver van de verlammende, neerMg, etlde sfeer van dit dompersgezag, houdt vol en gaat heen. ^v0 r gevoelt zich dan o zoo eenzaam en verlaten, als zij in den )g^rlaa.tmet ^re^sc'lu^ we' liarde, maar ook zoo veilige huis

al^het tweede boek, 1872, vinden wij de zonen en dochters der rO° Coornvelt als gezeten burgers terug. De oude dwingeland jO( reeds lang in zijn graf en de vooruitgang heeft hij niet tegen je('

kunnen houden. Maar het zijn de thans levende vaders, die zijn rol, zij het dan ook gemoderniseerd, beminnelijker en beschaafder, opvatten en verder spelen.

De opstandige Miebetje is de groote, scherpe, oude strijdster voor vrouwenrechten die onder den schuilnaam „Sylvia" een zeer grooten invloed heeft op de jonge vrouwen van haren tijd.

Bij het lezen van dit boek, dat zich afspeelt zoo dicht bij ons eigen jeugdleven, waarvan wij ouderen genieten als van echo's uit lang verleden, maar nog niet vergeten tijd, komen mij uit de figuur van Sylvia vanzelf de fijnbesneden, scherpe trekken van Mevrouw Drucker voor den geest.

Hier zijn de opstandigen voornamelijk de jonge vrouwen, die haar eigen leven willen leven, die willen werken zelfstandig, op verschillend terrein, als dokter, als verpleegster, als naaister, ën niet afhankelijk zijn en wachten op den man als verlosser. Dit tweede boek als historisch verhaal weerspiegelt wel sterk den geest van dien tijd, waarin de vrouw als zelfstandige werkster buiten den gezinssfeer voor het eerst als verschijnsel, niet meer als eenige enkeling optreedt.

Er zijn ook de opstandige zoons, de een, die tot groote ergernis van zijn vader met Multatuli dweept en zich bij de socialisten aansluit en de ander, die den opstand begint tegen den vader-fabrikant

over de kinderuitbuiting in de fabriek. En de geschiedenis

schrijdt voort, zij onderwerpen zich thans niet aan hèt vaderlijk gezag.

Het derde boek geeft een kijkje in de levens der afstammelingen van de familie Coornvelt, behoorende tot de élite der rijke fabrikanten dezer dagen.

Ook hier conflicten, opstandingen. Het begin is een prachtig in toon gehouden voortzetting der beide andere boeken, de oude Dr. Wijsman, de opstandige Elize uit het tweede boek, gaat na een lange, drukke praktijk als dokter in een groot ziekenhuis te Amsterdam, de welverdiende rust genieten in het oude Leiden, bij den rijken neef fabrikant en zijn groot gezin.

De reis naar Leiden in de groote, veerende auto met den plotselingen inval van den neef met zijn vriendinnetje onderweg, is een alleraardigst pendant van het beeldje uit den ouden tijd, de schommelende diligence met joffer Sylvain en haar neef den stijven kandidaat tot den Heiligen Dienst.

In dit gezin beleeft de oude dokter de opstandigheid van de jeugd in den modernen tijd.

Maar zoo goed gegrepen en vastgelegd de conflicten der kinderen uit die voorbije perioden zijn, zoo akelig er naast is dit derde boek.

Moeten dit de dragers verbeelden eener nieuwere cultuur, deze cynische, steppende juffers en m'nheeïen, wie alle daadkrachtig idealisme vreemd is?

Ook hier is de opstandige zoon, thans communist, maar wij ervaren niet veel anders, dan wat slap geredeneer van den jeugdigen fat, den salon-communist.

Ook hier een opstandige dochter, die danseres wil worden tegen den zin van den vader, maar deze opstandigheid is niet het hoofdmoment in dit boek.

De schrijfster heeft heel juist gevoeld, dat het probleem van het vrouwenleven, feministisch gedacht, niet meer ligt in het wel- of niet zich kunnen uitleven naar eigen smaak en richting buiten het huwelijk, tegenover de dwingende macht der ouders, maar dat het zich beweegt om dit vraagpunt: kan een vrouw een ambtelijke loopbaan, een leven als buitenshuis werkende vrouw naar behooren vervullen en tegelijkertijd een harmonieus, gelukkig gezinsleven voeren. En m.i. is zij er niet in geslaagd, hierop een antwoord te geven door de uitbeelding harer hoofdpersonen.

De vrouw die het beproeft, wordt ons niet levend en strijdend ten tooneele gevoerd, wij zien ze niet voor ons, zooals wij Lize Wijsman, Miebetje Sylvain zagen, zij blijft een schimachtig wezen.

Miebetje Sylvain en Elize Wijsman waren verstandige vrouwen en mochten wij nu niet ook van de hoofdpersoon uit het derde boek, naar analogie van de anderen ook wat verstand verwachten?

Maar zes kinderen opvoeden en dat te willen combineeren met al dat andere!

En deze Steven, haar man, had zijne typiste of z'n achternichtje ook wel gevonden, al was zijne vrouw niet anders geweest dan de moeder zijner kinderen of de mondaine, representatieve gastvrouw