is toegevoegd aan uw favorieten.

Maandschrift van het Centraal Bureau voor de Statistiek = Revue mensuelle du Bureau Central de Statistique du Royaume des Pays-Bas, jrg 4, 1909, no 10, 30-10-1909

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Toeslagen op de loonen worden bijna nergens toegekend. Evenmin komen echter kosten voor materialen, enz. ten laste van de werklieden.

Overwerk, nacht- en Zondagsarbeid worden in de drukkersbedrijven vrij algemeen betaald volgens de hiervoor bedoelde loonregeling. Chemigrafen ontvangen voor overwerk 50 pCt., voor nachtarbeid (na 10 uur n.m.) en voor Zondagsarbeid 100 pCt. loonsverhooging. In het photografievak bestaat geen vaste regel voor de betaling van overwerk, terwijl de betaling voor het verrichten van Zondagsarbeid in het gewone loon begrepen is. Zondagsarbeid komt in dit bedrijf veel voor. Niet het geheele personeel behoeft echter op Zondag aanwezig te zijn. In den regel hebben de bedienden één rustdag per week, die afwisselend, veelal om de 14 dagen, op een Zondag valt. In eerste-klas-zaken wordt des Zondags later begonnen en vroeger geëindigd dan op de overige dagen der week; in andere ondernemingen wordt echter -■ behalve in den winter — den gewonen tijd gewerkt. In het photo-lithografisch bedrijf schijnt in het geheel geen regeling te bestaan omtrent de betaling van extra-arbeid.

De gemiddelde wekelijksche verdiensten der werklieden zijn opgegeven in het volgende staatje.

BEDRIJF EN BEROEP. Loon in guldens. BEDRIJF EN BEROER Loon in guldens

Drukkersbedrijf: Chemigrafische inrichting:

Drukker (de eeue helft van 't , , , , ,

personeel) 12,50 Auto-photograaf 25-35,-

Drukker (de andere helft van ,, n.~ *

't personeel) 5-12,50 ?°Pllst \ In"?*'-

Brocheerder 6—9 Laborant . 10 16,

Binder 9—14 Jrositief-retoucheur 15_25,—

Linieerder 14,— Negatief- » 10—18,—

Zetter (4/10 van 't personeel. . 13,— Auto-etser 20—30,

» (overig personeel). . . 9,—

Cartonnagewerkster .... 4,50 Metaal-retoueheur 10-14, -

Machinezetter 12-16,- ^ra7eur 'u

Machinevetter fi _ Jflatenwasscher 8—12,—

(zie verder de'bo'ven bedoelde loonregeling) Proefdrukker jO-20,-

b Fraiser 10—18,—

Photografsche inrichting: Blokmaker 10-18,-

Drukker 15,—

Retoucheur 15,— Phoio-lithografache inrichting:

» (een le bediende) . 18,—

Operateur, tevens positief- Steendrukker 16,—

retoucheur 18,— Lithograaf 20,—

In de drukkersbedrijven wordt in den regel gewerkt van 7 uur v.m. tot 7 uur n.m., met een rusttijd van 8'/2- 9 uur 's morgens, terwijl bovendien tusschen 12 en 4 uur 's middags nog 2 uur (bij afwisseling) geschaft wordt. In vele drukkerijen wordt des Zaterdags gewerkt van 7 uur v.m. -5 uur n.m., met schafttijden van 8'/2—9 uur v.m. en van 2 2'/2 uur n.m. Chemigrafen werken van 7'/2 uur v.m. tot 6 uur n.m., met een schafttijd van 12 l'/2 uur n.m. Door steendrukkers wordt gewerkt van 's morgens 7 tot 's avonds 7 uur, met schafttijden van 9 9'/2uurv.m. en van 1 -2'/2 uur n.m. Lithografen arbeiden van 8 uur v.m. tot 7 uur n.m., met een schafttijd van 1 —2'/2 uur 's middags. Photografen beginnen 's morgens om 8'/2 of 9 uur met werken en eindigen om 6 uur n.m. De aard van dit bedrijf brengt mede, dat in de schafttijden weinig regelmaat bestaat.

Behalve in een paar courantdrukkerijen wordt nergens met ploegen gewerkt.

Huisarbeid komt in het gebied dezer Kamer weinig voor. Het zijn hoofdzakelijk binders, die thuis werken. Aangenomen kan worden, dat zij voor dezen huisarbeid het gewone loon ontvangen.

In de drukkersbedrijven kwam sedert het vorige jaar weinig, in de bedrijven van photografen en litho-photografen in het geheel geen verandering in loon en arbeidsduur (voor een wijziging in de loonminima voor speciale binderijen wcrdt verwezen naar Afl. 12 — 1908, blz. 31). Voor chemigrafen zijn de loonen, dankzij de bemoeiingen der vakorganisatie, eenigszins gestegen.