is toegevoegd aan uw favorieten.

Vrouw en gemeenschap; maandblad van de Nederlandsche Vereeniging voor Vrouwenbelangen en Gelijk Staatsburgerschap, jrg 8, 1937-1938, no 6, 15-11-1937

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gevolge hiervan. In de vroegste jeugd zijn beide geslachten ingesteld op de moeder. Bij het jongetje is er een grootere continuiteit in de ontwikkeling, het meisje moet het andere geslacht ontdekken. Over de wijze waarop dit gebeurt zijn de psycho-analytici het niet eens. Het jongetje ontdekt de kameraadschap, de innerlijke autoriteit wordt bij hem gevormd onder invloed van den vader; het Ueber-Ich bij het meisje wordt volgens verschillende maatstaven opgebouwd. In de ontwikkelingsgang van het meisje zien wij drie mogelijkheden. In de eerste plaats kan de wensch naar voren komen van het andere geslacht te ontvangen en te zijn zooals vader wil, wat een idyllische vader-dochter verhouding doet ontstaan. De libido kan echter ook een andere richting nemen. Als gevolg van een te streng optreden van de moeder kan al het lichamelijke als minderwaardig voor het geheele leven afgewezen worden. Dit behoeft niet altijd tot stoornissen te leiden, er kan sublimeering optreden, maar ook een groote verarming van het gevoelsleven. De derde houding is de agressieve houding, het meisje tracht voor zichzelve de voorstelling te handhaven dat zij ook een jongen is, het z.g. mannelijkheids-complex.

In de latentie-periode treedt weinig verandering op, in de puberteit wordt de ontwikkeling geërotiseerd. Dit beteekent niet zonder meer een ontplooiing van de sexualiteit, ook reacties en weerstanden treden op. Spr. beschrijft eerst de ontwikkeling van den jongen. Uit de verschillende stroomingen in zijn instinctieve gevoelens ontwikkelt zich bij den man een synthese in het huwelijk en een synthese in het beroep, die hem tezamen volledige voldoening kunnen geven.

Bij de vrouw is het vinden van de synthese moeilijker. De drie instinctieve wenschen, zijn zooals moeder, zijn als vader wil en zijn als een jongen spelen hier een rol. Blijft het meisje te veel in de moeder-kind verhouding steken en worden de sexueele problemen genegeerd, dan kunnen remmingen ontstaan, die later niet zoo gemakkelijk afgeschud kunnen worden. Door de verhouding met den vader wordt het meisje voorbereid op het sexueele leven. Bij het vinden van de goede aanpassing in haar verhouding tot den man zal de vrouw ook telkens een stukje van zich zelf vinden, zij zal datgene uit haar persoonlijkheid halen, wat de ander van haar verlangt. Haar persoonlijkheid ontwikkelt zich tot een minder bepaalde, maar breedere vorm van menschelijkheid Daarnaast zal ook de wensch zelfstandig te zijn een rol spelen. Dan ziet de vrouw den man als kameraad of concurrent. In dezen tijd heeft de kameraadschap, waarbij de concurrentie getemperd wordt door het besef van samenhoorig-

heid, en die berust op zakelijke waardeering, een groote beteekenis Ook in vrouwengemeenschappen komt dit element thans meer naar voren. De ongehuwde vrouw kan steun vinden in werk en kameraadschap, maar blijft toch vaak onbevredigd door gebrek aan sexueel leven en moederschap. Spr. staat afwijzend tegenover den uitweg van het bagatelliseeren van de sexualiteit, het zich uitleven zonder verantwoordelijkheid. Het huwelijk biedt de vrouw de grootste mogelijkheid tot synthese, vooral ook door haar verhouding tot de kinderen. Spr. besloot met te zeggen, dat z.i. huwelijk en beroep moeilijk te vereenigen zijn; een enkele geniale vrouw kan dat, voor de meesten is het echter reeds physiek onmogelijk.

Hierna gaf de Presidente gelegenheid om vragen te stellen of in debat te treden.

Mej. Hermien van der Heide meent, dat naast deze mannelijke psychologische beschouwing een vrouwelijke noodig zou zijn. Zij is verbaasd dat het moederinstinct geheel buiten beschouwing werd gelaten. Wat de ontdekking van het geslachtsverschil door het kleine kind betreft, meent zij dat de moederborst een equivalent voor het mannelijk geslachtsdeel vormt.

Ook Mej. Perné wijst op de positieve kracht van het moederinstinct.

Dr. v. d. Hoop geeft toe het moederinstinct, dat door alle instinctieve wenschen heenspeelt, buiten beschouwing gelaten te hebben, omdat het minder in zijn schema paste. Hij meent, dat de moederborst voor het kleine meisje niet belangrijk is, omdat zij deze niet heeft.

Mevr. Kerremans merkt op, dat het meisje in de puberteitsjaren toch ook sterke kritiek op den vader heeft.

Spr. antwoordt hierop, dat de liefde voor den vader uit de eerste periode kan worden overgedragen op een ideaal-beeld, een vader-imago.

Mevr. Boissevain vraagt, of het niet de opvoeding is, die het sexueele tot het slechte stempelt. Spr. beantwoordt deze vraag bevestigend.

Het verzet tegen de Freudiaansche beschouwing komt tot uiting bij monde van Mej. Clara Meyers. (Den volgenden dag werd door de psychiater Mej. Dr. Thibaut getracht hier eenige misverstanden weg te nemen, waarbij zij voorbeelden gaf van sexueele uitingen van zeer jonge kinderen).

De geanimeerde discussie werd gevolgd door den eveneens zeer geanimeerden maaltijd, waarbij door een systeem van loting de deelneemsters „door elkaar geschud" werden, wat de onderlinge kennismaking zéér bevorderde.

De avondbijeenkomst begon met de zeer levendige en boeiende beschouwingen van den